Devri

Recherche 'o...' : 589 mots trouvés

Page 9 : de orio (401) à osean (450) :
  • orio
    orio

    voir oriav

  • oristal .1
    oristal .1

    adj. Original.

    ●(1927) GERI.Ern 426. oristal, adj., tr. «(Homme) bizarre, fantasque, capricieux.»

  • oristal .2
    oristal .2

    m. –ed

    (1) Original.

    ●(1647) Am 685. List an oristal dre'n sall da bale, tr. «Laissez l'original se promener dans la salle.»

    ●(17--) FG II 28. attao e viot-'hu un oristall.

    ●(1834) SIM 72. Clêo an horistal côs-se ive ! ●(1868) FHB 182/206b. Ann horistoll na c'houlenne ken. ●(1876) TDE.BF 488b. oristal, s. m., tr. «Original, individu qui a des idées bizarres.» ●(1890) MOA 367a. original (…) Un homme qui a des manies, tr. «oristal.»

    ●(1927) GERI.Ern 426. oristal, m., tr. «Homme bizarre, fantasque, capricieux.» ●(1957) AMAH 198. un oristal disoñj-dreist. ●(1992) MDKA 17. Pa laran eo hemañ eun orustal.

    (2) Vaurien.

    ●(1850) MOY 183. Me deuy, horistal fall, da frotta did da lêr.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 268. ne gredas ket mont larkoc'h daoust dezi da zisfiziout kalz var an oristalet. ●(1915) KZVr 132 - 12/09/15. oristal, tr. «en mauvaise part, dans le sens de «mauvais type» Loeiz ar Floc'h.

    (3) C'hoari an oristal : faire l'original.

    ●(1955) VBRU 159. A-viskoazh e plijas din c'hoari va oristal.

  • orius
    orius

    s.

    (1) Ober e orius : faire sa mauvaise tête.

    ●(1955) STBJ 107. Hag a-wechou, pa gemere nec'h en dro, e klaske ober e orius adarre. ●224. Oriuz : geizou, ardou, orbidou.

    (2) Ober orius gant ub. : faire du bruit autour d'un événément.

    ●(1957) BRUD 2/55. «Me, hag a zo ivez euz eur houblad, pa oan deuet war an douar-mañ, ne oa ket bet grêt kement-se a oriuz ganin na, kennebeut, gand va breur.

  • orjal
    orjal

    m.

    (1) Laiton.

    ●(1732) GReg 49a. Archal, tr. «Orgeal. Van[netois] orchâl.» ●(1744) L’Arm 16b. Archal, tr. «Orchal. m.» ●213a. Laiton, tr. «Orchale.»

    (2) Du fil de fer.

    ●(1934) BRUS 274. Du fil de fer, tr. «orsal.»

    (3) Du fil de métal.

    ●(1963) EGRH II 151. orjal m. et coll. -enn, tr. « fil de métal (distag. orjil). » ●an dalvoudegezh « laiton » n’eo ket anavezet. »

    (4) Neud-orjal : fil de laiton.

    ●(1744) L’Arm 213a. Laiton, tr. «Næd orchale. m.»

    (5) Neud-orjal : fil de fer.

    ●(1804) RPF 114. gronnet guet creizieu teïsset guet ran pé guet næt orchal.

    ●(1925) SFKH 4. ur pinseteu ned orchal. ●(1934) BRUS 274. Du fil de fer, tr. «ned-orsal.»

    (6) (Neud) orjal dreinek : fil de fer barbelé.

    ●(1931) VALL 57b. fil de fer barbelé, tr. «neud-orjal dreinek.» ●(1934) DIHU 276/95. ér stehennad orsal dreinek. ●(1934) BRUS 306. Des fils de fer barbelés, tr. «orsal dreinek.»

  • orjal-spernek
    orjal-spernek

    m. Fil de fer barbelé.

    ●(1936) BREI 443/4b. ha Jean Rivoallan o troc'ha an orjal spernek, teir regennad aneze.

  • orjalenn
    orjalenn

    f. –où

    (1) Fil de fer.

    ●(1934) BRUS 274. Un fil de fer, tr. «un orsalen, f.»

    (2) Fil de métal.

    ●(1963) EGRH II 151. orjalenn, tr. « fil de métal. »

  • orjalenniñ
    orjalenniñ

    v. intr. (communication) Câbler.

    ●(1909) BOBL 20 février 217/1b. Orjalenni a reaz da Bariz evid goulen digant kompagnunez Orleanz ober eun train fetepas-kaêr evitan deuz Pariz da Vourdel.

  • orkestr
    orkestr

    m. Orchestre.

  • orloc'h / orloz / orlozh
    orloc'h / orloz / orlozh

    m. Position accoudée.

    ●(1962) TDBP II 387. Orloh (m.) accoudement (var. orlah, orloz). Ce mot n'est plus connu que de quelques vieux. Hag e oa hennez eno evel-se war e orloh ouz an daol, tr. «et celui-là était là comme cela les coudes sur la table (ou : accoudé sur la table).» ●388. Azez ez koazez, amañ a zo skinvier, n'eo red dit chom aze ez orloh (et : war da orlorh), tr. «assieds-toi, ici il y a des bancs, il n'est pas nécessaire que tu restes là courbé, les coudes sur la table (ou sur un autre appui). ●Suivant la personne : war ma orloh, war da orloh, (ou : em orloh), etc. ●(1968) BRUD 30/13. a-greiz ma veze he zad war e orloh o trailla kaoziou ganin. ●(1974) SKOL 56/19. hag eñ war e orloc'h dirak e werennad win.

  • orloz
    orloz

    voir orloc'h

  • orlozh
    orlozh

    orlozh voir orloc'h

  • Ormandi
    Ormandi

    voir Normandi

  • Ormant
    Ormant

    voir Normant

  • ormid
    ormid

    voir orbid

  • ormidiñ
    ormidiñ

    voir orbidiñ

  • ormidour
    ormidour

    voir orbider

  • ormidourez
    ormidourez

    voir orbiderez

  • ornamant
    ornamant

    m. –où Ornement.

    ●(1499) Ca 150a. Ornamant g. ornement. ●(1576) Cath 7. da hem maruaill oar an ornamentou an eff, tr. «émerveille-toi des ornements du ciel.» ●(1633) Nom 109a-b. Vestis picta : habillement à fleurs, à figures & peintures, ou semblables ornemens : habillamant á bleuzu, á figuryou, ha peintadurez, hac á heuelep ornamantou.

    ●(1710) IN I 194. Ar varo a so un ornamant da visaich ar goas, hac ar bleo da hini ar vaoues. ●(1732) GReg 679b. Ornement, embellissement, tr. «aournamand. p. chou.» ●(1790) Ismar 166. en Orlemanteu, en Deur béniguét. ●(17--) TE 261. ol en orlemanteu royal.

    ●(1857) LVH 51. ne zougueint quet orlemanteu eur na bragueriseu précius.

  • ornañ / orniñ / orniañ
    ornañ / orniñ / orniañ

    v.

    (1) V. tr. d. Orner.

    ●(1499) Ca 150a. Ornaff. g. aorner. ●(c.1500) Cb 43b. aourner. b. ornaff. ●(1633) Nom 158a. Emblema : attaches pour enrichir les vaisseaux d'argent ou d'or : attachou pe staguellou euit orniff an vessel archant pe aoür.

    ●(1710) IN I 286. na zeuint quet da frisa na da dortilla na da orni o bleo. ●(1732) GReg 251b. Decorer, orner, tr. «aurni. pr. aurnet.» ●680a. Orner, embellir, parer, tr. «Aourna. pr. aournet. aurni.» ●Orner l'Autel, tr. «aurni an Auter.»

    ●(1859) MMN 44. e brassa plijadur oa kempen ac ornia Ty Zoue.

    (2) En em ornañ : se parer de bijoux.

    ●(1621) Mc 30. Dan fin se ez ouff en em ornet hacen em paret.

  • ornet
    ornet

    adj.

    (1) Orné.

    ●(1499) Ca 150a. Ornet. g. aornez. ●(1530) Pm 275. Senyff e cornn couyornn ornet, tr. «Sonner de sa corne joliment ornée.» ●(1575) M 252. Logamantaou ornet, tr. «Des logements ornés.»

    (2) Paré.

    ●(1575) M 2524. Ornet guisquet hætus, ha gæus da vsaf, tr. «Parés, vêtus agréablement et d'humeur joyeuse.»

  • orniañ
    orniañ

    voir ornañ

  • orniñ
    orniñ

    voir ornañ

  • orodet
    orodet

    adj. cf. orogell & oromer

    I.

    (1) Faible, inconscient.

    ●(17--) FG II 27. Ao ! petiaoul a res-té ? orodet pe cousquet oudé, pes counnar a zo crock en n’hot o tonet dam squeï evelze. ●29. pes sottoni, na vesit quet quen orodet evit ober an drasé.

    (3) Insensé.

    ●(17--) FG II 35. E raüs ? ne rin morsé, un den divar ho torn, oroded venñ.

    ►[empl. comme subst.] Oroded : décrépi, cacochyme.

    ●(17--) FGab 118. evit quempen an orodet.

    II. sens fig. Rabougri.

    ●(1924) BILZbubr 41/949. ar brug hag al lann orodet. ●Orodet, tr. «rabougri.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1026. ar c’hreunenn hadet en kalon ar pôtr beo a jomas en gwirione blank hag orodet.

  • orog
    orog

    m. –ed (?) Auroch (?).

    ●(1959) BRUD 10/11. Distrujet e oa bet gouenn an oroged, anevaled spontuz, a deue unan anezo bemdez da freuza lochenn Sant Jaoua.

  • orogell .1
    orogell .1

    f. cf. orodet & oromer

    (1) Discours.

    ●(1909) KTLR 152. Sevel a reaz var ar ar bazen huela hag e reaz d’an dud an orogel-ma : (…). ●(1923) KNOL 115. Dibuna a rean va orogell. ●(1915) HBPR 35. e zeaz beteg ar Roue hag e reaz d’ezhan an tamm orogel-ma : (…).

    (2) sens péj. Discours incohérent, paroles incohérentes, radotage.

    ●(1927) GERI.Ern 426. orogell, f., tr. «Paroles sans suite, discours qui n’a ni rime ni raison.» ●(1931) VALL 429a. Litanie (…), tr. « orogell f. en mauv. part. » ●617a. Radotage (…), tr. « orogell f. » ●661a. discours qui n’a ni rime ni raison, tr. « orogell f. »

    (3) Dibunañ e orogell : débiter des litanies, des propos sans cohérence.

    ●(1931) VALL 429a. débiter sa litanie, tr. « dibuna e orogell. »

    (4) sens fig. Patenôtre.

    ●(1931) VALL 539b. Patenôtre (…), tr. « fig. orogell f. »

    (5) Paouez ouzh ub. gant e orogell : laisser qqn en repos avec son agitation bruyante.

    ●(1931) VALL 649a. laisse-moi en repos avec ton agitation bruyante, tr. « paouez ouzin gant da orogell. »

    (6) (style, littérature) sens péj. Remplissage.

    ●(1931) VALL 642b. Remplissage (…), tr. « (style) orogell. »

  • orogell .2
    orogell .2

    f. -ed Radoteur.

    ●(1919) KZVr 354 - 15/12/19. orogell, tr. «qui ennuie par des discours incohérents et longs, vieux radoteur, Loeiz ar Floc’h.»

  • orogellad
    orogellad

    plur. Déclarations, ce qui se dit. cf. ourou

    ●(1995) BRYV ii 145. (Milizag) O ! ar re-ze ah anaouie toud an dud hag o ourou. ●ourou : (lavaret ivez "orogellad") : ar re-ze oh anaie toud ar pez a basee er barrez.

  • orogellat
    orogellat

    v. intr. Radoter.

    ●(1927) GERI.Ern 426. orogellat L[éon], tr. «radoter.» ●(1931) VALL 617a. Radoter, tr. « orogellat. » ●(1949) KROB 9/10. Ar votez a gomze evelse a zigore bras he genou, ha ne zoñje ket c’hoaz ehana da orogellat...

  • oromer
    oromer

    m. –ion Radoteur. cf. orogell .2 & orodet

    ●(1868) FHB 165/71. lezomp Lan An Dall, an oromer diskiantet, da grial, da skriva kement a garo...

  • orpimant
    orpimant

    m. Orpiment.

    ●(1499) Ca 150a. Orpiment. g. idem.

    ●(1732) GReg 680a. Orpiment, ou orpin ; mineral jaune, dont l'orpiment blanc, ou l'arsenic, est fait, tr. «Aurpiménd.»

  • orpimant-gwenn
    orpimant-gwenn

    m. Arsenic.

    ●(1732) GReg 53b. Arsenic, mineral fort caustique, & poison tres violent, tr. «Orpiménd-güenn.»

    ●(1847) MDM 234. Pa vezer ampouezounet gand ann orpimand guen.

  • orrol
    orrol

    m.

    (1) Horreur.

    ●(1621) Mc 89-90. hac en deffe horreur outaff é hunan.

    ●(1659) SCger 66b. horreur, tr. «horror.» ●(c.1680) NG 927. pepeh oreur. ●(1732) GReg 500b. Horreur, tr. «horroll. horreull. pp. you.»

    ●(1831) MAI 120. et sousfet gant spont ac horreur.

    (2) Ober orrol da ub. : faire horreur à qqn.

    ●(1846) DGG 74. ar pez a rê heuz hac horrol d'în diaguent.

    (3) Kaout oroll ouzh, a : avoir horreur de.

    ●(1732) GReg 4b. Abhorrer, tr. «Cahout horreul ouc'h.»

    ●(1835) AMV 115. en devoa anezo [ar c'hompagnunezou fall] ar brassa horrol. ●(1846) DGG 440. evit ober da un den ræsonabl caout un horrol-vras anezo. ●(1864) SMM 22. horrol hor be outhan [ar bed].

    (4) Kaout orrol o (+ v.) : avoir horreur de.

    ●(1846) DGG 464. Horrol ho pê o lacat an tân ê ty ho nessa.

    II. Attr. Horrible.

    ●(17--) EN 259. goaid a labe toud ; orer eo e gueled, tr. «elle est toute souillée de sang, c'est une horreur de la voir.»

    ●(1935) ADBr xlii 3&4/406. Orrol eo memes e glevet.

  • orrolus
    orrolus

    adj. Horrible.

    ●(1829) IAY 70. querset voar roujo horrerus quen lies a bersonaj. ●(1835) AMV 121-122. en un dezert quen bras ha quen horrerus. ●(1850) JAC 73. Ar guernez horrerus. ●(1850) MOY 262. Eun idol horerus. ●(1852) MML 219. eur passaj qen horrerus.

  • orrupl
    orrupl

    adj.

    (1) Horrible.

    ●(1499) Ca 150a. Orribl. g. orrible. ●(1557) B 470. Chetu an pip ann orriplaff / Ameux quet caffet da quentaff / Evit he ruyllaff, tr. «Voici ce que je viens de trouver : c'est le tonneau qui lui fera le plus de mal en roulant ainsi, car il est léger.» ●(1575) M 2174. Mar horribl eo neuse, tr. «Tant il est horrible alors.»

    ●(c.1680) NG 1789. E vezo oriblë en tourmant. ●(1732) GReg 500b. Horrible, excessif, grand, tr. «Horrupl.» ●Une dépense horrible, tr. «Un dispign horrupl.» ●Il y a un chemin horrible d'ici là, tr. «un hend horrupl a so ac'han d'y.» ●(1752) BS 403. Ebars ar vocerez horribl-se e achuas e vuez an escop santel. ●(1790) MG 25. hé horv loussoh hac horriploh eid ur ounn e vehai huéh-mis quênd é vreignein.

    ●(1835) AMV 85. Neubeut amser goude, e savas un arneuen horrubl. ●96. goude meur a grenedien hac a dourmanchou horrubl. ●(1863) GOM 165. credit e clevit cri horrupl ur bobl counnaret a enep da Jesus.

    ●(1905) BOBL 29 juillet 45/3c. Emlac'herez horrupl.

    (2) Adv. Horriblement.

    ●(1732) GReg 465b. Archi-gouteux, tr. «goutaouëcq-orrupl.»

    ●(1867) FHB 119/114a. Spountet horrubl, souezet-mor ha strafuillet holl.

  • orrupsion
    orrupsion

    f. Un orrupsion : une horreur.

    ●(1732) GReg 465b. Archi-gouteux, tr. «goutaouëcq un orrupcion.» ●500b. Horrible, excessif, tr. «un horrupcion.» ●Une dépense horrible, tr. «un dispign hac a so un horrupcion.» ●Il y a un chemin horrible d'ici là, tr. «un hend a so ac'han d'y, un horrupcion.» ●765a. Les vices pullulent beaucoup, tr. «Ar viçzou a didarz puilh, hag a gresq un horrupcion.»

  • orsa
    orsa

    adv. Or çà.

    ●(1557) B I 622. Ozcza (lire : Orcza) tizmat heb debataff / Mignon ha frisq houz diuiscaff / Crenn amennaff heb tardaff tro, tr. « Or çà, vite et sans débats, je veux vous déshabiller proprement et complètement ; je ne serai pas long. »

  • orsel
    orsel

    m. –ioù

    (1) Burette.

    ●(1499) Ca 149b. Orcel. cest petit pot pour seruir a lautiel.

    ●(1732) GReg 126a. Burette pour la messe, tr. «Orçzoll. p. orçzollyou. orçzell. p. orçzellyou.» ●(1744) L'Arm 12b. Ampoule, tr. «Orceell.. leu : Orçole.. eu. m.» ●(1790) Ismar 434. en orçolieu e vai é terhel er gùin hac en deur eid en Overèn.

    ●(1876) TDE.BF 488b. Orsel, s. m., tr. «Burette pour la messe ; pl. iou.»

    ●(1907) VBFV.bf 57b. orsel, m. pl. leu, tr. «burette, fiole.» ●(1927) GERI.Ern 426. orsel, m. pl. iou, tr. «Burette, fiole.» ●(1934) BRUS 272. Une burette, tr. «ur (lire : un) orsel –leu, m.»

    (2) Clochette de procession, de convoi.

    ●(1927) GERI.Ern 426. orsel V[annetais] m., tr. «clochette des processions ou des convois.»

  • orseled
    orseled

    m. –où Clochette utilisée lors des enterrements.

    ●(1919) DBFVsup 53b. Orselet, m. pl. –eu, tr. «clochette des processions ou des convois.» ●(1934) BRUS 309. Une clochette pour processions, tr. «un orselet –eu, m.» ●(1967) LIMO 28 octobre. Orseled, tr. «clochette des enterrements.»

  • ort
    ort

    adj. Sale, obscène. cf. ord

    ●(c.1500) Cb 107a. Hacr / pe ort. g. l. ludius/a/um. Idem obscenus/na/num. ●(1557) B I 652. Coz pautres ort disacort disordren / A te deseff bout creff na quen seuen / Na alhe den ouzit plen neb heny, tr. « Vile coquine, fille révoltée et pleine de désordre, crois-tu être si forte, si vigoureuse, que personne ne puisse venir à bout de toi ? »

  • ortodoks
    ortodoks

    adj. Othodoxe.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. orthodoxe, tr. «ortodox'.»

  • ortodoksad
    ortodoksad

    m. ortodoksiz (religion) Orthodoxe.

    ●(1960) BAHE 23/14. ortodoksiz hag islamiz.

  • ortodokselezh
    ortodokselezh

    f. (religion) Orthodoxie.

    ●(1964) BAHE 38/69. Teologiezh an Ortodokselezh.

  • ortolan
    ortolan

    m. Jardinier.

    ●(1530) J 186a (Resurrection). Euel ortolan / Goude guelet glan / An mam en ganas, tr. « Après avoir vu la sainte mère qui l’enfanta, il se montra sous la figure d’un jardinier. »

  • Orven
    Orven

    n. pr.

    ●(c.1350) Io ms latin 14355 f°326v°. Mous oruen inhoguen. tr. « Les excréments d'Orven en un monceau »

  • orviatan
    orviatan

    m. (?) Espèce de poison (?).

    ●(c.1718) CHal.ms iv. vendeur de Mithridate, tr. «ul lehennour, un affronter ur goapour, ur güerhour oruiatan.»

  • orvinkoù
    orvinkoù

    plur. = orbidoù.

    ●(1955) STBJ 108. orvinkou diboell ar marc'h Tambour.

  • orwanet
    orwanet

    adj. Évanoui.

    ●(1919) DBFVsup 53b. orùañnet (B[as] V[annetais]), tr. «tombé en défaillance, manqué.» ●(1921) GRSA 32. astennet hag orùañnet èl un dén e zo bet pel éh iun.

  • orwaniñ
    orwaniñ

    v. intr.

    (1) S'évanouir.

    ●(1921) GRSA 123. é ma édan orùannein. ●(1934) BRUS 86. Tomber (en faiblesse), tr. «orùañnein.»

    (2) Faiblir, défaillir.

    ●(1921) GRSA 195. orùañnein e hra é galon.

    (3) Orwaniñ gant : défaillir de.

    ●(1921) GRSA 50. Bihannik dra éh orùañnè get er joé

  • osean
    osean

    m. (domaine maritime) Océan.

    ●(1633) Nom 245a. Oceanus : la grande & haute, ou pleine mer, Ocean : an mor bras hac vhel, mor leun, an Ocean.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...