Devri

Recherche 'ke...' : 1339 mots trouvés

Page 12 : de kenderen (551) à kenelfenn (600) :
  • kenderen
    kenderen

    v. tr. d. Mener à bout, épuiser (qqn).

    ●(1557) B I 480. Quemeret diff tiz hoz bizyer, / Ha scourgezou calet seder, / Ha gruet antier he quenderen, tr. «Prenez-moi vite vos bâtons et des fouets bien durs, et amenez-la à bout.»

  • kendereout
    kendereout

    v. Concorder.

    ●(1931) VALL 141a. Concorder, tr. «kendereout.»

  • kenderv
    kenderv

    m. –ed, kendirvi

    I. (famille)

    (1) Cousin.

    ●(1499) Ca 170a. Quenderu. g. cousin. ●(1576) H 52. an quenderu dan queniteru hac an queuenderu nac d’o holl priedou na graguez ha ho querent, tr. « the male cousin to the female cousin and the female second cousin : nor to all their husbands ans wives and their relations. » ●(1580) G 178. ma quenderou huec, tr. «Mon cher cousin.» ●371. Gant abec quenderou huec eno trugarecaf, tr. «Avec raison, doux cousin, je vous remercie.»

    ●(1659) SCyez 6. vr c'henderf, tr. «vn cousin.» ●(1659) SCger 167a. quendervv quindirui, tr. «cousin.» ●(c.1680) NG 697. Me canderuë sant Jehan. ●(1732) GReg 227a. Cousin, tr. «Qenderv. p. qendirvy, qendervy. Van[netois] qanderv. p. qanderüi.» ●(17--) EN 391. gand da ginderf, tr. «avec ton cousin.»

    ●(1878) EKG II 13. he zaou genderf. ●(1883) MIL 25-26. Milliau hag Argant a ioa kendirvi. ●(1896) GMB 547. pet[it] tréc[orois] kindirvi.

    ●(1913) HIVR 12. é iondr, é ganderùed. ●(1921) PGAZ 16. evel m'en doa eun tammig oad var he gendirvi. ●(1936) PRBD 182. ur c'hender d'ezan.

    (2) Eil kenderv : cousin issu de germains.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) an eil gendirvi = issus de germains.

    II. fam. Ami, camarade.

    ●(1895) FOV 265. Mont e hrant é tivis de huél er handerüet, tr. «Tout en causant, il vont voir les camarades.»

    III. (blason populaire) Ma c’henderv.

    ●(1911) DIHU 71/255. Ré Kistinig deustou dehé bout Prosézerion e zou kar de rah en dud : me handerù e larant d'en ol.

  • kenderv-kentañ
    kenderv-kentañ

    m. kendirvi-gentañ Cousin germain.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Kendirvi = Cousins ; ar gendirvi genta Cousins germains. «E vamm ha me a oa ar gendirvi genta.»

  • kenderv-kompez
    kenderv-kompez

    m. kendirvi-gompez (famille) Cousin germain

    ●(1580) G 111. Quenderou compes ompny, tr. «Nous sommes cousins germains.» ●(1633) Nom 333a. Patrueles, è duobus fratribus nati : cousins germains : quindiruy coumpes.

    ●(1659) SCger 138a. quendervv compes, tr. «cousin germain.» ●(1732) GReg 227a. Cousin, germain, tr. «Qenderv compes. p. qendirvy gompès.»

    ●(1857) HTB 171. daou ginderv gompoz. ●(1894) BUZmornik 152. mar d-int kendirvi gompez, pe vugale, pe vugale vihan da gendirvi gompez. ●(1896) GMB 362. pet[it] tréc[orois] kinder goñpas cousin germain.

    ●(1906-1907) EVENnot 24. (Ar Veuzid) Kindirvi gompoz ec'h omp ha kouskoude nan imp bleustromp ket. ●(1911) BUAZperrot 114. eur c'henderv kompez d'ezan.

  • kendervez
    kendervez

    f. –ed (famille) Cousine.

    ●(1907) AVKA 4. O kendérvez Elizabeth. ●7. war du ar ger ma oa he c'hendervez o chom. ●113. e gendirvi hag e gendervezed.

  • kenderviañ / kenderviñ
    kenderviañ / kenderviñ

    v.

    (1) V. tr. d. Cousiner.

    ●(1732) GReg 227b. Cousiner, tr. «Qendervya. pr. qendervyet.»

    ●(1876) TDE.BF 335b. Kendervia, v. n., tr. «Cousiner.»

    (2) V. pron. réci. local. En em genderviñ : se saluer.

  • kenderviezh
    kenderviezh

    f. (famille) Cousinage.

    ●(c.1500) Cb 92a. [germen] g. germanite. b. quenderuiez.

    ●(1732) GReg 227a. Cousinage, parenté, tr. «Qendervyez. qendervyaich.»

    ●(1931) VALL 165b. Cousinage, tr. «kenderviez f.»

  • kenderviñ
    kenderviñ

    voir kenderviañ

  • kendervod
    kendervod

    s. (pathologie) Coup de vent, panaris.

    ●(1612) Cnf 24b. dememes eues an ré à coniur Bar auel autramant hanuet quenderuot. tr. Herve Bihan ; ETCE t. 41 p. 205-208 « ainsi que de ceux qui conjurent un ‘coup de vent’ autrement appelé panaris »

  • kendeuz
    kendeuz

    m. Fonte ensemble.

    ●(1962) EGRH I 30. kendeuz m., tr. « fonte ensemble. »

  • kendeuzadur
    kendeuzadur

    m. –ioù Alliage.

    ●(1931) VALL 20a. Alliage, tr. «kendeuzadur m.»

  • kendeuziñ
    kendeuziñ

    v.

    (1) V. tr. d. Allier (des métaux).

    ●(1931) VALL 20a. Allier (métaux), tr. «kendeuzi.» ●(1962) EGRH I 30. kendeuziñ v., tr. « fondre ensemble. »

    ►absol. Se fondre l’un dans l’autre.

    ●(1962) EGRH I 30. kendeuziñ v., tr. « se fondre l’un dans l’autre. »

    (2) V. pron. réci. En em gendeuziñ : se confondre.

    ●(1960) BAHE 23/2. gwelout an daou spered, hag an daou gultur ouzh en em gendeuziñ.

  • kendever
    kendever

    m. Obligation mutuelle, devoir réciproque.

    ●(1732) GReg 648a. Il y a des obligations mutuelles, des devoirs réciproques entre les peres & leurs enfans, tr. «Bez' ez eus qendeveryou èñtre an tadou hac ho bugale.»

  • kendiskibl
    kendiskibl

    m. kendiskibion Condisciple.

    ●(1867) BUE 15. He vestr hag he gendiskibl. ●32. kendiskibl da Ervoan Kervarzin.

    ●(1931) VALL 141b. Condisciple, tr. «kendiskibl pl. ed.»

  • kendoare .1
    kendoare .1

    m. –où Rapport de ressemblance.

    ●(1942) VALLsup 146a. Rapport de ressemblance, tr. «kendoare m.»

  • kendoare .2
    kendoare .2

    adj. Semblable, ressemblant.

    ●(1962) EGRH I 30. kendoare a., tr. « semblable, ressemblant. »

  • kendon
    kendon

    m. (musique) Harmonie des sons.

    ●(1931) VALL 353b. Harmonie, des sons, tr. «kendon m.»

  • kendonerezh
    kendonerezh

    m. (musique) Contrepoint.

    ●(1931) VALL 151a. Contrepoint, tr. «kendonerez.»

  • kendonezon
    kendonezon

    m. –où Don mutuel.

    ●(1732) GReg 301a. Don mutuel des conjoints par mariage, tr. «Qen-dounéson. p. qen-dounésonou.»

  • kendoniañ
    kendoniañ

    v. tr. d. (musique) Harmoniser.

    ●(1931) VALL 353b. Harmoniser, tr. «kendonia.»

  • kendonour
    kendonour

    m. –ion (musique) Contrepointiste.

    ●(1931) VALL 151a. Contrepointiste, tr. «kendonour.»

  • kendonouriezh
    kendonouriezh

    m. (musique) Contrepoint.

    ●(1931) VALL 151a. Contrepoint, tr. «kendonouriez.»

  • kendorfedour
    kendorfedour

    m. –ion Complice.

    ●(1732) GReg 188a. Complice, qui a eu part à un crime, tr. «Qen-dorfetour. p. qen-dorfetouryen.» ●248b. Deceler ses complices, tr. «Disculya e guen-dorfetouryen.»

  • kendoueziek
    kendoueziek

    adj. Complexe.

    ●(1942) VALLsup 36a. Complexe, tr. «kendoueziek.»

  • kendrec'het
    kendrec'het

    adj. Convaincu.

    ●(1732) GReg 207b. Il a été convaincu de larcin, tr. «Qendræc'het eo bet var ul laeroncy.»

    ●(1834) SIM 191-192. ha qendrec'het gant rêson n'em boa ezom evit se nac eus a un hano puissant, nac eus a nep fortun nemet al labour, e commancis d'en em studia, en em observi, evit dont a ben d'en em hanavezout.

  • kendrec'hiñ
    kendrec'hiñ

    v. tr. d. Convaincre.

    ●(1732) GReg 207b. Convaincre, persuader quelqu'un par raisons évidentes, tr. «Qen-dræc'hi ur re var ur pouënd-bennac.»

    ●(1876) TDE.BF 335b. Kendrec'hi, v. a., tr. «Convaincre.»

    ●(1931) VALL 151b. Convaincre, tr. «kendrec'hi.»

  • kendrec'hus
    kendrec'hus

    adj. Convaincant.

    ●(1931) VALL 151b. Convaincant, tr. «kendrec'hus.»

  • kendrechidigezh
    kendrechidigezh

    f. Conviction par des arguments.

    ●(1931) VALL 152b. Conviction par des arguments, tr. «kendrec'hidigez f.»

  • kendreizhad
    kendreizhad

    m. kendreizhidi Co-passagers.

    ●(1944) DGBD 200. Kendreizhidi a-zoare am boa kavet.

  • kendruez
    kendruez

    f. Compassion.

    ●(1732) GReg 187a. La compassion de la très-sainte Vierge, tr. «qen-druëz ar verc'hez sacr.»

    ●(1931) VALL 137b. Compassion, tr. «kendruez f.» ●(1955) VBRU 131. e zremm leun a furnezh, a gendruez hag a veurded. ●(1957) AMAH 139. met kement a dan, a denerigezh, a boan, a gendruez a dreuzluc'he war e zremm, en e selloù.

  • kendrueziñ
    kendrueziñ

    v. tr. i. Compatir.

    ●(1931) VALL 137b. Compatir, tr. «kendruezi (à da).» ●(1962) EGRH I 30. kendrueziñ v., tr. « compatir. »

  • kenebed
    kenebed

    plur. kenabad

  • kenebet
    kenebet

    adj. (en plt d'une jument) Saillie.

    ●(1876) TDE.BF 335b. Kenebet, adj. Beza kenebet, tr. «se dit d'une jument qui a été saillie, mais qui n'a pas gardé.»

    ●(1931) VALL 410a. (jument) pleine, tr. «kenebet.» ●(19--) EABR 259/10. da c'houzout pe genebet eo ar gazeg pe n'eo ket.

  • kenebiñ
    kenebiñ

    v. tr. d. Faire saillir (une jument).

    ●(19--) EABR 259/9-10. kezeg da genebiñ. (...) Hag e ranker gouzout peur e vez ar gazeg e tommder evit kenebiñ anezhi.

  • kened
    kened

    f.

    (1) Beauté.

    ●(1499) Ca 34b. [sous cazr] g. beaulte. b. quenet. ●170a. Quenet. g. beaulte. ●(1530) Pm 230 (Mab Den). Mar cazr na quen oas a quenet, tr. Herve Bihan «Aussi beau que tu étais beau de beauté.» ●(1575) M. 1207-1210. Dan Eneff en effet, ezeu prestet seder, / donæsonou diuoe, gant Doe he guir croeér : / scaffelæz ha quenet, ha nerz merzet net scler / squient, entendamant, da bout vaillant antier. tr. « A l'âme, en effet, sont prêtés sûrement, / Des dons excellents, par Dieu son vrai créateur : / Agilité et beauté, et force aperçue bien nettement, / Bon sens, entendement, pour qu'elle soit tout à fait vaillante » ●2523-2526. Pez á taluoe yuez, dimpny priuez bezaff, / ornet guisquet hætus, ha gæus da vsaf : / ouz hon corff hep bout breff, dibrif cref hac eufaff, / quenet, nerz ha huerzin, boet fin ha guyn finhaff. tr. «  Que nous servit aussi, en particulier d'être / Parés, vêtus agréablement et d'humeur joyeuse, / Sans être économes pour notre corps, de manger beaucoup et de boire, / Beauté, force et rire, nourriture délicate et vin très fin ? » ●2799-2803. An roantelez man hanuet, / a comendaff an quentaff pret : / dre he quenet meurbet cret plen. / er he sclerder hep comps guer gaou, / so muiguet an holl planedou tr. « Le royaume ici nommé, / Je l'exalte tout d'abord / Pour sa grande beauté, crois-le bien, / Car sa clarté, sans dire un mot de faux, / Surpasse toutes les planètes » ●2841-2852. peguen maruaillus dreist musur, / e n quenet anezy sigur : / mat dreist Natur ez voe furmet. / Sanct Augustin á doctrin bras, / he quenet detry à scruiffas. / hac à lauaras à tra sur. / he bezaff quen plen à quenet, / hac à joaou da pep caoudét : / na guell quet bout estimet pur. tr. « Combien merveilleuse outre mesure / Est sa beauté, sûrement : / Il fut créé surnaturellement bon. / Saint Augustin à la grande doctrine / A décrit soigneusement sa beauté, / Et il dit, pour sûr, / Qu'il est si superbe de beauté, / Et de joies pour tout l'esprit, / Qu'on ne peut l'estimer justement. » ●2913-2914. Da bout sclerhet à quenet plen, / yoaus ha fermm en pep termen. tr. « Pour être illuminé de beauté pleinement, / Joyeux et stable en tout temps. » ●3153-3154. Guelet è faç so soulaç ha gracy, / da pep speret quenet ha meuledy. tr. « Voir sa face, qui est un bonheur et une grâce, / A chaque esprit beauté et louange. » ●3237-3238. Abarz , quenet purtet net à detry, / a pep pechet netet hep contredy. tr. « Au-dedans beauté, pureté bien nette / Nettoyée de tout péché, sans contredit. » ●3243-3244. An tu dan tnou ez dleont bout laouen, / guelet quenet an neff de fæt net plen. tr. « Du côté d'en bas ils doivent être joyeux / De voir la beauté du ciel, certes, bien nettement. » ●(1580) G 410-414. Cals a tut o devoae dygant Doe Roe an bet / Gloat ha stat ha madou hac enorou affet, / Hac un re so louuen en nerz plen ha quenet, / Ha breman emethuy pe e ty ez yndy duet ? / Pryamus dyvyset evyt quenet ha joae. tr. « Beaucoup d'hommes eurent de Dieu, roi du monde, / Domaines, gloire et biens et honneurs en masse, / Et quelques-uns (étaient) joyeux en pleine force et beauté; / Et maintenant, dites, dans quelle demeure sont-ils allés ? / Priam, distingué pour beauté et joie. » ●434. Pe tal hoez quenet faez na pynyzyguezou, / Pan eo ret monet stang peur franc gant an ancou ? tr. « Que sert encore la beauté vaine, et les richesses, / Puisqu'il faut s'en aller, fatigués, très franchement avec la mort ? » ●(1647) Am.ms. 518. Sell ouz va quenet a va querzet sounn. tr. « Regarde ma beauté et ma démarche droite. »

    ●(1659) SCger 13b. beauté, tr. «quenet.» ●167a. quenet, tr. «beauté.» ●(c.1680) NG 470. En argant ha quinet. ●(1732) GReg 87a. Beauté, proportion charmante entre les parties d'un tout, tr. « Caërded. caërder. qened. (ãls., caënedd.) Van. Caërded. coëntiçz. coantiçz. » Beauté du corps. tr. «  Qened. (Van. Qened. qined.) ãls. prydh. predh. » La beauté de cette fille. tr. « Qened ar plac'h-ze. ar guened eus ar verc'h-ze. » Qui n'a point de beauté de corps. tr. « Dic'hened. hep guened. » ●317a. Éclat, beauté, tr. «Qened.» ●324b. Une beauté égale à la vôtre, tr. «Ur guened par do c'hiny.» ●(1744) L'Arm 20a. Attrait, tr. «Quinêtt.» ●28b. Beauté, tr. «Quinaitt. m.» ●(1752) PEll 483. Kenet, Beauté, agrément. ●(c.1792) BD 4201-4202. penos quen orchet voar lerch ar merchet coant // guenet eur feumeulen a so comparaget / ous vn aual ave re abret discaret tr. « combien ils sont pris d'amour pour les jolies filles. // La beauté d'une femme est comparable / à une pomme tombée trop tôt. »

    ●(1848) SBI II 210. Euz ho kened, Margodic, eur joa vraz am eus me, tr. «De votre beauté, petite Margot, j'ai grande joie.» ●(1863) GOM 160. Pa en em santit en ur fæçon bennac seziet gant ar guenet eus an traou crouet.

    ●(1911) BUAZperrot 62. ar gened a lintre var o zâl. ●(1931) VALL 62b. Beau subs., tr. «kened f.»

    (2) Charme(s).

    ●(14--) N 335-340. En hoz quenet em em hetaff / Dre maz ouch merch huec ha hegar. tr. « Vos charmes me plaisent, / Car vous êtes une fille belle et aimable » ●406-407. Hac un lech so leun a jechet / Ha[c] a pep quenet credet sur. tr. « Et un lieu qui est plein de santé / Et de toutes sortes de charmes, croyez-le bien » ●921-922. …caezret den / Pan eo louen leun a quenet. tr. « Quel bel homme ! / Comme il est gai et plein de charmes » ●(1575) M 3167-3168. coant hep santaff nep anaff na caffaou. / quenet detry meuleudy hep diuez tr. « Beau, sans sentir aucun trouble, ni deuil, / Charme ravissant, louange sans fin » ●(1580) G 905. Ytron guynnydyc bennyguet // ma calon so leun o quenet / Ma caoudet so leunyet a yoae tr. « Dame bienheureuse, bénie, / Mon cœur est plein de vos charmes. »

    (3) Kaout kened : être beau, belle.

    ●(1889) ISV 466. glaz oun ha gened am eus.

  • kenedek
    kenedek

    adj. Beau.

    ●(1931) VALL 62b. Beau, tr. «kenedek.»

  • kenedet
    kenedet

    adj. Beau.

    ●(1857) HTB 104. eur visaj douz ha genedet.

  • kenedoniezh
    kenedoniezh

    f. Esthétique.

    ●(1931) VALL 273b. Esthétique, science du beau, tr. «kenedoniez f.»

  • kenedoniour
    kenedoniour

    m. –ion Esthéticien.

    ●(1931) VALL 273b. Esthéticien, tr. «kenedoniour pl. ien.»

  • kenedour
    kenedour

    m. –ion Esthète.

    ●(1931) VALL 273b. Esthète, tr. «kenedour.»

  • kenedus
    kenedus

    adj. Beau, qui a du charme.

    ●(14--) N 1385. An placc (…) / Gant an tut reputet so bepret quenedus, tr. «cet endroit (…) toujours renommé pour ses charmes.» ●(1647) Am.ms. 628. Da goud lavaret discours gueneduz. tr. « Pour savoir dire un beau discours. » ●(1647) Am. A.328. Quenedus. tr. « Beau » ●(1650) Nlou 259. Ro'uen bet quenedus, tr. «le beau roi du monde.»

    ●(1728) Resurrection f°24r°. rac ma vigeach ho pea guellet haonnat / gueffret gant ar real hon mest hac hon otro / guenedus beo ha iach goude e souffranso. ●(1752) PEll 483. Kenedus, tr. «beau, qui a de la beauté.»

    ●(1923) SKET.I 109. Heoliet-skedus, glas, kenedus e oa ar maeziou-se. ●(1931) VALL 62b. Beau, tr. «kenedus.»

  • kenefediñ
    kenefediñ

    v. Produire un effet réciproque.

    ●(1931) VALL 138b. force composante, tr. «nerz-kenefedi.»

  • keneil
    keneil

    m. –ed Ami. cf. keveil

    ●(1931) VALL 22b. Ami, tr. «keneil pl. ed.» ●137a. Compagnon, tr. «keneil pl. ed.» ●(1939) RIBA 27-28. hag a viskoah é mant keneiled. ●(1939) KOLM 31. Droug-kalon en des doh é géneil Kornag hag e hel distroein de lann Dair-mach. ●(1939) ANNI 44. kri oh bet é kevér hou keneil féal. ●(1942) DRAN 143. ez oa ar baotred e soñj da dalvezout d’ar re all maro o c’heneil. ●(1954) VAZA 90. Bev ’oa c’hoazh hor c’heneil pa zouaras ar C’hleber e Dakar. ●(1963) LLMM 99/264. ma veze darbet dezho da bep mare borniañ ur c’heneil bennak pe grennañ e fri dezhañ.

  • keneilded
    keneilded

    f. Amitié.

    ●(1931) VALL 23a. Amitié, tr. «keneilded f.»

  • keneilerezh
    keneilerezh

    m. Compagnonnage.

    ●(1931) VALL 137a. Compagnonnage, tr. «keneilerez m.»

  • keneilez
    keneilez

    f. –ed Amie.

    ●(1931) VALL 22b. Ami, tr. «keneil f. –ez pl. ed.»

  • keneiliezh
    keneiliezh

    f. Camaraderie, amitié.

    ●(1962) EGRH I 31. keneiliezh f., tr. « camaraderie, amitié. »

  • kenek
    kenek

    prép. cf. penek

    (1) Sans.

    ●(1919) DBFVsup 38b. keneg (Gr[oix]) pour kenevé. ●(1970) GSBG 310. Kenek e vreur 'vehe bet marv, tr. «s'il n'y avait pas eu son frère, il était mort.»

    (2) Kenek-se : sans cela.

    ●(1914) RNDL 112. Keneg-sé er ré difé e laro 'n ur oapat : «Nag émen ta é ma ou Doué ?...

    ►[form. conju.]

    S1 kenegon

    ●(1919) DBFVsup 38b. kenegonn, tr. «sans moi.»

    S3m kenekañ

    ●(1970) GSBG 313. kenekañ 'vehen bet marv, tr. «s'il n'avait pas été là (sans lui), je serais mort.»

  • kenelfenn
    kenelfenn

    f. –où Élément composant.

    ●(1931) VALL 138b. Composant ; subs. chimiq., tr. «kenelfenn f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...