Devri

Recherche 'o...' : 589 mots trouvés

Page 11 : de ouc_h-1 (501) à ourmelenn (550) :
  • ouc'h .1
    ouc'h .1

    interj. Cri d’appel des bœufs.

    ●(1870) FHB 283/172b. evel ma eo natural d'an eujenn lavaret moû hag oûc'h evid gelver, beû evit gourdrouz euz he gernou.

  • ouc'h .2
    ouc'h .2

    voir ouzh & oc'h .1

  • ouc'hou
    ouc'hou

    interj.

    (1) Gémissement.

    ●(1936) TKAL II 31. ha ne rae nemet klemm : ouc’hou ! ouc’hou !

    (2) Cri d’appel, d’apostrophe.

    ●(1964) BAHE 40/44. Ouc'hou ! Distreiñ a rejont o fenn ha va gwelout.

  • Oud
    Oud

    hydronyme An Oud : L’Oust (affluent de la Vilaine ; sources à Kerio, Le Vieux-Bourg, Quintin, 146 km).

    ●(1910) ISBR 8. E kér Redon, er stér Oud e za de zivér ér Vilen. ●(1914) ARVG Mae 80. an Oud. ●(1942) ARVR 98. Ur vras a stêr eo an Oud, 150 km he hirder.

  • oudrenn
    oudrenn

    voir gouzraen

  • oued .1
    oued .1

    f. –où Lucarne.

    ●(1876) TDE.BF 489a. Oued, ouet, s. m., tr. «Gouttière de toit.»

    ●(1913) DIHU 95/266. oued er sulér e oé digor. ●267. Ha ean hoah d'en oued (lucarne). ●(1937) TBBN 93. oued er sulér e oé digor.

  • oued .2
    oued .2

    m. –où Rigole d'irrigation.

    ●(1890) MOA 179b. Conduit d'eau dans les champs, tr. «oued, m. pl. ouejou.»

  • ouek
    ouek

    interj. Ouf.

    ●(1964) KTMR 18. Al logodenn a drohas dezañ e houzoug gand eur mell taol kleze ken n'e-noe ket amzer da lavaret «ouêk».

  • ouekañ
    ouekañ

    v. intr. Mourir.

    ●(1906) BOBL 25 août 101/3b. Lamm marvel (…). Ar Bek, mengleuier, a zo kouezet en eur punz a dregont troatad. An ouvrierien-all a glevaz ar c'horf o koueza, hag a ziredaz deuz ar c'haranchou tosta, mez ar Bek a oa ouêket. ●(1907) BOBL 30 mars 131/2d. Ar c'hlanvour a ia da ouéka.

  • ouelch
    ouelch

    adj. Boiteux.

    ●(1732) GReg 102a. Boiteux, pour être paralitique d'un côté, tr. «Ouëlch. (fem. ouëlches, & ouëlch).»

    ●(1876) TDE.BF 489a. Ouelch, adj. (anc.), tr. «Paralysé et boiteux.»

  • oueliñ
    oueliñ

    voir gouelañ

  • oueñ
    oueñ

    interj.

    (1) Onomatopée qui imite le hennissement du cheval.

    ●(1895) FOV 242. Ouïn ! ouïn ! e mé er jau !

    ●(1974) YABA 15.06. Er jao, nezé, èl ha p'en dehè komprenet un dra benag e hras : «Oin ! Hin ! Hin !» ●(1976) YABA 31.01. Ha gwelet o des, ya ! er jao é selled doh er hazetenn, e oè dirag é zaoulagad. Ar un dro gobér : «Oin hin hin !»

    (2) Onomatopée qui imite les pleurs bruyants.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1023. Ouen ! ouen !... (...) a c'hlaourenne ar pôtr.

  • oueoueliñ
    oueoueliñ

    voir goueoueliñ

  • ouer / hoér
    ouer / hoér

    voir euver

  • ouesk
    ouesk

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Agile, souple.

    ●(1732) GReg 448b. Garçon dispos, fort & agile, tr. «ur pautr voüesq.»

    ●(1896) GMB 338. le tréc[orois] wesk (ou oesk) «agile, souple» ; eur pot wesk «un garçon alerte» (j'ai entendu ce mot à Trévérec et à Taulé).

    ●(1912) BUAZpermoal 395. e kavas warnezi sklavourien yaouank ken wesk ma c'houlennas eus a belec'h e oant. ●(1963) LLMM 99/266. oueskoc’h eget an ampartañ martolod o pignal war veg ur wern.

    (2) Gai, enjoué.

    ●(1908) PIGO II 8. eun tam pôtr wesk.

    (3) =

    ●(1935) BREI 413/3d. da vont da di Doue e tleer 'n em lakat ouesk ha dereat.

    (4) Aimable.

    ●(1983) PABE 143. (Berrien) ouesk, tr. «aimable.»

    B. (en plt de qqc.) Beau, bien fait, excellent.

    ●(1911) BZIZ 239. en eur brezonek ouesk-tre. ●(1914) KZVr 52 - 01/03/14. Plijout a ra d'ê traou krenn ha ouesk, da zerri moust o izili gwevn. ●(1922) FHAB Gouere 211. eur pez-labour eus ar re oueskan. ●(1928) BREI 61/1a. ar Breton a glask rei d'e venoziou tro ar werz pe ar zôn. Oueskoc'h, flouroc'h o c'hav gwisket evelse. ●(1974) TDBP III 206. Me, ’vat, paotr, am-eus graet ur gavadenn, unan ouesk, tr. « eh bien ! moi, mon vieux, j’en ai fait une trouvaille, une fameuse ! »

    II. Adv. (en plt de qqc.)

    (1) = aes, brav...

    ●(1935) BREI 391/1b. a grennlavariou, a droiou-lavar, a zoareou-komz, a ya, oueskoc'h d'an teod ha d'ar muzellou eget eur bas da gein eur wiz koz. ●(1954) VAZA 101. setu troc'het ganimp ar vag en daou damm, ken prim, ken ouesk ha ma vije bet ur c'houign-amann pe ur vlonegenn.

    (2) Adroitement.

    ●(1912) BUAZpermoal 105. an tier savet weskan. ●(1933) IVGV 24. degemer-mat troet ouesk e yez ar vro. ●(1935) BREI 419/1b. soniou melus, paket ouesk, skrivet flour.

    ●(1992) MDKA 62. lakaad eun tamm fleur war an daol, eun tamm oueskoh vid hemañ. ●69. tenn da dok pe dres 'nezañ oueskoh vid se.

  • ouf .1
    ouf .1

    interj. =

    ●(1958) BRUD 4/21. Ouf ! Gleb-dour-teil on o hwezi.

  • ouf .2
    ouf .2

    m. –où

    (1) (domaine maritime) Anse de mer.

    ●(1732) GReg 39a-b. Anse de mer, dont les Rivages sont échancrez, ou courbez en arc, tr. «Van[netois] Ouff. p. ouffeü.» ●(1744) L'Arm 133b. S'engouffrer, tr. «Monéd énn unn ouffe-mor : Casse ul lestre énn unn ouffe.»

    ●(1904) DBFV 173b. ouf, m. pl. eu, tr. «golfe, anse, baie.» ●(1907) VBFV.fb 5a. anse d'un rivage, tr. «ouf, m. (pl. eu).»

    (2) Lieu retiré.

    ●(1732) GReg 178b. Coin, détour, lieu retiré, tr. «Van[etais] Ouff. p. ouffeü.»

  • oufal
    oufal

    v. intr. = (?) Aboyer (?).

    ●(1959) BRUD 7/20. Deuet oa [ar hi] en eur redadenn beteg ennom, ha dioustu, heb chom da nehi, e kendalhas da oufal, goude beza bet c'houeset on bouteier. (…) Me gomprene anezañ pa ree : «ouf, ouf, ouf, a… ou… ou… ouf ! aou ! aou ! aou !»

  • oufet
    oufet

    adj. Engouffré.

    ●(1744) L'Arm 438a. Engouffré dans le détroit de Magellan, on a de la peine d'en sortir, tr. «Oufféd abarh coucg Magèllan, poéne vé é tonéd ér-méss à nehou.»

  • oufiñ
    oufiñ

    v. pron. réfl. En em oufiñ : s'engouffrer.

    ●(1744) L'Arm 438a. S'engouffrer, tr. «Um ouffein.»

    ●(1904) DBFV 173b. hum oufein, v. réfl. tr. «s'engouffrer.»

  • ouign
    ouign

    m. –où =

    ●(1937) DIHU 310/247. ouiñgn-eu (s. m.) tam koed, feutet ur pen anehon ha moéneit er pen aral aveit derhel ur vechen soufr én ur fust. Er pen moén e vè boutet én un aval bras aveit bout lakeit ar en toul bond.

  • ouilh
    ouilh

    s. Ober an ouilh da ub. =

    ●(1877) FHB (3e série) 19/157b. ar gagaleien a ra an ouill d'eoc'h gant hoc'h arc'hant.

  • ouilhad
    ouilhad

    m. –où Caprice.

    ●(1931) VALL 96a. Caprice, tr. «ouilhad T[régor] m.» ●(1962) BAHE 31/50. N'heller ket lavaret ez eus deuet un ouilhad d'ar Pab, war zigarez m'eo erru kozh.

  • ouilhenn
    ouilhenn

    f. –où Instinct. cf. (?) anien (?).

    ●(1925) BILZ 178. Bilzig ac'h aio hep dale da redek e reuz, da heuilh e ouienn. ●E ouienn, tr. «son instinct.»

  • oujenn
    oujenn

    m. –ed Entremetteur de mariages.

    ●(1732) GReg 354b. Entremetteur, mediateur entre les amans pour faire un mariage, tr. «ougenn. p. ed.»

    ●(1876) TDE.BF 489b. Oujenn, s. m. V[annetais], tr. «Entremetteur de mariage, soit homme, soit femme.»

  • oujenner
    oujenner

    m. –ion Entremetteur de mariages.

    ●(1917) KZVr 219 - 13/05/17. Oujenneur, synonyme de Bazvalan (canton de Plabennec en partie et tout le canton de Ploudalmezeau). ●(1959) BRUD 10/16. Bramig emañ Janig en oad da zimezi, Per. Poent digeri hent d'an ojennourien !

  • oulm
    oulm

    coll. & m. (botanique)

    (1) Coll. Ormes.

    ●(17--) VO 43. derhuë hac oulm.

    (2) M. Bois d'orme.

    ●(1849) LLB 102. Ur hoedaj oulm. ●811. en oulm ker kalèt t'oh en uz.

  • oulm-du
    oulm-du

    coll. (botanique) Ormes.

    ●(1907) VBFV.bf 57b. oulm du, m., tr. «l'ormeau.»

  • oulm-gwenn
    oulm-gwenn

    coll. (botanique) Frênes.

    ●(1907) VBFV.bf 57b. oulm guen, m., tr. «le frêne.»

  • oulm-Spagn
    oulm-Spagn

    coll. (botanique) Tilleuls.

    ●(1744) L'Arm 382a. Du tilleul, tr. «Oulm-Spaignn.»

    ►oulmenn-Spagn f. Tilleul.

    ●(1744) L'Arm 382a. Teilleul, tr. «Oulmeênn-Spaignn.»

  • oulmeg
    oulmeg

    f. –i Ormaie.

    ●(1856) VNA 18. des Ormeaux, tr. «Oulmegui.»

  • oulmenn
    oulmenn

    f. –ed, oulm (botanique) Orme.

    ●(1907) VBFV.bf 57b. oulmen, f. pl., neu, -egi, oulm, tr. «un ormeau.»

  • ounezer
    ounezer

    m. Crasse du corps.

    ●(1732) GReg 231b. Crasse, ordure qui vient sur la peau, soit du dedans, soit du dehors, tr. «(Leon. Ounezer. an ounezer.» ●Crasseux, couvert de crasse, mal-propre, mal-fait, tr. «goloët gand an ounnezer.» ●252b. Se décrasser, tr. «distaga an ounezer diouc'h e façz, diouc'h e zaou zourn.»

    ●(1876) TDE.BF 489b. Ounezer, ounnezer, s. m., tr. «Crasse du corps.»

  • ounner
    ounner

    voir annoar

  • ourbabañchoù
    ourbabañchoù

    voir nourbabañchoù

  • ourgouilh
    ourgouilh

    m.

    (1) Orgueil.

    ●(1499) Ca 150b. Ourgouil. g. orgueill. ●(c.1500) Cb 42a. g. enfleure / orgueil. b. orgueil / coezff. ●(1521) Cc (d’après GMB 453). orguoill. ●(1612) Cnf 5a. dré paillardiez, mezuenti, orgouill ha gloutony. ●(1647) Am 817. Sellit an orgoüil eux ar-côz strouillart, tr. « Regardez l’orgueil du vieux malpropre »

    ●(1659) SCger 86b. orgueil, tr. «ourgoüil.» ●(1732) GReg 679a. Orgueil, tr. «Ourgoüilh. orgoüilh.»

    ●(1894) BUZmornik 2. evit diskar hon ourgouill. ●587. Diouallit eta dreist peb tra rak ann ourgouill : enn ourgouill ema ar c'hrizienn euz ann holl bec'hejou.

    ●(1907) PERS 231. Morse ne zantaz ourgouil en he galon. ●(1911) BUAZperrot 118. An ourgouilh a zo eur garantez direiz en deus an den evitan e unan (…) Koueza rear en ourgouilh e meur a zoare.

    (2) Kaout ourgouilh gant udb. : être fier de qqc.

    ●(1909) KTLR 178. Ourgouil he doa gant he gened.

    (3) Diskar, plegañ e ourgouilh =

    ●(1894) BUZmornik 2. diskar hon ourgouill.

    ●(1932) BSTR 61. Ober a rin gwella ma ellin da blega va ourgouilh.

    (4) Kemer ourgouilh : s'enorgueillir.

    ●(c.1500) Cb 42a. g. enfler orgueillir. b. quemeret orgueill.

    ●(1921) PGAZ 74. evit miret ouzomp da gemeret ourgouill.

    (5) Marc'h-ourgouilh : personne orgueilleuse.

    ●(1910) MAKE 111. ar paour kez marc'h-ourgouilh pinvidik.

  • ourgouilhañ
    ourgouilhañ

    voir ourgouilhiñ

  • ourgouilhiñ / ourgouilhañ
    ourgouilhiñ / ourgouilhañ

    v.

    (1) V. intr. S'enorgueillir.

    ●(c.1500) Cb 27b. [boubancc] Jtem pompo / pas / ac. g. g. bombancier orguillier. b. boubancaff orgueillaff.

    ●(1732) GReg 679a. Devenir orgueilleux, tr. «Ourgoüilha. pr. ourgoüilhet. doñnet da ourgouilha.»

    (2) V. pron. réfl. En em ourgouilhiñ : s'enorgueillir.

    ●(1576) Gk I 248. N'en em orgouil quet.

    ●(1710) IN I 8. na zeu d'en em ourgouilli. ●96. d'en em c'hueza ha d'en em ourgouilli.

    ●(1834) APD 24. ha nonpas en em ourgonilli (lire : ourgouilli).

  • ourgouilhous / ourgouilhus
    ourgouilhous / ourgouilhus

    adj.

    (1) Orgueilleux.

    ●(1499) Ca 150b. Ourgouilloux. g. orgueilleux. ●(c.1500) Cb 51a. [couuetaff] gal. couueteux / ou orgueilleux. bri. hoantus / pe orgouillus. ●(1521) Cc. ourgouillus orgueilleux. (d'après GMB 453). ●(1575) M 1415. bout ourgouillus, couetus dreist musur, tr. «être orgueilleux, convoiteux, outre mesure.» ●(1612) Cnf 5b. ez ouff bet orgouillus. ●(1621) Mc 35. Bet ouff ourgouillux.

    ●(c.1680) NG 1446. Orguillous er quentanf. ●(1732) GReg 679a. Orgueilleux, euse, tr. «Ourgoüilhus.» ● Très orgueilleux, bouffi d'orgueil, tr. «pennboufet gad an ourgouilh. stambouc'het gad an ourgouilh.»

    ●(1834) APD 19. an dud orgouillus. ●(1859) MMN 72. ken ourgouillus oump. ●141. an dud ourgouillus. ●(1894) BUZmornik 602. ann dud rog hag ourgouilluz.

    ●(1907) PERS 213. Ar re ourgouilluz a gav d'ezho e reont mad atao. ●(1911) BUAZperrot 126. An dud ourgouilhus a ra donjer da Zoue.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(c.1680) NG 1444. Orguilleus miliguet.

    ●(1923) KTKG 46. An avius a zo breur an ourgouillus.

    (2) (blason populaire) Tud ourgouilhus Koatreven : les gens orgueilleux de Coatréven. cf. otus

    ●(2016) TELGR (02.08.2016) [44a] (Daniel Giraudon). Tud orgouillous Koatreven, tr. « Orgueilleux de Coatréven ».

  • ourgouilhus
    ourgouilhus

    voir ourgouilhous

  • ourl .1
    ourl .1

    s. Ourlet.

    ●(1499) Ca 91b. ourl. ●150b. Ourl. g. orlet.

    ●(1872) ROU 93b. Ourlet, tr. «ourl.» ●(1877) EKG I 179. ho c'horn-butun enn he ourl.

    ●(1911) BUAZperrot 46. Eur zaë hep gri hag heb ourl.

  • ourl- .2
    ourl- .2

    voir houl-

  • ourlañ / ourliñ
    ourlañ / ourliñ

    v.

    I.

    (1) V. tr. d. Ourler.

    ●(1499) Ca 151a. Ourlaff. g. orler. ●(1521) Cc. Ourllaff ourler. (d'après GMB 454).

    ●(1659) SCger 87a. ourler, tr. «ourli.»

    ●(1848) GBI I 406. ourla mouchouerou, tr. «ourler des mouchoirs.» ●(1872) ROU 93b. Ourler, tr. «ourla.»

    ►absol.

    ●(1847) MDM 107. ourla, ober stam, penseliat.

    (2) V. intr. S'émousser.

    ●(1872) ROU 82b. Emousser, tr. «Ourla.» ●83b. Epointer, tr. «Ourla.»

    ●(1911) BUAZperrot 43-44. Gwelet a reas ar c'hlezeier oc'h ourla.

    II. Ourlañ al lien : voir lien.

  • ourledenn
    ourledenn

    f. –où Ourlet.

    ●(1872) ROU 93b. Ourlet, tr. «ourledenn.»

  • ourlet
    ourlet

    adj. Ourlé.

    ●(1633) Nom 108a. Mæander : bordure d'habillement entortillée : bordeür habidou ourlet hac antortillet.

  • ourlik
    ourlik

    interj. Onomatopée qui imite le grincement des roues d'une charrette.

    ●(1878) SVE 142 §910. Erru eo karr an Ankou ! Ourlik ! Ourlik !

  • ourliñ
    ourliñ

    voir ourlañ

  • ourmel
    ourmel

    coll. (ichtyonymie) Ormeaux.

    ●(1732) GReg 679b. Ormeau, coquillage très-bon, tr. «Ourmell. pesqued ourmell.»

    ●(1857) CBF 15. ormel, rigadel, tr. «des ormeaux, des palourdes.»

  • ourmela
    ourmela

    v. intr. Pêcher des ormeaux.

    ●(1924) BILZbubr 38/840. pa vo mareou bras, da ormela ha da deureuka. ●(1935) BREI 418/3d. N'eo ket pa ve tremenet ar vareaj e ve mont da ormelan. ●(1965) BREZ octobre 97/6b-c. edom aet on tri da ormela da Vaodez.

    ►[empl. comme subst.] Pêche aux ormeaux.

    ●(1963) BAHE 37/34. Evitañ n'eus tra ebet dibareloc'h eget an ormela.

  • ourmelenn
    ourmelenn

    f. ourmel

    (1) Ormeau.

    ●(1633) Nom 44b. Cochlea veneris, vel concha venerea, murex, matriculus : porcelaine : hormelen.

    (2) sens fig. Vulve.

    ●(17--) FG II 110. caout perc'hen / dâ divouza hé ormelen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...