Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 163 : de dizerzh (8101) à diziou (8150) :
  • dizerzh
    dizerzh

    adj. Qui n'a pas d'enfant. (?) cf. dizhêrezh (?).

    (1982) MABL II 71. (Lesneven) tud dizerzh : divugel.

  • dizesk
    dizesk

    adj.

    (1) Qui n'a pas reçu d'instruction.

    (1866) FHB 60/58a. chom dizesc. ●(1889) SFA 84. n'oant, ervez ar bed, nemet tud dister, dizesk ha berr a spered. ●(1889) ISV 470. al loened iaouang er c'hoad-ze a ioa dizesk.

    (1907) BOBL 01 juin 140/1b. eun den dizisk ha gouër. ●(1907) PERS 181. an den diskiant ha dizesk. ●(1911) BUAZperrot 296. eun dizesk ha gouez a zen. ●(1929) LAPK 55. Doktor e vijen kavet marteze gand eun den dizesk ha diskol.

    ►[empl. comme subst.]

    (1886) SAQ I 13. kos ha iaouank, desket ha dizesk, paour ha pinvidik e tiskouezont kement a fizians er Verc'hez.

    (2) Dizesk war : ignorant au sujet de.

    (1911) BUAZperrot 566. kelenn an dud dizesk var o relijion. ●569. M'o c'have dizesk var ar c'hatekiz pe var o fedennou.

  • dizeskern
    dizeskern

    adj. Sans os.

    (1904) DBFV 50a. dizeskern, adj., tr. «sans os, désossé.»

  • dizesket
    dizesket

    adj. Qui n'a pas reçu d'instruction.

    (1879) BAN 63. d'an dud dizesket coulz ha d'an dud desket.

    (1911) BUAZperrot 350. ar venec'h speredeka a ranke labourat gant o c'horf, kenkoulz hag ar re zizesketa. ●(1914) FHAB Meurzh 68. d'ar vugale yaouankoc'h ho (lire : ha) dizesketoc'h egetan.

  • dizeskiñ
    dizeskiñ

    v. tr. d. Désapprendre, oublier.

    (1659) SCger 39b. desaprendre, tr. «didisqui. p. didesquet.» ●(1732) GReg 273a. Desapprendre, oublier ce qu'on a appris, tr. «Disisqi. pr. disesqet. Van[netois] disisqeiñ

    (1876) TDE.BF 163a. Diziski, v. a., tr. «Désapprendre, oublier ce qu'on a appris.»

    (1907) VBFV.fb 29b. désapprendre, tr. «diziskein.» ●(1929) FHAB Ebrel 154. dizeski ar brezoneg.

    ►absol.

    (1902) TMJG 351. pell zo aboue a meuz didisket.

  • dizesper .1
    dizesper .1

    adj. Incommensurable.

    (1909) BROU 228. (Eusa) Eur boan dizesper, tr. «un mal excessif, fou.»

  • dizesper .2
    dizesper .2

    m. Désespoir.

    (1659) SCger 41a. desespoir, tr. «disesper.» ●143b. disesper, tr. «desespoir.» ●(c.1680) NG 910. Guet ragë ha desesper. ●(1710) IN I 53. ur goelvan, ul leonv hac ur c'hri a zizesper. ●(1732) GReg 274b. Desespoir, tr. «Disespér. Van[netois] desespér. disespér

    (1864) SMM 80. kement a boan, a scrign-dent hag a zizesper ! ●(1868) KMM 59. Ar spont, ann disesper a venne, a vareadou, gonid varneza. ●165. an droug-spered a lacaas e oll nerz, e oll c'halloud da berdôler aneza e disesper. ●Ar pez a vire outa da bergoueza e disesper. ●(1869) HTC 312. dizec'ha a rai gant an dizesper. ●(18--) SAQ I 38. ar brasa keus, ar pounnera disesper. ●(1880) SAB 206. disesper ha scrign dent.

    (1904) DBFV 45a. dézanspoér, dézespoér, m. pl. ieu, tr. «désespoir.» ●(1907) PERS 339. Ha c'hoaz Doue (...) a vir ouzin d'en em anaout mad, anez e kouesfen en dizesper. ●(1923) ADML 45. a skragne ho dent gant disesper. ●(1989) LARA 222. Meur a hini a zo bet marvet en dizesper, goude ur vuheziad emgann.

  • dizesperañs
    dizesperañs

    f. Désespoir.

    (1530) J 88a. Hau mazoude disesperancc / Ma merch henaf daz em auancc / Quae gant diligancc ha dancc fur / Daue yuzas so en gloasou / Displec da art ha da dardou / Da gueryou ha ny biou sur, tr. Herve Bihan « Ohé ! où es-tu, Désespoir, ma fille aînée ? Approche-toi. Va en toute hâte, d’un pas mesuré et prudent, trouver Judas qui est dans le chagrin ; prépare bien tes artifices et tes traits, tes paroles, et nous le possèderons sûrement. » ●95b. Hoguen dif lauar pez a grif / Disesperancc ro auancc dif / Ouzit ez sentif ne grif quen / Raeson sclaer eu ma matery / Rac se pardon nac essony / Nemdeur oar nep sy byzhuyquen, tr. Herve Bihan « Mais dis-moi ce que je dois faire, Désespoir ! aide-moi ; je t’obéirai sans faire plus. Mon affaire est raison claire ; à cause de cela ni pardon ni répit je ne consentirai, assûrémment, à jamais. » ●(1575) M 163. vn guer disesperanç, tr. «un mot de désespoir.»

  • dizesperet
    dizesperet

    adj. Désespéré.

    (1877) BSA 127. Ar vam, dizesperet oll, ne eane da lenva.

    (1900) MSJO 172. an dud dizesperet.

  • dizesperiñ / dizesperout
    dizesperiñ / dizesperout

    v.

    (1) V. intr. Désespérer.

    (1659) SCger 41a. desesperer, tr. «disesperi.» ●143b. disesperi, tr. «desesperer.» ●(1732) GReg 274b. Desesperer, tr. «Disesperi. disesperout. ppr. disesperet. Van[netois] disespereiñ

    (1824) BAM 25. ar pec'het a ras Judas o tisesperi. ●(1880) SAB 30. arabat beza souezed na dizesperi. ●232. mar teufe d'in mennout disesperi. ●(1894) BUZmornik 684. ne dle ket dizesperi evit kement-se. ●796. arabad e d'ehoc'h morse dizesperi.

    (1904) DBFV 45a. dézesperein, v. n., tr. «désespérer.»

    (2) V. pron. réfl. En em zizesperiñ : se désespérer.

    (1790) MG 88. tærein, hum zézespérein.

  • dizesperout
    dizesperout

    voir dizesperiñ

  • dizesperus
    dizesperus

    adj. Désespérant.

    (1732) GReg 274b. Desesperant, ante, tr. «Disesperus

  • dizeun
    dizeun

    adj. Qui n'a pas ou plus de fond, sans fond.

    (1939) WDAP 3/192. (Ploudiern, Gwezeg, An Edern) Dizeon, ano gwan. Didal, distrad. Skouer : Eur ribot dizeon am eus prenet er werzidigez. ●(1962) EGRH I 69. dizeun a., tr. « sans fond. »

  • dizeunañ / dizeuniiñ
    dizeunañ / dizeuniiñ

    v. tr. d. Défoncer.

    (1732) GReg 257a. Defoncer, ôter le fond d'un tonneau, tr. «Van[netois] disëunyeiñ

    (1939) WDAP 3/192. (Ploudiern, Gwezeg, An Edern) Dizeona, verb. Didala, distrada. ●(1962) EGRH I 69. dizeunañ v., tr. « défoncer. »

  • dizeunet
    dizeunet

    adj. Défoncé.

    (1867) BBZ III 164. eur zeillik dizeonet.

    (1939) WDAP 3/192. (Ploudiern, Gwezeg, An Edern) Dizeonet eo ar sailh. ●(1996) CRYK 215. ur ribod dizeunet, tr. «une baratte défoncée.»

  • dizeuniiñ
    dizeuniiñ

    voir dizeunañ

  • dizeur .1
    dizeur .1

    adj.

    (1) Malheureux.

    (1847) FVR 306. dre eunn dalledigez dizeur hag eur fians re vraz. ●(1886) SAQ I 7. aliez e diou veach eurus an hini a varv abred ; aliez teir gueach dizeür an hini a jom da goza.

    (2) =

    (1824) BAM 274. ez ê ret oboïssa d'ar Mistri peguement bennac ma zint rust ha diseur.

    (3) =

    (1847) MDM 159. eur voïen disëur.

  • dizeur .2
    dizeur .2

    m./f. Malheur, infélicité.

    (1847) FVR 51. Ar penn kentan deuz ho tizeur. ●82. Tennan a raint warn-he dizeurio. ●(1866) FHB 80/220a. O komz euz ho zad enn dizeur. ●(1878) EKG II 172. Me gred, va breur Per, emez-hi, eo achu hon dizeür.

  • dizeur .3
    dizeur .3

    adv. =

    (1744) L'Arm 161b. Fort, beaucoup, tr. «Forh : hemb-som : Meurbétt : Dizeure.» ●237b. A-merveille, merveilleusement, tr. «Manificq ; Dizeure ; Énn-néh ; Énn-neaih.»

  • dizeurediñ
    dizeurediñ

    v.

    (1) V. tr. d. Démarier.

    (1909) KTLR 34. mar gelfoc'h hon dizeureuji !

    (2) V. intr. Se démarier.

    (1909) KTLR 36. ne fell ket d'eomp dizeureuji mui.

  • dizeürus
    dizeürus

    adj. Malheureux.

    (1612) Cnf 80b. diseureus da bizuyquen.

    (1834) KKK 38. ann amzerou dizeuruz-sé. ●(1847) FVR 192. paour-du ha dizeuruz.

  • dizevan
    dizevan

    adj. Mine de rien..

    (1914) MAEV 143. ha ken dizevan ha tra a daole ler-all war c’horre.

  • dizever
    dizever

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Oisif, innocupé, désœuvré.

    (1916) LILH 7 a viz Du. Er mitin-men éh on dizevaroh un tammig. ●(1919) DBFVsup 19b. dizevar B[as]v[annetais], tr. «sans occupations urgentes.» ●(1925) DIHU 170/305. é ma ret bout ieuank ha dizevar. ●(1934) BRUS 164. Sans occupation urgente, tr. «dizevar.» ●(1939) RIBA 41. un eutru dizevar.

    (2) Amzer dizever : temps libre.

    (1939) DIHU 341/366. implé é amzér dizevar de studial er brehoneg. ●(1942) DIHU 371/81. kemér ar é amzér dizevar.

    (3) Bout dizever d'ober udb. : avoir le temps de faire qqc.

    (1942) DHKN 199. goudé bout cholhet hé lestri, é ma dizevar de aozein ha de gampen dillad.

  • dizevot .1
    dizevot .1

    adj. (religion)

    (1) Attr./Épith. Indévot, qui manque de dévition.

    (1732) GReg 525b. Indevot, ote, tr. «Disevot

    (1824) BAM 116. pedennou dizevot. ●(1839) BEScrom 55. Peguement a vugalé dizevot. ●(1857) HTB 165. Kristenien dife ha didevod. ●(1860) BAL 90. beza dizevod en iliz. ●(1867) FHB 138/270a. klevout anezi en eur feson ken direspet ha ken dizevod !

    (2) Adv. Indévotement.

    (1744) L'Arm 453a. Irreligieusement, tr. «Dizevott

  • dizevot .2
    dizevot .2

    m. Indévot.

    (1824) BAM 305. un dizevot, un drouc-preseguer.

  • diziaoul
    diziaoul

    adj. Qui ne croit pas au diable.

    (1905) BOBL 25 mars 27/1c. Pa lavaran dizoue, e lavaran amplik (…). Pa lavaran diziaoul, ec'h an re c'hoaz ive.

  • diziaouliñ
    diziaouliñ

    v. tr. d. (religion) Exorciser.

    (1912) DIHU 90/191. ou diziaulein (exorciser). ●(1921) GRSA 30. diziaolein en dén.

  • diziazez
    diziazez

    adj. Sans fondement, infondé.

    (1958) BAHE 15/17. e vez maget alies dizunvaniezh etre ar Vretoned, dre vrizh-lavarioù ha treuzkredennoù diziazez. ●24. un tamall diziazez.

  • dizibab
    dizibab

    adj. Indécis.

    (1958) BRUD 3/98. «Dizibab» a vez implijet e brezoneg komzet : «eun den dizibab n'eo ket da vond na da zond», a lavarer.

  • dizibiliañ
    dizibiliañ

    v. tr. d. Décheviller.

    (1914) DFBP 79a. decheviller, tr. «Disibilla

  • dizibr
    dizibr

    adj. Sans selle.

    (1732) GReg 277b. Cheval sans selle, tr. «Marc'h disibr

  • dizibrañ / dizibriñ
    dizibrañ / dizibriñ

    v. tr. d. Déseller.

    (1659) SCger 40a. debrider, tr. «dizibra.» ●43a. deseller, tr. «dizibra.» ●(1732) GReg 162a. Desseler & debrider un cheval, tr. «Disibra, ha divrida ur marc'h.»

    (1921) GRSA 385. dizibrein é jao aveit el lezel de bérat. ●(1931) VALL 683b. ôter la selle, tr. «dizibra

  • dizibret
    dizibret

    adj. Désellé.

    (1633) Nom 32a. Equus desultorius : cheual non sellé, ou dessellé : march didibret, nen deffe quet á dibr.

    (1732) GReg 277b. Cheval dessellé, tr. «Marc'h disibret

    (1871) FHB 313/413a. Dizibret ar gazeg.

  • dizibriñ
    dizibriñ

    voir dizibrañ

  • diziennañ
    diziennañ

    v. tr. d. Écrémer.

    (1876) TDE.BF 122b. Dienna, v. a. Ecrémer le lait ; p. diennet. Le verbe dizienna serait plus régulier à cause de sa composition, mais dienna est préfére en ce sens.

  • dizifenn
    dizifenn

    adj. Sans défense.

    (1939) KLDZgwal 126/41. eun den dizifenn.

  • dizilhad
    dizilhad

    adj. Sans habits.

    (1937) DIHU 316/338. en dud dizillad-sé.

  • dizilhañ
    dizilhañ

    v. tr. d. Digérer.

    (1867) FHB 140/285b. Pa en do dizillet he govad avad, e tebro adarre eguiz kent.

  • dizili
    dizili

    adj. = (?) dizere (?).

    (1925) SFKH 50. dizili a gorf.

  • dizimez
    dizimez

    adj. Célibataire.

    (1499) Ca 67b. Dizemez. g. homme sans femme.

    (1732) GReg 203b. Vivre en continence, garder le celibat, tr. «Beva dizemez

    (1857) CBF 53. Dizemez eo, tr. «Il est célibataire.» ●(1877) EKG I 189. He vugale a rank beza oll marvet dizemez.

    (1906) BOBL 13 octobre 108/3c. plac'h dizeme. ●(1936) PRBD 173. nebeut a dud a ve galvet da jom dizemez. ●(1962) EGRH I 69. dizimez a., tr. « non marié, célibataire. »

  • dizimeziñ
    dizimeziñ

    v.

    (1) V. tr. d. Annuler un mariage.

    (1732) GReg 263a-b. Demarier, casser, annuler un mariage, tr. «Disimezi. pr. disimezet

    (1876) TDE.BF 801. dizimezi ar re n'int ket euruz daou ha daou. ●(1890) MOA 223a. Divorcer (séparer) juridiquement des époux, tr. «dizimezi, v. a.»

    (2) V. intr. Divorcer.

    (1790/94) PC I 198. Liberte da zizimezi.

    (1867) MGK 64. Ma ve great eunn aoter evit dizimezi.

    (3) V. pron. réfl. En em zizimeziñ =

    (1869) SAG 98. dimezi, enem zizimezi.

  • dizimplij
    dizimplij

    adj. Non employé.

    (1732) GReg 50a. Agent oisif, tr. «Arc'hand disimplich

  • dizingal
    dizingal

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Inégal.

    (1732) GReg 294a. Disproportionné, ée, tr. «Disegal. disiñgal.» ●761a. Qui n'est pas proportionné, tr. «disiñgal.» ●(1774) AC 36. Cordonnen ar beguel a so eur gorzen bossec a disingal, tr. «Le cordon ombilical est un conduit tortueux & inégal.»

    (1847) MDM 44. tud dishingal dishenvel dre oad.

    (2) Accidenté.

    (1890) MOA 103a. Accidenté, tr. «dizingal

    (3) Irrégulier.

    (1971) BAHE 68/23. kaout labour dizingal.

    II. Adv. Irrégulièrement.

    (1971) BAHE 68/23. labourat dizingal.

  • dizingalder
    dizingalder

    m. Inégalité.

    (1732) GReg 294a. Disproportion, tr. «disegalder. disjiñgalder

    (1968) BAHE 57/10. An dilerc'hiadur a vremañ n'en deus mann ebet da welout eta gant un dizingalder bennak etre ar gouennoù.

  • dizintent
    dizintent

    m. Mésentente.

    (1922) SAIL 19. An dizintent a badas betek an de war-lerc'h.

  • dizinterest
    dizinterest

    adv. En étant désintéressé.

    (1847) MDM 25. N'em beuz ked aoun da lavaret penaoz eus a gant tra kaër, vertuzus, courajus ha dezinterez gread evid an nesa er c'heriou, ne gavor ked a veac'h dek var ar meaz.

  • dizinterriñ
    dizinterriñ

    v. tr. d. Déterrer.

    (1958) BAHE 15/9. ret e vo dizinteriñ ar plac'h-se. ●(1977) PBDZ 766. (Douarnenez) dizinterriñ, tr. «déterrer.»

  • dizintrudu
    dizintrudu

    adj. Négligent, qui manque d’initiative.

    (1879) ERNsup 157. dizintrudu, négligent, Trév[érec].

    (c.1930) VALLtreg 1243. intrudu : Se dit à Quemperven et au-delà vers Pontrieux (suivt B.), dans tout Trég. (suivt Mr Corfec) pour signifier industrie : N'eo ket iskiz e ve paour, n'euz tamm intrudu ebet. | Prévision (Bertou, Pleubian) c'est plutôt industrie, savoir-faire ; eun den dizintrudu, un homme qui est sans soin et sans prévision. (Bertou, Pleubian.) – (idem Tépot – Louargat – Breiziz n'o deuz ket a-walc'h a intrudu. – Intrudu, initiative ; dizintrudu, manque d'initiative (Even). ●(1947) TNOG 5/22. (Tregor ha Goelo) Dizintrudu, ag. : diwar-benn un den hep ijin ha spered ebet. Ur paour kaezh dizintrudu.

  • diziodiñ
    diziodiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déniaiser.

    (1732) GReg 266a. Deniaiser, tr. «Van[netois] disïoteiñ

    (2) V. int. Se déniaiser.

    (1732) GReg 266a. se deniaiser, tr. «Van[netois] disïoteiñ

  • diziou
    diziou

    adv. cf. diriaou

    (1) Jeudi.

    (14--) N 1409. Eguit donet dy diziou, tr. «Pour y venir jeudi.» ●(c.1500) Cb 41b. [coan] g. preparation de cene le iour du ieudi absolut. b. an preparation da coan dizyou camblit. ●(1530) J p. 19a. Diziou da coan, tr. «Le jeudi de la Cène.» ●(1633) Nom 225a. Dies Iouis : Ieudy : Diziou.

    (2) Diziou kentañ : jeudi prochain.

    (1857) CBF 34. Diziou kenta e vezo gouel lid, tr. «Jeudi prochain ce sera fête solennelle.»

    (3) Diziou diwezhañ : jeudi dernier.

    (1857) CBF 89. diziou diveza, tr. «jeudi dernier.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...