Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 162 : de dizellezegezh (8051) à dizerus (8100) :
  • dizellezegezh
    dizellezegezh

    f. Indignité.

    (1931) VALL 385b. Indignité permanente, tr. «dizellezegez f.»

  • dizellezek
    dizellezek

    adj. Indigne.

    (1931) VALL 385b. Indigne, tr. «dizellezek

  • dizellezout
    dizellezout

    v. Démériter.

    (1931) VALL 197b. Démériter, tr. «dizellezout

  • dizellezus
    dizellezus

    adj. Qui fait démériter.

    (1931) VALL 463a. qui fait démériter, tr. «dizellezus

  • dizellid
    dizellid

    m.

    (1) Démérite.

    (1931) VALL 197b. Démérite, tr. «dizellid m.»

    (2) Indignité.

    (1931) VALL 385b. Indignité, tr. «dizellid m.»

  • dizellidus
    dizellidus

    adj. Qui fait démériter.

    (1931) VALL 463a. qui fait démériter, tr. «dizellidus

  • dizemglev
    dizemglev

    m. Mésentente.

    (1920) KANNgwital 205/166. O c'houzout mad petra rea an dizemgleo etrezho betek neuze.

  • dizemper .1
    dizemper .1

    adj. Extrême.

    (1580) G 1233. Chetu bech disemper, tr. «Voilà un poids extrême.»

  • dizemper .2
    dizemper .2

    s.

    (1) Désespoir.

    (1530) J 95b. Ez miruiff lem dre disemper, tr. « et il faut que je me résigne à mourir en forcené ». ●(1557) B I 578. Gant dissemper ha hirder he speret, tr. «dans la douleur et le désespoir.»

    (2) Kemer dizemper : se désespérer.

    (1530) J p. 233b. Dren dissemper fier a quemeraf. ●(1557) B I 300. Dren disemper a quemeras, tr. «et il fut pris de désespoir.»

  • dizemperañ
    dizemperañ

    v. intr. Désespérer.

    (1499) Ca 64b. Disemperaff. g. desesperer. ●(1530) J 83b. Ez disemperas, tr. « en proie à la folie furieuse ». ●(1650) Nlou 394. Lucifer à disemperas, tr. «Lucifer se désespéra.»

    (1732) GReg 274b. Desesperer, tr. «disempera. pr. disemperet. disempra. pr. disempret.» ●Jeter quelqu'un dans le desespoir, tr. «ober disempra ur re.»

  • dizemperañs
    dizemperañs

    f. Désespoir.

    (1499) Ca 64b. Disemperance. g. idem forcennerie. ●(c.1500) Cb 66a. Disemperancc. g. idem forsennerie.

    (1659) SCger 41a. desespoir, tr. «disemperancç.» ●(1732) GReg 274b. Desespoir, tr. «disemperançz

  • dizemperet
    dizemperet

    adj. Désespéré.

    (14--) Jer.ms 308. Gant Naounder dysemperet, tr. «Avec une faim désespérée (ou : désespéré de faim).» ●(1499) Ca 64b. g forcene. b. disemperet. ●(1530) J 38a En vn memor disemperet. ●96a. Ro dif oarse na dale quet / Manyer fier disemperet / Hep cafout quet a repetancc / Da meruell garu a vn maru vil / Gant anquen cref hep nep reuil / Ha bez soutil em deliurancc, tr. « Donne-moi donc, et dépêche-toi, un moyen violent, furieux, qui ne permette pas d’hésiter ; un moyen de mourir de mort rude et ignoble, dans les plus terribles angoisses, sans lutte possible. Va, sois habile à me délivrer. »

  • dizemperus
    dizemperus

    adj. Désespérant.

    (1732) GReg 274b. Deseperant, ante, tr. «disemperus

  • dizemprañ
    dizemprañ

    v. tr. d. Détremper.

    (1659) SCger 43b. détremper, tr. «dizempra.» ●145a. dizempra, tr. «detremper.»

  • dizempriñ
    dizempriñ

    v. tr. d. (en plt de qqn) Abandonner.

    (1732) GReg 3b. Il est abandonné des Medecins, tr. «Disempret eo gand ar Vidicined.»

    (1901) EPLQ 25. dizempri v. n., tr. «être abandonné Milin ms.»

  • dizenez
    dizenez

    f. –ioù (religion)

    (1) Dizaine de chapelet.

    (1659) SCger 45a. dixaine, tr. «dizenes.» ●145a. dizenés, tr. «dixaine». ●(1727) HB 31. He Chapelet eus a bemp digenes.

    (1869) SAG 21. pateriou ha dizchenezou aleiz. ●(1882) BAR 48. Pemp dizenez a zo e peb chapeled. ●(1889) ISV 134. Da genta e lavaraz eun dizenez.

    (1935) LZBl Gwengolo/Here 149. dre n'int ket bet dibabet da veza e penn eun dizenez.

    (2) Petit chapelet.

    (18--) PEN 93/127. eur dijener em eus bed (petit chapelet).

    (1932) BSTR 4. e teue ganti, atao, d'ar gear, dizeneziou gant eur vetalen.

  • dizenezenn
    dizenezenn

    f. –où Dizaine de chapelet.

    (1878) EKG II 293. abalamour da gounta mad an dizenezennou.

  • dizenoe
    dizenoe

    m. Divertissement.

    (1943) TRHS 87. An dra-mañ a zo un dizenoe evito.

  • dizenoeiñ
    dizenoeiñ

    v.

    (1) V. intr. Se désennuyer.

    (1869) KTB.ms 14 p 37. alies ewit dizenoui a vije o c'hoari gant-he.

    (1922) KAAG 31. Unan a redas da gerc'hat guin ha guer en eun hostaleri, evit dizinoui. ●34. n'eo ket evit gounit arc'hant eo, mes evit dizinoui.

    (2) V. tr. d. Désennuyer.

    (1860) BAL 135. evit disenoui ahanoc'h, me rai ur pennadic lenn deoc'h ? ●181. evit en dizenoui.

    (1900) FHAB Gwengolo 148. kelen ha disinoui ar Vretoned.

    (3) V. pron. réfl. En em zizenoeiñ : se désennuyer.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 99. ni hum zéanéé é cheleuet gùerzenneu. ●(1847) MDM 6. e kavot atau el levr-man pe-a-dra da en em zizenoui. ●(1847) FVR xii. Evtit en em dizenoui. ●(1877) EKG I 50. evit kemeret an ear vad hag en em dizinoui. ●(1880) SAB 301. un darn ne glascont nemet en em disenoui.

    (1909) FHAB Ebrel 112. beachi asamblez evit en em zizinoui hed an hent. ●(1925) BILZ 129. Evit en em dizinoui e oa en em lakaet da walc'hi e vag.

  • dizenoeüs
    dizenoeüs

    adj. Divertissant.

    (1860) BAL vii. Ur veach boazed diouta, e cavoc'h aneza dizenous.

    (1905) MRPL 10. Gand va levriou dizenouuz !… ●(1921) KANNgwital 229/333. an nosveziou hirr ; evit ho zremen dizinouussoc'h, an dud en em zestumo asamblez.

  • dizenor
    dizenor

    m. Déshonneur.

    (14--) N 1424. Nedeo disenor dam orin, tr. «Ce n'est pas un déshonneur pour ma race.» ●(1499) Ca 64b. Disenor. g. deshonneur. ●(1612) Cnf 75b. na permettet bizuiquen ez grahen nep tra è disenor d'an hanu santel eves à Christen.

    (1659) SCger 68a. ignominie, tr. «disenor.» ●86a. opprobre, tr. «disenor.» ●143b. disenor, tr. «deshonneur.» ●(1710) IN I 38. dan disprigeanç, dan disenor. ●(1732) GReg 275a. Deshonneur, tr. «Disenor

    (1856) VNA 172. c'est un grand déshonneur, tr. «un disinour bras-é.»

    (1915) MMED 98. eur strinkad benag euz dishenor ar gerent. ●(1921) GRSA 249. hep dizinour aveidomp. ●(1941) DIHU 356/214. é redek get jourdoul ar hent er revin, en dizinour hag er marù.

  • dizenorapl
    dizenorapl

    adj. Déshonorant.

    (1710) IN I 184. etre an adversiteou ha controliezou pere a souffromp, ez eus darn hac a so dismegus ha disenorabl.

    (1934) BRUS 116. Déhonorant, tr. «dizinourapl

  • dizenoret
    dizenoret

    adj.

    (1) Déshonoré.

    (17--) TE 145. Haval vehai é hoai disinourét en Arh santel é couéh itré deourn er Philistinèt.

    (18--) SAQ II 104. Petra eo eur vuez dizenoret.

    (2) (en plt d'unne femme) Déshonorée.

    (1824) BAM 298. Ur plac'h disenoret.

  • dizenoriñ
    dizenoriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déshonorer.

    (1659) SCger 143b. disenori, tr. «deshonorer.» ●(1710) IN I 43. ec'his ur c'hreg pehini e deffe (…) disenoret he friedelez gant peb seurt crimou abominabl. ●173. ar squiant a zeu da zizenori un den andal ma quemer vanite. ●(1732) GReg 275b. Deshonnorer, faire, ou causer, du deshonneur, tr. «Disenori. pr. disenoret.» ●Cet homme deshonnore l'Eglise, tr. «an dèn hont a zisenor an Ilis.»

    (1849) LLB 1938. N'ou dizinouret ket dré zirolemanteu. ●(1868) KMM 15. disenori ano Mam Doue.

    (2) spécial. Déshonorer (une femme).

    (1732) GReg 275b. Deshonnorer une fille, tr. «Disenori ur verc'h. Van[netois] disinoureiñ ur verh.» ●(17--) EN 1853. (ar) groaige eteus disinored, tr. «les femmes tu les as déshonnorées.»

    (1867) FHB 130/203b. plac'het iaouanc casset da diez fall o sonjal ho dishenori.

    (3) Dénigrer.

    (1659) SCger 42a. denigrer, tr. «disenori

    II. V. pron. réfl. En em zizenoriñ : se déshonorer.

    (1790) MG 34. hui e hum zizinour. ●(17--) VO 21. É hét de hum zizinourein, e lar lod.

    (1869) SAG 83. en em zizenori a reot oc'h ober ar pez a ra an haillouned.

  • dizenorus
    dizenorus

    adj. Déshonorable.

    (1732) GReg 275b. Déshonorable, non honorable, tr. «Disenorus

  • dizentonnet
    dizentonnet

    adj. Soutiré.

    (1906) DIHU 18/304. Ne gredet ket penaus er chistr lausket ar el li e zou nerhusoh hag hum hoarn pelloh eit en hani dizintonet.

  • dizentonniñ
    dizentonniñ

    v. tr. d. Soutirer.

    (1906) DIHU 18/golo v. Dizintonein = soutirer.

  • dizeñvor
    dizeñvor

    adj. Qui n'a pas de mémoire.

    (1732) GReg 269b. Dépourvû de memoire, qui ne peut apprendre par cœur, tr. «disevor

    (1925) BILZ 123. Hag an de war-lerc'h ar bôtred dizevor ha mignoned evel diagent.

  • dizeoriañ
    dizeoriañ

    v. intr. (marine) Lever l'ancre.

    (18--) MIL.ms (d’après BUBR 31/606). Dioc’htu ma voe deut en douar ar brinsez, e voe disheoriet.

  • dizerc'h
    dizerc'h

    m. Ober an dizerc'h : couper les menues branches sur les fossés.

    (1879) ERNsup 151. dizerc'h, act[ion] de couper les menues branches sur les fossés : ober an dizerc'h, St-M[ayeux].

    (1927) GERI.Ern 115. dizerc'h m. Action de dizerc'hein, dizerc'ho couper les menues branches sur les fossés C[ornouaille].

  • dizerc'hel
    dizerc'hel

    v. tr. d. Lâcher, céder.

    (1876) TDE.BF 162a. Dizerc'hel, v. a., tr. «Délaisser, céder.» ●(1890) MOA 160a. lâcher, céder, abandonner, tr. «dizerc'hel, v. a.»

  • dizerc'hiñ
    dizerc'hiñ

    v. Couper les menues branches sur les fossés.

    (1879) ERNsup 151. dizerc'h act[ion] de couper les menues branches sur les fossés : dizerc'hein, St-M[ayeux]. dizerc'ho, Corlay, Plussulien, Saint-Nicolas-du-Pélem.

    (1927) GERI.Ern 115. dizerc'h m. Action de dizerc'hein, dizerc'ho couper les menues branches sur les fossés C[ornouaille].

  • dizere .1
    dizere .1

    adj.

    (1) Qui n'a pas de lien(s).

    (1659) SCger 38a. delie, tr. «dizere.» ●(1732) GReg 261b. Delié, ée, qui n'est pas lié, tr. «Disere

    (2) sens fig. Détaché.

    (1867) FHB 129/194a. ep ners dizere dioc'h he amzer.

    (3) fam. (en plt de qqn) Sac'h dizere : personne qui ne garde pas un secret.

    (1659) SCger 41b. sac deslié, tr. «sac'h disere.» ●(1732) GReg 261b. Un sac delié, un homme qui ne peut garder un secret, tr. «Ur sac'h disere

  • dizere .2
    dizere .2

    adj. Inconvenant.

    (1963) LLMM 98/184. bewech ma kleve ur ger dizere gant ur vaouez.

  • dizereadegezh
    dizereadegezh

    f. Grossièreté, indécence.

    (1931) VALL 346b. Grossièreté, tr. «dizereadegez f.» ●375a. Immodestie, tr. «dizereadegez f.»

  • dizereat
    dizereat

    adj.

    (1) (en plt de paroles) Inconvenant, incongru.

    (1869) FHB 221/92b. eur gomz benâg treuz, dizeread.

    (1939) MGGD 51. an eñvor eus an dro-gamm ha dizereat en devoa c'hoariet d'ezi. ●(1943) FATI 105. Hag e teraouas da zislonka dirazo komzou dizereat.

    (2) (en plt d'actes) Incorrect, inconvenant.

    (1914) KZVr 78 - 30/08/14. dibri eur grampoen dre ar vegen a zo dizeread war ar meaz, tr. «ce n'est pas poli, à la campagne, de manger d'abord ce bout de la crêpe.» ●(1955) VBRU 54. Ar bez-koñsul 'vat, a gamme e veg, feuket emichañs gant ar seurt doareoù ken dizereat.

  • dizereet
    dizereet

    adj. Débarrassé.

    (1849) LLB 923-924. Ur park aret lies (…) / dizeret a lezeu ha drueit t'er hardel.

  • dizeren
    dizeren

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Délier.

    (1499) Ca 64b. Diseren. g. deslier.

    (1659) SCger 38a. delier, tr. «diseren.» ●41b. deslier, tr. «diseren.» ●(1732) GReg 261b. Delier, defaire le lien, ou le neud d'une chose liée, tr. «Diseren. pr. disereët

    (1962) EGRH I 69. dieren v., tr. « délier. »

    (2) Défaire les gerbes.

    (1962) EGRH I 69. dizeren v., tr. « défaire les gerbes. »

    (3) Dizeren a : délivrer de.

    (1530) J p. 20b. ho disaeren a penet, tr. «faire cesser leur pénitence.» ●(1650) Nlou 293. Euyt scler dyseren, lignez humen à penet, tr. «pour délivrer clairement la race humaine du châtiment.»

    (4) Eren ha dizeren : lier et délier.

    (1863) GOM 375-376. daoust d’ar pouvoar en deus roet da sant Per ha d’ar re var he lerc’h, da eren ha da ziseren.

    II. V. intr. Venir en se dépéchant.

    (17--) SP II 146. Diseret aman oll dar sabat da vedon, tr. «Débrouillez-vous tous pour me rejoindre au sabbat.»

  • dizererezh
    dizererezh

    m. Digestion.

    (1934) BRUS 228. La digestion, tr. «en dizerereh

  • dizeri
    dizeri

    m. Dénuement.

    (1907) AVKA 114. en poan hag en dizeri e oant evel denved n'ho deus ket a vesaer.

  • dizeriadur
    dizeriadur

    m. Dépérissement.

    (1732) GReg 268a. Deperissement, tr. «disheryadur

  • dizeriañ
    dizeriañ

    v. intr.

    (1) Dépérir.

    (1847) FVR 19. Na hellfe ket dizeria. ●(1868) FHB 159/18a. lezel da zizeria purete ha guerc'hdet ar feiz. ●(1872) ROU 80b. Dépérir, tr. «Dizeria.» ●(1880) SAB 53. gounidegez an douar tout o tizeria. ●(18--) MIL.ms (d'après BUBR 19/230). Ne felle ket d'ezan dizeria evelato.

    (1954) VAZA 104. Hogen daoust d’ar c’hlemmichadennoù-se, ret e voe dimp menel ur pennad mat da zizeriañ en toull brein-se.

    (2) (en plt d'une construction) Tomber en décadence, en ruines.

    (1732) GReg 248a. Tomber en decadence, tr. «disherya. pr. disheryet

  • dizeriet
    dizeriet

    adj. =

    (1868) FHB 153/389a. n'int mui nemet eur bopl dizeriet !

  • dizeriñ
    dizeriñ

    v. tr. d. Digérer.

    (1744) L'Arm 109b. Digérer, tr. «Dizérein.. rétt.» ●198a. Indigeste, tr. «Calétt ou dïæss, de zizérein

    (1932) BRTG 79. n'hellan ket dizerein goastel séh. ●(1934) BRUS 58. Digérer tr. «dizérein

  • dizerterezh
    dizerterezh

    m. Désertion.

    (1744) L'Arm 14a. Apostasie, tr. «Désertereah ag er Gricheineah.»

    (1839) BESquil 329. un desertereah a me religion. ●(1877) EFV 19. ind e demalou dehou é zesertereah.

  • dizertidigezh
    dizertidigezh

    f. Désertion.

    (1732) GReg 274b. Desertion, parlant des gens de guerre, tr. «Desertidiguez

  • dizertiñ
    dizertiñ

    v. tr. d.

    (1) Déserter, rendre (un lieu) désert.

    (c.1500) Cb 60a. deserto / as / ac. g. deserter / ou faire desert. b. ober desert / desertaff.

    (2) Déserter (une cause).

    (1744) L'Arm 14a. Apostasier, tr. «Désertein d'er Gricheineah.»

    (3) absol. (domaine militaire) Déserter.

    (1732) GReg 274b. Deserter, parlant des soldats, tr. «Deserti. pr. desertet. Van[netois] diserteiñ. pr. disertet

    (1894) BUZmornik 239. ha setu hen ha dizerti evit dont d'ar gear.

    (1907) VBFV.fb 29b. déserter, tr. «dizertein.» ●(1912) BUEV 22. Ne chonjé ket enta tam erbet dezertein en dé ma telié é réjimant monet kuit. ●(2002) TEBOT 101. Ha dezertiñ digante.

  • dizertoni
    dizertoni

    f. Désertion.

    (1732) GReg 274b. Desertion, parlant des gens de guerre, tr. «disertony

  • dizertour
    dizertour

    m. –ion

    (1) Celui qui ne reste pas dans le droit chemin.

    ►[empl. comme épith.]

    (1767) ISpour 269. Malheur deoh, em'ean, bugalé diseerterion.

    (2) spécial. Déserteur (d'armée).

    (1732) GReg 274b. Deserteur, qui deserte du service du Roi, tr. «Deserter. p. desertéryen. disertour. p. disertouryen. Van[netois] disertour. p. yon

    (1855) BDE 752. ur faus discipl, un désertour. ●(1874) FHB 487/133b. Tec'het ac'hann gouscoude evel dizertour a zo tenn da ober.

    (1907) VBFV.fb 29b. déserteur, tr. «dizertour.» ●(1907) PERS 41. Ar zonj da veza dizeltour ne oa ket eta en he benn. ●(1912) BUBU 18. en dezertour maleurus-sé. ●(1912) BUEV 23. donet de vout dezertour.

    ►[empl. comme épith.]

    (1907 BSPD i 192. er sklav dizertour.

  • dizerus
    dizerus

    adj. Digestif.

    (1934) BRUS 117. Digestif, tr. «dizérus

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...