Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 163 : de dizerzh (8101) à diziou (8150) :
  • dizerzh
    dizerzh

    adj. Qui n'a pas d'enfant. (?) cf. dizhêrezh (?).

    ●(1982) MABL II 71. (Lesneven) tud dizerzh : divugel.

  • dizesk
    dizesk

    adj.

    (1) Qui n'a pas reçu d'instruction.

    ●(1866) FHB 60/58a. chom dizesc. ●(1889) SFA 84. n'oant, ervez ar bed, nemet tud dister, dizesk ha berr a spered. ●(1889) ISV 470. al loened iaouang er c'hoad-ze a ioa dizesk.

    ●(1907) BOBL 01 juin 140/1b. eun den dizisk ha gouër. ●(1907) PERS 181. an den diskiant ha dizesk. ●(1911) BUAZperrot 296. eun dizesk ha gouez a zen. ●(1929) LAPK 55. Doktor e vijen kavet marteze gand eun den dizesk ha diskol.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1886) SAQ I 13. kos ha iaouank, desket ha dizesk, paour ha pinvidik e tiskouezont kement a fizians er Verc'hez.

    (2) Dizesk war : ignorant au sujet de.

    ●(1911) BUAZperrot 566. kelenn an dud dizesk var o relijion. ●569. M'o c'have dizesk var ar c'hatekiz pe var o fedennou.

  • dizeskern
    dizeskern

    adj. Sans os.

    ●(1904) DBFV 50a. dizeskern, adj., tr. «sans os, désossé.»

  • dizesket
    dizesket

    adj. Qui n'a pas reçu d'instruction.

    ●(1879) BAN 63. d'an dud dizesket coulz ha d'an dud desket.

    ●(1911) BUAZperrot 350. ar venec'h speredeka a ranke labourat gant o c'horf, kenkoulz hag ar re zizesketa. ●(1914) FHAB Meurzh 68. d'ar vugale yaouankoc'h ho (lire : ha) dizesketoc'h egetan.

  • dizeskiñ
    dizeskiñ

    v. tr. d. Désapprendre, oublier.

    ●(1659) SCger 39b. desaprendre, tr. «didisqui. p. didesquet.» ●(1732) GReg 273a. Desapprendre, oublier ce qu'on a appris, tr. «Disisqi. pr. disesqet. Van[netois] disisqeiñ.»

    ●(1876) TDE.BF 163a. Diziski, v. a., tr. «Désapprendre, oublier ce qu'on a appris.»

    ●(1907) VBFV.fb 29b. désapprendre, tr. «diziskein.» ●(1929) FHAB Ebrel 154. dizeski ar brezoneg.

    ►absol.

    ●(1902) TMJG 351. pell zo aboue a meuz didisket.

  • dizesper .1
    dizesper .1

    adj. Incommensurable.

    ●(1909) BROU 228. (Eusa) Eur boan dizesper, tr. «un mal excessif, fou.»

  • dizesper .2
    dizesper .2

    m. Désespoir.

    ●(1659) SCger 41a. desespoir, tr. «disesper.» ●143b. disesper, tr. «desespoir.» ●(c.1680) NG 910. Guet ragë ha desesper. ●(1710) IN I 53. ur goelvan, ul leonv hac ur c'hri a zizesper. ●(1732) GReg 274b. Desespoir, tr. «Disespér. Van[netois] desespér. disespér.»

    ●(1864) SMM 80. kement a boan, a scrign-dent hag a zizesper ! ●(1868) KMM 59. Ar spont, ann disesper a venne, a vareadou, gonid varneza. ●165. an droug-spered a lacaas e oll nerz, e oll c'halloud da berdôler aneza e disesper. ●Ar pez a vire outa da bergoueza e disesper. ●(1869) HTC 312. dizec'ha a rai gant an dizesper. ●(18--) SAQ I 38. ar brasa keus, ar pounnera disesper. ●(1880) SAB 206. disesper ha scrign dent.

    ●(1904) DBFV 45a. dézanspoér, dézespoér, m. pl. ieu, tr. «désespoir.» ●(1907) PERS 339. Ha c'hoaz Doue (...) a vir ouzin d'en em anaout mad, anez e kouesfen en dizesper. ●(1923) ADML 45. a skragne ho dent gant disesper. ●(1989) LARA 222. Meur a hini a zo bet marvet en dizesper, goude ur vuheziad emgann.

  • dizesperañs
    dizesperañs

    f. Désespoir.

    ●(1530) J 88a. Hau mazoude disesperancc / Ma merch henaf daz em auancc / Quae gant diligancc ha dancc fur / Daue yuzas so en gloasou / Displec da art ha da dardou / Da gueryou ha ny biou sur, tr. Herve Bihan « Ohé ! où es-tu, Désespoir, ma fille aînée ? Approche-toi. Va en toute hâte, d’un pas mesuré et prudent, trouver Judas qui est dans le chagrin ; prépare bien tes artifices et tes traits, tes paroles, et nous le possèderons sûrement. » ●95b. Hoguen dif lauar pez a grif / Disesperancc ro auancc dif / Ouzit ez sentif ne grif quen / Raeson sclaer eu ma matery / Rac se pardon nac essony / Nemdeur oar nep sy byzhuyquen, tr. Herve Bihan « Mais dis-moi ce que je dois faire, Désespoir ! aide-moi ; je t’obéirai sans faire plus. Mon affaire est raison claire ; à cause de cela ni pardon ni répit je ne consentirai, assûrémment, à jamais. » ●(1575) M 163. vn guer disesperanç, tr. «un mot de désespoir.»

  • dizesperet
    dizesperet

    adj. Désespéré.

    ●(1877) BSA 127. Ar vam, dizesperet oll, ne eane da lenva.

    ●(1900) MSJO 172. an dud dizesperet.

  • dizesperiñ / dizesperout
    dizesperiñ / dizesperout

    v.

    (1) V. intr. Désespérer.

    ●(1659) SCger 41a. desesperer, tr. «disesperi.» ●143b. disesperi, tr. «desesperer.» ●(1732) GReg 274b. Desesperer, tr. «Disesperi. disesperout. ppr. disesperet. Van[netois] disespereiñ.»

    ●(1824) BAM 25. ar pec'het a ras Judas o tisesperi. ●(1880) SAB 30. arabat beza souezed na dizesperi. ●232. mar teufe d'in mennout disesperi. ●(1894) BUZmornik 684. ne dle ket dizesperi evit kement-se. ●796. arabad e d'ehoc'h morse dizesperi.

    ●(1904) DBFV 45a. dézesperein, v. n., tr. «désespérer.»

    (2) V. pron. réfl. En em zizesperiñ : se désespérer.

    ●(1790) MG 88. tærein, hum zézespérein.

  • dizesperout
    dizesperout

    voir dizesperiñ

  • dizesperus
    dizesperus

    adj. Désespérant.

    ●(1732) GReg 274b. Desesperant, ante, tr. «Disesperus.»

  • dizeun
    dizeun

    adj. Qui n'a pas ou plus de fond, sans fond.

    ●(1939) WDAP 3/192. (Ploudiern, Gwezeg, An Edern) Dizeon, ano gwan. Didal, distrad. Skouer : Eur ribot dizeon am eus prenet er werzidigez. ●(1962) EGRH I 69. dizeun a., tr. « sans fond. »

  • dizeunañ / dizeuniiñ
    dizeunañ / dizeuniiñ

    v. tr. d. Défoncer.

    ●(1732) GReg 257a. Defoncer, ôter le fond d'un tonneau, tr. «Van[netois] disëunyeiñ.»

    ●(1939) WDAP 3/192. (Ploudiern, Gwezeg, An Edern) Dizeona, verb. Didala, distrada. ●(1962) EGRH I 69. dizeunañ v., tr. « défoncer. »

  • dizeunet
    dizeunet

    adj. Défoncé.

    ●(1867) BBZ III 164. eur zeillik dizeonet.

    ●(1939) WDAP 3/192. (Ploudiern, Gwezeg, An Edern) Dizeonet eo ar sailh. ●(1996) CRYK 215. ur ribod dizeunet, tr. «une baratte défoncée.»

  • dizeuniiñ
    dizeuniiñ

    voir dizeunañ

  • dizeur .1
    dizeur .1

    adj.

    (1) Malheureux.

    ●(1847) FVR 306. dre eunn dalledigez dizeur hag eur fians re vraz. ●(1886) SAQ I 7. aliez e diou veach eurus an hini a varv abred ; aliez teir gueach dizeür an hini a jom da goza.

    (2) =

    ●(1824) BAM 274. ez ê ret oboïssa d'ar Mistri peguement bennac ma zint rust ha diseur.

    (3) =

    ●(1847) MDM 159. eur voïen disëur.

  • dizeur .2
    dizeur .2

    m./f. Malheur, infélicité.

    ●(1847) FVR 51. Ar penn kentan deuz ho tizeur. ●82. Tennan a raint warn-he dizeurio. ●(1866) FHB 80/220a. O komz euz ho zad enn dizeur. ●(1878) EKG II 172. Me gred, va breur Per, emez-hi, eo achu hon dizeür.

  • dizeur .3
    dizeur .3

    adv. =

    ●(1744) L'Arm 161b. Fort, beaucoup, tr. «Forh : hemb-som : Meurbétt : Dizeure.» ●237b. A-merveille, merveilleusement, tr. «Manificq ; Dizeure ; Énn-néh ; Énn-neaih.»

  • dizeurediñ
    dizeurediñ

    v.

    (1) V. tr. d. Démarier.

    ●(1909) KTLR 34. mar gelfoc'h hon dizeureuji !

    (2) V. intr. Se démarier.

    ●(1909) KTLR 36. ne fell ket d'eomp dizeureuji mui.

  • dizeürus
    dizeürus

    adj. Malheureux.

    ●(1612) Cnf 80b. diseureus da bizuyquen.

    ●(1834) KKK 38. ann amzerou dizeuruz-sé. ●(1847) FVR 192. paour-du ha dizeuruz.

  • dizevan
    dizevan

    adj. Mine de rien..

    ●(1914) MAEV 143. ha ken dizevan ha tra a daole ler-all war c’horre.

  • dizever
    dizever

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Oisif, innocupé, désœuvré.

    ●(1916) LILH 7 a viz Du. Er mitin-men éh on dizevaroh un tammig. ●(1919) DBFVsup 19b. dizevar B[as]v[annetais], tr. «sans occupations urgentes.» ●(1925) DIHU 170/305. é ma ret bout ieuank ha dizevar. ●(1934) BRUS 164. Sans occupation urgente, tr. «dizevar.» ●(1939) RIBA 41. un eutru dizevar.

    (2) Amzer dizever : temps libre.

    ●(1939) DIHU 341/366. implé é amzér dizevar de studial er brehoneg. ●(1942) DIHU 371/81. kemér ar é amzér dizevar.

    (3) Bout dizever d'ober udb. : avoir le temps de faire qqc.

    ●(1942) DHKN 199. goudé bout cholhet hé lestri, é ma dizevar de aozein ha de gampen dillad.

  • dizevot .1
    dizevot .1

    adj. (religion)

    (1) Attr./Épith. Indévot, qui manque de dévition.

    ●(1732) GReg 525b. Indevot, ote, tr. «Disevot.»

    ●(1824) BAM 116. pedennou dizevot. ●(1839) BEScrom 55. Peguement a vugalé dizevot. ●(1857) HTB 165. Kristenien dife ha didevod. ●(1860) BAL 90. beza dizevod en iliz. ●(1867) FHB 138/270a. klevout anezi en eur feson ken direspet ha ken dizevod !

    (2) Adv. Indévotement.

    ●(1744) L'Arm 453a. Irreligieusement, tr. «Dizevott.»

  • dizevot .2
    dizevot .2

    m. Indévot.

    ●(1824) BAM 305. un dizevot, un drouc-preseguer.

  • diziaoul
    diziaoul

    adj. Qui ne croit pas au diable.

    ●(1905) BOBL 25 mars 27/1c. Pa lavaran dizoue, e lavaran amplik (…). Pa lavaran diziaoul, ec'h an re c'hoaz ive.

  • diziaouliñ
    diziaouliñ

    v. tr. d. (religion) Exorciser.

    ●(1912) DIHU 90/191. ou diziaulein (exorciser). ●(1921) GRSA 30. diziaolein en dén.

  • diziazez
    diziazez

    adj. Sans fondement, infondé.

    ●(1958) BAHE 15/17. e vez maget alies dizunvaniezh etre ar Vretoned, dre vrizh-lavarioù ha treuzkredennoù diziazez. ●24. un tamall diziazez.

  • dizibab
    dizibab

    adj. Indécis.

    ●(1958) BRUD 3/98. «Dizibab» a vez implijet e brezoneg komzet : «eun den dizibab n'eo ket da vond na da zond», a lavarer.

  • dizibiliañ
    dizibiliañ

    v. tr. d. Décheviller.

    ●(1914) DFBP 79a. decheviller, tr. «Disibilla.»

  • dizibr
    dizibr

    adj. Sans selle.

    ●(1732) GReg 277b. Cheval sans selle, tr. «Marc'h disibr.»

  • dizibrañ / dizibriñ
    dizibrañ / dizibriñ

    v. tr. d. Déseller.

    ●(1659) SCger 40a. debrider, tr. «dizibra.» ●43a. deseller, tr. «dizibra.» ●(1732) GReg 162a. Desseler & debrider un cheval, tr. «Disibra, ha divrida ur marc'h.»

    ●(1921) GRSA 385. dizibrein é jao aveit el lezel de bérat. ●(1931) VALL 683b. ôter la selle, tr. «dizibra.»

  • dizibret
    dizibret

    adj. Désellé.

    ●(1633) Nom 32a. Equus desultorius : cheual non sellé, ou dessellé : march didibret, nen deffe quet á dibr.

    ●(1732) GReg 277b. Cheval dessellé, tr. «Marc'h disibret.»

    ●(1871) FHB 313/413a. Dizibret ar gazeg.

  • dizibriñ
    dizibriñ

    voir dizibrañ

  • diziennañ
    diziennañ

    v. tr. d. Écrémer.

    ●(1876) TDE.BF 122b. Dienna, v. a. Ecrémer le lait ; p. diennet. Le verbe dizienna serait plus régulier à cause de sa composition, mais dienna est préfére en ce sens.

  • dizifenn
    dizifenn

    adj. Sans défense.

    ●(1939) KLDZgwal 126/41. eun den dizifenn.

  • dizilhad
    dizilhad

    adj. Sans habits.

    ●(1937) DIHU 316/338. en dud dizillad-sé.

  • dizilhañ
    dizilhañ

    v. tr. d. Digérer.

    ●(1867) FHB 140/285b. Pa en do dizillet he govad avad, e tebro adarre eguiz kent.

  • dizili
    dizili

    adj. = (?) dizere (?).

    ●(1925) SFKH 50. dizili a gorf.

  • dizimez
    dizimez

    adj. Célibataire.

    ●(1499) Ca 67b. Dizemez. g. homme sans femme.

    ●(1732) GReg 203b. Vivre en continence, garder le celibat, tr. «Beva dizemez.»

    ●(1857) CBF 53. Dizemez eo, tr. «Il est célibataire.» ●(1877) EKG I 189. He vugale a rank beza oll marvet dizemez.

    ●(1906) BOBL 13 octobre 108/3c. plac'h dizeme. ●(1936) PRBD 173. nebeut a dud a ve galvet da jom dizemez. ●(1962) EGRH I 69. dizimez a., tr. « non marié, célibataire. »

  • dizimeziñ
    dizimeziñ

    v.

    (1) V. tr. d. Annuler un mariage.

    ●(1732) GReg 263a-b. Demarier, casser, annuler un mariage, tr. «Disimezi. pr. disimezet.»

    ●(1876) TDE.BF 801. dizimezi ar re n'int ket euruz daou ha daou. ●(1890) MOA 223a. Divorcer (séparer) juridiquement des époux, tr. «dizimezi, v. a.»

    (2) V. intr. Divorcer.

    ●(1790/94) PC I 198. Liberte da zizimezi.

    ●(1867) MGK 64. Ma ve great eunn aoter evit dizimezi.

    (3) V. pron. réfl. En em zizimeziñ =

    ●(1869) SAG 98. dimezi, enem zizimezi.

  • dizimplij
    dizimplij

    adj. Non employé.

    ●(1732) GReg 50a. Agent oisif, tr. «Arc'hand disimplich.»

  • dizingal
    dizingal

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Inégal.

    ●(1732) GReg 294a. Disproportionné, ée, tr. «Disegal. disiñgal.» ●761a. Qui n'est pas proportionné, tr. «disiñgal.» ●(1774) AC 36. Cordonnen ar beguel a so eur gorzen bossec a disingal, tr. «Le cordon ombilical est un conduit tortueux & inégal.»

    ●(1847) MDM 44. tud dishingal dishenvel dre oad.

    (2) Accidenté.

    ●(1890) MOA 103a. Accidenté, tr. «dizingal.»

    (3) Irrégulier.

    ●(1971) BAHE 68/23. kaout labour dizingal.

    II. Adv. Irrégulièrement.

    ●(1971) BAHE 68/23. labourat dizingal.

  • dizingalder
    dizingalder

    m. Inégalité.

    ●(1732) GReg 294a. Disproportion, tr. «disegalder. disjiñgalder.»

    ●(1968) BAHE 57/10. An dilerc'hiadur a vremañ n'en deus mann ebet da welout eta gant un dizingalder bennak etre ar gouennoù.

  • dizintent
    dizintent

    m. Mésentente.

    ●(1922) SAIL 19. An dizintent a badas betek an de war-lerc'h.

  • dizinterest
    dizinterest

    adv. En étant désintéressé.

    ●(1847) MDM 25. N'em beuz ked aoun da lavaret penaoz eus a gant tra kaër, vertuzus, courajus ha dezinterez gread evid an nesa er c'heriou, ne gavor ked a veac'h dek var ar meaz.

  • dizinterriñ
    dizinterriñ

    v. tr. d. Déterrer.

    ●(1958) BAHE 15/9. ret e vo dizinteriñ ar plac'h-se. ●(1977) PBDZ 766. (Douarnenez) dizinterriñ, tr. «déterrer.»

  • dizintrudu
    dizintrudu

    adj. Négligent, qui manque d’initiative.

    ●(1879) ERNsup 157. dizintrudu, négligent, Trév[érec].

    ●(c.1930) VALLtreg 1243. intrudu : Se dit à Quemperven et au-delà vers Pontrieux (suivt B.), dans tout Trég. (suivt Mr Corfec) pour signifier industrie : N'eo ket iskiz e ve paour, n'euz tamm intrudu ebet. | Prévision (Bertou, Pleubian) c'est plutôt industrie, savoir-faire ; eun den dizintrudu, un homme qui est sans soin et sans prévision. (Bertou, Pleubian.) – (idem Tépot – Louargat – Breiziz n'o deuz ket a-walc'h a intrudu. – Intrudu, initiative ; dizintrudu, manque d'initiative (Even). ●(1947) TNOG 5/22. (Tregor ha Goelo) Dizintrudu, ag. : diwar-benn un den hep ijin ha spered ebet. Ur paour kaezh dizintrudu.

  • diziodiñ
    diziodiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déniaiser.

    ●(1732) GReg 266a. Deniaiser, tr. «Van[netois] disïoteiñ.»

    (2) V. int. Se déniaiser.

    ●(1732) GReg 266a. se deniaiser, tr. «Van[netois] disïoteiñ.»

  • diziou
    diziou

    adv. cf. diriaou

    (1) Jeudi.

    ●(14--) N 1409. Eguit donet dy diziou, tr. «Pour y venir jeudi.» ●(c.1500) Cb 41b. [coan] g. preparation de cene le iour du ieudi absolut. b. an preparation da coan dizyou camblit. ●(1530) J p. 19a. Diziou da coan, tr. «Le jeudi de la Cène.» ●(1633) Nom 225a. Dies Iouis : Ieudy : Diziou.

    (2) Diziou kentañ : jeudi prochain.

    ●(1857) CBF 34. Diziou kenta e vezo gouel lid, tr. «Jeudi prochain ce sera fête solennelle.»

    (3) Diziou diwezhañ : jeudi dernier.

    ●(1857) CBF 89. diziou diveza, tr. «jeudi dernier.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...