Recherche 'ke...' : 1339 mots trouvés
Page 11 : de kenaozadur (501) à kendere (550) :- kenaozadur
- kenaozañ
- kenaozerezhkenaozerezh
m. Composition, art de composer.
●(1931) VALL 139a. art de la composition, tr. «kenaozerez m.»
- kenaozidigezhkenaozidigezh
m. Composition, état de ce qui est composé.
●(1931) VALL 139a. Composition, était de ce qui est composé, tr. «kenaozidigez f.»
- kenarc'heskob
- kenarroudkenarroud
m. –où Contexte (dans un livre).
●(1931) VALL 149a. Contexte d'un livre, tr. «kenarroud m.»
- kenavekenave
voir keneve
- kenavezokenavezo
voir kenavo
- kenavo / kenavezokenavo / kenavezo
adv. & m. –ioù
I. Adv.
(1) Au revoir.
●(1732) GReg 820b. Au revoir, adieu, à la premiere entrevûë, tr. «Qen na vezo. Van[netois] qen ne vo.»
●(1829) CNG 89. Quena vezou, Salvér Jesus. ●(1849) LLB 38. Kenavo, leh bourabl, ô Eden kenavo ! ●(1862) BSH 23. Quen a vo, Tad santel, ebars ar joaüsdet ! ●(1878) EKG II 9. Kenavezo, tud a galoun ! ●272. deuit aman, ho pemp, da lavaret kenavezo d'ho moereb. ●(1894) BUZmornik 256. lavaret kenavezo.
●(1903) MBJJ 156. goude bean laret kenavo da C'hoarezed Sion. ●(1905) KDBA 29. Kenevou ha chans vat d'oh. ●(1920) AMJV 28. Anna-Mari a lavaras eta kenavezo d'al leanezed. ●(1921) GRSA 258. Hag ind de laret kenevo.
(2) À (demain, lundi, etc.).
●(17--) BMa 407. A diou ostis, que na vo em ber, tr. «Adieu, tavernier, à bientôt.» ●(17--) EN 381. Ma ! quen a vou neuse, tr. «Bon ! Jusqu'à tout à l'heure.»
●(1857) CBF 42. Kenavezo warc'hoaz da noz, tr. «A demain soir.» ●(1869) SAG 188. Guell a-ze, va mignouned. – Ken-a-vezo di-sul.
●(1902) PIGO I 124. «Kenavo disul», eme ar c'hemener. ●(1903) MBJJ 2. «Kenavo arc'hoaz !» a lavar neuze an daou velek da bautred Lannuon. ●(1906) BOBL 10 novembre 111/2b. Kenavo demeurz kenta. ●(1907) PERS 329. da lavaret d'ezhan «kenavo varc'hoaz». ●(1910) MAKE 77. Kenavo, aotrou mear, kenavo eur wech all ! ●(1911) BUAZperrot 350. ar manac'h (..) a lavaras d'ezan kenavo ar baradoz.
(3) Kenavo da vloaz : au revoir dans un an.
●(1928) BREI 62/1b. Kenavo da vlâ da bardon Gwengamp.
(4) Kenavo en distro : au revoir, au retour.
●(1910) MAKE 64. kenavo en distro d'an tonton Herri.
(5) Kenavo d'ar pardon : fini la …
●(1955) VBRU 129. Ha ma c'hoarveze ganto koll o gwreg, kenavo d'ar pardon, rak n'helle ket an intañv kaezh eildimeziñ.
(6) Kenavo ar c'hentañ : au revoir à la prochaine.
●(1857) CBF 15. Kenavezo ar c'henta, tr. «Au revoir.» ●(1878) EKG II 22. Kenavezo ar c'henta, a liviriz d'am c'henvreudeur.
(7) Kenavo ar c'hentañ gweled : au revoir, à la revoyure.
●(1732) GReg 820b. Au revoir, adieu, à la premiere entrevûë, tr. «Qen na vezo ar c'hentâ guëlled.»
(8) Kenavo er bed all : au revoir dans l'autre monde.
●(1878) EKG II 177. Mari, va fried karantezuz, kenavezo er bed-all a rankan da lavaet d'eoc'h.
II. M.
(1) (Un) au revoir.
●(1864) SMM 29. eur c'henavo diveza. ●151. ar c'henavo diveza-se. ●(1878) EKG II 56. eur c'henavezo doaniuz a leveriz ive.
●(1925) VINV 5. eit laret dehé er henavo devéhan. ●(1944) EURW I 48. kenavoiou diehan. ●(1955) STBJ 125. eur c'henavo kalonek.
(2) Ton ar c'henavo : air joué quand la future épouse quitte la maison de ses parents.
●(1933) BLGA 18. Ar sonerien a ganas ton ar c'henavo.
- kenavoiñkenavoiñ
v. pron. réci. En em genavoiñ : se dire au revoir.
●(1910-1915) CTPV I 138. Nompas, denic yevang, n'em genavouamb ket, tr. «Non pas, jeune homme, ne nous disons pas au revoir.»
- kenbaduskenbadus
adj. =
●(1912) MMPM 23. Koumzou Doue a zo koumzou kenbaduz, setu perak an ekleo euz anezo a jom bepred en ene he Vam.
- kenbardoner
- kenbarrezian
- kenbegañ
- kenbegus
- kenberc'henn
- kenberc'hennañkenberc'hennañ
nv. Propriété collective.
●(1931) VALL 153b. la propriété collective, tr. «ar c'henberc'henna.»
- kenberc'henniezh
- kenbiaouañ
- kenbiaouer
- kenbiaouerezh
- kenbouezkenbouez
m. –ioù Balance commerciale.
●(1931) VALL 55a. Balance de commerce, tr. «kenbouez-pren-ha-gwerz m.»
- kenbouezañkenbouezañ
v. Faire la balance commerciale.
●(1931) VALL 55a. faire cette balance [de commerce], tr. «kenboueza-pren-ha-gwerz.»
- kenbreder
- kenbreladkenbrelad
m. –ed Coadjuteur.
●(1732) GReg 175b. Coadjuteur, Prelat ajoint à un autre pour lui aider à faire les fonctions Episcopales, tr. «qen-brelad. p. qen-breladed.»
- kenbrener
- kenbrezegkenbrezeg
v. intr. Converser, échanger.
●(1933) OALD 45/219. Gradlon ha Gwenole a gendalc'has da genbrezek a-zivoud an dra-mañ-tra.
- kenbrizonier
- kenc'hoantegezhkenc'hoantegezh
f. Concurrence.
●(1732) GReg 192a. Concurrence, prétention reciproque de deux personnes à une même charge, ou autre avantage, tr. «qen-c'hoantéguez.»
- kenc'hoar
- kendaezkendaez
m. & adv. –ioù
(1) M. Matinée.
●(1904) DBFV 4a. kent añhoé, tr. «matinée.» ●(1959) MVGK 66. Mestr, ar hendae-mañ, em-eus goulennet diganeoh unan deuz ho merhed.
(2) Adv. Avant-midi.
●(c.1718) CHal.ms ii. Voici commt se partage La Iournée du berger Iusqu'a dix heures s'appelle quent ehoai, depuis 10 h. Iusqu'a 3. h. c'est ehouai, le betail va au repos du midy er seut eha d'en ehoüai depuis 3. h. Iusqu'au soir en anderu'.
●(1908) NIKO 30. arhoah kent ahoé. ●(1910-15) CTPV I 64. D'er sul de gend-ahoé ar dro naù ér hantir, tr. «Dimanche, en mantinée, vers neuf heures et demie.»
- kendaladurezh
- kendalañ
- kendalc'hkendalc'h
m. –ioù
(1) Suite, continuation.
●(1732) GReg 203b. Continuation, tr. «Qendalc'h.»
●(1883) MIL 20. Ar c'hendalc'h eus buez sant Villiau a ziskuezo deomp ne grene ket ar c'hleze en he zorn. ●(1890) MOA 184a. Continuation, tr. «kendalc'h, m.»
●(1955) STBJ 154. ar c'hendalc'h pe ar fin eus an danevellou kaer-se.
(2) Persévérance.
●(1876) TDE.BF 335a. Kendalc'h, s. m., tr. «Persévérance.»
●(1931) VALL 147b. Constance, persistance, résistance, tr. «kendalc'h (des pers. et des choses).» ●550b. Persévérance, tr. «kendalc'h m.»
(3) Congrès.
●(1908) FHAB Genver 7. ar vodadeg vras, ar c'hendalc'h, evel m'eo deuet ar giz da lavaret. ●(1910) MBJL 1. Arôk ar c'hendalc'h Eukaristik. ●93. danzen ar c'hendalc'h. ●102. bodadenno ar c'hendalc'h. ●(1931) VALL 144a. Congrès, tr. «kendalc'h m. pl. iou.»
(4) Conservation.
●(1931) VALL 146a. Conservation, tr. «kendalc'h m.»
(5) Contenance, disposition, manière.
●(1931) VALL 148b. Contenance ; disposition, manière, tr. «kendalc'h.»
- kendalc'herkendalc'her
m. –ion
(1) Continuateur.
●(1912) MMKE xvi. kendelc'herien ar c'hiziou yac'h. ●(1920) LZBt Here 3. Mwanga, mab ha kendalc'her da Mouesta, a viras en e gichen servijer leal e dad. ●(1931) VALL 149a. Continuateur, tr. «kendalc'her pl. ien.»
(2) Congressiste.
●(1905) BOBL 19 août 48/3a. ar Gendalc'herien a ielo da bourmenn bete Rosko. ●(1910) MBJL 93. Lizer ar Pab Pi X d'ar gendalc'herien. ●(1944) EURW I 177. Bep noz ez ae ar gendalc'herien da glevout kaniri.
- kendalc'hiad
- kendalc'hidigezh
- kendalc'hus
- kendalc'husted
- kendamallad
- kendamouezhkendamouezh
m.
(1) Émulation.
●(1659) SCger 167a. quendamouez so etrezo, tr. «il y a de l'emulation entre eux.» ●(1732) GReg 337a. Emulateur, ou émule, rival, concurrent, qui donne, ou qui reçoit de l'amulation, tr. «nep a ro, pe a receo qendamouëz.» ●Emulation, noble jalousie de gloire, désir d'imiter, tr. «Qendamouëz.» ●Il y a de l'émulation entr'eux, tr. «Qen-damouëz a so èñtrezo.» ●Ce jeune homme n'a nulle émulation, tr. «ar pautr yaouancq hont n'en deus qet an distérã qen-damouëz.» ●356b. A l'envi, par émulation, à qui mieux fera, tr. «Gand qendamouëz.»
●(1839) BSI 90. qendamoüez a yoa entrezo da c'houzout pehini en divize great ar guellâ. ●230. ra vezo etrezomp qendamouez da guempen hon ilisou.
(2) Bezañ kendamouez = bezañ helebini etre.
●(1870) FHB 270/67a. ha peb hini anezo en doa labour avoalc'h oc'h entent euz peb hini euz ar gristenien-ze kendamouz da lakat urz en ho c'houstiansou. ●67b. ha kendamouz oant da veza interrojet.
- kendarvoud
- kendebrer
- kendegouezh
- kendegouezhout
- kendelc'herkendelc'her
voir kenderc'hel
- kendentadur
- kendentañ
- kenderc'hel / kendelc'herkenderc'hel / kendelc'her
v.
I. V. tr. d.
A. (en plt de qqc.)
(1) Contenir, maintenir, retenir.
●(1499) Ca 171a. Quenderchell. g. contenir. l. contineo / es. ●(c.1500) Cb 59b. [derchell] retineo / es / ui / tentum. g. retenir. b. quenderchell.
(2) Entretenir, continuer, perpétuer, garder, conserver.
●(1530) Pm 13. Euel merch a quendelch guerchdet, tr. «Autant que fille qui gardez la virginité.»
●(1659) SCger 30a. conseruer, tr. «quenderc'hell, p. quendalc'het.» ●(1732) GReg 521b. L'impunité perpetuë les crimes, tr. «An dibuniz hag an digoust a guendalc'h an torfedou.»
●(1854) PSA II 168. canderhel er peah hag ur reihtæt vad é peb bro. ●(1856) GRD 212. eit canderhel é nerh hag é yehaid. ●(1868) FHB 188/251b. An Iliz goude, dre zerr ar Pab, an Iskibyen, ar veleyen ha re-all, a gendalc'h an anaoudegez euz ar guyrionezou-ze e touez an dud. ●(1882) BAR 46. kenderc'hel ha creski ho devotion.
●(1910) ISBR 25. kanderhel er peah étré en dud. ●(1932) KANNgwital 358/225. talvoudegez ar beden evit kendelc'her gras Doue e pep ty.
(3) Entretenir, tenir propre.
●(1857) LVH 70. Devær er Sacrist e zou canderhel bràu er chapél.
(4) Kenderc'hel e vrud : entretenir sa réputation.
●(1939) RIBA 138. Brudet e oè èl urisinour (…) ha kenderhel é vrud e oè ret mat dehon.
(5) Kenderc'hel al lez : faire la cour.
●(1849) LLB 1836. Ne golant ket amzer é kandrehel el lez.
B. (en plt de qqn)
(1) Kenderc'hel ub. en udb. : maintenir, entretenir, confirmer qqn dans qqc. (respect, foi, etc.).
●(1612) Cnf 67b. equit ho quenderchell (mar queret) bepret è gracc Doué.
●(1862) JKS 325. hor c'henderc'hel a ra [ar c'hras] e gwir zoujans Doue. ●(1882) BAR 10. evit ho c'henderc'hel stard er feiz.
●(1905) DIHU 1/5. mar faut d'emb kenderhel hun henvroiz én hent mat.
(2) Kenderc'hel ub. : maintenir qqn dans sa charge, à son poste, le reconduire dans ses fonctions.
●(1857) LVH 58. ma vou changet pé candalhet er Priol.
(3) Préserver.
●(1867) FHB 104/410a. kenderc'hel hon Tad Santel ar Pap.
(4) Doue d'ho kendalc'ho : Dieu vous préserve.
●(17--) SP I 291. Salud, autro ar homt Doue do qendalho, tr. «Salut, monsieur le comte, que Dieu vous conserve.» ●(17--) EN 3629. Doue do quendelhou, tr. «Dieu vous maintienne.»
II. V. tr. i.
(1) Kenderc'hel d'udb. =
●(1882) BAR 225. ar c'hofessour ho aliaz da genderc'hel d'ar vreuriez-ma ha da evesaat mad e mysteriou ar Rozera epad ma lavarent ho chapeled.
●(1912) MMPM 128. Mari a zesk deomp kenderc'hel d'ar beden.
(2) Kenderc'hel gant : poursuivre, continuer.
●(1955) STBJ 49. e kendalc'has Yeun ar Gow gant e vicher charretour ha louacher. ●146. e-keit ha ma kendalc'he ma c'henseurt, ken distambouc'h ha tra, gant e bred iskis.
III. V. pron. réfl. En em genderc'hel.
(1) Se maintenir.
●(1612) Cnf (couv.). beuaff heruez Doué, hac em quenderchell bepret en stat à gracc.
●(1846) DGG 460. Evit en em genderc'hel er garantez-ma.
(2) Se conduire, se comporter.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 123. N'en dé quet èl-cé en hum gandalh en dud gouihue aral ag en Amériq. ●(1862) JKS.lam 70. Ma ne vijac'h ket eat er meaz, ma n'ho pije ket selaouet ar c'heleier, neuze ho pije en em gendalc'het easoc'h er gwir beoc'h.
IV. V. intr.
(1) [sujet : qqn] Continuer.
●(1732) GReg 204a. Continuer, persister, être ferme, tr. «Qenderc'hel. pr. qendalc'het.»
●(1847) MDM 129. An hini ne kendalc'h ket da lenn, a-benn-nemeur ne oar mui lenn.
●(1910) MAKE 4. Kolaïg Dorndu (…) a gendalc'h da vont gant e hent. ●(1932) BSTR 96. Theresa a gendalc'he da lavaret ar rest, goudeze, a zindan envor. ●(1935) FHAB Mae 205. ha ma kendalc'h e vo paket en toull-bac'h ne vo ket pell.
(2) [sujet : qqc.] Continuer.
●(1868) FHB 189/264a. Ann trouz a guendalc'he stancoc'h toump... toump... toump...
●(1925) KANNgwital 275/4., met al labour a gendalc'he, en despet d'ar glao.
V. Kendelc'her gant erv ub. : voir erv.
- kenderekendere
m. –où
(1) Gens de la même condition sociale, du même rang, de la même classe.
●(1872) ROU 78a. Ils fréquentent ceux de leur condition, tr. «O c'hendere, ar re ar memes kendere ganto a entont, a eûliont. (h[aut] et b[as] L[éon]).» ●Chacun doit se marier selon sa condition, tr. «peb ini a dle fortunia gant e gendere, gant ar memes kendere tud.» ●(1876) TDE.BF 335a-b. Ken-dere, kendere, s. m., tr. «Ce mot s'emploie à peu près au sens de ken-vreur, confrère. He gen-dere, les gens de son espèce, de sa qualité.»
(2) Diouzh, eus kendere ub. : de la même condition sociale, rang, classe que qqn.
●(1868) KMM 222-223. Eus or c'hendere-ni, eus ar memez renc tud ganeomp-ni. ●(1870) MBR 270. Ivon, klevit, ne zell ket breman oc'h ann dud deuz he gen-dere, tr. «Ivon, sachez-le bien, ne regarde plus maintenant les gens de sa condition.» ●(1872) ROU 78a. Ils fréquentent ceux de leur condition, tr. «Ar re eus o c'hendere a entont.» ●Chacun doit se marier selon sa condition, tr. «peb ini a dle fortunia diouz e gendere, ervez e gendere.» ●(1889) ISV 393. An escob a ioa er maner, eur vanden aotronez euz he vignoned hag euz he gendere en dro dezhan.
●(1905) HFBI 266. é vézé prénét dézi dillat névés, eus ar c'his vraoa à vézé goélet gant ar ré all eus hé c'hendéré. ●(1905) IVLD 23. Louisa (...) a zigemere re vad an dud dioc'h he c'hendere. ●(1927) TSPY 16. dibab unan eus ho kendere.
(3) Diouzh, hervez kendere ub. : comme il convient à la condition sociale de qqn.
●(1872) ROU 78a. Selon leur condition, tr. «Diouz o c'hendere.» ●(1889) SFA 93. Guisket kaer, ervez he c'hendere.
●(1905) HFBI 286. scoliet eguis ma voa dlet, da viana dious or c'hendéré.
(4) Bezañ eus kendere ub. ober udb. : appartenir à qqn de faire qqc.
●(1871) FHB 313/413a. ne ket euz va c'hendere servicha ho c'hofiserien.