Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 131 : de displetus (6501) à disprizin (6550) :- displetus
- displijdisplij
voir displijout
- displijadurdisplijadur
f. –ioù Mécontentement.
●(1530) J p. 163b-164a. Ne ententenn quet credet pur / Ober nep stat displigiadur / Dihuy sigur nac iniur quet, tr. «Je n'avais nulle intention, croyez-le bien, de vous causer aucun déplaisir et de vous faire aucune injure.» ●(1557) B I 212. ancouffhat an holl displigadur / so dezy great affet heb sellet cur, tr. «qu'elle oubliât entièrement et sans réserve tout le déplaisir qui lui a été fait.»
●(1659) SCger 144a. displigeadur, tr. «déplaisir.» ●(1710) IN I 204. dre un displijadur grignous. ●(1728) Resurrection 2623. Dre ma displijadur. ●(1732) GReg 268b. Deplaisir, tr. «displigeadur. p. ou.»
●(1825) COSp 78. é scleige ar é lerh un afin a zioustemant, a zisplijadur. ●(1838) CGK 3. mil displijadur, a rencq bemde anduri. ●30. trubuilho, displijadur a mizer. ●(1856) VNA 189. Je suis bien mortifié de votre différend, tr. «Displigeadur bras e ra deign en debatt e zou étré-d'oh.» ●(1894) BUZmornik 207-208. n'e devoue nemed displijadur gant he fried.
●(1900) MSJO 170. pa zigas deomp eun displijadur. ●(1907) BSPD I 224. displijadur vras get hon. ●(1911) BUAZperrot 384. da ober displijadur d'ezan. ●(1921) BUFA 68. groeit e hoes kement a zisplijadur de Zoué.
- displijadurezh
- displijañdisplijañ
voir displijout
- displijapldisplijapl
adj. Déplaisant.
●(1839) BESquil 5. un dra-benac displigeable ar hon face (…) en dibarfectioneu péré e rante hou ç'inean displigeable de Zoué.
- displijiñdisplijiñ
voir displijout
- displijout / displijañ / displijiñ / displijdisplijout / displijañ / displijiñ / displij
v.
I. V. intr.
(1) Déplaire, mécontenter.
●(1499) Ca 65a. Displigaff. ga. desplaire. ●(1621) Mc 29. pan deuont à enep hon volontez ha pan displigont.
●(1659) SCger 42b. deplaire, tr. «displigeout.» ●144a. displigeout, tr. «déplaire.» ●(1732) GReg 268b. Deplaire, tr. «Displigeout. displigea. ppr. displiget. Van[netois] displigeiñ.» ●Le peché déplait à Dieu, tr. «Ar pec'hed a zisplich da zouë.» ●(17--) TE 308. quêntoh eit displige dehou.
●(1876) TDE.BF 148a. Displijout, v. n., tr. «Déplaire.»
●(1900) MSJO 183. Brema ar roue drouk-se n'edo mui o c'houarn ar Jude. Displijet oa bet da Impalaer Rom. ●(1907) PERS 225. heb klask plijout hag heb aoun da zisplijout da zen. ●(1950) KBSA 7. Ne zisplije ket d'ezañ ar politikerez.
(2) Se déplaire.
●(1732) GReg 268b. Se deplaire, tr. «displigea.»
II. V. pron. réfl. En em zisplijout : se déplaire.
●(1732) GReg 268b. Se deplaire, tr. «Hem zispligeout.»
- displijus
- displikañ
- displiniñdispliniñ
voir disiplinañ
- displu / displuñvdisplu / displuñv
adj. Sans plumes, déplumé.
●(1962) EGRH I 64. displu a., tr. « sans plumes, déplumé. »
- displuennañ
- displuñvdispluñv
voir displu
- displuñvañ / displuñviñdispluñvañ / displuñviñ
v.
I. V. tr. d.
A. Plumer.
●(1904) SKRS I 197. en eur zisplui ar yar. ●(1909) MMEK 139. Displuit eur iar. ●(1913) FHAB Mezheven 187. klaskit laboused bian da zisplua. ●(1922) KAAG 41. Displuit eur iar. ●(1955) STBJ 207. Marianna a hastas displua ar gwayed. ●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) displuñviñ, tr. «déplumer.»
B. sens fig.
(1) Plumer, dépouiller qqn.
●(1889) ISV 450. Hon dizurziou, na petra-ta / A laca Roum d'hon displua.
●(1935) ADBr xlii 3&4/400. Evigemp displuet var neat.
(2) Displuñvañ e benn da ub. : médire de qqn.
●(1958) BLBR 114/5. e veze ivez displuet e benn da veur a hini.
II. V. pron. réci. En em zispluñvañ =
●(1913) FHAB Meurzh 92. Lezomp anezo d'en em beillat, d'en em zisplua, ha pa vint skuiz, ar falla a ranko plega.
III. Ar yar wenn o tispluñvañ : voir yar.
- displuñvet
- displuñviñdispluñviñ
voir displuñvañ
- dispoludispolu
voir dispalu
- dispont .1dispont .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Sans peur.
●(1867) MGK 100. Ann dispounta rak ar maro / eo ar gwella kristen a zo. ●(1872) ROU 102a. Dispount, tr. «sans peur.»
●(1910) MAKE 42. Mazoïg n'edo ket eun hanter re zispont an tamm anezan. ●(1911) SKRS II 35. Rak-se, an dud vad a dle beva dispount kaer. ●(1912) MMKE 28. Tud dispont ha tud a galon. ●(1934) PONT 26. dispount awalc'h. ●(1977) PBDZ 773. (Douarnenez) dispont, tr. «sans peur.»
(2) Bezañ dispont diouzh ub. : ne pas avoir peur de qqn.
●(1884) LZBt Meurzh 47. hag ober d'he zevel ho fenn, dispont diouz an oll.
II. Adv. Intrépidement.
●(1906) KANngalon Mae 103. mont dispont a dreuz ar reier hag an danjeriou a bep seurt. ●(1936) PRBD 49. evit ober ar pec'hed dispont ha gant plijadur.
- dispont .2
- dispontañdispontañ
voir dispontiñ
- disponterdisponter
m. –ion Homme qui rassure.
●(1908) NIKO 161. dobér en des (…) / En dén-sé, eunus hoah, de vout diskontet. / Hama, kavet em boé én oh un diskontour.
- dispontet
- dispontiñ / dispontañdispontiñ / dispontañ
v.
(1) V. intr. Ne pas avoir peur.
●(1921) GRSA 118. Kemennein e hra Tolomér d'é soudarded (...) dispontein ha chom ar en tach.
(2) V. tr. d. Rassurer.
●(1904) SKRS I 16. mes ar Verc'hez ho dispountas raktal. ●(1907) PERS 269. Dispounta a ra anezhan. ●(1909) MMEK 179. An Introun o dispountaz raktal. ●(1932) KANNgwital 358/229. Klask a ris, dre va c'homzou, dispounta anezan.
(3) V. pron. réfl. En em zispontañ : se rassurer.
●(1902) PIGO I 39-40. Herri a lare d'ean e-unan evit 'n em dispountan : (...).
- disporailhdisporailh
v. tr. d. = (?).
●(1931) DIHU 245/263. Int hé bout, hé fun, hé rudel, hé eilpen, hé guint én ér, hé zag, hé disporaill én ur gloéh-lagad.
- disposdispos
adj.
(1) = (?).
●(1847) MDM 219. ar bazëanded dister-se ha dispoz.
(2) Dispos.
●(1633) Nom 13a. Corpus integrum, sanum, salubre : corps sain & dispost : corf yach, crè ha dispos.
●(1792) BD 943. chetu vn de[n] brao ha dispos na ret sy, tr. «voici un fameux homme dispos, n'en doutez pas.»
●(1868) KTB.ms 14 p 32. Hag ho pried, iac'h ha dispoz eo iwe ? ●(1877) BSA 101. en eur he lezer iac'h ha dispos.
(3) Alègre.
●(1659) SCger 5b. Alaigre, tr. «dispos.»
- dispoueañdispoueañ
v. tr. d. Déboucher (bouteille).
●(1879) ERNsup 151. dispoueañ, déboucher (des bouteilles), Gommenec'h.
- dispouilh
- dispourbelldispourbell
adj. (Yeux) écarquillés.
●(1633) Nom 269a-b. Exophthalmus : qui a les yeux sortans hors de la teste : vnan en deus ez daoulagat è męs ez pen, vn lagadec disbourbell.
●(1876) FHB (2e série) 36/278b. He zaoulagad disbourbel evel diou vriniken.
●(1908) FHAB Gwengolo 270. dispourbell e zaoulagad. ●(1927) GERI.Ern 112. dispourbell, tr. «(Yeux) grands ouverts, hagards, effrontés.» ●(1950) KROB 28/18. Pelec'h out-te bet adarre, / Pa da welan 'barz ar stad-se, / Disleber kaer ha dispourbell, / En noaz, diarc'hen ; diskabell ? ●(1962) GERV 14. dispourbell ha ranell o daoulagad. ●(1962) EGRH I 64. dispourbell a., tr. « gros, largement ouverts (yeux). »
- dispourbellañdispourbellañ
v. tr. d. Écarquiller (les yeux).
●(1732) GReg 669b. Ouvrir beaucoup les yeux, tr. «Dispourpella an daulagad.»
●(1876) TDE.BF 148a. Dispourbella he zaoulagad, tr. «ouvrir de grands yeux par un sentiment mauvais, regarder effrontément les femmes.»
●(1910) MAKE 28. elec'h diskorbella ken spontus ho taoulagad. ●(1913) FHAB Here 342. dispourbella he daoulagad. ●(1925) FHAB Du 411. arabat d'eomp diskorbella re hon daoulagad. ●(1927) GERI.Ern 112. dispourbella e zaoulagad, tr. «ouvrir de grands yeux, regarder hardiment.»
- dispourbellekdispourbellek
adj. (Yeux) protubérants.
●(1659) SCger 126b. qui a de grands yeux, tr. «daoulagat dispourbellec.» ●(1732) GReg 322a. Des yeux effarez, tr. «Daoulagad dispourbellecq.» ●669b. De gros yeux, tr. «Daoulagad dispourbellecq.»
●(1876) TDE.BF 148a. Daoulagad dispourbellek, tr. «des yeux effrontés.»
●(1911) KKAF 58. E zaoulagad a oa dispourbellek ha du. ●(1927) GERI.Ern 112. dispourbellek, tr. «(Yeux) grands ouverts, hagards, effrontés.»
- dispourbelletdispourbellet
adj.
(1) (Yeux) écarquillés.
●(1499) Ca 66a. Dispourbellet. g. reboule. ●(c.1500) Cb 67a. Dispourbellet. g. reboule / ou escarquille.
●(1872) ROU 87a. Hagard, tr. «discorbelled e zaoulagad.» ●(1876) TDE.BF 148a. Dispourbellet, adj., tr. «Effaré, parlant des yeux.»
●(1906) KANngalon Mae 115. he daoulagad dizkorbellet gant ar spount. ●(1911) SKRS II 11. he zaoulagad dispourbellet. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dispourbellet, tr. «écarquillés (yeux).»
(2) (Pénis) circoncis.
●(c.1500) Cb 67a. g. qui a vit reboule. b. calch dispourbellet.
- dispourondispouron
adj. Sans peur, intrépide.
●(1866) BOM 12. tud dispouroun er brezel. ●(1876) TDE.BF 148b. Dispouroun, adj., tr. «Intrépide.»
●(1904) BOBL 31 décembre 15/1c. tud kaled ha dispouron. ●(1912) MMKE 151. Ha n'eus ket eur Breton / Muioc'h ter ha dispouron. ●(1925) FHAB Eost 282. sioul ha dispouron. ●(1926) FHAB Ebrel 126. pôtred dispouron. ●(1962) EGRH I 64. dispouron a., tr. « sans crainte. »
- dispozdispoz
voir dispoziñ
- dispozetdispozet
adj.
(1) (en plt de qqc) Disposé, placé.
●(1576) Cath p. 20. disposet hac ordrenet oa an rodou man euelep feczon diou aneze a troe contrell dan diou arall, tr. «Ces roues étaient disposées et agencées de telle sorte que deux d'entre elles tournaient en sens contraire des deux autres.»
(2) (en plt de qqn) Disposé.
●(1790) MG 397. e ra deign droucsantein é hoh disposét d'obér hou peah guet Doué.
- dispoziñ / dispozdispoziñ / dispoz
v. tr.
I. V. tr. d.
(1) Dispoziñ ub. da : disposer qqn à.
●(1612) Cnf 9b. compsou ouesseus ha vaen eguit dispos hac anclinaff da paillardiez.
(2) Préparer.
●(1659) SCger 96b. preparer, tr. «dispos.» ●(c.1718) CHal.ms iii. preparer, tr. «preparein, disposein, ausein, allegein.»
(3) Disposer, dresser.
●(1732) GReg . Dresser des embuches à Pierre, tr. «Disposi spyou evit attrap Pezr.»
II. V. tr. i. Dispoziñ a ub. : disposer de qqn.
●(1612) Cnf 76b. pa eo pliget gueneoch, dispos heuelep ahanoff bedé ma colloquiff en stat à priedelæz. ●(1621) Mc 87. ma Doue disposit àhanoff libramant.
- dispozisiondispozision
f. –où Disposition.
●(1633) Nom 260a. Cachexia : mauuaise disposition de corps : drouc disposition ves an corff.
●(1790) MG 301. un disposition quen diléal.
●(1838) OVD 54. dispostioneu vincius, péré hé diouste hag hé mire a hum seuel de Zoué. ●(1846) DGG 264. an dispositionou requis. ●(1857) HTB 29. ar mann en difoa bep seurt blaz, hervez disposision ar re hen debre, en hevelep ma vije goular ha rukunuz evit darn, ha c'houek evit darn-all.
- dispregiñdispregiñ
v. tr. d. Décoincer.
●(1936) PRBD 38. Gwelet a reas, dioustu, ma en dije dispreget e droad, e vije kouezet war e benn, war-var d'e faouta.
- dispriz .1dispriz .1
adj.
I. Attr./Epith. Méprisable.
●(1530) J p. 178. Bout dan bedis despris en pris ysel, tr. «ai été pour les hommes un être méprisable et vil.» ●(1557) B I 217. En lech dispris, tr. «en un lieu déshonorant.» ●(1650) Nlou 175. Ez voe ganet credet entr'en bedys, / En lech dysprys, dizcoantys à Isel, tr. «il fut enfanté, croyez-le, parmi les humains, / Dans un lieu méprisable, cruel, ici bas.»
II. Adv.
(1) Sans payer, gratuitement.
●(1650) Nlou 390. Lamet oump pep guys, dispris an prison, tr. «Nous sommes tirés de toute façon sans payer de la prison.»
(2) Sans égards.
●(1530) J p. 219. Do lacat dispris en prison, tr. «mettre sans égards en prison.»
- dispriz .2dispriz .2
m. –où
(1) Mépris, dédain.
●(1557) B I 209. mechantis ha dispris a guis yen, tr. «une méchanceté, un froid dédain.»
●(1860) BAL 104. O va Jesus, oc'h euz gouzaved sioul ar faosoniou, an disprizou, a peb seurt dismegans. ●(1868) KMM 80. da Jesus an dispriz ha d'in-me an enor… ●(1879) BAN 33. heulia ar reolen var zispriz ar bed.
●(1907) PERS 38. ne gav nemed disprij. ●339. eul lizer leun a zisprij.
(2) Ober dispriz a ub. : mépriser qqn.
●(1860) BAL 66. o veza great un eveleb dispriz ahanoc'h.
●(1905) BOBL 14 octobre 56/2b. M'ho tesko, emezhi, d'ober dispriz ac'hanoun !
(3) Ober dispriz war ub. : mépriser qqn.
●(1889) ISV 125. ne felle ket dit egentaou dont da zibri ha da efa ganeomp-ni ! Disprich a reas varnhomp !
(4) Kaout dispriz evit ub. : mépriser qqn.
●(1907) PERS 340. re a zisprij en doa evithan he-unan. ●(1907) AVKA 210. ouz unan e n-am stago, evid egile en devo dispriz.
(5) Dre zispriz ouzh : par mépris pour.
●(1985) AMRZ 311. O ! n'eo ket dre zisprij outañ !...
- dispriz .3dispriz .3
voir disprizañ
- disprizadur
- disprizañ / disprizout / dispriziñ / disprizdisprizañ / disprizout / dispriziñ / dispriz
v.
II. V. tr. d.
(1) Mépriser.
●(1499) Ca 65b. Disprisaff. g. despriser. ●(1575) M 74. Hac ez dispris enor, ha madaou temporal, tr. «Et méprise l'honneur et les biens temporels.» ●422. Lech mat á queff pep guis, euyt he dysprisaff, tr. «Trouve bonne raison, de toute manière, pour le mépriser.» ●488. Vn parabol Iolis, ne fell é disprisaff, tr. «Une jolie parabole qu'il ne faut pas dédaigner.» ●(1576) Cath 3. disprisa a guere pep tra mondain, tr. «car elle méprisa tout ce qui est du monde.» ●(1612) Cnf 32a. NEp â dispris è tat, è mam. ●(1621) Mc 35. ouz ho disprisaff.
●(1659) SCger 79a. mespriser, tr. «disprisout.»
●(1790) MG 292. Ean e zihuèn dohoh a hum istimein, rac ne hoès quet en defauteu e remerquét ér-ré-ral, hac a zisprizein er-ré en dès er malheur de gouéh én ur faute-benac. ●(1792) BD 594. dont do disprisan, tr. «venir les mépriser.» ●1598. o tisprisout marguel jesus, tr. «Méprisant, s'il le peut, Jésus.» ●5078. men o disprise hac aheullie ma rol, tr. «Je les méprisais et suivais mes caprices.»
●(1849) LLB 1965-1966. ne gleu bamdé / Nameid dispriz er sent, nameid blasfemein Doué. ●(1838-1866) PRO.tj 191. Disprijout a rer ho leoriou. ●(1856) VNA 125. mépriser quelqu'un, tr. «disprisein unan-benac.» ●(1867) MGK 124. Disprizet gant an holl. ●(1868) KMM 20. disprizout ar bed-fall. ●(1877) BSA 34. disprijit madou an douar. ●(1879) BAN 33. Mikel Nobletz a voestlas disprizout ar bed hed he vuez.
●(1900) MSJO 211. disprijout trous ha gloar ar bed. ●(1907) AVKA 183. neb o tispriz, am dispriz me.
(2) [empl. devant un v.] Dédaigner.
●(1659) SCger 37a & 40b. dedaigner, tr. «disprisout.» ●(1732) GReg 253a. Dedaigner, mepriser avec fierté, tr. «Disprisout. pr. dispriset.»
●(1893) IAI 94. ar rouaned a zisprizas douja dezo.
(3) Débouter, repousser, rejeter, répudier.
●(c.1500) Cb 66b. [disprisaff] Jtem rependio / as. ac. g. deboutter. disprisaff.
II. V. pron. réfl. En em zisprizañ : se mépriser.
●(1862) JKS 145. beza hoc'h euz meur a abeg d'en em zisprizout.
- disprizañsdisprizañs
f.
(1) Mépris.
●(1557) B I 426. An disprisancc ann offrancc (variante : offancc) setancet / Deze gant queux en hoz reux oz eux groaet, tr. «pour le mépris offensant que vous avez eu le malheur de leur témoigner.» ●(1576) Cath 4. disprisancc à vanité, tr. «le mépris de la vanité.» ●(1612) Cnf 12b. pa vé græt an pechet en desprisancc dan sul pé dan goel. ●31a. dré disprisancc, pé dré drouc custum. ●(1625) Bel 115. an gourchemenman, à bers oll assamblez an disprisancc, an cassony, an buhaneguez, rancun, an iniuriou, ha passionou arall.
●(1659) SCger 37a & 40b. dedain, tr. «disprisancç.» ●(1710) IN I 8. evel an disprigeanç. ●(1727) HB 569. Gant disprigeanç ato.
●(1821) SST 44. davoyet a retourn, dré zisprisance, de Bilate. ●(1838) OVD 131. cârein é zisprisance prope. ●(1839) BESquil 254. un disprisance vras. ●(1856) GRD 37. guet er vrassan dishanàuedigueah ha disprisance. ●(1889) ISV 450b. Disprijans 'vit an ilizou. ●(18--) SAQ I 149. eun disprijanz ar vrasa.
●(1912) BUEV 21. ne gavé meit disprizans. ●(1920) FHAB Meurzh 271. Goaperez ha disprijans e kenver beleien an aotrou Doue. ●(1926) KANNgwital 286/431. n'o devezo nemet disprijans evit o c'hamaladed. ●(1942) DHKN 59-60. é kreskè un tammig disprizans én hé halon aveit en deu a ré « goh »-sé hag e sellè hi èl en deu zevéhan ag ur midad a uéharal, didan merùel.
(2) Bezañ en disprizañs : être méprisé.
●(1882) BAR 150. pell aoalc'h hoc'h bet er boan, en disprijanz.
(3) Teurel disprizañs war ub. : mépriser qqn., l'accabler de mépris.
●(1915) HBPR 200. ar veleien vad, ho doa a nebeut da nebeut, taolet disprijans varnho.
(4) Ober disprizañs a : mépriser.
●(1790) Ismar 45. er goab hac en disprisance e rér ag en devotion.
- disprizañsus
- disprizapldisprizapl
adj. Méprisable.
●(1744) L'Arm 22a. Avilir, tr. «Rantein dissprisable.» ●(17--) TE 40. madeu disprisabl ag er béd-men.
●(1835) AMV 41. an actionnou an disprisapla. ●(1838) OVD 131. vertuyeu disprisable ha vertuyeu inourable. ●(1854) PSA I 291-292. en hani e zou adoret dré en Ælèd e za de vout ur bourd aveit serviterion disprisabl ! ●(1861) BSJ 307. Deit-é er Juiffèd de vout en disprisaplan, en dehuéhan rah é misq en ol pobleu.
- disprizerdisprizer
m. Celui qui méprise.
●(c.1500) Cb 66b. [disprisaff] g. desprisable. b. despriser. ●gal. qui mesprise les aultres. b. dispriser.
- disprizerezh
- disprizetdisprizet
adj. Méprisé.
●(1499) Ca 65b. Dispriset. g. desprise ou deboutte. ●(1575) M 3325-3326. Ez deuhent y da bout vilifiet / Ha dispriset meurbet, tr. «Ils viendraient à être avilis / Et très méprisés.»
●(c.1680) NG 1582. Hac enf dispreset ol, gouapait guet pep vnan.
●(1909) FHB Gouere 194. ar beorien disprijet.
- dispriziñdispriziñ
voir disprizañ