Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 18 : de glaod (851) à glaourennin-glaourennan (900) :- glaodglaod
adj. Idiot.
●(1979) BRUDn 28/19. rag ar baotred yaouank atao prest d’ober jeu, en em gave glaod ha gwan pa lake Mari he daoulagad du warno. ●glaod = sod.
- GlaodaGlaoda
n. pr. Claude (masc.).
●(1902) TMJG 345. N’ê ket hep rêzon e tourmantê Glaouda Gô. ●(1949) KROB 12/11. Glaoda Gerdrañvad a oa bet, en e amzer wella, eur gwaz da jaseal.
- glaouglaou
m. & adv.
I. M.
(1) Charbon.
●(1659) SCger 150a. glaouen p. glaou, tr. «charbon.» ●(1732) GReg 152a. Charbon, tr. «Glaoüeñ. p. glaoü. Van[netois] gléüen. p. gléü.» ●152b. Charbonner, noircir avec du charbon, tr. «Dua gand glaoü.» ●(1752) PEll 344. Glo, Charbon. Sing. Gloen. plur. gloiou.
●(1876) TDE.BF 229a. Glaouenn, s. f., tr. «Un morceau de charbon ; pl. glaou, du charbon, des morceaux de charbon.» ●(1878) EKG II 56. eur bern glaou. ●(18--) AID 254. o voerzan glaoû, tr. «vendre du charbon.»
(2) Braise, brasier.
●(1530) J p. 12a. oar an glou, tr. «sur le brasier.» ●(1633) Nom 165a. Pruna, carbo : braise : glaou, reguezen.
(3) Tan-glaou : feu ardent.
●(1650) Nlou 181. Ho quaccet en poan, ha queynuoan dan tan Glaou, tr. «on les envoyait dans la douleur et le gémissement au feu de charbon.»
●(c.1680) NG 1845. losquin en tant gleu.
(4) Glaou-bev : braise.
●(1659) SCger 16b. braize, tr. «glao beo.»
●(1876) TDE.BF 229a. Glaouenn, s. f., tr. «Un morceau de charbon ; pl. glaou, du charbon, des morceaux de charbon.» Glaou beo, des charbons enflammés. Glaou maro, des charbons éteints.»
(5) Glaou-marv : charbon éteint.
●(1876) TDE.BF 229a. Glaouenn, s. f., tr. «Un morceau de charbon ; pl. glaou, du charbon, des morceaux de charbon.» Glaou beo, des charbons enflammés. Glaou maro, des charbons éteints.»
II. Loc. adv.
(1) Poazh-glaou =
●(1728) Resurrection 2689. Ma callon am poas glaou nion pelach esan.
●(18--) BSG 98. Allas ! me 'zo poaz-glaou, a-bep tu, gant'r luc'hed, tr. «Hélas ! je suis tout cuit, de partout, par les éclairs.»
(2) Gwad-glaou : ensanglanté.
●(c.1785) VO 103. guet ur sabre goaid-gleu. ●(1792) HS 113. er pènn-hont gouaid-gleu.
●(1854) PSA II 246. sàuet hou torn ar gorv sacret hou Salvér e zou goaid-gleu. ●(1861) BSJ 239. ne oé rah é gorf adorabl meit gouli ha goaid gleu.
(3) Ruz-glaou =
●(1909) KTLR 177. Pa dostaïs deuz an nor e velis e oa ruz glaou.
(4) Ruz-glaou-tan : chauffé au rouge.
●(1911) BUAZperrot .403 azeza var gadoriou ruz-tan-glaou. ●(1913) FHAB Ebrel 103. azeza var drebezier ruz-tan-glaou.
III.
(1) Deviñ e c'hlaou a-raok mont da varichal : user de ses capacités sexuelles avant le mariage.
●(1885) ARN 42 (T) N. Kelien. S'il vient à passer un vieux garçon dont la jeunesse ne s'est pas écoulée sans orages et qu'on parle enfin de marier, le stouper fera cette observation : Mar n'e ket dewet he c'hlaou, arok mond da varichal, s'il n'a pas brûlé (consumé) ses charbons (tisons) avant de se faire maréchal.
(2) Bezañ lakaet war glaou ruz tan : être en mauvaise posture.
●(1910) MBJL 146 (T) L. le Clerc. C'hwi dle anzav am laket war glaou ru tan. ●(1938) CDFi 12 mars Y. Gervel. Eur sioulder ankenius a voustras war galon pep hini. Nann a oa war ar glaou ruz.
(3) Du evel ar glaou // Teñval evel ar glaou : très sombre.
●(1864) GBI I 174 (T). Taolet oe en un toull ken tefall hag ar glaou, tr. F.-V. an Uhel «elle fut jetée dans une caverne, noire comme du charbon.» ●(1876) (G) J. le Tuaut TIM 449. Mouguet ha dû èl er gleu.
●(1925) DIHU 167/270 (G) *Eflamm Koad Skav. Du-gleu oé en èbr. ●(1928) FHAB Ebrel 132 J. L'Helgouac'h. Du-glaou o ene en o c'hreiz.
(4) Ruz evel ar glaou : très rouge.
●(1874) FHB 481/87a (L) *Dom Lan. Var gern he dok-houarn eur bouchad teo a rubanou ruz, kerr rus hag ar glaou.
●(1908) PIGO II 137 (T) E. ar Moal. Ha daoulagad en o fenn ken ru ha glaou. ●(1923) KNOL 149 (L) K. Jezegou. Hag e kreiz, war un tron houarn ruz-glaou, e oa azezet mestr bras an ifern, Paol Gorniok. ●(1928) FHAB Mae 171 (L) Y.-V. Perrot. O dremm n'oa mui ruz-glaou.
(5) Malañ glaou : avoir des idées noires.
●(1916) LILH 2 a viz Meurzh. Hoarhet un tammig ha nen det ket de « valein gleu » épad ma veet kevret.
- glaou-bev
- glaou-douarglaou-douar
m. Charbon de terre.
●(1633) Nom 229a. Terra pharmaticis & Ampelitis, fossitia, nigra, assulosa, quos saxeos carbones, vulgò dicimus : charbons des mareschaux : glaou douar euit an gueuing.
●(1732) GReg 152a. Charbon de terre, tr. «Glaoü-doüar.»
●(1856) VNA 55. du Carbon de terre, tr. «Gleu-doar.» ●(1877) EKG I 216. mont da Vro-Zaoz da gerc'hat glaou-douar.
●(1902) LZBt Du 5. eur vammen glaou douar. ●(1935) ANTO 29. bro ar glaou-douar.
- glaou-koad
- glaou-kok
- glaou-marv
- glaou-tanglaou-tan
m. Braise, charbons ardents.
●(c.1680) NG 1116. gleu tant forh ardant. ●(c.1718) CHal.ms i. brasier, tr. «gleu taan, gleu biu'.»
●(1876) TDE.BF 229a. Glaou-tan, s. m., tr. «Braise, charbons embrasés.»
►glaouenn-dan f. Charbon allumé.
●(17--) TE 269. e gueméras (…) ur hleuèn tan.
●(1821) SST.ab xxxvii. el ur gleuennic tan. ●(1854) MMM 396. gat eur c'hlaoüen d'ân beo.
●(1924) BILZbubr 41/946. Gant e wask e tapas eur c'hlaouenn-dan, ha tan war e c'horn.
- glaoua
- glaouadglaouad
voir glaoued
- glaouaer / glaouerglaouaer / glaouer
m. –ion
I.
(1) Charbonnier.
●(1732) GReg 152b. Charbonnier, tr. «Glaoüaër. p. glaoüaëryen.»
●(1876) TDE.BF 229a. Glaouaer, glaouer, v. a., tr. «Charbonnier ; pl. ien.» ●(1889) SFA 122. eur glaouaer paour. ●(1889) ISV 443b. Glaouaerien a dremen timad. ●(1895) GMB 261. pet[it] Trég[uier] glowar.
●(1909) KTLR 106. eur glaouaer hag eur c'hlaouaerez. ●(1934) BRUS 269. Un charbonnier, tr. «ur gleuaér –ion.»
(2) (religion) Feiz ar glaouaer : la foi du charbonnier.
●(1906) KANngalon Meurzh 52. Ne ket aoualc'h kaout feiz ar glaouer.
(3) Marc'h-glaouaer : cheval de charbonnier.
●(1838) CGK 3. samet vel eur marc'h glaouër.
II. (Blason populaire) Glaouerien Treogan : surnom des habitants de Tréogan.
●(2016) TELG (29.07.2016) [52a] (Daniel Giraudon). Glaouerien Treogan, tr. « Les charbonniers de Tréogan ».
III.
(1) Du evel ur glaouer : très noir.
●(1978) PBPP 2.2/542 (T-Plougouskant). Du evel ur glaouer, tr. J. le Du «noir comme un charbonnier.»
(2) Du evel sac'h ur glaouaer : voir sac'h.
- glaouaerez
- glaouaerezh .1
- glaouaerezh .2glaouaerezh .2
m. Charbonnerie (travail du charbon).
●(1931) VALL 111b. travail du charbon, tr. «glaouaerez m.»
- glaouaeri
- glaouañglaouañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Noircir de charbon.
●(1732) GReg 152b. Charbonner, noircir avec du charbon, tr. «glaoüa. pr. glaoüet.»
●(1876) TDE.BF 229a. Glaoua, v. a., tr. «noircir avec du charbon.»
●(1931) VALL 111b. noircir de charbon, tr. «glaoua.»
(2) Carboniser.
●(1931) VALL 97a. Carboniser, tr. «glaoua.»
II. V. intr. Se réduire en charbon.
●(1876) TDE.BF 229a. Glaoua, v. n., tr. «se réduire en charbon.»
●(1931) VALL 97a. se carboniser, tr. «glaoui.»
- glaouch .1
- glaouch .2
- glaoudennglaoudenn
f. –où Partie de bois carbonisée.
●(1942) VALLsup 28b. glaoudenn f., tr. «partie (de bois) carbonisée T[régor].»
- glaoudenniñglaoudenniñ
v. intr. Se carboniser.
●(1942) VALLsup 28b. Carboniser (se), tr. «glaoudenni, de glaoudenn f. partie (de bois) carbonisée T[régor] ; gleudânein V[annetais].»
- glaoudur
- glaouedglaoued
coll.
(1) Bouses séchées pour servir de combustible (parfois mêlées de goémon).
●(1732) GReg 111b. Bouse préparée à brûler, tr. «Glauoëd.» ●(1752) PEll 341. Glawet. Sing. Glaweden, Bouse de vache, que les pauvres gens de la campagne préparent, & font sécher au soleil, pour faire du feu, dans les cantons où le bois est rare.»
●(1821) GON 232a. Glaoed ou Glaoued, s. m., tr. «Bouse de vache que les pauvres gens préparent en forme de galettes et font sécher au soleil, en les appliquant aux maisons, pour en faire du feu, dans les cantons où le bois est rare.» ●(1876) TDE.BF 229a. Glaoed, glaoued, tr. «Bouse de vache desséchée au soleil et destinée à servir de bois de chauffage.» ●Glaouat, s. m., tr. «Bouse de vache collée au mur et desséchée au soleil pour servir de chauffage.»
●(1985) OUIS 128note. Glouad breton d’Ouessant : galette de bouse de vache sèchée. ●(1987) GOEM 31. Parfois ce goémon était haché et malaxé avec de la bouse de vache. Le mélange formé, glaouad, était mis à sécher sous forme de grosses galettes collées aux murs des maisons.
(2) Poull-glaoued : trous où l’on confectionne les glaoued.
●(1985) OUIS 180. On les confectionne dans de grands trous creusés dans la prairie (poull glouad).
(3) Arar-glaoued : fête à l’occasion de la confection des glaoued.
●(1985) OUIS 180. L’arad glouad est une fête où l’on s’amuse beaucoup, surtout s’il y a des jeunes gens.
- glaouedennglaouedenn
f. –où, glaoued Bouse séchée pour servir de combustible (parfois mêlée de goémon).
●(1752) PEll 341. Glawet. Sing. Glaweden, Bouse de vache, que les pauvres gens de la campagne préparent, & font sécher au soleil, pour faire du feu, dans les cantons où le bois est rare.»
●(1821) GON 232a. Glaoéden, fém., tr. «une galette de bouse de vache que les pauvres gens préparent et font sécher au soleil, en les appliquant aux maisons, pour en faire du feu, dans les cantons où le bois est rare. Pl. glaoédennou, ou simplement glaoed.»
- glaoueg
- glaouennglaouenn
f. –où, glaou
I.
(1) Morceau de charbon.
●(1499) Ca 92b. Glouenn. g. charbon. ●(c. 1501) Lv 236/134. glouen gl. carbo.
●(1659) SCger 150a. glaouen p. glaou, tr. «charbon.» ●(c.1680) NG 894. Euel bihannan gleuen zo ifern breman. ●(1732) GReg 152a. Charbon, tr. «Glaoüeñ. p. glaoü. Van[netois] gléüen. p. gléü.» ●(1752) PEll 344. Glo, Charbon. Sing. Gloen. plur. gloiou.
●(1876) TDE.BF 229a. Glaouenn, s. f., tr. «Un morceau de charbon ; pl. glaou, du charbon, des morceaux de charbon.» Glaou beo, des charbons enflammés. Glaou maro, des charbons éteints.»
●(1903) MBJJ 265. ru evel glaouenno.
(2) figur. Émotion vive et pénible.
●(1931) VALL 250a. Émotion vive et pénible, tr. «glaouenn T[regor] f.» ●donner une émotion vive et pénible à, tr. «skei eur c'hlaouenn gant.» ●(1972) BAHE 75/9. Ur c’hlaouenn a santas Flavius en e galon : eno edo-hi, kenedus-meurbet…
II.
(1) Skeiñ ur c'hlaouenn en e galon : être très ému.
●(1895) GMB 261 (T). On dit à Quemper-Guézennec : evit an disterañ spoñt a sko ar c’hlaouen en em c’halon, à la moindre alarme je suis frappé comme d’un coup au cœur.
●(1931) VALL 136. Donner une commotion à qqn, tr. F. Vallée «skei eur c'hlaouenn gand u. b.» ●(1955) VBRU 159 (T) *Jarl Priel. Daou-ugent vloaz zo tremenet abaoe, met n'eus forzh pelec'h e tichañs dezhi adklevout hourrah, bep tro e sko adarre ur c'hlaouenn en he c'halon.
(2) Bezañ gant ur c'hlaouenn ruz war e galon // Santout ur c'hlaouenn ruz en e galon : être très chagriné.
●(1970) BHAF 144 (T) E. ar Barzhig. Ha setu me chomet va-unan, evel eul lakez pikez, maleüruz ken eo posubl beza maleüruz, gand eur hlaouenn ruz war va halon. ●236. Eur hlaouenn a santas Mikael en e galon o weled broz du ar vamm.
- glaouennet
- glaouenniñglaouenniñ
v. intr. Se réduire en charbon.
●(1931) VALL 111b. se réduire en charbon, tr. «glaouenni.» ●se charbonner, tr. «glaouenni.»
- glaouer-glaouer-
voir glaouaer-
- glaoueta
- glaouetaer
- glaougan
- glaouiadenn
- glaouiasennglaouiasenn
f. –où Flambée.
●(1902) PIGO ix. eur c'hlaouiasenn vad a dân. ●(1908) PIGO II 157. o tifoeltri ar c'hlaouiasen dan.
- glaouier .1
- glaouier .2
- glaouigglaouig
m. –ed
I. (ornithologie)
(1) Alouette.
●(1897) EST 21. Étal d'ai-er gleuig, én ur gañnein joéius, tr. «Non loin d'eux, l'alouette, en chantant joyeusement.»
(2) Penn-glaouig : mésange.
●(1876) TDE.BF 229b. Glaouik. Penn-glaouik, s. m., tr. «Mésange, oiseau.»
II. (en plt de qqn) Jeune étourdi.
●(1876) TDE.BF 229b. Glaouik. Penn-glaouik, s. m., tr. «Il se dit aussi d'un jeune étourdi.»
- glaoulec'hglaoulec'h
m. –ioù Soute à charbon.
●(1931) VALL 111b. dépôt de charbon, tr. «glaoulec'h m. pl. iou.»
- glaourglaour
m. (physiologie)
(1) Bave.
●(1732) GReg 85b. Bave, salive, ou, écume qui coule de la bouche, tr. «glaour.»
●(1821) GON 233b. Glaouren, s. f., tr. «Bave, salive qui découle de la bouche. Glaire, humeur visqueuse. On dit aussi glaour, masc., dans le même sens.»
●(1986) CCBR 171. (Brieg) glaoua a rièlenn, tr. «de bave et de salive.»
(2) Glaire.
●(1732) GReg 459a. Glaire, humeur visqueuse qui ne se detache qu'avec peine, tr. «Glaourenn. p. glaourennou, glaour.»
- glaouraouietglaouraouiet
adj. Enroué.
●(1978) BAHE 97-98/19. Glaouraouiet : un den raouiet, karget e gorzailhenn.
- glaouregglaoureg
m. –ed, glaoureion
(1) Baveur.
●(1732) GReg 85b. Baveur, baveux, tr. «Glaourecq. p. glaoüreyen, glaoüregued.»
●(1821) GON 233b. Glaourek, s. m., tr. «Baveur. Pour le pl. du subst. glaouréien.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourek, s. m., tr. «Baveur, baveux.»
(2) Glaireux.
●(1821) GON 233b. Glaourek, s. m., tr. «Glaireux. Pour le pl. du subst. glaouréien.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourek, s. m., tr. «glaireux.»
(3) Bavard.
●(1876) TDE.BF 229b. Glaourek, s. m., tr. «bavard.»
●(1931) VALL 61b. Bavard, tr. «glaoureg pl. –eien.»
- glaouregennezglaouregennez
f. Baveuse.
●(1876) TDE.BF 229b. Glaouregennez, s. f., tr. «Baveuse, et aussi bavarde, qui parle tant qu'elle en bave.»
- glaouregez
- glaouregezhglaouregezh
f. Bave, médisance.
●(1862) BBR 40. Kals re bell oc'h euz gouzanvet (…) Peb goaperez, peb glaouregez, tr. «Ah ! vous-avez trop longtemps essuyé (…) les moqueries et la bave.»
- glaourekglaourek
adj.
(1) Glaireux.
●(1732) GReg 459b. Glaireux, tr. «glaourek.» ●(1774) AC 39. Eun humor guen, glaourec, tr. «Une humeur blanche, glaireuse.» ●43. ar bera eus an dour glaourec a cresq, tr. «Les écoulemens glaireux augmentent.»
●(1821) GON 233b. Glaourek, adj., tr. «Glaireux.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourek, adj., tr. «glaireux.»
(2) Baveur.
●(1821) GON 233b. Glaourek, adj., tr. «Baveux. Baveur.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourek, adj., tr. «baveur, baveux.»
(3) Bavard.
●(1821) GON 233b. Glaourek, adj., tr. «Bavard.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourek, adj., tr. «bavard.»
●(1931) VALL 61b. Bavard, tr. «glaourek.»
(4) (météorologie) Brumeux.
●(1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Glaourek… Baveux. Amzer glaourek, temps brumeux.
- glaourennglaourenn
f. –où
(1) Bave.
●(1659) SCger 13b. baue, tr. «glaouren.» ●(1732) GReg 85b. Bave, salive, ou, écume qui coule de la bouche, tr. «Glaourenn.»
●(1821) GON 233b. Glaouren, s. f., tr. «Bave, salive qui découle de la bouche. Glaire, humeur visqueuse. On dit aussi glaour, masc., dans le même sens.»
●(1906) KANngalon C'hwevrer 45. goloet (...) a c'hlaouren he vourrevien. ●(1908) FHAB Even 177-178. glaouren ar c'hi klanv. ●(1928) LEAN 46. ur vaouez koz dare da vervel, a oa o ronkellat, glaourenn o tont eus he genou. ●(1929) MANO 131. gand eun tamm glaourenn e tistrempas eun nebeut poultrenn.
(2) Filet de bave.
●(1909) FHAB Genver 18. Stag ouz he beg eur c'hlaouren.
(3) Mucus.
●(1906) KPSA 29. ar viskoulen a lez he glaouren war ar bleuniou, pa dremen warnezo.
(4) Cyprine.
●(c.1842) MAR 35-38. Ma staoligenn / Na baoues ket da serri da zigerri, / Gant kalz glaourenn, / Oh ! ia, gant kalz glaourenn !
(5) Glaire.
●(1732) GReg 459a. Glaire, humeur visqueuse qui ne se detache qu'avec peine, tr. «Glaourenn. p. glaourennou, glaour.»
●(1933) OALD 45/214. ar c'hlaouren a stank ar gornailhen.
- glaourennañglaourennañ
voir glaourenniñ
- glaourennegglaourenneg
m. glaourenneion
(1) Glaireux.
●(1876) TDE.BF 229b. Glaourennek, s. m., tr. «glaireux.»
(2) Baveur.
●(1867) FHB 119/117b. Sell, ar glaourennec so aze, eme Ian-Per. ●(1868) FHB 193/289a. Ha ne ket caz guelet glaourenneien evelse ? ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourennek, s. m., tr. «baveur, baveux.» ●(1889) ISV 366. Glaourenneg, evit laeron e kemerez ac'hanomp-ni ?
●(1958) BLBR 112/11. hag e c'hoarzent... Eur grampoezenn... eur glaourennog flêriuz ne gompren na sou na diha...
(3) Bavard.
●(1876) TDE.BF 229b. Glaourennek, s. m., tr. «bavard.»
●(1931) VALL 61b. Bavard, tr. «glaourenneg pl. –eien.»
- glaourennekglaourennek
adj.
(1) Glaireux.
●(1821) GON 233b. Glaourennek, adj., tr. «Glaireux.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourennek, adj., tr. «glaireux.»
(2) Baveur.
●(1821) GON 233b. Glaourennek, adj., tr. «Baveux. Baveur.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourennek, adj., tr. «baveur, baveux.»
(3) Bavard.
●(1821) GON 233b. Glaourennek, adj., tr. «Bavard.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaourennek, adj., tr. «bavard.»
●(1931) VALL 61b. Bavard, tr. «glaourennek.»
- glaourenniñ / glaourennañglaourenniñ / glaourennañ
v.
I. V. intr.
(1) Baver.
●(1821) GON 233b. Glaourenni, v. n., tr. «Baver, jeter ou laisser tomber de la bave. Part. et.»
●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 227. glaourenna, babouzat, evel melc'hod.
(2) Baver d'envie, de dépit, etc.
●(1869) SAG 181. an droug-speret a rank neuze chom er meaz da c'halourenna. ●244. en devoa glaourennet meur-a-veac'h var lerc'h an danvez.
(3) Bavasser.
●(1909) FHAB Eost 232. Evit Kou, da vihana ne vanke morse da c'hlaourenna var e berson.
II. V. tr. d. =
●(1868) FHB 161/35b. glaourenni ar c'hontam e calon an hini n'en deus ket a skiant avoalc'h.
●(1924) ZAMA 195. he fri ruz o c'hlaourenni dour butun-malet.