Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 137 : de distribusion (6801) à distronkin (6850) :- distribusion
- distrig
- distrilhañdistrilhañ
v. intr. Tomber goutte à goutte.
●(1872) ROU 87a. Goutte, qui tombe. Strill, verbe : strilla, (stillare) distrilla, dirilla, dizilla ?
- distrimpiñ .1distrimpiñ .1
v. tr. d. Effondrer, étriper.
●(1904) DBFV 61b. distrimpein, v. a., tr. «étriper, effondrer.»
- distrimpiñ .2distrimpiñ .2
v.
I. V. tr. d. Disperser.
●(1905) LZBg Gwengolo 198. e oé bet lakeit dirak beg ur hañnon ha distrimpet é gorv peur é kant tam.
II. V. intr.
(1) Déguerpir, s'enfuir.
●(1904) DBFV 61b. distrimpein, v. a., tr. «déguerpir, s'enfuit.»
(2) Se jeter de côté, se garer.
●(1904) DBFV 61b. distrimpein, v. a., tr. «se jeter de côté, se garer.»
- distrinkadur
- distrinkañdistrinkañ
v.
(1) V. intr. Jaillir.
●(1867) FHB 150/366a. ar goad a zistrinke euz he c'hinou. ●(1868) FHB 183/211a. ar vein hag al ludu o tistrinca euz eur menez. ●(1874) FHB 498/222a. goad o tistrinca euz he ozil. ●(1894) BUZmornik 323. Mes tra eston ! ar bir a zistrinkaz var ann hini en devoa he vannet hag her glazaz. ●(18--) GBI I 232. Ur fulenn-dan 'zo distrinket, tr. «Une étincelle a jailli.»
●(1909) KTLR 32. An tan a zistrinke deuz ho daoulagad. ●(1915) HBPR 280b. rejaillir, tr. «Distrinka.»
(2) V. tr. d. Lancer, jeter, balancer.
●(17--) CCn 339. oar ben ar gristenien distrinquet o ttardo !
●(1874) FHB 502/255a. goudeze hen distrincaz hag her flastraz oc'h ar reier.
●(1945) GPRV 170. Ez oun bet distrinket a-zirak an Dreinded.
- distripañdistripañ
v. tr. d. cf. disklipañ
(1) Étriper, vider, effondrer.
●(1659) SCger 48a. effondrer, tr. «distlipa.» ●(1766) MM 1134. he zistrippa prop a quempen [ar beusqueuden]. ●(17--) ST 426. Pa zistripes da-vad groaghez ha bugale, tr. «quand tu éventrais les femmes et les enfants.»
●(1876) TDE.BF 150b. Distlipa, v. a., tr. «Tirer les boyaux à une volaille, etc. l'effondrer.» ●(1890) MOA 148b. Retirer les boyaux à une poule, tr. «distlipa eur iar da zibri.»
●(1936) TKAL II 43. Gant ar fulor a oa ennoun, em bije distripet anezañ ha graet bleud gant e eskern. ●(1962) EGRH I 65. distripañ v., tr. « étriper. »
(2) Éventrer.
●(1847) FVR 297. Chetu aman ouc'h va gwele, eur falc'h hag e deuz distripet meur a hini.
(3) Mal prononcer, écorcher.
●(1921) FHAB Kerzu 317. Nemet e ouezin distripa eun dra bennak, ar pez a renker ! (...) komzou doue ne vezont ket distripet ; o ranna eo a vez great en eun doare atao dereat meurbed. ●(1958) BLBR 114/2. Awechou koulskoude e klaske distripa eul lastez galleg. ●(1962) EGRH I 65. distripañ v., tr. « jargonner. »
(4) Prononcer, réciter.
●(1929) FHAB C'hwevrer 79. n'eo ket hepken beza gouest da zistripa eur ger bennag, er yez-se. ●(1935) BREI 399/1c. ken gouest ha forz piou da zistripa galleg. ●(1958) BAHE 17/12. a-benn ar fin e voe kavet ur c'hrennard bennak hag a c'hellas distripañ un tamm Anjeluz bennak. ●(1958) BLBR 114/2. Awechou koulskoude e klaske distripa eul lastez galleg, hanter-vrezoneg. ●(1985) AMRZ 28. Distripa 'rea galleg eazig a-walh.
►absol.
●(1994) MARV xiii 8. (Pleiben) Me 'ouie ar pez a veze lavaret din med evid distripa ne oan ket gouest.
(5) fam. Manger, dévorer.
●(1932) ALMA 79. Epad ma tistripemp ar pastez.
- distripatdistripat
v. tr. d. (agriculture) Défricher.
●(1960) EVBF I 336. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) distripad, Lanildut (extirper).
- distripaterdistripater
m. (agriculture) Déchaumeuse à dents.
●(1960) EVBF I 336. Déchaumeuse à dents (…) distripater, Plougonvelin, distripateur, Lanildut.
- distriper .1
- distriper .2distriper .2
m. (agriculture) Extirpateur.
●(2002) LPLAT 38. En 1951, François Le Gall, gendre d'Yves Chapalain, a attelé trois chevaux côte à côte pour aérer le sol avec le cultivateur (an distriper), après la moisson.
- distrishaatdistrishaat
v. tr. d. Assouplir, relâcher (une loi).
●(1911) BUAZperrot 240. an Iliz a zistrisa he lezennou.
- distriv
- distrivusdistrivus
adj. Qui demande peu d'efforts.
●(1931) FHAB Genver 29. Labour diwar an dorchenn, peurvuia distrivus.
- distrizhdistrizh
adj. Relâché.
●(1907) FHAB Kerzu 296. Deskit ne vez ket ar galon o striza hag o tistriza eb ehan : an drederen euz an amzer e chom distriz.
- distrizhañdistrizhañ
v.
I. V. intr.
(1) S'élargir, se dilater.
●(1876) TDE.BF 151b. Distriza, v. a. et n., tr. «s'élargir, se dilater.»
(2) (en plt de tissus) Se relâcher, se décontracter.
●(1907) FHAB Kerzu 296. Great en deuz anezhi [ar galon] gant danvez-asten : striza 'ra varnhi he-unan, ha distriza goudeze. (...) Deskit ne vez ket ar galon o striza hag o tistriza eb ehan : an drederen euz an amzer e chom distriz.
II. V. tr. d. Élargir.
●(1732) GReg 327b. Élargir, rendre moins étroit, tr. «Distryza. pr. distryzet.»
●(1876) TDE.BF 151b. Distriza, v. a., tr. «Elargir.»
III. V. pron. réfl. En em zistrizhañ : s'étendre.
●(1834) APD 17. [ar memes tân] er guelet ous en em anflami hac en em distriza dre oll ?
- distrizhetdistrizhet
adj. Épuisé.
●(1580) G 1017. Gant un ancquen quen pyz ez eo scuyz dystryzet, tr. «Avec une peine si terrible, elle est lasse, épuisée.»
- distro .1distro .1
adj., adv. & prép.
I. Attr./Épith.
(1) De retour.
●(1732) GReg 546a. Il est de retour depuis dix jours, tr. «Decq dez so a-ba ez eo distro.»
●(1870) MBR 56. ho tad distro d'ar gear. ●(1876) TDE.BF 151b. Distro, adj., tr. «Qui est de retour.» ●(1889) ISV 76. eun dervez bennak goude e tigouezaz er gear distro euz eur veach en doa great var vor.
●(1903) MBJJ 32. 'benn pegoulz e vin distro. ●(1921) PGAZ 26. distro diouz ar brezel. ●(1922) FHAB Gouere 216. soudarded distro eus ar brezel. ●(1923) ADML 34. Ne zoa ket anteret an noz, edont oll distro.
(2) (en plt d'un lieu, d'un chemin, etc.) Écarté, à l'écart, non habité, désert.
●(1499) Ca 66a. [distreiff] g. diuersoyre ou ostiel ou lieu esloingnez daultre. b. lech distro. ●(1557) B I 36. En lech distro eno ne guelo den, tr. «dans un lieu désert où personne ne la verra.» ●(1633) Nom 238a. Diuerticulum, diuortium : destour, destorse : henth distrò, henth na ve quet hentet.
●(1787) BI 34. Ean ë vourrai bout é-huenan hac él léhyeu distro. ●(1790) MG 362. ha bermen ne yan meit d'en Ilis pé d'ul léh-benac distro guet me hansortezèt.
●(1839) BESquil 23. ul léh quen distro doh darimprèd er bed. ●(1866) LZBt Ebrel 116. kuzet enn eunn ti distro. ●(1874) FHB 491/164a. an ilizou difoul ha distro. ●(1877) EKG I 200. enn eur foennok distro. ●(1877) BSA 36. caret al lec'hiou distro. ●(1878) EKG II 58. an hentchou distro. ●299. a-hed an hentchou distro da aveli he benn. ●(1894) BUZmornik 29. eur menez distro. ●39. eur plas distrooc'h c'hoaz.
●(1900) MSJO 152. an hentchou distro. ●(1904) SKRS I 23. mont he-unanik en eur c'horn distro benak. ●(1912) BUEV 2. un (lire : ur) gognell distro ha kuhet. ●(1921) BUFA 26. Franséz e glaské er léhieu distro. ●182. ur groh distro doh tor er mañné.
(3) (Coin) difficile à atteindre.
●(1935) KANNgwital 389/55. sellet mat e korniou distro hoc'h armeliou.
(4) Qui n'est pas tordu.
●(1732) GReg 280b. Detors, qui n'est pas tors, tr. «distro.»
●(1876) TDE.BF 151b. Distro, adj., tr. «Détordu, détors.»
(5) Lec'h-distro, toull-distro : toilettes.
●(1955) STBJ 124. redek d'al lec'h distro. ●(1976) BAHE 90/45. Mont d'ar privezioù : mont a-gostez, mont d'al lec'h distro, mont un tu bennak. ●(1985) AMRZ 41. nag a riboul gand ar re o-deveze ezomm da vond d'an toull distro.
(6) Paotr-distro : vaurien.
●(1868) FHB 173/132a. tri baot-distro, tri lakipod, tri valeer-noz, pe 'vit lavaret guel, tri laer-touet.
II. Adv.
A. Adv. Sans détour.
●(1872) DJL 29. Ma c'hreden gouskoude a larin did distro.
B. Loc. adv. Tro-distro.
(1) Qui fait, en faisant des tours et des détours.
●(1575) M 266. An ancaou so voar tro, tro distro hac ho fust, tr. «La mort est en tournée, en tours et détours, et les frappe.»
●(1866) FHB 78/202a. ez eas dre eur voazen vor tro distro dre voasc ar c'herreg.
●(1900) MSJO 85. Eur garrek eo, kleuzet pell zo gant dorn Doue he-unan ; an toul-ze a ia tro distro, mont a ra doun er roc'h.
(2) sens fig. Inconstant.
●(1710) IN I 401. peguement bennâc ma ve tro-dizro ha cheing-digeinch an traou-all oll endro deomp.
●(1864) SMM 90. Brema oc'h ken diners, ken dic'hoant, ken tro-distro ! ●(1867) FHB 121/130a. An dud so tro distro ; hoguen hor Zalver ne jench morse. ●(18--) SAQ I 120. e c'hellan diskredi e zeuz ama, kouls hag e peb leac'h, tri seurt tud : – tud vad, tud tro-distro – ha tud hag ho deuz marteze, en em lezet a grenn, da vont divar an hent mad.
III. Loc. prép. Tro-distro da : autour de.
●(1925) SFKH 4. ol en dud ag en tiegeh e oé dastumet tro distro d'ur gohad vat a dan. ●12. gobér ur vur trodistro d'é zoar.
- distro .2distro .2
m./f. –ioù
I.
(1) Retour.
●(1557) B I 271. Quement az azeul az heulyo / Dan iffern yen da chom eno / Na distro no deuezo quet, tr. «tous ceux qui t'adorent te suivront dans l'enfer glacé, et ils y resteront sans espoir de retour.»
●(1659) SCger 105a. retour, tr. «distro, p. distroiou.»
●(1834) SIM 269. a enep credans distro an anaon. ●(1866) BOM 22. Distro ar zoudard. ●(1870) MBR 40. hag enn distro deut d'am c'haout. ●(1876) TDE.BF 434a. Bez' ho pezo eunn tamm, tad koz, enn distro e-verr, m'am euz bet re.
●(1903) MBJJ 281. D'am distro, ec'h an (...) da evan eur banne tizan. ●(1911) KANNgwital 105/62. En distro, Salud ar Zakramant en iliz parrez, vardro 4 heur. ●(1915) MMED 237. An distro, var a lavar ar zent, a oue marteze tennoc'h eget ar mont.
(2) Verso.
●(1612) Cnf.epist 38. an distro an follen.
(3) Solitude.
●(1860) BAL 86. en em denna o-unan en distro da bedi. ●(1880) SAB 170. o clasc an distro ac an difoul.
●(1931) VALL 698a. Solitude, tr. «distro m.»
(4) Endroit non fréquenté, lieu retiré, désert.
●(1857) AVImaheu 7. EN amzér-zé e tas Yean er Badéhour de perdêg én distroyeu a Jude.
●(1907) AVKA 53. evid n-am denn en un distro elec'h ma n-am lakaas da bedi.
(5) Guérison, retour à la santé.
●(1860) BAL 197. N'euz distro ebed din. ●(1877) MSA 77-78. Ar vidisinet all a zisclerias n'oa distro ebet evithan. ●(1877) BSA 176. n'oa distro ebet evithi, hag ar baourez keaz leanez a oue neuze nouet.
(6) (religion) Conversion.
●(1847) FVR xx. ez a war greski ann niver euz an hugunoded a zeu d'ar gwir Iliz. Bep miz (…) e komzeur euz eunn distro bennak. ●(1867) BUE 59. E-mesk an ditroio (lire : distroio) burzuduz. ●(1877) BSA 100. Hag a bec'herien a zo dleourien d'ezhi euz ho distro da Zoue ! ●(1894) BUZmornik 147. Hogen, ar penn-kaoz euz ann distro euruz-ma a oue sant Leandr.
(7) Détour (dans une conversation).
●(1790) Ismar 395. hum éxpliquein hemb clasq troyeu na distroyeu.
●(1821) SST 231. hum accusein reh ha splan, hemp clah distro er bet. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 120. ni a laras dehai, hemb distro, eit petra é oemb deit.
(8) = (?) Recours (?).
●(1727) HB 479. Dar-re vechant eo ar maro, / Dar re-vad eo ar vuez ; / Sellit etre an diou zistro / Pe seurt difaranç a vez.
●(1939) DIHU 339/337. A pen dé hoah ur uéh saùet Koutel dal er Brezél adreist Breihiz, ne chom mui genemb kén distro nameit pédein.
(9) Détour.
●(1659) SCger 144a. distro, tr. «detour.» ●(1790) MG 359. De bep-tro ha distro e reoh eid alège ur prèd.
●(1847) FVR ix. euz holl troiou ha distroiou ann aod.
(10) Détour (dans une voie).
●(1633) Nom 228b. Clausuræ, clusuræ : closes, ou excluses, destroit : sclusou, distroou en mar (lire : mor), an striz. ●238a. Anfractus : destour de ruë : an distrò ves an rü.
(11) Ce que l'on donne pour égaliser un troc ou les chances du jeu.
●(1876) TDE.BF 151b. Distro, s. m., tr. «ce que l'on donne pour égaliser un troc ou les chances du jeu.»
II.
(1) Ober, reiñ un distro fall da =
●(1878) EKG II 77-78. mevelien Lanzeon a viche lammet varnez-han ha var he zoudarded, hag eb gounit varnez-ho, marteze, o diviche great eun distro-fall da baotred ar Republik.
●(1935) KANNgwital 388/45. Ar pevar Besk-Ebrel en em glev evit kas an dorz d'ar gear hag evit rei d'ar c'hanfart en devoa o zapet eun distro eus ar re zivalaoa.
(2) Kaout, tapout un distro lous, divalav : avoir une déconvenue.
●(1874) FHB 482/90a. caout ar pez a c'halver eun distro lous.
●(1920) MVRO 24/1d. Allaz paotred ! Allaz eun distro louz ho pezo, difeskinet e vefoc'h abred pe divezad. ●(1920) FHAB Gwengolo 454. ar re-man goude an dizro louz-ze a jomas sioul eur pennad. ●(1928) FHAB Mae 187. An A. Poincare a gave d'ezan edo, en hent-se, o vont da lakaat Elzasiz, da rei o moueziou, d'ar voterez, evit tud eus e gostezenn ; met eun distro lous en deus bet ! ●(1938) FHAB Mae 137. Eun distro divalo hor beus paket digant miz Ebrel, er bloa-man ! ●(1956) LLMM 58/16. loariadoù 'veze e tapen diganti un distro lous gant ar strakell-se.
(3) Reiñ distro da ub. : éconduire qqn.
●(1894) BUZmornik 655. Mes Justina e doa great he zonj da jom bepred guerc'hez, hag a roaz distro d'ann alvokad.
(4) En distro =
●(1907) AVKA 124. Deut ama ganen en distro ur lec'h dibleustr.
(5) War distro an oad, war an distro : sur le retour (d'âge).
●(1732) GReg 251a. Cet homme est sur son declin, tr. «Ez ma an dèn-hont var e zistro.»
●(1857) HTB 193. ari war distro an oad.
(6) Hep distro : irrémédiablement.
●(1824) BAM 337. pehini a aparchant ountan hep partaich, hep diminu hac hep distro. ●(1854) MMM 108. Mari (…) a en em voestlas d'an Autrou-Doué, eb reserv, eb distro.
III. Tapout un distro lous :
●(1924) FHAB Eost 307. Eun trede gwech, e kreiz an deiz, e klaskas gounid e daol ; kirri zoken a oa deuet gantan da lakat ar pez a c'hellje da laerez, met eun distro louz a dapas. ●(1956) LLMM 58/16 (T) *Jarl Priel. Rust daonet e oa ganti an troc'h ; loariadoù 'veze e tapen diganti un distro lous gant ar strakell-se.
- distro-gamm
- distro-gozh
- distro-hent
- distroad .1
- distroad .2distroad .2
m. =
●(18--) SAQ II 45. Me ne ran nemet dister dra : eun distroad benag, troada benviachou…
- distroadañ / distroadiñdistroadañ / distroadiñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Distroadañ ub. : faire perdre pied à qqn.
●(1732) GReg 721a. Faire perdre pié à quelqu'un, tr. «Distroada ur re.»
●(1838) CGK 35. Eul laër Mari a zistroadas.
●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) distroadiñ, tr. «faire perdre pied à.»
►absol. Avoir le pied qui se dérobe.
●(1964) BAHE 41/64. En he c’hichen avat, petra ’welas he mamm, he merc’hodenn, met ur verc’hodenn ha na oa mui hañval ouzh kalz tra : dre faot he merc’hodenn un tamm evel just oa ramplet Fantig d’an traoñ, distroadet ma oa bet o vezañ ma oa he daouarn a-drek he c’hein.
(2) Démancher (un outil).
●(1732) GReg 262b. Demancher, ôter le manche de quelque instrument, tr. «Distroada. pr. distroadet.»
B. sens fig.
(1) Distroadañ gevier =
●(1925) FHAB Mae 162. rak krog emaer da zistroada o gevier. (...) distroadet gevier zo keit 'zo oc'h ober diazez dindano.
(2) Renverser (un gouvernement, etc.).
●(1935) BREI 421/2b. distroada ar gouarnamant. ●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) distroadiñ, tr. «abattre.»
(3) Supplanter.
●(1958) BAHE 16/9. marc'hadourezhioù eus pevar c'horn ar bed o tont da zistroadañ hor re.
(4) Enlever, supprimer.
●(1958) LLMM 71/427. ha ne oa ket keal en amzerioù-se, da zistroadañ ar « Voie Romaine ».
II. V. intr. (en plt d'un outil) Perdre son manche.
●(18--) SAQ II 143. troadet ho pal, mez distroada 'ra.
- distroadiñdistroadiñ
voir distroadañ
- distrob .1distrob .1
adj.
I. Attr./Épith.
A.
(1) Dégagé.
●(1872) GAM 73-74. o kredi e vijent distrop a bep poan.
●(1928) LEAN 56. e vezot krenvoc'h, distrob diouz pep liamm.
(2) Qui n'est pas enfilé.
●(1732) GReg 256b. Defilé, non enfilé, tr. «Distrob.»
●(1876) TDE.BF 151b. Distrob, adj., tr. «Non enfilé.»
(3) (Démarche) déliée.
●(1905) HFBI 518. è balé drant a distrop.
B. sens fig.
(1) Dégagé, libéré (d'une occupation).
●(1872) ROU 80a. Dégager. Quand je serai dégagé de la moisson, tr. «pa vezin distrob diouz an eost.»
●(1922) FHAB Mae 144. distrob pelloc'h diouz o labour.
(2) =
●(1982) MABL I 92. (Lesneven) 'Gave gwelloc'h mont da zervezhiañ eget ober an dra-se, distropoc'h.
(3) Chom distrob diouzh udb. : ne pas se mêler de qqc.
●(1943) FATI 60. Aotrou Person Fatima a glask chom distrob diouz an abadenn-se.
(4) = (?).
●(1825) COSp 210. èl mei Doué ur mat souveræn, ur splander pur, ur vravité distrop.
II. Adv. =
●(1909) FHAB Gwengolo 266. Ac'hano e teu ive marteze ar gomzen bale e diere, bale distrob, buan.
- distrob .2distrob .2
m. Action de mettre le blé fauché en javelles.
●(1962) EGRH I 65. distrob m., tr. « action de mettre le blé fauché en javelles. »
- distrobañdistrobañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Défiler (perles, etc.).
●(1659) SCger 41a. defiler, tr. «distropa.» ●144b. distropa, tr. «desenfiler.» ●(1732) GReg 256b. Defiler, ôter le fil d'une chose qui est enfilée, tr. «distropa. pr. distropet.»
●(1876) TDE.BF 151b. Distroba, v. a., tr. «Désenfiler ce qui est enfilé.»
(2) Prononcer, dire.
●(1936) IVGA 71. al lavarennou distrobet flour.
(3) (agriculture) Mettre le blé en javelles.
●(1962) EGRH I 65. distrobañ v., tr. « mettre en javelles le blé coupé à la faux. »
II. V. intr. (en plt de choses enfilées) Se défaire, se défiler.
●(1732) GReg 256b. Le chapelet se defile, tr. «Distropa a ra ar chapeled»
III. V. pron. réfl.
(1) En em zistrobañ diouzh ub., udb. : se défaire, se dépêtrer de qqn, qqc.
●(1905) KANngalon Du 540. ar persoun hag ar c'hatekiz (…) ne c'helli biken 'ta en em zistroba euz ar re-se ! ●(1924) FHAB Mae 171. klask a eure en em zistroba diouti. ●(1930) FHAB Meurzh 91. e klaske en em zistroba eus e liammou. ●(1936) PRBD 209. o peus c'hoant da veza en em zistrobet eus ar friko. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 32. evit gellout en em zistroba gwelloc'h a-ze diouz ar bed.
(2) En em zistrobañ a-douez an dud : s'extraire, se dégager de la foule.
●(1941) SAV 19/12. e c'hellas en em zistroba a-douez an dud.
- distrobell
- distroberdistrober
m. -ion Celui qui fait les javelles.
●(1962) EGRH I 65. distrober m. -ien, tr. « celui qui suit un faucheur à la moisson et qui fait les javelles. »
- distrobinellañ
- distroc'heuliañ
- distroenndistroenn
f. –où
(1) Recoin.
●(1868) FHB 184/221b. re a henchou ledan a zo brema... Nan, nan ; aoun a zo rak an archerien... Nan, nan ; n'euz mui a c'holo nemeur var bord eun darn distroennou a ioa guechal ken anavezet, ker brudet... ●(1872) ROU 99b. Recoin, tr. «distroenn.»
(2) Repli.
●(1872) ROU 100a. Repli, détour, tr. «Distroenn.»
(3) (astronomie, physique) Déclinaison.
●(1931) VALL 188a. Déclinaison (astr., physiq.), tr. «distrôenn f.»
- distroenniñdistroenniñ
v. intr. (astronomie, physique) Décliner.
●(1931) VALL 188a. Décliner (astr., physiq.), tr. «distrôenni.»
- distroerdistroer
m. –ion
(1) Celui qui revient.
●(c.1500) Cb 67a. [distreiff] g retournant. b. distroer.
(2) = (?) Revenant (?).
●(1940) ALMA 135. biskoaz n'am boa kredet d'ar c'hontchennou mamm-goz war ar pez a zell ouz ar c'hornandoned, ar zabatou, ar strobinellerien an distroerien hag all.
(3) Interprète.
●(1906) BOBL 30 juin 93/3c. ar barner enklask, ar c'homis grefier, an distroer-brezonek. ●(1907) BOBL 23 février 126/3b. ar prokuror, ar greffier, an distroer brezonek en gallek.
- distroetdistroet
adj.
(1) Détourné.
●(1499) Ca 66a. [distreiff] Jtem diuersus / a / um. g. diuers. b. distroet.
●(c.1680) NG 1067-1068. Pen domp distroait / A vro Satan.
●(1882) BAR 40. ar bec'herien geaz, distroet divar an hent mad.
(2) Traduit.
●(1844) DMB 18. Kannen distroet a vrehonek Kemper.
(3) (religion) Converti.
●(1880) SAB 144. Ur bec'heurez vraz distroed da vad.
- distroiadenndistroiadenn
f. –où Tapout un distroiadenn : se faire moucher.
●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 208. Ha setu tapet eun distroiadenn all gant pabor Plou-bater.
- distroidigezhdistroidigezh
f. Repentir, retour à Dieu.
●(1857) AVImaheu 7. Groeit enta fréh mad a zistroedigueah. ●8. me vadé en deur a zistroedigueah.
- distroiñdistroiñ
voir distreiñ
- distrollañdistrollañ
v. tr. d. Désassembler, disjoindre.
●(1876) TDE.BF 152a. Distrolla, v. a., tr. «Déjoindre.»
●(1909) FHAB Ebrel 99. Ar c'horf a varv, pa vez distrollet an danvez a zo ouz he ober... ●(1931) VALL 183a. Débâtir, démolir, tr. «distrolla.» ●206b. Désassembler, tr. «distrolla.» ●(1962) EGRH I 65. distrollañ v., tr. « déjoindre, désunir, désassembler. »
- distrolletdistrollet
adj. Distrollet diouzh : séparé de.
●(1847) BDJ iv. da veza da viken distrolhet (...) / Dioc'h ar Werc'hez.
- distromplañdistromplañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Détromper.
●(1869) SAG 96. e rankan ive ho tiztroumpla. ●(1872) FHB 394/231b. eun den mad (...) a deuas, gant truez outho, d'ho distrompla.
(2) =
●(1829) IAY 99. distrompla ar ghristenien dious ho erreurio.
II. V. pron. réfl. En em zistromplañ : se détromper.
●(1869) SAG 247. Enem zistromplit, Maturin.
- distronañ
- distronkdistronk
adj.
(1) Blême, pâle.
●(1874) FHB 491/166b. castis ha distronc meurbet. ●(1876) TDE.BF 152a. Distroñk, adj., tr. «Décoloré, blême.» ●(1878) EKG ii 93-94. breman eo distrounk evel eur c’hi klan.
●(1907) KANngalon Genver 299. Kastiz oa he zivoc’h, he zaoulagad tenval, he izili distrounk. ●(1915) KANNlandunvez 49/349. mes en he zaoulagad egaret, var e vizaj distrounk. ●(1927) GERI.Ern 113. distronk, adj., tr. «Décoloré, blême, exténué.» ●(1931) VALL 188b. Décoloré, tr. «distronk.»
(2) Avili, défiguré.
●(1872) ROU 80a. L’âge défigure, tr. «distronc e teuer gant an oad.» ●(1890) MOA 205a-b. L’âge défigure, surtout quand on perd les dents, tr. «distronk e teuer gant ann oad, muia tout pa goller ann dent.»
- distronkadur
- distronkañ / distronkiñdistronkañ / distronkiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Faire pâlir.
●(1732) GReg 251a. Decolorer, faire perdre de la couleur, tr. «distroncqa. pr. distroncqet.»
●(1907) AVKA 84. na n-am c'hret ket trist evel an hypocritet, a distronk ho bizaj evid ma welo mad an dud emaint o yun.
(2) =
●(1925) BUAZmadeg 640-641. he gorf, distrounket gant ar binijen.
(3) Essanger.
●(1896) GMB 664. Le pet[it] tréc[orois] distronkañ, essanger.
●(1927) GERI.Ern 113. distronka (lien) v. a., tr. « faire le premier lavage.» ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG 5/22. (Tregor ha Goelo) Distronkañ, verb. : damgannañ dilhad ha lienaj a-raok o lakaat er c'houez.
(4) Nettoyer (des boyaux, etc.).
●(1904) DBFV 61b. distronkein, v. a., tr. «nettoyer.» ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG 5/22. (Tregor ha Goelo) Distronkañ, verb. : gwalc'hiñ lastez. Stronk a zo lastez, koc'hion. Distronkañ tor moc'h.
(5) Laver le linge pour la première fois.
●(1962) EGRH I 65. distronkañ v., tr. « laver le linge pour la première fois (= digaotañ). »
II. V. intr.
(1) Devenir livide, pâle.
●(1732) GReg 579b. Devenir livide, tr. «distroncqa. pr. distroncqet.»
●(1876) TDE.BF 152a. Distroñka, v. n., tr. «Devenir décoloré, devenir exténué, parlant des personnes.»
●(1927) GERI.Ern 113. distronka v. n., tr. «devenir tel [décoloré, blême, exténué].» ●(1962) EGRH I 65. distronkañ v., tr. « devenir blême. »
(2) Se décomposer.
●(1880) SAB 41. goude tezi, distronca, pervreina er vered.
(3) Avilir, défigurer.
●(1872) ROU 80a. L'âge défigure, tr. «distronca a reer gant an oad.» ●(1890) MOA 205a-b. L'âge défigure, surtout quand on perd les dents, tr. «distronka a reer gant ann oad, muia tout pa goller ann dent.»
(4) Distronkañ o ouelañ : pleurer à chaudes larmes, se fendre de chagrin (cœur).
●(c.1718) CHal.ms i. il pleure a chaudes larmes, tr. «distronquet é é oüilein.» ●(17--) SP I 737-738. Mon bije anzavet ar wirione ontan / Ewa bet distronqet e galon o welan, tr. «Si nous lui avions avoué la vérité / son cœur se serait fendu à force de pleurer.»
●(1904) DBFV 61b. distronkein, v. a., tr. «mouiller (de pleurs).»
- distronketdistronket
adj.
(1) Blême.
●(1859) SAVes 2. lounqerrien distronqet / Ha Mezierezet divezet. ●(1866) FHB 64/94b. Ar paour keas den iaouank a ioa distrounket bras. ●(1868) FHB 186/237a. he zivoc'h a ioa distrounket-oll. ●(1876) TDE.BF 152a. Distroñket, adj., tr. «Décoloré, pâle, exténué comme un homme qui a fait des orgies.» ●(1877) BSA 74. Pa erruas er c'hraou, oa distrounket oll ; a veac'h ma talc'he var he zreid.
●(1907) PERS 95. hag a gav an Aot. Person ken distronket, ma kred ez eo klanv. ●(1927) GERI.Ern 113. distronket, adj., tr. «Décoloré, blême, exténué.» ●(1928) BFSA 176. distronket e oa e zivoc'h. ●(1928) LEAN 120. he dremm, drouklivet ha distrounket araok, a zeuas da veza laouen. ●(1945) GPRV 77. skoelfet, melenet ha distroñket e fas.
(2) Qui est revenu d'un évanouissement.
●(1933) TREM 95. Pa zavis distronket, tr. «Quand je revins à moi.»
(3) Décomposé, défiguré.
●(1659) SCger 37b. defiguré, tr. «distronquet.»
●(1872) ROU 80a. Décomposé, tr. «Distronked.»
●(1925) BUAZmadeg 764. korf distrounket ha spontus eun den maro brudet dre he c'hened en he amzer.
(4) Distronket o ouelañ : qui pleure à chaudes larmes.
●(1904) DBFV 61b. distronket é é ouilein, v. a., tr. «il pleure à chaudes larmes.»
- distronkiñdistronkiñ
voir distronkañ