Devri

Recherche 'ke...' : 1339 mots trouvés

Page 12 : de kenderen (551) à kenelfenn (600) :
  • kenderen
    kenderen

    v. tr. d. Mener à bout, épuiser (qqn).

    (1557) B I 480. Quemeret diff tiz hoz bizyer, / Ha scourgezou calet seder, / Ha gruet antier he quenderen, tr. «Prenez-moi vite vos bâtons et des fouets bien durs, et amenez-la à bout.»

  • kendereout
    kendereout

    v. Concorder.

    (1931) VALL 141a. Concorder, tr. «kendereout

  • kenderv
    kenderv

    m. –ed, kendirvi

    I. (famille)

    (1) Cousin.

    (1499) Ca 170a. Quenderu. g. cousin. ●(1576) H 52. an quenderu dan queniteru hac an queuenderu nac d’o holl priedou na graguez ha ho querent, tr. « the male cousin to the female cousin and the female second cousin : nor to all their husbands ans wives and their relations. » ●(1580) G 178. ma quenderou huec, tr. «Mon cher cousin.» ●371. Gant abec quenderou huec eno trugarecaf, tr. «Avec raison, doux cousin, je vous remercie.»

    (1659) SCyez 6. vr c'henderf, tr. «vn cousin.» ●(1659) SCger 167a. quendervv quindirui, tr. «cousin.» ●(c.1680) NG 697. Me canderuë sant Jehan. ●(1732) GReg 227a. Cousin, tr. «Qenderv. p. qendirvy, qendervy. Van[netois] qanderv. p. qanderüi.» ●(17--) EN 391. gand da ginderf, tr. «avec ton cousin.»

    (1878) EKG II 13. he zaou genderf. ●(1883) MIL 25-26. Milliau hag Argant a ioa kendirvi. ●(1896) GMB 547. pet[it] tréc[orois] kindirvi.

    (1913) HIVR 12. é iondr, é ganderùed. ●(1921) PGAZ 16. evel m'en doa eun tammig oad var he gendirvi. ●(1936) PRBD 182. ur c'hender d'ezan.

    (2) Eil kenderv : cousin issu de germains.

    (1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) an eil gendirvi = issus de germains.

    II. fam. Ami, camarade.

    (1895) FOV 265. Mont e hrant é tivis de huél er handerüet, tr. «Tout en causant, il vont voir les camarades.»

    III. (blason populaire) Ma c’henderv.

    (1911) DIHU 71/255. Ré Kistinig deustou dehé bout Prosézerion e zou kar de rah en dud : me handerù e larant d'en ol.

  • kenderv-kentañ
    kenderv-kentañ

    m. kendirvi-gentañ Cousin germain.

    (1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Kendirvi = Cousins ; ar gendirvi genta Cousins germains. «E vamm ha me a oa ar gendirvi genta

  • kenderv-kompez
    kenderv-kompez

    m. kendirvi-gompez (famille) Cousin germain

    (1580) G 111. Quenderou compes ompny, tr. «Nous sommes cousins germains.» ●(1633) Nom 333a. Patrueles, è duobus fratribus nati : cousins germains : quindiruy coumpes.

    (1659) SCger 138a. quendervv compes, tr. «cousin germain.» ●(1732) GReg 227a. Cousin, germain, tr. «Qenderv compes. p. qendirvy gompès

    (1857) HTB 171. daou ginderv gompoz. ●(1894) BUZmornik 152. mar d-int kendirvi gompez, pe vugale, pe vugale vihan da gendirvi gompez. ●(1896) GMB 362. pet[it] tréc[orois] kinder goñpas cousin germain.

    (1906-1907) EVENnot 24. (Ar Veuzid) Kindirvi gompoz ec'h omp ha kouskoude nan imp bleustromp ket. ●(1911) BUAZperrot 114. eur c'henderv kompez d'ezan.

  • kendervez
    kendervez

    f. –ed (famille) Cousine.

    (1907) AVKA 4. O kendérvez Elizabeth. ●7. war du ar ger ma oa he c'hendervez o chom. ●113. e gendirvi hag e gendervezed.

  • kenderviañ / kenderviñ
    kenderviañ / kenderviñ

    v.

    (1) V. tr. d. Cousiner.

    (1732) GReg 227b. Cousiner, tr. «Qendervya. pr. qendervyet

    (1876) TDE.BF 335b. Kendervia, v. n., tr. «Cousiner.»

    (2) V. pron. réci. local. En em genderviñ : se saluer.

  • kenderviezh
    kenderviezh

    f. (famille) Cousinage.

    (c.1500) Cb 92a. [germen] g. germanite. b. quenderuiez.

    (1732) GReg 227a. Cousinage, parenté, tr. «Qendervyez. qendervyaich

    (1931) VALL 165b. Cousinage, tr. «kenderviez f.»

  • kenderviñ
    kenderviñ

    voir kenderviañ

  • kendervod
    kendervod

    s. (pathologie) Coup de vent, panaris.

    (1612) Cnf 24b. dememes eues an ré à coniur Bar auel autramant hanuet quenderuot. tr. Herve Bihan ; ETCE t. 41 p. 205-208 « ainsi que de ceux qui conjurent un ‘coup de vent’ autrement appelé panaris »

  • kendeuz
    kendeuz

    m. Fonte ensemble.

    (1962) EGRH I 30. kendeuz m., tr. « fonte ensemble. »

  • kendeuzadur
    kendeuzadur

    m. –ioù Alliage.

    (1931) VALL 20a. Alliage, tr. «kendeuzadur m.»

  • kendeuziñ
    kendeuziñ

    v.

    (1) V. tr. d. Allier (des métaux).

    (1931) VALL 20a. Allier (métaux), tr. «kendeuzi.» ●(1962) EGRH I 30. kendeuziñ v., tr. « fondre ensemble. »

    ►absol. Se fondre l’un dans l’autre.

    (1962) EGRH I 30. kendeuziñ v., tr. « se fondre l’un dans l’autre. »

    (2) V. pron. réci. En em gendeuziñ : se confondre.

    (1960) BAHE 23/2. gwelout an daou spered, hag an daou gultur ouzh en em gendeuziñ.

  • kendever
    kendever

    m. Obligation mutuelle, devoir réciproque.

    (1732) GReg 648a. Il y a des obligations mutuelles, des devoirs réciproques entre les peres & leurs enfans, tr. «Bez' ez eus qendeveryou èñtre an tadou hac ho bugale.»

  • kendiskibl
    kendiskibl

    m. kendiskibion Condisciple.

    (1867) BUE 15. He vestr hag he gendiskibl. ●32. kendiskibl da Ervoan Kervarzin.

    (1931) VALL 141b. Condisciple, tr. «kendiskibl pl. ed

  • kendoare .1
    kendoare .1

    m. –où Rapport de ressemblance.

    (1942) VALLsup 146a. Rapport de ressemblance, tr. «kendoare m.»

  • kendoare .2
    kendoare .2

    adj. Semblable, ressemblant.

    (1962) EGRH I 30. kendoare a., tr. « semblable, ressemblant. »

  • kendon
    kendon

    m. (musique) Harmonie des sons.

    (1931) VALL 353b. Harmonie, des sons, tr. «kendon m.»

  • kendonerezh
    kendonerezh

    m. (musique) Contrepoint.

    (1931) VALL 151a. Contrepoint, tr. «kendonerez

  • kendonezon
    kendonezon

    m. –où Don mutuel.

    (1732) GReg 301a. Don mutuel des conjoints par mariage, tr. «Qen-dounéson. p. qen-dounésonou

  • kendoniañ
    kendoniañ

    v. tr. d. (musique) Harmoniser.

    (1931) VALL 353b. Harmoniser, tr. «kendonia

  • kendonour
    kendonour

    m. –ion (musique) Contrepointiste.

    (1931) VALL 151a. Contrepointiste, tr. «kendonour

  • kendonouriezh
    kendonouriezh

    m. (musique) Contrepoint.

    (1931) VALL 151a. Contrepoint, tr. «kendonouriez

  • kendorfedour
    kendorfedour

    m. –ion Complice.

    (1732) GReg 188a. Complice, qui a eu part à un crime, tr. «Qen-dorfetour. p. qen-dorfetouryen.» ●248b. Deceler ses complices, tr. «Disculya e guen-dorfetouryen

  • kendoueziek
    kendoueziek

    adj. Complexe.

    (1942) VALLsup 36a. Complexe, tr. «kendoueziek

  • kendrec'het
    kendrec'het

    adj. Convaincu.

    (1732) GReg 207b. Il a été convaincu de larcin, tr. «Qendræc'het eo bet var ul laeroncy.»

    (1834) SIM 191-192. ha qendrec'het gant rêson n'em boa ezom evit se nac eus a un hano puissant, nac eus a nep fortun nemet al labour, e commancis d'en em studia, en em observi, evit dont a ben d'en em hanavezout.

  • kendrec'hiñ
    kendrec'hiñ

    v. tr. d. Convaincre.

    (1732) GReg 207b. Convaincre, persuader quelqu'un par raisons évidentes, tr. «Qen-dræc'hi ur re var ur pouënd-bennac.»

    (1876) TDE.BF 335b. Kendrec'hi, v. a., tr. «Convaincre.»

    (1931) VALL 151b. Convaincre, tr. «kendrec'hi

  • kendrec'hus
    kendrec'hus

    adj. Convaincant.

    (1931) VALL 151b. Convaincant, tr. «kendrec'hus

  • kendrechidigezh
    kendrechidigezh

    f. Conviction par des arguments.

    (1931) VALL 152b. Conviction par des arguments, tr. «kendrec'hidigez f.»

  • kendreizhad
    kendreizhad

    m. kendreizhidi Co-passagers.

    (1944) DGBD 200. Kendreizhidi a-zoare am boa kavet.

  • kendruez
    kendruez

    f. Compassion.

    (1732) GReg 187a. La compassion de la très-sainte Vierge, tr. «qen-druëz ar verc'hez sacr.»

    (1931) VALL 137b. Compassion, tr. «kendruez f.» ●(1955) VBRU 131. e zremm leun a furnezh, a gendruez hag a veurded. ●(1957) AMAH 139. met kement a dan, a denerigezh, a boan, a gendruez a dreuzluc'he war e zremm, en e selloù.

  • kendrueziñ
    kendrueziñ

    v. tr. i. Compatir.

    (1931) VALL 137b. Compatir, tr. «kendruezida).» ●(1962) EGRH I 30. kendrueziñ v., tr. « compatir. »

  • kenebed
    kenebed

    plur. kenabad

  • kenebet
    kenebet

    adj. (en plt d'une jument) Saillie.

    (1876) TDE.BF 335b. Kenebet, adj. Beza kenebet, tr. «se dit d'une jument qui a été saillie, mais qui n'a pas gardé.»

    (1931) VALL 410a. (jument) pleine, tr. «kenebet.» ●(19--) EABR 259/10. da c'houzout pe genebet eo ar gazeg pe n'eo ket.

  • kenebiñ
    kenebiñ

    v. tr. d. Faire saillir (une jument).

    (19--) EABR 259/9-10. kezeg da genebiñ. (...) Hag e ranker gouzout peur e vez ar gazeg e tommder evit kenebiñ anezhi.

  • kened
    kened

    f.

    (1) Beauté.

    (1499) Ca 34b. [sous cazr] g. beaulte. b. quenet. ●170a. Quenet. g. beaulte. ●(1530) Pm 230 (Mab Den). Mar cazr na quen oas a quenet, tr. Herve Bihan «Aussi beau que tu étais beau de beauté.» ●(1575) M. 1207-1210. Dan Eneff en effet, ezeu prestet seder, / donæsonou diuoe, gant Doe he guir croeér : / scaffelæz ha quenet, ha nerz merzet net scler / squient, entendamant, da bout vaillant antier. tr. « A l'âme, en effet, sont prêtés sûrement, / Des dons excellents, par Dieu son vrai créateur : / Agilité et beauté, et force aperçue bien nettement, / Bon sens, entendement, pour qu'elle soit tout à fait vaillante » ●2523-2526. Pez á taluoe yuez, dimpny priuez bezaff, / ornet guisquet hætus, ha gæus da vsaf : / ouz hon corff hep bout breff, dibrif cref hac eufaff, / quenet, nerz ha huerzin, boet fin ha guyn finhaff. tr. «  Que nous servit aussi, en particulier d'être / Parés, vêtus agréablement et d'humeur joyeuse, / Sans être économes pour notre corps, de manger beaucoup et de boire, / Beauté, force et rire, nourriture délicate et vin très fin ? » ●2799-2803. An roantelez man hanuet, / a comendaff an quentaff pret : / dre he quenet meurbet cret plen. / er he sclerder hep comps guer gaou, / so muiguet an holl planedou tr. « Le royaume ici nommé, / Je l'exalte tout d'abord / Pour sa grande beauté, crois-le bien, / Car sa clarté, sans dire un mot de faux, / Surpasse toutes les planètes » ●2841-2852. peguen maruaillus dreist musur, / e n quenet anezy sigur : / mat dreist Natur ez voe furmet. / Sanct Augustin á doctrin bras, / he quenet detry à scruiffas. / hac à lauaras à tra sur. / he bezaff quen plen à quenet, / hac à joaou da pep caoudét : / na guell quet bout estimet pur. tr. « Combien merveilleuse outre mesure / Est sa beauté, sûrement : / Il fut créé surnaturellement bon. / Saint Augustin à la grande doctrine / A décrit soigneusement sa beauté, / Et il dit, pour sûr, / Qu'il est si superbe de beauté, / Et de joies pour tout l'esprit, / Qu'on ne peut l'estimer justement. » ●2913-2914. Da bout sclerhet à quenet plen, / yoaus ha fermm en pep termen. tr. « Pour être illuminé de beauté pleinement, / Joyeux et stable en tout temps. » ●3153-3154. Guelet è faç so soulaç ha gracy, / da pep speret quenet ha meuledy. tr. « Voir sa face, qui est un bonheur et une grâce, / A chaque esprit beauté et louange. » ●3237-3238. Abarz , quenet purtet net à detry, / a pep pechet netet hep contredy. tr. « Au-dedans beauté, pureté bien nette / Nettoyée de tout péché, sans contredit. » ●3243-3244. An tu dan tnou ez dleont bout laouen, / guelet quenet an neff de fæt net plen. tr. « Du côté d'en bas ils doivent être joyeux / De voir la beauté du ciel, certes, bien nettement. » ●(1580) G 410-414. Cals a tut o devoae dygant Doe Roe an bet / Gloat ha stat ha madou hac enorou affet, / Hac un re so louuen en nerz plen ha quenet, / Ha breman emethuy pe e ty ez yndy duet ? / Pryamus dyvyset evyt quenet ha joae. tr. « Beaucoup d'hommes eurent de Dieu, roi du monde, / Domaines, gloire et biens et honneurs en masse, / Et quelques-uns (étaient) joyeux en pleine force et beauté; / Et maintenant, dites, dans quelle demeure sont-ils allés ? / Priam, distingué pour beauté et joie. » ●434. Pe tal hoez quenet faez na pynyzyguezou, / Pan eo ret monet stang peur franc gant an ancou ? tr. « Que sert encore la beauté vaine, et les richesses, / Puisqu'il faut s'en aller, fatigués, très franchement avec la mort ? » ●(1647) Am.ms. 518. Sell ouz va quenet a va querzet sounn. tr. « Regarde ma beauté et ma démarche droite. »

    (1659) SCger 13b. beauté, tr. «quenet.» ●167a. quenet, tr. «beauté.» ●(c.1680) NG 470. En argant ha quinet. ●(1732) GReg 87a. Beauté, proportion charmante entre les parties d'un tout, tr. « Caërded. caërder. qened. (ãls., caënedd.) Van. Caërded. coëntiçz. coantiçz. » Beauté du corps. tr. «  Qened. (Van. Qened. qined.) ãls. prydh. predh. » La beauté de cette fille. tr. « Qened ar plac'h-ze. ar guened eus ar verc'h-ze. » Qui n'a point de beauté de corps. tr. « Dic'hened. hep guened. » ●317a. Éclat, beauté, tr. «Qened.» ●324b. Une beauté égale à la vôtre, tr. «Ur guened par do c'hiny.» ●(1744) L'Arm 20a. Attrait, tr. «Quinêtt.» ●28b. Beauté, tr. «Quinaitt. m.» ●(1752) PEll 483. Kenet, Beauté, agrément. ●(c.1792) BD 4201-4202. penos quen orchet voar lerch ar merchet coant // guenet eur feumeulen a so comparaget / ous vn aual ave re abret discaret tr. « combien ils sont pris d'amour pour les jolies filles. // La beauté d'une femme est comparable / à une pomme tombée trop tôt. »

    (1848) SBI II 210. Euz ho kened, Margodic, eur joa vraz am eus me, tr. «De votre beauté, petite Margot, j'ai grande joie.» ●(1863) GOM 160. Pa en em santit en ur fæçon bennac seziet gant ar guenet eus an traou crouet.

    (1911) BUAZperrot 62. ar gened a lintre var o zâl. ●(1931) VALL 62b. Beau subs., tr. «kened f.»

    (2) Charme(s).

    (14--) N 335-340. En hoz quenet em em hetaff / Dre maz ouch merch huec ha hegar. tr. « Vos charmes me plaisent, / Car vous êtes une fille belle et aimable » ●406-407. Hac un lech so leun a jechet / Ha[c] a pep quenet credet sur. tr. « Et un lieu qui est plein de santé / Et de toutes sortes de charmes, croyez-le bien » ●921-922. …caezret den / Pan eo louen leun a quenet. tr. « Quel bel homme ! / Comme il est gai et plein de charmes » ●(1575) M 3167-3168. coant hep santaff nep anaff na caffaou. / quenet detry meuleudy hep diuez tr. « Beau, sans sentir aucun trouble, ni deuil, / Charme ravissant, louange sans fin » ●(1580) G 905. Ytron guynnydyc bennyguet // ma calon so leun o quenet / Ma caoudet so leunyet a yoae tr. « Dame bienheureuse, bénie, / Mon cœur est plein de vos charmes. »

    (3) Kaout kened : être beau, belle.

    (1889) ISV 466. glaz oun ha gened am eus.

  • kenedek
    kenedek

    adj. Beau.

    (1931) VALL 62b. Beau, tr. «kenedek

  • kenedet
    kenedet

    adj. Beau.

    (1857) HTB 104. eur visaj douz ha genedet.

  • kenedoniezh
    kenedoniezh

    f. Esthétique.

    (1931) VALL 273b. Esthétique, science du beau, tr. «kenedoniez f.»

  • kenedoniour
    kenedoniour

    m. –ion Esthéticien.

    (1931) VALL 273b. Esthéticien, tr. «kenedoniour pl. ien

  • kenedour
    kenedour

    m. –ion Esthète.

    (1931) VALL 273b. Esthète, tr. «kenedour

  • kenedus
    kenedus

    adj. Beau, qui a du charme.

    (14--) N 1385. An placc (…) / Gant an tut reputet so bepret quenedus, tr. «cet endroit (…) toujours renommé pour ses charmes.» ●(1647) Am.ms. 628. Da goud lavaret discours gueneduz. tr. « Pour savoir dire un beau discours. » ●(1647) Am. A.328. Quenedus. tr. « Beau » ●(1650) Nlou 259. Ro'uen bet quenedus, tr. «le beau roi du monde.»

    (1728) Resurrection f°24r°. rac ma vigeach ho pea guellet haonnat / gueffret gant ar real hon mest hac hon otro / guenedus beo ha iach goude e souffranso. ●(1752) PEll 483. Kenedus, tr. «beau, qui a de la beauté.»

    (1923) SKET.I 109. Heoliet-skedus, glas, kenedus e oa ar maeziou-se. ●(1931) VALL 62b. Beau, tr. «kenedus

  • kenefediñ
    kenefediñ

    v. Produire un effet réciproque.

    (1931) VALL 138b. force composante, tr. «nerz-kenefedi

  • keneil
    keneil

    m. –ed Ami. cf. keveil

    (1931) VALL 22b. Ami, tr. «keneil pl. ed.» ●137a. Compagnon, tr. «keneil pl. ed.» ●(1939) RIBA 27-28. hag a viskoah é mant keneiled. ●(1939) KOLM 31. Droug-kalon en des doh é géneil Kornag hag e hel distroein de lann Dair-mach. ●(1939) ANNI 44. kri oh bet é kevér hou keneil féal. ●(1942) DRAN 143. ez oa ar baotred e soñj da dalvezout d’ar re all maro o c’heneil. ●(1954) VAZA 90. Bev ’oa c’hoazh hor c’heneil pa zouaras ar C’hleber e Dakar. ●(1963) LLMM 99/264. ma veze darbet dezho da bep mare borniañ ur c’heneil bennak pe grennañ e fri dezhañ.

  • keneilded
    keneilded

    f. Amitié.

    (1931) VALL 23a. Amitié, tr. «keneilded f.»

  • keneilerezh
    keneilerezh

    m. Compagnonnage.

    (1931) VALL 137a. Compagnonnage, tr. «keneilerez m.»

  • keneilez
    keneilez

    f. –ed Amie.

    (1931) VALL 22b. Ami, tr. «keneil f. –ez pl. ed

  • keneiliezh
    keneiliezh

    f. Camaraderie, amitié.

    (1962) EGRH I 31. keneiliezh f., tr. « camaraderie, amitié. »

  • kenek
    kenek

    prép. cf. penek

    (1) Sans.

    (1919) DBFVsup 38b. keneg (Gr[oix]) pour kenevé. ●(1970) GSBG 310. Kenek e vreur 'vehe bet marv, tr. «s'il n'y avait pas eu son frère, il était mort.»

    (2) Kenek-se : sans cela.

    (1914) RNDL 112. Keneg-sé er ré difé e laro 'n ur oapat : «Nag émen ta é ma ou Doué ?...

    ►[form. conju.]

    S1 kenegon

    (1919) DBFVsup 38b. kenegonn, tr. «sans moi.»

    S3m kenekañ

    (1970) GSBG 313. kenekañ 'vehen bet marv, tr. «s'il n'avait pas été là (sans lui), je serais mort.»

  • kenelfenn
    kenelfenn

    f. –où Élément composant.

    (1931) VALL 138b. Composant ; subs. chimiq., tr. «kenelfenn f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...