Devri

Recherche 'i...' : 872 mots trouvés

Page 12 : de intret (551) à irin-moc_h (600) :
  • intret
    intret

    adj.

    (1) Gâté, en mauvais état.

    (1867) FHB 117/102b. eun tam marc'hadourez intret eleac'h eun tam marc'hadourez vad.

    (2) (en plt de linge) Piqué.

    (1732) GReg 709b-710a. Ce linge est si pénétré d'humidité, qu'il est moisi, tr. «Qen iñtret eo al lyen-mã gad ar glebor, ma'z eo louëdet.»

    (1877) EKG I 230. eur gamps intret.

    (1925) FHAB Mezheven 229. an dilhad intret pe louet. ●(1931) VALL 666a. linge qui a des taches de rouille, tr. «intret

    (3) (pathologie végétale) Rouillé.

    (1927) FHAB Gouere 146b. ar c'holo intret a zo fall a-walc'h d'ar chatal.

  • introduañ
    introduañ

    v. tr. d. Introduire.

    (1499) Ca 117a. Jntroduaff. g. introduire.

  • introduksion
    introduksion

    f. Introduction.

    (1499) Ca 117a. Jntroduction. g. idem.

  • introl
    introl

    voir intol

  • intru .1
    intru .1

    adj. Assermenté.

    (1847) FVR 121. Ar Persoun Intru. ●(1877) EKG I 85. beleien intru. ●131. ar persoun intru.

    (1915) HBPR 200. Ar veleien intru. ●239. Audrein, an eskob intru, a oa bet lakeat d'ar maro.

  • intru / intruz .2
    intru / intruz .2

    ) m. –ed Prêtre assermenté.

    (1847) FVR 116. ar veleien goz a bede evit ann Intrued keaz-ze.

    (1915) HBPR 73. goulen sikour an intru. ●82. Eun intru oa bet hanvet da bersoun d'ezho. ●171. ar c'halloud da sarra an ilizou, deuz an intruzed. ●200. mont da oferen an intruzed. ●202. Coroller, intru Landudec. ●248. e meur a barrez all (...) oa chomet an intruzed.

  • intrudu
    intrudu

    m.

    (1) Savoir-faire, habileté, ingéniosité.

    (1866) LZBt Ebrel 131-132. en amzer-man ma vezer ken troet gant treo ann douar, gand ann intridu ha gant gonid al lodenno. ●(1866) LZBt Gwengolo 198. evit lakaat intridu e-mesk ann dud-ze n'ho deuz tamm. ●(1879) ERNsup 157. intrudi, savoir-faire, Gommenec'h.

    (1936) BREI 459/2b. penôs, Bilez, daoust d'e intrudu, ne laerje seurt ebet. ●(1970) BRUD 35-36/144. bez e oa intrudu ar hazetenner a-vicher a lakee anezañ e-taill aoza An Ti Satanazet.

    (2) Esprit d'initiative, d'entreprendre.

    (c.1930) VALLtreg 1243. intrudu : Se dit à Quemperven et au-delà vers Pontrieux (suivt B.), dans tout Trég. (suivt Mr Corfec) pour signifier industrie : N'eo ket iskiz e ve paour, n'euz tamm intrudu ebet. | Prévision (Bertou, Pleubian) c'est plutôt industrie, savoir-faire ; eun den dizintrudu, un homme qui est sans soin et sans prévision. (Bertou, Pleubian.) – (idem Tépot – Louargat – Breiziz n'o deuz ket a-walc'h a intrudu. – Intrudu, initiative ; dizintrudu, manque d'initiative (Even). ●(1947) TNOG 5/23. (Tregor ha Goelo) Intrudu, ak. gourel (?) : ijin da gas an traoù en-dro (initiative). N'eo ket implijet ar ger-se evel anv-gwan. ●(1963) EGRH II 117. intrudu m., tr. « initiative. »

    (3) Kaout intrudu en udb. : avoir l'esprit d'iniative.

    (1936) BREI 451/1a. Tik eo ouz al labour ha dilui ; dibun hag intrudu he deus ennan.

    (4) Den a intrudu : homme pratique, homme d'initiative.

    (1942) VALLsup 139b. (personne) pratique, tr. «a intrudu

  • intrus
    intrus

    adj. Pénétrant.

    (1732) GReg 709b. Penetrant, ante, qui entre bien avant, tr. «Iñtrus.» ●L'action du feu est pénétrante, tr. «An tan a so iñtrus

  • intruzion
    intruzion

    f. Instrusion.

    (1499) Ca 117a. Jntrusion vide in laquat.

  • intumet
    intumet

    adj. = (?) fuloret (?).

    (1767) ISpour 191. distannein er-ré intumet. ●(1787) PT 33. Anemis intumet en ol farisianét.

  • intumiñ
    intumiñ

    v. intr. =

    (1792) CAg 74. É boenieu, é visere / É léh touchein hou halon, / Ou laca goah é coleree, / D'intumein guet terision.

  • inu
    inu

    s. Lien inu : toile forte.

    (1920) KZVr 357 - 04/01/20. lien inu, tr. «toile forte.»

  • inutil
    inutil

    adj. Inutile.

    (1902) TMJG 346. Lare toe d'heï chomm da gousked. Met inutul a oe.

  • inutilamant
    inutilamant

    adv. Inutilement.

    (1846) DGG 141. Doue a zifen ouzomp touet inutilamant.

  • invalant
    invalant

    m. –ed Vaurien.

    (1732) GReg 949b. Vaurien, tr. «invaland. p. invalanded

  • invañsion
    invañsion

    f.

    (1) Invention, action de découvrir, de trouver.

    (1576) Cath p. 25. en histoar a inuention an croaix, tr. «dans l’histoire de l’invention de la croix.»

    (2) Invention (technique).

    (1633) Nom 182a. Phaleræ : bardes des cheuaux : bardou an rounceet, vn invantion euit miret an rounçet á bresel.

  • invantadurezh
    invantadurezh

    f. Invention.

    (1732) GReg 541b. Invention, facilité d'inventer, tr. «Invéntadurez

  • invantenn
    invantenn

    f. –où Invention.

    (1872) ROU 90b. C'est une invention, tr. «Un ivantenn eo.»

  • invantiñ
    invantiñ

    v. tr. d. Inventer.

    (1732) GReg 541b. Inventer, trouver par industrie, tr. «Invénti. pr. invéntet

    (1872) DJL 33. ivanti eur bed nevez.

  • invantor .1
    invantor .1

    m. –ed Inventeur.

    (1732) GReg 541b. Inventeur, qui invente par son indistrie, tr. «Invéntor. p. invéntored

  • invantor .2
    invantor .2

    m. –ioù (droit)

    (1) Inventaire.

    (1633) Nom 6a. Apographa, index, repertorium, inuentarium : vn inuentaire : vn inuantor.

    (1659) SCger 70a. inuentaire, tr. «inuentor.» ●(1732) GReg 541b. Inventaire, tr. «Invantor. p. invantoryou. invéntor. p. invéntoryou

    (1906) BOBL 10 mars 77/2f. En Lokarn hag en Trabrian eo bet great an ivanter. ●(1906) KANngalon C'hwevrer 46. Ivantor hon Ilizou. ●(1915) HBPR 138. a ieaz d'ar gouent d'ober an invantor. ●(1925) SFKH 5. groeit en invantoér. ●(1942) SAV 23/65. pe da vare e vije (...) graet an ivantor. ●(1958) BLBR 113/16. savet ar ziell ha greet an ivantor.

    (2) Ober ivantor war : faire l'inventaire de.

    (1906) KANngalon C'hwevrer 47. digeri an tabernakl evit ober ivantor var ar pez 'zo en-han. ●(1907) KANngalon Eost 469. Goude m'oue great an ivantor var ar veseliou sakr.

    ►absolu

    (1942) SAV 23/65. Lakaet e oa bet ar siell (scellés) war an traou ha c’hoant he devoa ar vaouez da c’houzout pe da vare e vije savet ha graet an ivantor.

    (3) Lod ivantor : compte de tutelle.

    (1942) SAV 23/64. Eur pennad war-lerc'h e teuas ur minor deuet en oad (...) da lakaat sevel e lod-ivantor (compte de tutelle).

    (4) Ivantor wenn : procès verbal de carence.

    (1942) SAV 23/64-65. Eun ivantor wenn (procès verbal de carence) a oa bet graet d'ezañ d'ar mare-se.

    (5) Ameublement.

    (1744) L'Arm 12a. Ameublement, tr. «Invantoire.. invantoirieu. f.»

  • invantorier
    invantorier

    m. Celui qui fait un inventaire.

    (1906) BOBL 10 février 73/1e. an ivantorier hag ar polis a erruaz dirag an iliz.

  • invantoriñ / ivantoriañ
    invantoriñ / ivantoriañ

    v. tr. d. Faire l'inventaire, inventorier.

    (1732) GReg 541b. Faire inventaire, tr. «Invantorya. pr. invantoryet

    (1906) KANngalon C'hwevrer 47. ivantori veseliou sakr an tabernakl. ●(1906) KANngalon Mae 111. an traou 'zo bet ivantoriet.

    ►absol.

    (1906) BOBL 10 février 73/2a. Chomet a ver bet heb ivantoria.

  • invantorizañ
    invantorizañ

    v. tr. d. Faire l'inventaire, inventorier.

    (1732) GReg 541b. Faire inventaire, tr. «Invéntoriza. pr. invéntorizet

  • invantus
    invantus

    adj. Invantif.

    (1732) GReg 541b. Inventif, ive, qui a du génie à inventer, tr. «inventus

  • invitañ
    invitañ

    v. tr. d. Inviter.

    (1659) SCger 70a. inuiter, tr. «inuita

  • invizipl
    invizipl

    adj. Invisible.

    (c.1500) Cb 47b. g. cest science des choses qui sont inuisibles. bri. squient an traou inuisibl.

  • invokiñ
    invokiñ

    v. tr. d. Invoquer.

    (1612) Cnf 22a. Inuoquiff ha henuel an Dyaoul, hac an Azrouant, eguit diuinaff.

    (1783) BV 50/1242-1243. enn anou belsibut hac an oll doueou / em moa bet inuoquet ahanoch erguentou.

    (1852) MML 216. Hoc'h invoqui, Mari.

  • inzrougiñ
    inzrougiñ

    v. pron. réfl. En em inzrougiñ (ouzh) : s'irriter (contre).

    (1790) MG 30. Me hum inzroug liès doh-t'ou. 70. Me hum laqua de ouilein, de hum inzrougein. ●(1790) Ismar 152. ma hum inzrouguér doh er uirionné. ●(17--) VO 95. ean e hum inzrougou. ●(17--) TE 361. Er Pharisiénèt attàu glorius, e hum inzrougas ma taibrai Jesus-Chrouist guet tud e oai rebuttét ha memb câsseit guet er Juivèt.

    (1934) BRUS 65. Formaliser – se, tr. «um inzrougein

  • io
    io

    s. Ober an io gant ub. : se moquer de.

    (1957) BRUD 2/48 (K) Y. ar Gow. Kemeret e vije evid eun arziodig hag eur berrboellig ha grêt an ïo gantañ. ●(1958) BRUD 3/106 (K) Y. ar Gow. Grêt an io gantañ : Grêt goap outañ.

  • iod
    iod

    m. Iode.

    (1931) VALL 400b. Iode, tr. «iod m.» ●(1941) ARVR 26/3a. Ar «Gelaouenn Ofisiel» a zifenn ouz ar vezinerien gwerza ar bezin-mor (tali-penn pe tali-moan) da zen ebet nemet da uzinerien an iod.

  • iodek
    iodek

    adj. Iodé.

    (1931) VALL 400b. Iodé, tr. «iodek

  • iodet
    iodet

    adj. Iodé.

    (1931) VALL 400b. Iodé, tr. «iodet

  • iou .1
    iou .1

    adj. Qui est lié (famille).

    (1) Breur-iou : beau-frère.

    (1896) GMB 337. à Batz brer-ieo, tr. «beau-frère.»

    (2) C'hoar-iou : belle-sœur.

    (1896) GMB 337. à Batz uer-ieo, belle-sœur.

    (3) Mamm-iou =

    (1790) MG 133. pe oai bihue me mamieu.

    (4) Tad-iou =

    (1790) MG 160. me zad en dès maguét me zadieu.

    (5) Tad-iou-kozh =

    (1902) PIGO I 190. Ar pen-baz-ze a ouient mad a oa bet d'o zad-iou-koz.

    (6) (plaisant.) Bombard-iou-gozh : ancêtre, ascendant éloigné.

    (1896) GMB 337. pet[it] Trég[uier] boñbardio goz, ancêtre, ascendant éloigné (par plaisanterie).

  • ipokrit
    ipokrit

    voir hipokrit

  • ipokritez
    ipokritez

    voir hipokritez

  • ipokrizi
    ipokrizi

    voir hipokrizi

  • ipotek .1
    ipotek .1

    voir hipotek

  • ipotek .2
    ipotek .2

    s. (architecture) Avancée de maison.

    (1986) CCBR 76. (Brieg) L’avancée est dite ipotek. ●(1988) TIEZ ii 39. à Plougastel-Daoulas, les usagers disent apotes-taol ; à Briec : ipotek (Cornec, 1986) ; à Saint-Goazec, plass an daol.

  • ipotekiñ
    ipotekiñ

    voir hipotekiñ

  • iragnenn
    iragnenn

    f. iragned Araignée.

    (17--) VO 63. carguét a ùléieu yraignét.

    (1838) OVD 54. En iragned ne lahant quet er gùirén. ●(1856) VNA 27. une Araignée, tr. «un Iraignen.» ●(1856) GRD 325. èl ur huyad iragnen.

  • irc'hier
    irc'hier

    plur. arc'h

  • irienn
    irienn

    f.

    (1) (tissage) Trame.

    (1499) Ca 118a. Jryen cest instrument a texier.

    (1732) GReg 933a. Trame, ou trême, fils qui font le travers de la toile, de l'étoffe, tr. «iryenn. p. iryennou

    (1821) GON 293b. Irien, s. f., tr. «Trame, fil conduit par la navette entre les fils qu'on nomme chaîne.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienn, adj., s. f., tr. «Trame de tisserand ; pl. ou

    (2) sens fig. Trame, complot.

    (1732) GReg 933a. Trame, intrigue secrète, tr. «iryenn. p. ou

    (1821) GON 293b. Irien, s. f., tr. «Au figuré, complot, intrigue, conspiration. Pl. iriennou.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienn, s. f., tr. «par extension, complot ; pl. ou

    (1959) TGPB 79. Aozet am boa pep tra kent stagañ gant va irienn.

  • iriennañ
    iriennañ

    v. tr. d.

    (1) Tramer.

    (1821) GON 293b. Irienna, v. a. et n., tr. «Tramer, en parlant de la toile.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienna, v. a., tr. «Tramer, parlant de la toile.»

    (2) sens fig. Tramer, comploter.

    (1821) GON 293b. Irienna, v. a. et n., tr. «Au figuré, comploter, intriguer.» ●(1857) CBF 65. va gwiad a zo gwall iriennet, tr. «mon affaire est bien embrouillée.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienna, v. a., tr. «on l'emploie, à tort, à mon avis, au sens de conspirer, comploter.» ●(1891) MAA 222. Morse ar fallagr ne baouez / Da irienna fallagriez.

    (1942) DRAN 143. Rak ezomm o doa da c’houzout petra an diaoul oa an tokarnou plat oc’h irienna en deizou-se.

  • iriennelour
    iriennelour

    m. –ion Complotiste.

    (2013) LLMM 401/91. aon en deus bet Dan Brown bezañ gwelet evel iriennelour betek re.

  • irienner
    irienner

    m. –ion Comploteur.

    (1876) TDE.BF 306a. Irienner, s. m., tr. «Conspirateur.»

  • iriman
    iriman

    s. = (?) Volupté (?).

    (1580) G 508-509. an ker man / A confonto en abym goude he yryman, tr. «cette ville / S'enfoncera dans l'abîme après sa folie diabolique (?).» ●596. Gant Ioay Iryman ha canet, tr. «Et chantez avec joie, volupté (?).»

  • irin
    irin

    coll. (botanique)

    I.

    (1) Prunelles (fruits).

    (1633) Nom 69a. Pruneolum, prunulum, prunum siluestre : prunelles, pelouses : hirin, irin.

    (1659) SCger 98b. prunelles, tr. «irinenn p irin.» ●155a. irinen p. irin, tr. «prunelle.» ●(1732) GReg 763b. Prunelle, fruit du pruneller, tr. «Hirynenn. p. hiryn.» ●(1744) L'Arm 312b. Des prunelles, tr. «Irin.» ●(1790) MG 56. monèt de glasq mouiar pé irin.

    (1879) BLE 349. Prunier épineux. (P. spinosa. L.) Hirinen. (…) Fruit bleuâtre, globuleux, dressé (Hirin, Prunelle.).

    (1907) VBFV.bf 24b. girinen, f. pl. girin, tr. «prunelle.» ●(1934) BRUS 262. Des prunelles, tr. «irin.» ●(1983) PABE 51. (Berrien) ilin, tr. «prunelles.»

    (2) par ext. Baies.

    (1847) MDM 227. an hirin fall a gavond er garsiou.

    II. Prunelliers.

    (1744) L'Arm 312b. Des prunelliers, tr. «Irin

    (1904) DBFV 88b. girinenn, f. pl. girin, tr. «épine noire, prunelier.»

    III.

    (1) Koad irin : du prunellier.

    (1732) GReg 763b. Prunellier, arbrisseau, tr. «coad hiryn

    (2) Gwin-irin, dour-irin : piquette de prunelles.

    (1744) L'Arm 32b. Boisson faite de prunelles, tr. «Guin-irin

    (1857) CBF 12. Dour-irin m., tr. «Piquette, f.»

    (1927) GERI.Ern 118. dour-irin, tr. «piquette.»

    (3) plais. Dour-irin : vin.

    (1927) GERI.Ern 118. dour-irin, tr. «vin, par plaisanterie.»

    IV. Klask irin ouzh an drez : chercher l’impossible. Cf. klask kraoñ ouzh ur vodenn spern. Goulenn per digant un evlec'h.

    (18--) MIL.ms (d‘après MELU XI 340). Klask irin oc'h an drez, tr. E. Ernault «Cherchez des prunelles aux ronces). Faire un pas de clerc, chercher l'impossible.»

  • irin-gwenn
    irin-gwenn

    coll.

    spern irin-gwenn : aubépine.

    (1904) DBFV 88b. spern girin guen, tr. «aubépine blanche.»

    irinenn-wenn f. Fruit, cenelle de l'aubépine.

    (1752) PEll 281. Eridoven, en Treguer, est le fruit de l'épine blanche, dit en Franors (lire : François) Sinell.

    (1876) TDE.BF 191b. Eridovenn, s. f., tr. «Fruit de l'épine blanche.» ●(1890) MOA 245a. Fruit ou baie de l'épine blanche, tr. «eridovenn, f.»

  • irin-moc'h
    irin-moc'h

    voir ilin-moc'h

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...