Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 19 : de glaourer (901) à glavet (950) :- glaourer
- glaouriasennglaouriasenn
f. –où Flambée.
●(1924) BUBR 48/1158. An tan-ze a steredenne evel ma ra eur c'hlaouriasenn er forn.
- glaouriñglaouriñ
v. intr.
(1) Baver.
●(1659) SCger 13b. bauer, tr. «glaouri.» ●(1732) GReg 85b. Baver, jetter de la bave, tr. «Glaoüra. glaoüri. ppr. glaoüret.» ●(1752) PEll 341. Glawri, tr. «baver.»
●(1821) GON 233b. Glaouri, v. n., tr. «Baver, jeter ou laisser tomber de la bave. Part. et.» ●(1876) TDE.BF 229b. Glaouri, v. n., tr. «Baver.»
●(1907) PERS 378. n'helle ket miret da c'hlaouri. ●(1986) CCBR 171. (Brieg) a hlavouri héo doua, tr. «bavaient, buvaient de l'eau.»
(2) Baver d'envie.
●(1908) KMAF 36. e-doug ar zermon ez it gant eun toullad lakizien all da c'hlaouri dirak chopinadou an hostizien. ●(1927) TSPY 39. Hag etre m'emañ o c'hlaouri ouz ar gwer, emañ ive e c'hreg hag e vugale o c'hlaouri er gêr.
(3) Glaouriñ gant an naon = bezañ gant an naon bras.
●(1868) FHB 169/102a. eun intanvez ha bugaligou hag a vezo red dezho glaouri gant an naoun. ●(1867) MGK 8. E rankit, enn ho stad, glaouri-du gant an naoun. ●(1869) FHB 237/217a. pe c'hlaouri gant an naoun.
●(1906) KANngalon Kerzu 268. beleien a villerou, hag a ranko glaouri gant an naoun. ●(1921) PGAZ 10. ho lezel da c'hlaouri gant an naoun. ●(1927) TSPY 39. Hag etre m'emañ o c'hlaouri ouz ar gwer, emañ ive e c'hreg hag e vugale (...) o c'hlaouri gant an naoun.
(4) Glaouriñ gant ar c'hoant da : baver d'envie de.
●(1872) GAM 52. D'ar mare-ze e c'hlaoure gant ar c'hoant da gaout douarou all.
(5) Glaouriñ gant an dienez : baver de misère.
●(1905) HFBI 64. obliget aliés da c'hlaouri gant an diénes.
(6) Glaouriñ war udb. = teurel glaour war udb.
●(1868) FHB 189/262b. kement louzaouen a ro c'hoës mad (...) n'eus nemet glaouri varnezho, pe ho chocat hag ho lacaat var ar gouli.
- glaourus
- glap
- glapez-glapez-
voir klapez-
- glarglar
s. Chagrin.
●(1650) Nlou 109. Mar deu glar na baluent, / Na nep bern à mernent, tr. « s'il vient tristesse ou tempête, / ou quelque monceau de mortalité. »
- glarennglarenn
f. (pathologie) =
●(1933) FHAB Here 432. ar goriou, biskoulou hag all a zav diwar ur giniadenn pe eur c'hlarenn ez eus bet prederiet outo gant traou lous.
- glas .1glas .1
adj. cf. glaz .3
I. (domaine de la couleur)
(1) Vert, bleu.
●(c.1350) Io ms latin 14354 f°263v°. An vu heguen amlouenas annegarat anlaclas tr. « La ? souriante m’a réjoui, l’aimable à l’œil bleu… » ●f°144v°. An guen ęheguen amlouenas anegarat an lac [las (lire : glas), tr. « La bénie souriante m’a réjoui, l’aimable à l’œil bleu… » ●(14--) Jer.ms 221. oar an mor glas, tr. «sur la mer bleue.» ●(1499) Ca 91b. Glas. g. vert. l. hic et hec viridis / et hoc / e. ●(1633) Nom 125b. Viridis, herbeus, herbidus : couleur verde : liou glas. ●235a-b. Cespes viuus, gramineus cespes, viridis : blette de terre verde : taouarchen glas, mouden á douar á ve glas an gueaut. ●(1650) Nlou 131. En dastumas en touez fouen glas, tr. «l’enveloppa dans du foin vert.»
●(1659) SCger 150a. glas, tr. «verd.» ●(1732) GReg 221a. Couleur verte, tr. «Liou glas.»
(2) glas-beler =
●(1914) KZVr 80 - 13/09/14. glas-beler, tr. «très vert, Plouzané.»
(3) Glas-glizin : bleu.
●(1895) GMB 260. Glizin bleuet, en petit Trég[uier], mot qu'on ajoute à glaz pour spécifier qu'on prend cet adjectif au sens de «bleu».
●(1906) BOBL 27 janvier 71/2f. Unan euz an eubeulien (bouchou) avad a oa glaz-glizin.
(4) Glas-roial : azur.
●(1744) L'Arm 23b. Azur, bleu précieux, tr. «Glass royale.»
(5) Glas-dour : vert-d’eau.
●(1839) BESquil 475. haval doh er bod-sperne e huélas Moïs glas-teur é creis en tan hac er flamme. ●(1876) TDE.BF 230a. Glaz-dour, adj., tr. «De couleur vert-d'eau.»
(6) Glas-gwer :
●(1963) LLMM 99/262. E porzhioù klozet gant mogerioù ruz-tan, melen-aour, glas-gwer pe wenn-raz.
(7) Poivre et sel, gris.
●(1732) GReg 163a. Cheveux gris, tr. «Bléau glas.» ●(1744) L’Arm 57a. Cheveux gris, tr. «Bléau glass.»
●(1869) FHB 248/316b. glaz e varo, ha guenn he vleo.
(8) Marc’h glas : cheval pommelé.
●(c.1718) CHal.ms i. cheual pommele, tr. «marh glas, marh marclennet.»
●(1869) KTB.ms 14 p 135. ur marc’h glaz.
(9) Toenn c’hlas : toit d’ardoises.
●(1906) GWEN 36. eun ti brao ha koant, prenestrou gwer varnezan, ha kornachennou mein rouz hag eun doen c’hlaz.
(10) Pri-glas : argile brun.
●(1732) GReg 50b. Argile brun, tr. «Pry glas.»
(11) Douar glas : terre schisteuse.
●(1970) LIMO 05 décembre. Doar glas, tr. «terre schisteuse.»
(12) (histoire) Ar re c’hlas : les bleus.
●(1847) FVR 196. Ar re c’hlaz a askemer ar Roc’h-Bernard.
(13) Pâle.
●(1659) SCger 87b. pasle, tr. «glas.»
●(1867) BBZ III 242. Azenorik-c’hlaz zo dimet, / Ne d-eo ked d’he muia-karet ; / Azenorik-c’hlaz zo dimet, / D’he dousik kloarek, ne d-eo ket, tr. « La petite Azénor la Pâle est fiancée, mais elle ne l’est pas à son plus aimé ; / La petite Azénor la Pâle est fiancée, mais à son doux clerc elle ne l’est pas. »
II.
●(1530) J p. 3b-4a. Hizieu mab doen tat / A maruas e grat / Dre pechet adam / Hep pechif vn pas / Nac ann aual glas / Eff ne debras tam / Dren guerches dinam / En deffoe da mam, tr. « …sans avoir péché ni mangé morceau de la pomme fatale… »
III. (météorologie)
(1) Venteux.
●(1944) GWAL 163/166. (Ar Gelveneg) «Sell pegen glas eo du-hont», o lavarout dre se «nag avel a zo du-hont.»
(2) Amzer c'hlas : temps pluvieux.
●(1934) BRUS 186. Un temps frais et couvert, tr. «un amzér glas.» ●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) Ne vez ket a hlô, med amzer hlaz a ro dim, hag an traou a jom gourd.
(3) Brumenn c'hlas : brume de chaleur.
●(1982) PBLS 485. (Sant-Servez-Kallag) brumenn c'hlas, tr. «brume de chaleur.»
IV.
(1) Kroc'hen, lêr glas : peau verte, non tannée, qui a encore du poil.
●(1732) GReg 705a. Peau qui a encore son poil, tr. «lezr glas.»
●(1876) TDE.BF 380. Kroc'hen-glaz, tr. «s. m. Peau d'animal avec les poils, peau non tannée.»
(2) Koad glas : bois vert.
●(1869) HTC 250. mar greer evel-hen d'ar c'hoat glaz, petra ne vezo ket great d'ar c'hoat seac'h ha didalvez ?
(3) Moru glas : morue verte, morue blanche.
●(1732) GReg 640b. Moruë blanche, tr. «Moru glas.» ●(1744) L'Arm 246a. De la moruë (...) Blanche, tr. «Moluë Glass.»
(4) En bonne santé.
●(1983) PABE 69. (Berrien) glaz, tr. «en bonne santé.»
(5) Ivre.
●(1983) PABE 69. (Berrien) glaz, tr. «ivre (humoristique).»
(6) Troc'hañ er c'hlas : couper vert.
●(1872) ROU 107b. Couper vert, tr. «Troc'ha er c'hlaz.»
(7) Vert, pas mûr.
●(1633) Nom 67a. Pomum immite, crudum, immaturum : pomme verde, creuë, point meure : aual ægr, glas, criz, pehiny na ve quet meür.
(8) Ar gazeg c’hlas : la mer. Voir kazeg-c’hlas
V.
(1) Koll e hini glas : faire qqchose pour la première fois.
●(1943) SAV 27/92 (Ki) Y. Drezen. Ar wech kenta e oa da Y. Drezen d'ober eur brezegenn dirak an dud, emezañ, da goll «e hini glas» evel ma lavaras ken brao.
(2) Dont glas e c'henoù : se vexer, être interloqué.
●(1912) MELU 440 (T-Koadoud). Hennez a deuaz glaz i c'heno, tr. E. Ernault «Sa bouche devint verte, il fut vexé. Coadout, etc.» (1942) VALLsup 99. Interloqué, tr. F. Vallée «glas e c'henou.»
(3) Bezañ glas e c'henoù :
●(1941) ARVR 17/4c Klaoda ar Prat. Samma a reas ar c'houec'h-ugent torz-vara, hag heñ ac'hano hep lavarout zoken bennoz Doue d'ar fornier, a chome da sellout, glas e c'henou.
(4) Bezañ glas e veg : être jeune.
●(1867) FH(T) N. Kelien B 146/335a (L) G. Morvan. Petra, eme ar Jeneral, te zo goal c'hlas da veg da ober ar vicher divalo a rez.
(5) (Predañ) e ti Vari C'hlazioù : piqueniquer.
●(1885) ARN 48 . Bet e oc'h advernia e ti Vari Glaziou, il a été prendre sa collation chez Marie Glaziou (de glaz, vert, galzenn, verdure); il n'était invité chez personne; il a collationné sur l'herbe, collationné tout seul, ou par coeur...
●(1954) VAZA 167 (T) *Jarl Priel. Degouezhout a reas dimp, sonerien ha martoloded, bezañ pedet da brejañ da di Vari C'hlazioù war ur menez. ●193. prejañ e ti Mari C'hlaziou, debriñ war ar c'hlazenn (picnic).
(6) Glas evel glizin : voir glizin.
(7) Glas evel lin : voir lin.
(8) Glas evel un delienn gaol : voir kaol.
(9) Glas evel kaol : voir kaol.
(10) Glas evel ar mor : voir mor.
(11) Glas evel an dour : voir dour.
(12) Glas evel an oabl : voir oabl.
(13) Glas evel ar marv : voir marv.
(14) C'hoarzhin glas : voir c'hoarzhin.
(15) Sec'h ha glas : voir sec'h.
(16) Kaout kotilhon c'hlas : voir kotilhon.
(17) Treiñ he c'hein d'ar geot glas : voir geot.
(18) Dougen ar boned glas : voir boned.
(19) Ar bodig glas a ra e dro :voir bod.
- glas .2
- glas-kaol
- glas-ruz
- glasaatglasaat
v.
I. V. intr.
(1) Verdir.
●(1849) LLB 377. Kenteh avel mé tei d'hou kuneheg glasat.
●(1903) MBJJ 313. Bep ma tiskennomp ec'h a an treo [ar plant] war c'hlasaat. ●(1931) VALL 70a. Verdir, tr. «glasaat n. (et devenir [plus] vert).»
(2) Bleuir.
●(1931) VALL 70a. Bleuir, tr. «glasaat n.»
II. V. tr. d.
(1) Verdir.
●(1931) VALL 70a. Verdir, tr. «glasaat act. (et rendre [plus] vert).»
(1) Bleuir.
●(1931) VALL 70a. Bleuir, tr. «glasaat act.»
- glasc'hoarzh
- glasc'hoarzhin
- glasentez / glazentezglasentez / glazentez
f.
(1) Verdeur.
●(1732) GReg 954a. Verdeur, tr. «glaséntez.»
(2) Verdure.
●(1931) VALL 778a. Verdure, tr. «glazentez f.»
(3) Aversion, inimitié.
●(1659) SCger 64b. haine, tr. «glasentez.» ●(c.1718) CHal.ms ii. haine, tr. «cass', cassoni, maliç. Ienigen, glassanté.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Ressentiment de haine, tr. «cass', cassoni malic' ïainigen, glassanté.»
●(1847) FVR 116. Ar vignouned a save glasentez e tre-z-ho.
(4) Blêmissement.
●(1732) GReg 98b. Blêmissement, action de blêmir, tr. «Glaséntez.»
- glaser
- glasiglasi
m. Glassis.
●(1867) FHB 147/344a. ne anaient euz ar guær-ze nemet ar c'hae, ar c'hohi, dor kear hag ar glassi.
- glasoni
- glasruz
- glasted
- glastenennglastenenn
f. –ed, –où (botanique) Chêne vert.
●(1499) Ca 92a. Glastannenn. g. chesne qui porte glan. ●(c.1500) Cb 92b. Glastennenn. g. chesne qui porte glan.
●(1752) PEll 340. Glasten, & en Cornwaille Glastren, jeune Chêneau transplanté, & commençant à pousser des branches. M. Roussel m'a appris que c'est chêne jeune & verd, & que c'est pour Glastann. ●(1732) GReg 160b. Chêne verd, tr. «Glastenneñ. p. glastennennou.» ●176a. Cochenille, graine d'un arbre que les Latins appellent Ilex glandifera, les Bretons, glastenen : elle sert pour teindre en écarlate.
- glastenn / glastrennglastenn / glastrenn
f. Baguette. cf. kelastrenn
●(c.1825-1830) AJC 6716. ar glestren ar bodo quened on nabime. ●(1876) TDE.BF 230a. Glastrenn, s. f. C[ornouaille], tr. «Menu bois qui pousse sur les souches de chênes et autres arbres qui couronnent lles haies en Basse-Bretagne.» ●(1896) GMB 518. Le pet[it] tréc[orois] glasten f. baguette est peut-être qelastren influencé par glastenenn chêne vert.
●(1900) ANDP 3. eur c'hlasten gant-an en e zorn da vont da vit al loueo d'ar prad. ●(1903) MBJJ 75. Pa zav a-bik uhel-uhel, 'vel eur c'hlasten voan, peb lostennad poultr tanet. ●146. eur c'hlasten hir a zo stag ouz he fenn eur blokad 'delio palmez. ●(1908) PIGO II 67. eur c'hlasten 'n e zorn.
- glastenn-dervglastenn-derv
f. (botanique) Chêne vert.
●(1905) BOBL 04 novembre 59/2e. Eun devez ma oe Paia gant ar boan vugale, Jakez a blante eur c'hlastenn dero e-tal dor e di.
- glasterglaster
m. –ioù
(1) Verdeur.
●(1499) Ca 92a. Glasder. g. verdeur.
●(1659) SCger 123a. verdeur, tr. «glasder.» ●150a. glasder, tr. «verdeur.» ●(1732) GReg 954a. Verdeur, tr. «Glasdèr.» ●(1738) GGreg 39. glasder p. glasderyou, tr. «verdeur.»
●(1931) VALL 777b. Verdeur, tr. «glaster m.»
(2) Gris, couleur grise.
●(1942) VALLsup 89b. la couleur gris, tr. «glaster m.»
(3) Fâcherie.
●(1942) VALLsup 72a. Fâcherie, tr. «glaster m.»
- glasteretglasteret
adj. Verdi, reverdi.
●(1907) FHAB Gouere 137. Ribl ar mor oa eta glasderet holl gant ar c'hoajou.
- glasteriñglasteriñ
v. intr. Verdoyer.
●(1930) KANNgwital 329/395. er parkeier an drevajou a deu da c'hlasteri. ●(1932) KANNgwital 351/156. ar maeziou a deu da c'hlasteri.
- glastrennglastrenn
voir glastenn
- glasvezglasvez
f.
I. Verdure.
●(1732) GReg 954a. Verdure, plantes & feuilles vertes, tr. «glasvez.»
●(1883) MIL 36-37. Daoust hag hor Zalver he unan n'en deus ket sikouret sant Joseph d'ober an eler evit trei ar c'hlasvez ?
●(1923) SKET I 48. gwrimenn ar c'hlasvez. ●(1942) DRAN 141. An noz a louede glazvez ar pantennou.
II. (phycologie)
(1) Ulves, laitues de mer.
●(1968) NOGO 212. Ulva lactuca glazvez, «verdure» (Molène). ●glasez, idem (Karreg-Hir en Kerlouan).
(2) Glasvez moan : entéromorphes.
●(1968) NOGO 212. Enteromorpha sp. glazvez 'moân, «verdure mince» (Molène).
- glasvezennglasvezenn
f. –où Lieu verdoyant.
●(1923) SKET I 29. Er glazvezennou digenvez e krozas al lammdouriou.
- glasvezet
- glasveziñglasveziñ
v.
I. V. intr.
(1) (en plt d'un terrain) Verdoyer.
●(1874) FHB 485/113b. Epad ma teu pep tra d'en em nevezi, an douar da c'hlasvezi. ●(1876) TDE.BF 230b. Glazvezi, v. n., tr. «Verdoyer.»
●(1906) KANngalon Mae 104. ar parkeier a c'hlasveze.
(2) (en plt de la végétation) Verdir.
●(1710) IN I 80. An dour (…) oc'h arrousi ar plant (…) a ra dezo dont da c'hlasvesi ha da vleunvi. ●(1732) GReg 954a. Verdoier, tr. «Glalvezi (lire : glasvezi). pr. glasvezet.»
●(1868) FHB 177/161a. an eden o tiouan hag o c'hlasvezi er parc.
●(1923) KTKG 60. Ar vezen a c'hlasvezas kerkent dre vurzud.
II. V. tr. d. Faire verdir.
●(1995) BRYV IV 23. (Milizag) kuit d'al loar da hlazvezi ar patatez.
- glasvezusglasvezus
adj. Verdoyant.
●(1732) GReg 954a. Verdoiant, verdoïante, tr. «Glasvezus.» ●Des arbres verdoïant, tr. «Güez glasvezus.»
- glaswenn
- glavglav
m. –ioù, –eier
I. (météorologie)
A.
(1) Pluie.
●(1396) Miscellanea ms latin n° 3184 f° 84r°. deo gracias, banne glau ●(1499) Ca 17a. Bannech glau. g. goutte de pluye. ●48a. Couhat glau vide in glau. ●92a. Glau. g. pluie. ●(c.1500) Cb 92b. [glau] Jnde pluuiola / le. dimi. g. petite pluye. b. glauic.
●(1659) SCger 93b. pluie, tr. «glao p. glaoueïer.» ●150a. glao, tr. «pluie.» ●(c.1680) NG 459. er glauë. ●(c.1718) CHal.ms i. Le uent, La pluye ont diminué, tr. «bihannet diminuet, abaffet é er glaü en aüel.» ●(1732) GReg 732a. Pluie, tr. «Glao. p. glaouyou. glav. p. glavyou. Van[netois] glaü.» ●956a. Ces grandes pluies font verser les blez, tr. «Flea a ra an edou gad ar glavyou bras-mâ.» ●969a. Quand les hirondelles volent bas, elles nous pronostiquent la pluie, tr. «Pa zeu ar guïmilyed da zarnigeal ez diouganont glao deomp.»
●(c.1825-1830) AJC 4365. luhed flamou tan a glaf bras. ●(1849) LLB 140. Ha mé talh er hogus er glaw drest hou peneu. ●1562. Arlerh ur glaw dalhapl. ●(1854) PSA I 93. er gleàu (…) eit refresquein en doar. ●(1856) GRD 199. Er gleàu hag er glouéh. ●(1862) JKS.lam 301. ann tiek a c'hortoz sioul glaoeier ann nevez-amzer ha re ann diskar-amzer. ●(1869) FHB 232/179a. Hogen dre ar gloeier, an dour euz ar ster-ze a zavas ken huel, ma zeaz en tiez beteg ar c'henta kombot. ●(1869) FHB 247/301b. eun tam menez sec'h (...) fustet gant an avel voallarn ha diranvet gan ar glaoyer. ●(1869) FHB 248/308b. ar glaoeyer braz, pa deuyo ar gouànv, ho dirànvo [an henchou]. ●(1895) GMB 185. On dit en petit Trég[uier] tawed è' glâ, la pluie a cessé.
●(1905) IVLD 11. pa veze c'hoezet aoualc'h gant ar glaoeier, ar Gav a c'helle (...) goalc'hi traon roc'h Massabiell. ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Ardevel a ra ar glao, tr. «la pluie commence à cesser. Trég[uier].» ●(1921) LZBt Here 7. Emaëz e kouee glao a-bil.
(2) Ober glav : pleuvoir.
●(1659) SCger 93b. plouuoir, tr. «ober glao.» ●il pleut, tr. «glaou a ra.»
●(1856) VNA 103. Il pleut, tr. «Glàu e hra.»
●(1915) HBPR 110. Eur glao a rea ma zoa spontus.
(3) Bezañ en glav : être à la pluie.
●(1933) ALBR 35. An amzer a zo en glav ; met setu aman eun devez hag a stumm ervat.
(4) Glav zo enni : il va pleuvoir.
●(1738) GGreg 32. Il y a apparence de pluie, tr. «Glao a so ènhy.»
●(1890) MOA 99a. Le temps est à la pluie, tr. «glao a zo enn-hi.»
(5) Gouenn c'hlav : signe de pluie.
●(1872) ROU 95b. Le temps est à la pluie, tr. «Goenn glao a zo.» ●(1890) MOA 99A. Le temps est à la pluie, tr. «gouenn c'hlao a zo.»●118b. Il y a apparence de pluie, tr. «gouenn c'hlao a zo gant-hi.»
(6) Lusk da c'hlav : menace, signe de pluie.
●(1919) DBFVsup 47b. bout zou lusk de hlaù, tr. «il y a menace de pluie.»
(7) Bezañ o vont da c'hlav : tourner à la pluie.
●(1984) ECDR 207. Ya, arnev 'zo ganti ! Houmañ 'zo 'vont da c'hlav !
(8) Amzer c'hlav : temps de pluie.
●(1907) BOBL 06 juillet 145/2d. An amzer c'hlao a zo kiriek da ze.
B. [sortes de pluie]
(1) Glav dre ouenn : pluie quasi-continuelle.
●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) Glô dre-ouenn : expression courante pour désigner une pluie qui ne surprend pas, ou qui dure de façon quasi continuelle pendant plusieurs jours (par opposition à glô arne : pluie d'orage).
(2) Glav touseg : pluie de grosses gouttes clairsemées.
●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) glô-touseg : se dit d'une pluie faite de grosses gouttes clairsemées comme il en tombe quelquefois en début d'orage : koue(z)a a ree beradou kement a pechou (peziou) deg gwenneg : glô touseg !
(3) Glav stok : pluie violente, torrentielle.
●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Glao-stok = pluie qui tombe avec violence.
(4) Glav kemener : pluie douce et fine.
●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Glao-kemener = pluie douce et fine.
(5) Glav skorn =
●(1868) FHB 154/395a. hag e coezas glao scorn.
(6) Glav arnev : pluie d'orage.
●(1872) GAM 5. ar glao arne e kreiz miz even ha gouere.
(7) Glav foet : petite pluie fine, pluie menue.
●(c.1718) CHal.ms iii. pluye menüe et fine, tr. «glaü munut, glaü foüet, moustrag'.»
(8) Glav munut : petite pluie fine, pluie menue.
●(c.1718) CHal.ms iii. pluye menüe et fine, tr. «glaü munut, glaü foüet, moustrag'.»
(9) Glav dourbilh : pluie abondante.
●(1915) KANNgwital 156/82. Raktal e tirollaz eur glaou dourbill. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 164. ar glao dour-bilh n’oa ket ehanet da goueza.
(10) Glav a-bil : pluie abondante.
●(18--) SAQ i 161. eur glao a bil.
(11) Glav-pil : pluie abondante.
●(1732) GReg 5a. Une pluie abondante, tr. «Glao pil.» ●65b. Il pleut à verse, tr. «glao pil a ra.»
●(2021) TREGO 14.01 p. 27d. Glao pil mad da veuziñ ar pesked.
(12) Glav pil polos : forte pluie de grosses gouttes.
●(1952) LLMM 34/47. (Douarnenez) glav-pil-polos : glav bras. ●(1955) BLBR 85/6. dindan ar glao pil-polos.
(13) Glav stank : pluie drue, abondante.
●(1633) Nom 221a-b. Nuber : pluye espesse : vn glaò stancq.
(14) Glav bihan mat da lazhañ ar boultrenn : pluie qui mouille à peine le sol et qui n’est bonne qu’à rabattre la poussière.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27ab. Ce sont d’abord de simples gouttes, qui mouillent à peine le sol, glao bihan, une pluie qui n’est bonne qu’à tuer la poussière, mad da lac’hañ ar boultrenn.
(15) Glav keuneud : perles de pluie qui tombent des branchages.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27b. Il y a ensuite les perles bien nommées qui suintent et dégoulinent des arbres, glao keuneud, la pluie des branchages.
(16) Glav munut : petite pluie, crachin.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.
(17) Glav dous mat : pluie fine, crachin.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.
II. sens fig. Pluie de (feu, etc.).
●(1790) MG 25. couéh e rei ur glàu a dan.
●(1877) EKG i 163. euz a beleac’h e kouez glao ploumm varnezho.
III. (blason populaire) Glevizion : surnom des habitants de Saint-Aignan.
●(1911) DIHU 73/282. A ré Sant-Inan é hrér Gleuizion rak ma larant gleu é léh glaù. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Saint-Aignan, Gleùizion (ils disent gleù pour glaù).
IV.
(1) Kouezhañ evel glav : mourir en nombre.
●(1937) FHAB C'hwevrer 59 *Filhor Sant Erwan. Dre-holl tud varo, tud o vervel, tud o koueza evel glao... Eun druez !
(2) Glav o kouezhañ evel ferc’hier, kement ha mein : une pluie diluvienne.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27d. glao o koueañ ’vel ferc’hier ha mein, tr. « une pluie qui tombe comme des fourches ou des pierres. »
- glav-disglavglav-disglav
adv. (Temps) à averses.
●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) glav-disklav, tr. «(temps) à averses, incertain.»
- glav-heolglav-heol
adv. (météorologie) Quel que soit le temps, par tous les temps.
●(1947) YNVL 127. bezañ bepred er-maez, glav-heol.
- glav-pilglav-pil
m. (météorologie) Pluie à grosses gouttes.
●(1922) EMAR 32. Prest 'n eur glogorenni, eur glao pil a gouezas.
- glav-pil-polos
- glav-rivin
- glavadennglavadenn
f. –où Grosse goutte de pluie.
●(1977) PBDZ 533. (Douarnenez) ur glavadenn, tr. «une grosse goutte de pluie.»
- glavaj
- glavañ / glaviañglavañ / glaviañ
v.
(1) V. impers. Pleuvoir.
●(c.1500) Cb 92b. [glau] Jtem pluo / is / ui / tum. n. gs. ga. plouuer. b. glauaff.
●(1732) GReg 731a. Pleuvoir, tr. «Glava. pr. glavet.» ●Il pleut, tr. «Glava 'ra.» ●(1752) PEll 339. Glawia, pleuvoir est assez rare chez nos Bretons.
●(1872) ROU 95. Le temps est à la pluie, tr. «o voenni rei glao, o voenni glaoia ema.» ●(1876) TDE.BF 229a. Glaoia, v. impers., tr. «Pleuvoir.»
●(1949) KROB 11/12. eun amzer vrao da fagodi, ma ne deu ket da c'hlaoia.
(2) V. intr. (en plt de nuages) Laisser tomber de la pluie.
●(1908) FHAB Gouere 210. evel ur goabrenn prest da c'hlaoia.
- glavek / glaviekglavek / glaviek
adj. (météorologie) Pluvieux.
●(c.1500) Cb 92b. [glau] Jtem pluuiosus / a / um. g. pluuieux. b. glauec.
●(1732) GReg 733b. Pluvieux, tr. «glavecq.» ●Temps pluvieux, tr. «Amser glavecq.» ●L'automne est pluvieux, tr. «An discar-amser a vez glavecq.» ●(1744) L'Arm 292a. Pluvieux, euse, tr. «Glaouêc.» ●(1752) PEll 339. Amser Glawec, & Glawoc, tems pluvieux.
●(1839) BESquil 97. dré un amzér glàuêc. ●(1857) CBF 4. Glaoek eo bet ann hanv, tr. «L'été a été pluvieux.»
●(1900) KEBR 13. Ar miz glaoiek, tr. « Le mois pluvieux » ●Ar misiou glaoiek, tr. « Les mois pluvieux » ●(1902) LZBg Gwengolo 202. er sasun glaùek. ●(1904) LZBg Mae 136. un amzér ré hlaùek. ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Pask gloek / Est baleek, tr. «(si) Pâques (est) pluvieux, août sera de même), causant bien des allées et venues (aux moissonneurs) H[au]te-Corn[ouaille] Besco.»
- glavenn
- glavennekglavennek
adj. Plein de gouttes de pluie.
●(1931) VALL 568a. plein de gouttes de pluie, tr. «glaoennek.»
- glavenniñglavenniñ
v. intr. Tomber en gouttes de pluie.
●(1931) VALL 568a. tomber en gouttes de pluie, tr. «glaoenni.»
- glaverc'hglaverc'h
m. (météorologie) Neige fondue.
●(1969) BAHE 59/35. menegomp hepken amañ daou c'her nebeut anavezet er yezh lennegel : Bouederc'h ha Glawerc'h (Glaverc'h).
- glaverezglaverez
f. Pommeau de douche.
●(1944) VKST Ebrel 113. eur gambr-kibella (…) gant eur gibell gaer gwenn-kann, eur c'hlaoerez pe eun doare-sil e beg eur gorzenn ; it dindan, digorit d'an dour hag e kouez warnoc'h evel glao puilh tomm pe yen evel m'ho peus c'hoant.
- glavet