Devri

Recherche 'i...' : 872 mots trouvés

Page 12 : de intret (551) à irin-moc_h (600) :
  • intret
    intret

    adj.

    (1) Gâté, en mauvais état.

    ●(1867) FHB 117/102b. eun tam marc'hadourez intret eleac'h eun tam marc'hadourez vad.

    (2) (en plt de linge) Piqué.

    ●(1732) GReg 709b-710a. Ce linge est si pénétré d'humidité, qu'il est moisi, tr. «Qen iñtret eo al lyen-mã gad ar glebor, ma'z eo louëdet.»

    ●(1877) EKG I 230. eur gamps intret.

    ●(1925) FHAB Mezheven 229. an dilhad intret pe louet. ●(1931) VALL 666a. linge qui a des taches de rouille, tr. «intret.»

    (3) (pathologie végétale) Rouillé.

    ●(1927) FHAB Gouere 146b. ar c'holo intret a zo fall a-walc'h d'ar chatal.

  • introduañ
    introduañ

    v. tr. d. Introduire.

    ●(1499) Ca 117a. Jntroduaff. g. introduire.

  • introduksion
    introduksion

    f. Introduction.

    ●(1499) Ca 117a. Jntroduction. g. idem.

  • introl
    introl

    voir intol

  • intru .1
    intru .1

    adj. Assermenté.

    ●(1847) FVR 121. Ar Persoun Intru. ●(1877) EKG I 85. beleien intru. ●131. ar persoun intru.

    ●(1915) HBPR 200. Ar veleien intru. ●239. Audrein, an eskob intru, a oa bet lakeat d'ar maro.

  • intru / intruz .2
    intru / intruz .2

    ) m. –ed Prêtre assermenté.

    ●(1847) FVR 116. ar veleien goz a bede evit ann Intrued keaz-ze.

    ●(1915) HBPR 73. goulen sikour an intru. ●82. Eun intru oa bet hanvet da bersoun d'ezho. ●171. ar c'halloud da sarra an ilizou, deuz an intruzed. ●200. mont da oferen an intruzed. ●202. Coroller, intru Landudec. ●248. e meur a barrez all (...) oa chomet an intruzed.

  • intrudu
    intrudu

    m.

    (1) Savoir-faire, habileté, ingéniosité.

    ●(1866) LZBt Ebrel 131-132. en amzer-man ma vezer ken troet gant treo ann douar, gand ann intridu ha gant gonid al lodenno. ●(1866) LZBt Gwengolo 198. evit lakaat intridu e-mesk ann dud-ze n'ho deuz tamm. ●(1879) ERNsup 157. intrudi, savoir-faire, Gommenec'h.

    ●(1936) BREI 459/2b. penôs, Bilez, daoust d'e intrudu, ne laerje seurt ebet. ●(1970) BRUD 35-36/144. bez e oa intrudu ar hazetenner a-vicher a lakee anezañ e-taill aoza An Ti Satanazet.

    (2) Esprit d'initiative, d'entreprendre.

    ●(c.1930) VALLtreg 1243. intrudu : Se dit à Quemperven et au-delà vers Pontrieux (suivt B.), dans tout Trég. (suivt Mr Corfec) pour signifier industrie : N'eo ket iskiz e ve paour, n'euz tamm intrudu ebet. | Prévision (Bertou, Pleubian) c'est plutôt industrie, savoir-faire ; eun den dizintrudu, un homme qui est sans soin et sans prévision. (Bertou, Pleubian.) – (idem Tépot – Louargat – Breiziz n'o deuz ket a-walc'h a intrudu. – Intrudu, initiative ; dizintrudu, manque d'initiative (Even). ●(1947) TNOG 5/23. (Tregor ha Goelo) Intrudu, ak. gourel (?) : ijin da gas an traoù en-dro (initiative). N'eo ket implijet ar ger-se evel anv-gwan. ●(1963) EGRH II 117. intrudu m., tr. « initiative. »

    (3) Kaout intrudu en udb. : avoir l'esprit d'iniative.

    ●(1936) BREI 451/1a. Tik eo ouz al labour ha dilui ; dibun hag intrudu he deus ennan.

    (4) Den a intrudu : homme pratique, homme d'initiative.

    ●(1942) VALLsup 139b. (personne) pratique, tr. «a intrudu.»

  • intrus
    intrus

    adj. Pénétrant.

    ●(1732) GReg 709b. Penetrant, ante, qui entre bien avant, tr. «Iñtrus.» ●L'action du feu est pénétrante, tr. «An tan a so iñtrus.»

  • intruzion
    intruzion

    f. Instrusion.

    ●(1499) Ca 117a. Jntrusion vide in laquat.

  • intumet
    intumet

    adj. = (?) fuloret (?).

    ●(1767) ISpour 191. distannein er-ré intumet. ●(1787) PT 33. Anemis intumet en ol farisianét.

  • intumiñ
    intumiñ

    v. intr. =

    ●(1792) CAg 74. É boenieu, é visere / É léh touchein hou halon, / Ou laca goah é coleree, / D'intumein guet terision.

  • inu
    inu

    s. Lien inu : toile forte.

    ●(1920) KZVr 357 - 04/01/20. lien inu, tr. «toile forte.»

  • inutil
    inutil

    adj. Inutile.

    ●(1902) TMJG 346. Lare toe d'heï chomm da gousked. Met inutul a oe.

  • inutilamant
    inutilamant

    adv. Inutilement.

    ●(1846) DGG 141. Doue a zifen ouzomp touet inutilamant.

  • invalant
    invalant

    m. –ed Vaurien.

    ●(1732) GReg 949b. Vaurien, tr. «invaland. p. invalanded.»

  • invañsion
    invañsion

    f.

    (1) Invention, action de découvrir, de trouver.

    ●(1576) Cath p. 25. en histoar a inuention an croaix, tr. «dans l’histoire de l’invention de la croix.»

    (2) Invention (technique).

    ●(1633) Nom 182a. Phaleræ : bardes des cheuaux : bardou an rounceet, vn invantion euit miret an rounçet á bresel.

  • invantadurezh
    invantadurezh

    f. Invention.

    ●(1732) GReg 541b. Invention, facilité d'inventer, tr. «Invéntadurez.»

  • invantenn
    invantenn

    f. –où Invention.

    ●(1872) ROU 90b. C'est une invention, tr. «Un ivantenn eo.»

  • invantiñ
    invantiñ

    v. tr. d. Inventer.

    ●(1732) GReg 541b. Inventer, trouver par industrie, tr. «Invénti. pr. invéntet.»

    ●(1872) DJL 33. ivanti eur bed nevez.

  • invantor .1
    invantor .1

    m. –ed Inventeur.

    ●(1732) GReg 541b. Inventeur, qui invente par son indistrie, tr. «Invéntor. p. invéntored.»

  • invantor .2
    invantor .2

    m. –ioù (droit)

    (1) Inventaire.

    ●(1633) Nom 6a. Apographa, index, repertorium, inuentarium : vn inuentaire : vn inuantor.

    ●(1659) SCger 70a. inuentaire, tr. «inuentor.» ●(1732) GReg 541b. Inventaire, tr. «Invantor. p. invantoryou. invéntor. p. invéntoryou.»

    ●(1906) BOBL 10 mars 77/2f. En Lokarn hag en Trabrian eo bet great an ivanter. ●(1906) KANngalon C'hwevrer 46. Ivantor hon Ilizou. ●(1915) HBPR 138. a ieaz d'ar gouent d'ober an invantor. ●(1925) SFKH 5. groeit en invantoér. ●(1942) SAV 23/65. pe da vare e vije (...) graet an ivantor. ●(1958) BLBR 113/16. savet ar ziell ha greet an ivantor.

    (2) Ober ivantor war : faire l'inventaire de.

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 47. digeri an tabernakl evit ober ivantor var ar pez 'zo en-han. ●(1907) KANngalon Eost 469. Goude m'oue great an ivantor var ar veseliou sakr.

    ►absolu

    ●(1942) SAV 23/65. Lakaet e oa bet ar siell (scellés) war an traou ha c’hoant he devoa ar vaouez da c’houzout pe da vare e vije savet ha graet an ivantor.

    (3) Lod ivantor : compte de tutelle.

    ●(1942) SAV 23/64. Eur pennad war-lerc'h e teuas ur minor deuet en oad (...) da lakaat sevel e lod-ivantor (compte de tutelle).

    (4) Ivantor wenn : procès verbal de carence.

    ●(1942) SAV 23/64-65. Eun ivantor wenn (procès verbal de carence) a oa bet graet d'ezañ d'ar mare-se.

    (5) Ameublement.

    ●(1744) L'Arm 12a. Ameublement, tr. «Invantoire.. invantoirieu. f.»

  • invantorier
    invantorier

    m. Celui qui fait un inventaire.

    ●(1906) BOBL 10 février 73/1e. an ivantorier hag ar polis a erruaz dirag an iliz.

  • invantoriñ / ivantoriañ
    invantoriñ / ivantoriañ

    v. tr. d. Faire l'inventaire, inventorier.

    ●(1732) GReg 541b. Faire inventaire, tr. «Invantorya. pr. invantoryet.»

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 47. ivantori veseliou sakr an tabernakl. ●(1906) KANngalon Mae 111. an traou 'zo bet ivantoriet.

    ►absol.

    ●(1906) BOBL 10 février 73/2a. Chomet a ver bet heb ivantoria.

  • invantorizañ
    invantorizañ

    v. tr. d. Faire l'inventaire, inventorier.

    ●(1732) GReg 541b. Faire inventaire, tr. «Invéntoriza. pr. invéntorizet.»

  • invantus
    invantus

    adj. Invantif.

    ●(1732) GReg 541b. Inventif, ive, qui a du génie à inventer, tr. «inventus.»

  • invitañ
    invitañ

    v. tr. d. Inviter.

    ●(1659) SCger 70a. inuiter, tr. «inuita.»

  • invizipl
    invizipl

    adj. Invisible.

    ●(c.1500) Cb 47b. g. cest science des choses qui sont inuisibles. bri. squient an traou inuisibl.

  • invokiñ
    invokiñ

    v. tr. d. Invoquer.

    ●(1612) Cnf 22a. Inuoquiff ha henuel an Dyaoul, hac an Azrouant, eguit diuinaff.

    ●(1783) BV 50/1242-1243. enn anou belsibut hac an oll doueou / em moa bet inuoquet ahanoch erguentou.

    ●(1852) MML 216. Hoc'h invoqui, Mari.

  • inzrougiñ
    inzrougiñ

    v. pron. réfl. En em inzrougiñ (ouzh) : s'irriter (contre).

    ●(1790) MG 30. Me hum inzroug liès doh-t'ou. ●70. Me hum laqua de ouilein, de hum inzrougein. ●(1790) Ismar 152. ma hum inzrouguér doh er uirionné. ●(17--) VO 95. ean e hum inzrougou. ●(17--) TE 361. Er Pharisiénèt attàu glorius, e hum inzrougas ma taibrai Jesus-Chrouist guet tud e oai rebuttét ha memb câsseit guet er Juivèt.

    ●(1934) BRUS 65. Formaliser – se, tr. «um inzrougein.»

  • io
    io

    s. Ober an io gant ub. : se moquer de.

    ●(1957) BRUD 2/48 (K) Y. ar Gow. Kemeret e vije evid eun arziodig hag eur berrboellig ha grêt an ïo gantañ. ●(1958) BRUD 3/106 (K) Y. ar Gow. Grêt an io gantañ : Grêt goap outañ.

  • iod
    iod

    m. Iode.

    ●(1931) VALL 400b. Iode, tr. «iod m.» ●(1941) ARVR 26/3a. Ar «Gelaouenn Ofisiel» a zifenn ouz ar vezinerien gwerza ar bezin-mor (tali-penn pe tali-moan) da zen ebet nemet da uzinerien an iod.

  • iodek
    iodek

    adj. Iodé.

    ●(1931) VALL 400b. Iodé, tr. «iodek.»

  • iodet
    iodet

    adj. Iodé.

    ●(1931) VALL 400b. Iodé, tr. «iodet.»

  • iou .1
    iou .1

    adj. Qui est lié (famille).

    (1) Breur-iou : beau-frère.

    ●(1896) GMB 337. à Batz brer-ieo, tr. «beau-frère.»

    (2) C'hoar-iou : belle-sœur.

    ●(1896) GMB 337. à Batz uer-ieo, belle-sœur.

    (3) Mamm-iou =

    ●(1790) MG 133. pe oai bihue me mamieu.

    (4) Tad-iou =

    ●(1790) MG 160. me zad en dès maguét me zadieu.

    (5) Tad-iou-kozh =

    ●(1902) PIGO I 190. Ar pen-baz-ze a ouient mad a oa bet d'o zad-iou-koz.

    (6) (plaisant.) Bombard-iou-gozh : ancêtre, ascendant éloigné.

    ●(1896) GMB 337. pet[it] Trég[uier] boñbardio goz, ancêtre, ascendant éloigné (par plaisanterie).

  • ipokrit
    ipokrit

    voir hipokrit

  • ipokritez
    ipokritez

    voir hipokritez

  • ipokrizi
    ipokrizi

    voir hipokrizi

  • ipotek .1
    ipotek .1

    voir hipotek

  • ipotek .2
    ipotek .2

    s. (architecture) Avancée de maison.

    ●(1986) CCBR 76. (Brieg) L’avancée est dite ipotek. ●(1988) TIEZ ii 39. à Plougastel-Daoulas, les usagers disent apotes-taol ; à Briec : ipotek (Cornec, 1986) ; à Saint-Goazec, plass an daol.

  • ipotekiñ
    ipotekiñ

    voir hipotekiñ

  • iragnenn
    iragnenn

    f. iragned Araignée.

    ●(17--) VO 63. carguét a ùléieu yraignét.

    ●(1838) OVD 54. En iragned ne lahant quet er gùirén. ●(1856) VNA 27. une Araignée, tr. «un Iraignen.» ●(1856) GRD 325. èl ur huyad iragnen.

  • irc'hier
    irc'hier

    plur. arc'h

  • irienn
    irienn

    f.

    (1) (tissage) Trame.

    ●(1499) Ca 118a. Jryen cest instrument a texier.

    ●(1732) GReg 933a. Trame, ou trême, fils qui font le travers de la toile, de l'étoffe, tr. «iryenn. p. iryennou.»

    ●(1821) GON 293b. Irien, s. f., tr. «Trame, fil conduit par la navette entre les fils qu'on nomme chaîne.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienn, adj., s. f., tr. «Trame de tisserand ; pl. ou.»

    (2) sens fig. Trame, complot.

    ●(1732) GReg 933a. Trame, intrigue secrète, tr. «iryenn. p. ou.»

    ●(1821) GON 293b. Irien, s. f., tr. «Au figuré, complot, intrigue, conspiration. Pl. iriennou.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienn, s. f., tr. «par extension, complot ; pl. ou.»

    ●(1959) TGPB 79. Aozet am boa pep tra kent stagañ gant va irienn.

  • iriennañ
    iriennañ

    v. tr. d.

    (1) Tramer.

    ●(1821) GON 293b. Irienna, v. a. et n., tr. «Tramer, en parlant de la toile.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienna, v. a., tr. «Tramer, parlant de la toile.»

    (2) sens fig. Tramer, comploter.

    ●(1821) GON 293b. Irienna, v. a. et n., tr. «Au figuré, comploter, intriguer.» ●(1857) CBF 65. va gwiad a zo gwall iriennet, tr. «mon affaire est bien embrouillée.» ●(1876) TDE.BF 306a. Irienna, v. a., tr. «on l'emploie, à tort, à mon avis, au sens de conspirer, comploter.» ●(1891) MAA 222. Morse ar fallagr ne baouez / Da irienna fallagriez.

    ●(1942) DRAN 143. Rak ezomm o doa da c’houzout petra an diaoul oa an tokarnou plat oc’h irienna en deizou-se.

  • iriennelour
    iriennelour

    m. –ion Complotiste.

    ●(2013) LLMM 401/91. aon en deus bet Dan Brown bezañ gwelet evel iriennelour betek re.

  • irienner
    irienner

    m. –ion Comploteur.

    ●(1876) TDE.BF 306a. Irienner, s. m., tr. «Conspirateur.»

  • iriman
    iriman

    s. = (?) Volupté (?).

    ●(1580) G 508-509. an ker man / A confonto en abym goude he yryman, tr. «cette ville / S'enfoncera dans l'abîme après sa folie diabolique (?).» ●596. Gant Ioay Iryman ha canet, tr. «Et chantez avec joie, volupté (?).»

  • irin
    irin

    coll. (botanique)

    I.

    (1) Prunelles (fruits).

    ●(1633) Nom 69a. Pruneolum, prunulum, prunum siluestre : prunelles, pelouses : hirin, irin.

    ●(1659) SCger 98b. prunelles, tr. «irinenn p irin.» ●155a. irinen p. irin, tr. «prunelle.» ●(1732) GReg 763b. Prunelle, fruit du pruneller, tr. «Hirynenn. p. hiryn.» ●(1744) L'Arm 312b. Des prunelles, tr. «Irin.» ●(1790) MG 56. monèt de glasq mouiar pé irin.

    ●(1879) BLE 349. Prunier épineux. (P. spinosa. L.) Hirinen. (…) Fruit bleuâtre, globuleux, dressé (Hirin, Prunelle.).

    ●(1907) VBFV.bf 24b. girinen, f. pl. girin, tr. «prunelle.» ●(1934) BRUS 262. Des prunelles, tr. «irin.» ●(1983) PABE 51. (Berrien) ilin, tr. «prunelles.»

    (2) par ext. Baies.

    ●(1847) MDM 227. an hirin fall a gavond er garsiou.

    II. Prunelliers.

    ●(1744) L'Arm 312b. Des prunelliers, tr. «Irin.»

    ●(1904) DBFV 88b. girinenn, f. pl. girin, tr. «épine noire, prunelier.»

    III.

    (1) Koad irin : du prunellier.

    ●(1732) GReg 763b. Prunellier, arbrisseau, tr. «coad hiryn.»

    (2) Gwin-irin, dour-irin : piquette de prunelles.

    ●(1744) L'Arm 32b. Boisson faite de prunelles, tr. «Guin-irin.»

    ●(1857) CBF 12. Dour-irin m., tr. «Piquette, f.»

    ●(1927) GERI.Ern 118. dour-irin, tr. «piquette.»

    (3) plais. Dour-irin : vin.

    ●(1927) GERI.Ern 118. dour-irin, tr. «vin, par plaisanterie.»

    IV. Klask irin ouzh an drez : chercher l’impossible. Cf. klask kraoñ ouzh ur vodenn spern. Goulenn per digant un evlec'h.

    ●(18--) MIL.ms (d‘après MELU XI 340). Klask irin oc'h an drez, tr. E. Ernault «Cherchez des prunelles aux ronces). Faire un pas de clerc, chercher l'impossible.»

  • irin-gwenn
    irin-gwenn

    coll.

    ►spern irin-gwenn : aubépine.

    ●(1904) DBFV 88b. spern girin guen, tr. «aubépine blanche.»

    ►irinenn-wenn f. Fruit, cenelle de l'aubépine.

    ●(1752) PEll 281. Eridoven, en Treguer, est le fruit de l'épine blanche, dit en Franors (lire : François) Sinell.

    ●(1876) TDE.BF 191b. Eridovenn, s. f., tr. «Fruit de l'épine blanche.» ●(1890) MOA 245a. Fruit ou baie de l'épine blanche, tr. «eridovenn, f.»

  • irin-moc'h
    irin-moc'h

    voir ilin-moc'h

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...