Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 162 : de dizellezegezh (8051) à dizerus (8100) :
  • dizellezegezh
    dizellezegezh

    f. Indignité.

    ●(1931) VALL 385b. Indignité permanente, tr. «dizellezegez f.»

  • dizellezek
    dizellezek

    adj. Indigne.

    ●(1931) VALL 385b. Indigne, tr. «dizellezek.»

  • dizellezout
    dizellezout

    v. Démériter.

    ●(1931) VALL 197b. Démériter, tr. «dizellezout.»

  • dizellezus
    dizellezus

    adj. Qui fait démériter.

    ●(1931) VALL 463a. qui fait démériter, tr. «dizellezus.»

  • dizellid
    dizellid

    m.

    (1) Démérite.

    ●(1931) VALL 197b. Démérite, tr. «dizellid m.»

    (2) Indignité.

    ●(1931) VALL 385b. Indignité, tr. «dizellid m.»

  • dizellidus
    dizellidus

    adj. Qui fait démériter.

    ●(1931) VALL 463a. qui fait démériter, tr. «dizellidus.»

  • dizemglev
    dizemglev

    m. Mésentente.

    ●(1920) KANNgwital 205/166. O c'houzout mad petra rea an dizemgleo etrezho betek neuze.

  • dizemper .1
    dizemper .1

    adj. Extrême.

    ●(1580) G 1233. Chetu bech disemper, tr. «Voilà un poids extrême.»

  • dizemper .2
    dizemper .2

    s.

    (1) Désespoir.

    ●(1530) J 95b. Ez miruiff lem dre disemper, tr. « et il faut que je me résigne à mourir en forcené ». ●(1557) B I 578. Gant dissemper ha hirder he speret, tr. «dans la douleur et le désespoir.»

    (2) Kemer dizemper : se désespérer.

    ●(1530) J p. 233b. Dren dissemper fier a quemeraf. ●(1557) B I 300. Dren disemper a quemeras, tr. «et il fut pris de désespoir.»

  • dizemperañ
    dizemperañ

    v. intr. Désespérer.

    ●(1499) Ca 64b. Disemperaff. g. desesperer. ●(1530) J 83b. Ez disemperas, tr. « en proie à la folie furieuse ». ●(1650) Nlou 394. Lucifer à disemperas, tr. «Lucifer se désespéra.»

    ●(1732) GReg 274b. Desesperer, tr. «disempera. pr. disemperet. disempra. pr. disempret.» ●Jeter quelqu'un dans le desespoir, tr. «ober disempra ur re.»

  • dizemperañs
    dizemperañs

    f. Désespoir.

    ●(1499) Ca 64b. Disemperance. g. idem forcennerie. ●(c.1500) Cb 66a. Disemperancc. g. idem forsennerie.

    ●(1659) SCger 41a. desespoir, tr. «disemperancç.» ●(1732) GReg 274b. Desespoir, tr. «disemperançz.»

  • dizemperet
    dizemperet

    adj. Désespéré.

    ●(14--) Jer.ms 308. Gant Naounder dysemperet, tr. «Avec une faim désespérée (ou : désespéré de faim).» ●(1499) Ca 64b. g forcene. b. disemperet. ●(1530) J 38a En vn memor disemperet. ●96a. Ro dif oarse na dale quet / Manyer fier disemperet / Hep cafout quet a repetancc / Da meruell garu a vn maru vil / Gant anquen cref hep nep reuil / Ha bez soutil em deliurancc, tr. « Donne-moi donc, et dépêche-toi, un moyen violent, furieux, qui ne permette pas d’hésiter ; un moyen de mourir de mort rude et ignoble, dans les plus terribles angoisses, sans lutte possible. Va, sois habile à me délivrer. »

  • dizemperus
    dizemperus

    adj. Désespérant.

    ●(1732) GReg 274b. Deseperant, ante, tr. «disemperus.»

  • dizemprañ
    dizemprañ

    v. tr. d. Détremper.

    ●(1659) SCger 43b. détremper, tr. «dizempra.» ●145a. dizempra, tr. «detremper.»

  • dizempriñ
    dizempriñ

    v. tr. d. (en plt de qqn) Abandonner.

    ●(1732) GReg 3b. Il est abandonné des Medecins, tr. «Disempret eo gand ar Vidicined.»

    ●(1901) EPLQ 25. dizempri v. n., tr. «être abandonné Milin ms.»

  • dizenez
    dizenez

    f. –ioù (religion)

    (1) Dizaine de chapelet.

    ●(1659) SCger 45a. dixaine, tr. «dizenes.» ●145a. dizenés, tr. «dixaine». ●(1727) HB 31. He Chapelet eus a bemp digenes.

    ●(1869) SAG 21. pateriou ha dizchenezou aleiz. ●(1882) BAR 48. Pemp dizenez a zo e peb chapeled. ●(1889) ISV 134. Da genta e lavaraz eun dizenez.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 149. dre n'int ket bet dibabet da veza e penn eun dizenez.

    (2) Petit chapelet.

    ●(18--) PEN 93/127. eur dijener em eus bed (petit chapelet).

    ●(1932) BSTR 4. e teue ganti, atao, d'ar gear, dizeneziou gant eur vetalen.

  • dizenezenn
    dizenezenn

    f. –où Dizaine de chapelet.

    ●(1878) EKG II 293. abalamour da gounta mad an dizenezennou.

  • dizenoe
    dizenoe

    m. Divertissement.

    ●(1943) TRHS 87. An dra-mañ a zo un dizenoe evito.

  • dizenoeiñ
    dizenoeiñ

    v.

    (1) V. intr. Se désennuyer.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 37. alies ewit dizenoui a vije o c'hoari gant-he.

    ●(1922) KAAG 31. Unan a redas da gerc'hat guin ha guer en eun hostaleri, evit dizinoui. ●34. n'eo ket evit gounit arc'hant eo, mes evit dizinoui.

    (2) V. tr. d. Désennuyer.

    ●(1860) BAL 135. evit disenoui ahanoc'h, me rai ur pennadic lenn deoc'h ? ●181. evit en dizenoui.

    ●(1900) FHAB Gwengolo 148. kelen ha disinoui ar Vretoned.

    (3) V. pron. réfl. En em zizenoeiñ : se désennuyer.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 99. ni hum zéanéé é cheleuet gùerzenneu. ●(1847) MDM 6. e kavot atau el levr-man pe-a-dra da en em zizenoui. ●(1847) FVR xii. Evtit en em dizenoui. ●(1877) EKG I 50. evit kemeret an ear vad hag en em dizinoui. ●(1880) SAB 301. un darn ne glascont nemet en em disenoui.

    ●(1909) FHAB Ebrel 112. beachi asamblez evit en em zizinoui hed an hent. ●(1925) BILZ 129. Evit en em dizinoui e oa en em lakaet da walc'hi e vag.

  • dizenoeüs
    dizenoeüs

    adj. Divertissant.

    ●(1860) BAL vii. Ur veach boazed diouta, e cavoc'h aneza dizenous.

    ●(1905) MRPL 10. Gand va levriou dizenouuz !… ●(1921) KANNgwital 229/333. an nosveziou hirr ; evit ho zremen dizinouussoc'h, an dud en em zestumo asamblez.

  • dizenor
    dizenor

    m. Déshonneur.

    ●(14--) N 1424. Nedeo disenor dam orin, tr. «Ce n'est pas un déshonneur pour ma race.» ●(1499) Ca 64b. Disenor. g. deshonneur. ●(1612) Cnf 75b. na permettet bizuiquen ez grahen nep tra è disenor d'an hanu santel eves à Christen.

    ●(1659) SCger 68a. ignominie, tr. «disenor.» ●86a. opprobre, tr. «disenor.» ●143b. disenor, tr. «deshonneur.» ●(1710) IN I 38. dan disprigeanç, dan disenor. ●(1732) GReg 275a. Deshonneur, tr. «Disenor.»

    ●(1856) VNA 172. c'est un grand déshonneur, tr. «un disinour bras-é.»

    ●(1915) MMED 98. eur strinkad benag euz dishenor ar gerent. ●(1921) GRSA 249. hep dizinour aveidomp. ●(1941) DIHU 356/214. é redek get jourdoul ar hent er revin, en dizinour hag er marù.

  • dizenorapl
    dizenorapl

    adj. Déshonorant.

    ●(1710) IN I 184. etre an adversiteou ha controliezou pere a souffromp, ez eus darn hac a so dismegus ha disenorabl.

    ●(1934) BRUS 116. Déhonorant, tr. «dizinourapl.»

  • dizenoret
    dizenoret

    adj.

    (1) Déshonoré.

    ●(17--) TE 145. Haval vehai é hoai disinourét en Arh santel é couéh itré deourn er Philistinèt.

    ●(18--) SAQ II 104. Petra eo eur vuez dizenoret.

    (2) (en plt d'unne femme) Déshonorée.

    ●(1824) BAM 298. Ur plac'h disenoret.

  • dizenoriñ
    dizenoriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déshonorer.

    ●(1659) SCger 143b. disenori, tr. «deshonorer.» ●(1710) IN I 43. ec'his ur c'hreg pehini e deffe (…) disenoret he friedelez gant peb seurt crimou abominabl. ●173. ar squiant a zeu da zizenori un den andal ma quemer vanite. ●(1732) GReg 275b. Deshonnorer, faire, ou causer, du deshonneur, tr. «Disenori. pr. disenoret.» ●Cet homme deshonnore l'Eglise, tr. «an dèn hont a zisenor an Ilis.»

    ●(1849) LLB 1938. N'ou dizinouret ket dré zirolemanteu. ●(1868) KMM 15. disenori ano Mam Doue.

    (2) spécial. Déshonorer (une femme).

    ●(1732) GReg 275b. Deshonnorer une fille, tr. «Disenori ur verc'h. Van[netois] disinoureiñ ur verh.» ●(17--) EN 1853. (ar) groaige eteus disinored, tr. «les femmes tu les as déshonnorées.»

    ●(1867) FHB 130/203b. plac'het iaouanc casset da diez fall o sonjal ho dishenori.

    (3) Dénigrer.

    ●(1659) SCger 42a. denigrer, tr. «disenori.»

    II. V. pron. réfl. En em zizenoriñ : se déshonorer.

    ●(1790) MG 34. hui e hum zizinour. ●(17--) VO 21. É hét de hum zizinourein, e lar lod.

    ●(1869) SAG 83. en em zizenori a reot oc'h ober ar pez a ra an haillouned.

  • dizenorus
    dizenorus

    adj. Déshonorable.

    ●(1732) GReg 275b. Déshonorable, non honorable, tr. «Disenorus.»

  • dizentonnet
    dizentonnet

    adj. Soutiré.

    ●(1906) DIHU 18/304. Ne gredet ket penaus er chistr lausket ar el li e zou nerhusoh hag hum hoarn pelloh eit en hani dizintonet.

  • dizentonniñ
    dizentonniñ

    v. tr. d. Soutirer.

    ●(1906) DIHU 18/golo v. Dizintonein = soutirer.

  • dizeñvor
    dizeñvor

    adj. Qui n'a pas de mémoire.

    ●(1732) GReg 269b. Dépourvû de memoire, qui ne peut apprendre par cœur, tr. «disevor.»

    ●(1925) BILZ 123. Hag an de war-lerc'h ar bôtred dizevor ha mignoned evel diagent.

  • dizeoriañ
    dizeoriañ

    v. intr. (marine) Lever l'ancre.

    ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 31/606). Dioc’htu ma voe deut en douar ar brinsez, e voe disheoriet.

  • dizerc'h
    dizerc'h

    m. Ober an dizerc'h : couper les menues branches sur les fossés.

    ●(1879) ERNsup 151. dizerc'h, act[ion] de couper les menues branches sur les fossés : ober an dizerc'h, St-M[ayeux].

    ●(1927) GERI.Ern 115. dizerc'h m. Action de dizerc'hein, dizerc'ho couper les menues branches sur les fossés C[ornouaille].

  • dizerc'hel
    dizerc'hel

    v. tr. d. Lâcher, céder.

    ●(1876) TDE.BF 162a. Dizerc'hel, v. a., tr. «Délaisser, céder.» ●(1890) MOA 160a. lâcher, céder, abandonner, tr. «dizerc'hel, v. a.»

  • dizerc'hiñ
    dizerc'hiñ

    v. Couper les menues branches sur les fossés.

    ●(1879) ERNsup 151. dizerc'h act[ion] de couper les menues branches sur les fossés : dizerc'hein, St-M[ayeux]. dizerc'ho, Corlay, Plussulien, Saint-Nicolas-du-Pélem.

    ●(1927) GERI.Ern 115. dizerc'h m. Action de dizerc'hein, dizerc'ho couper les menues branches sur les fossés C[ornouaille].

  • dizere .1
    dizere .1

    adj.

    (1) Qui n'a pas de lien(s).

    ●(1659) SCger 38a. delie, tr. «dizere.» ●(1732) GReg 261b. Delié, ée, qui n'est pas lié, tr. «Disere.»

    (2) sens fig. Détaché.

    ●(1867) FHB 129/194a. ep ners dizere dioc'h he amzer.

    (3) fam. (en plt de qqn) Sac'h dizere : personne qui ne garde pas un secret.

    ●(1659) SCger 41b. sac deslié, tr. «sac'h disere.» ●(1732) GReg 261b. Un sac delié, un homme qui ne peut garder un secret, tr. «Ur sac'h disere.»

  • dizere .2
    dizere .2

    adj. Inconvenant.

    ●(1963) LLMM 98/184. bewech ma kleve ur ger dizere gant ur vaouez.

  • dizereadegezh
    dizereadegezh

    f. Grossièreté, indécence.

    ●(1931) VALL 346b. Grossièreté, tr. «dizereadegez f.» ●375a. Immodestie, tr. «dizereadegez f.»

  • dizereat
    dizereat

    adj.

    (1) (en plt de paroles) Inconvenant, incongru.

    ●(1869) FHB 221/92b. eur gomz benâg treuz, dizeread.

    ●(1939) MGGD 51. an eñvor eus an dro-gamm ha dizereat en devoa c'hoariet d'ezi. ●(1943) FATI 105. Hag e teraouas da zislonka dirazo komzou dizereat.

    (2) (en plt d'actes) Incorrect, inconvenant.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. dibri eur grampoen dre ar vegen a zo dizeread war ar meaz, tr. «ce n'est pas poli, à la campagne, de manger d'abord ce bout de la crêpe.» ●(1955) VBRU 54. Ar bez-koñsul 'vat, a gamme e veg, feuket emichañs gant ar seurt doareoù ken dizereat.

  • dizereet
    dizereet

    adj. Débarrassé.

    ●(1849) LLB 923-924. Ur park aret lies (…) / dizeret a lezeu ha drueit t'er hardel.

  • dizeren
    dizeren

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Délier.

    ●(1499) Ca 64b. Diseren. g. deslier.

    ●(1659) SCger 38a. delier, tr. «diseren.» ●41b. deslier, tr. «diseren.» ●(1732) GReg 261b. Delier, defaire le lien, ou le neud d'une chose liée, tr. «Diseren. pr. disereët.»

    ●(1962) EGRH I 69. dieren v., tr. « délier. »

    (2) Défaire les gerbes.

    ●(1962) EGRH I 69. dizeren v., tr. « défaire les gerbes. »

    (3) Dizeren a : délivrer de.

    ●(1530) J p. 20b. ho disaeren a penet, tr. «faire cesser leur pénitence.» ●(1650) Nlou 293. Euyt scler dyseren, lignez humen à penet, tr. «pour délivrer clairement la race humaine du châtiment.»

    (4) Eren ha dizeren : lier et délier.

    ●(1863) GOM 375-376. daoust d’ar pouvoar en deus roet da sant Per ha d’ar re var he lerc’h, da eren ha da ziseren.

    II. V. intr. Venir en se dépéchant.

    ●(17--) SP II 146. Diseret aman oll dar sabat da vedon, tr. «Débrouillez-vous tous pour me rejoindre au sabbat.»

  • dizererezh
    dizererezh

    m. Digestion.

    ●(1934) BRUS 228. La digestion, tr. «en dizerereh.»

  • dizeri
    dizeri

    m. Dénuement.

    ●(1907) AVKA 114. en poan hag en dizeri e oant evel denved n'ho deus ket a vesaer.

  • dizeriadur
    dizeriadur

    m. Dépérissement.

    ●(1732) GReg 268a. Deperissement, tr. «disheryadur.»

  • dizeriañ
    dizeriañ

    v. intr.

    (1) Dépérir.

    ●(1847) FVR 19. Na hellfe ket dizeria. ●(1868) FHB 159/18a. lezel da zizeria purete ha guerc'hdet ar feiz. ●(1872) ROU 80b. Dépérir, tr. «Dizeria.» ●(1880) SAB 53. gounidegez an douar tout o tizeria. ●(18--) MIL.ms (d'après BUBR 19/230). Ne felle ket d'ezan dizeria evelato.

    ●(1954) VAZA 104. Hogen daoust d’ar c’hlemmichadennoù-se, ret e voe dimp menel ur pennad mat da zizeriañ en toull brein-se.

    (2) (en plt d'une construction) Tomber en décadence, en ruines.

    ●(1732) GReg 248a. Tomber en decadence, tr. «disherya. pr. disheryet.»

  • dizeriet
    dizeriet

    adj. =

    ●(1868) FHB 153/389a. n'int mui nemet eur bopl dizeriet !

  • dizeriñ
    dizeriñ

    v. tr. d. Digérer.

    ●(1744) L'Arm 109b. Digérer, tr. «Dizérein.. rétt.» ●198a. Indigeste, tr. «Calétt ou dïæss, de zizérein.»

    ●(1932) BRTG 79. n'hellan ket dizerein goastel séh. ●(1934) BRUS 58. Digérer tr. «dizérein.»

  • dizerterezh
    dizerterezh

    m. Désertion.

    ●(1744) L'Arm 14a. Apostasie, tr. «Désertereah ag er Gricheineah.»

    ●(1839) BESquil 329. un desertereah a me religion. ●(1877) EFV 19. ind e demalou dehou é zesertereah.

  • dizertidigezh
    dizertidigezh

    f. Désertion.

    ●(1732) GReg 274b. Desertion, parlant des gens de guerre, tr. «Desertidiguez.»

  • dizertiñ
    dizertiñ

    v. tr. d.

    (1) Déserter, rendre (un lieu) désert.

    ●(c.1500) Cb 60a. deserto / as / ac. g. deserter / ou faire desert. b. ober desert / desertaff.

    (2) Déserter (une cause).

    ●(1744) L'Arm 14a. Apostasier, tr. «Désertein d'er Gricheineah.»

    (3) absol. (domaine militaire) Déserter.

    ●(1732) GReg 274b. Deserter, parlant des soldats, tr. «Deserti. pr. desertet. Van[netois] diserteiñ. pr. disertet.»

    ●(1894) BUZmornik 239. ha setu hen ha dizerti evit dont d'ar gear.

    ●(1907) VBFV.fb 29b. déserter, tr. «dizertein.» ●(1912) BUEV 22. Ne chonjé ket enta tam erbet dezertein en dé ma telié é réjimant monet kuit. ●(2002) TEBOT 101. Ha dezertiñ digante.

  • dizertoni
    dizertoni

    f. Désertion.

    ●(1732) GReg 274b. Desertion, parlant des gens de guerre, tr. «disertony.»

  • dizertour
    dizertour

    m. –ion

    (1) Celui qui ne reste pas dans le droit chemin.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1767) ISpour 269. Malheur deoh, em'ean, bugalé diseerterion.

    (2) spécial. Déserteur (d'armée).

    ●(1732) GReg 274b. Deserteur, qui deserte du service du Roi, tr. «Deserter. p. desertéryen. disertour. p. disertouryen. Van[netois] disertour. p. yon.»

    ●(1855) BDE 752. ur faus discipl, un désertour. ●(1874) FHB 487/133b. Tec'het ac'hann gouscoude evel dizertour a zo tenn da ober.

    ●(1907) VBFV.fb 29b. déserteur, tr. «dizertour.» ●(1907) PERS 41. Ar zonj da veza dizeltour ne oa ket eta en he benn. ●(1912) BUBU 18. en dezertour maleurus-sé. ●(1912) BUEV 23. donet de vout dezertour.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1907 BSPD i 192. er sklav dizertour.

  • dizerus
    dizerus

    adj. Digestif.

    ●(1934) BRUS 117. Digestif, tr. «dizérus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...