Devri

Recherche 'pa...' : 1072 mots trouvés

Page 18 : de pasaj (851) à paskarpenn (900) :
  • pasaj
    pasaj

    m.

    (1) Passage, chemin.

    ●(1575) M 1504. Drez tremen dre'n pasaig, an paig pe'n messager, tr. «Comme passe par la route le page ou le messager.»

    (2) Endroit de passage d'une rive à l'autre.

    ●(1499) Ca 153b. Passaig pe passager. g. passaige / ou potonnier / ou marronnier. ●(1633) Nom 149b. Nauis vectoria : barque ou bateau de passage : bag pe barq euit vn treïz pe passaig. ●149b-150a. Nauis actuaria, nauiguim actuarium : barque de passage : barq á pasaig, vn treiz.

    ●(1857) HTB 180-181. Ar bageer, pehini en em geve en tu-all, o welet eun den azeet e tal ar pasach a deuas d'hen betek gant ar vag. ●(18--) GBI I 188. Anter 'r pasaj p'eo erruet, tr. «Arrivé au milieu du passage.»

  • pasajer
    pasajer

    m. –ion

    (1) Passager.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 61. ar ul lestric bihan, guet huéh-uiguênd passajour aral.

    (2) Passeur.

    ●(1499) Ca 153b. Passaig pe passager. g. passaige / ou potonnier / ou marronnier.

    ●(1867) GBI I 180. Pasager paour (…), / Tremenet anomp 'n ur vaged, tr. «Cher passager (….), / Passez-nous dans votre barque.» ●(1889) ADBr 104. Pa oant digwêt wardro 'n hanter, / Fellas d'ar passager drouc-ober, tr. «Quand ils furent arrivés vers la moitié (du passage), / Le passeur voulut abuser d'elle.»

  • pasamant
    pasamant

    m. Passement.

    ●(1659) SCger 89a. passement, tr. «passamant.» ●(1732) GReg 148a. Chamarrure, tr. «Paçzamand. p. paçzamanchou.» ●700a. Passement, ornement d'habits, tr. «Pasamand. p. pasamanchou.»

    ●(1847) GBI I 376. 'N habit-newez gant passamant, tr. «Un habit neuf, avec passements.» ●(1868) SBI I 274. Me em visko en passemant, tr. «Je m'habillerai en passementerie.»

    ●(1914) DFBP 237a. passement, tr. «Pasamant.»

  • pasamanterezh .1
    pasamanterezh .1

    f. Passementerie (magasin).

    ●(1931) VALL 538a. Passementerie, tr. «pasamanterez f. (magasin).»

  • pasamanterezh .2
    pasamanterezh .2

    m. Passementerie (industrie).

    ●(1914) DFBP 237a. passementerie, tr. «Pasamantërez.» ●(1931) VALL 538a. Passementerie, tr. «pasamanterez m. (industrie).»

  • pasamantiñ
    pasamantiñ

    v. tr. d. Passementer.

    ●(1732) GReg 148a. Chamarrer un habit, tr. «Paçzmanti. pr. paçzamantet, un abid.» ●700a. Passementer, tr. «Pasamanti. pr. pasamantet.»

    ●(1914) DFBP 237a. passementer, tr. «Pasamanti.»

  • pasander
    pasander

    m. –ion Passager.

    ●(1767) ISpour 184. na meit d'er passanderion. ●(1792) CAg 76. In ë force ur passandour / De monet bean d'er sehuele. ●(17--) TE 433. ur passandour hanhuét Simon.

    ●(1884) MCJ 129. é hortoz passanderion.

  • pasant
    pasant

    prép. Plus de.

    ●(1884) MCJ 228. p'en dé gùir é varhue passant puar-uiguênd mil bamdé. ●244. Pasant deu uiguênd mil dén e oé deja interret !

  • pasata / pasatat
    pasata / pasatat

    v. intr. Toussoter.

    ●(1931) VALL 748a. Toussoter, tr. «pasetat V[annetais].» ●(1982) PBLS 628. (Langoned) passatad, tr. «tousser.»

  • pasatat
    pasatat

    voir pasata

  • pasavan
    pasavan

    m. Laisser-passer, passavant.

    ●(1969) BAHE 60/33. al lez-da-dremen, pe ar pasavan, gouez d'an dud.

  • pase
    pase

    prép. & conj.

    I. Prép.

    (1) [devant un chiffre, un nombre] Plus de.

    ●(1900) FHAB Genver 5. passe daou ugent vloaz. ●(1912) KANNjuch Ebrel 4/30. passe 140 goaz o deus roet ho hano. ●(1975) UVUD 168. (Plougerne) Ennez a rea marc'hajou da gempenn keuneud. (…) O ! me, pehe dale ebet evit kempenn da geuneud ganta ! Pase daou-c'hant bemdiz a rea.

    (2) [devant un adj.] Plus que.

    ●(1912) KANNgwital 110/5. peb tra a deue pase mad. ●(1912) FHAB Ebrel 106. ne viche ket an Ebestel passe-diskiant. ●(1922) IATA 13. passe mal eo medi. ●(1924) CDFi 29 mars 1. da welet ar zal pase kaer. ●(1932) ALMA 42. mennoz pase brao. ●(1984) HYZH 154-155/86. Pase-gagn da droc'hañ. ●(1995) BRYV II 11. (Milizag) Mez eun abadenn all a oa neuze o vond kuit deuz ar vankañsou ! An dra-ze a oa pase, pase kalonuz, ya !

    (3) Pase poent : plus que temps de.

    ●(1906) KANngalon Meurzh 67. Cloarec, Bail, Dubuisson, setu aze tri hag a zo pase poent banna anez-ho er meaz euz ar Gampr.

    (4) Pase mall : plus que temps de.

    ●(1907) KANngalon C'hwevrer 333. pase mall eo deomp chench.

    II. Loc. conj. Pase ma =

    ●(c.1825/30) AJC 6890. pase ma voelgond divonted o homandand.

  • pase-gloan
    pase-gloan

    m. Aiguille à laine.

    ●(1931) VALL 16a. Aiguille à laine, tr. «pase-gloan m.»

  • paseadenn
    paseadenn

    f. –où (couture) Reprise.

    ●(1931) GWAL 136-137/429. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Paseadenn : galleg : reprise (de couture) (gg.) liester : –ou.

  • paseadenniñ
    paseadenniñ

    v. tr. d. (couture) Repriser.

    ●(1931) GWAL 136-137/429. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Paseadenni : repriser. ●(1992) HYZH 189/58. (Treboull) ha vie roet deoc'h ur vazaouenn neuze da baseadenniñ – neuze vie ket chaosetoù vie ken bazeier.

  • paseal / pasiñ
    paseal / pasiñ

    v.

    I. V. intr.

    A. (sujet : qqn)

    (1) Passer.

    ●(1818) HJC 356. de basseign dré-hont.

    ●(1963) TDBB 337. Eun de oein i passein.

    (2) Paseal-dibaseal : passer et repasser sans arrêt.

    ●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) paseal-dibaseal, tr. «ne faire que passer et repasser.»

    (3) Mourir.

    ●(1792) CAg 45. Paré-on… é-han de-bassein… ●Penaus ? requis è merhuele ? / Quent-pèel… touchant é passein !

    ●(1857) GUG 100. Parrihue-on, é han de bassein.

    B. (sujet : qqc.) Se passer, se produire, arriver.

    ●(1906) BOBL 25 août 101/3a. ar pez a basev ebarz ar Sosiete. ●(1915) FBBF 97 (05 septembre). ha breman memes ne c'hellent ket gouzout petra a bassef.

    C. (sujet : le temps) Passer.

    ●(1915) FBBF 97 (05 septembre). an amzer abassef atao.

    II. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Passer (son temps).

    ●(17--) VO 57. Barlobiage e zou ur sod inclination en dès certæn tud de bassein ou amzér é h'obér (...) castelleu él loër.

    (4) Bout paset ouzh : passer pour.

    ●(1839) BEScrom 1. hag a vihannoh bout passet doh tud ingrat, n'ellet quet refuse a garein Jésus-Chrouist.

    B. V. tr. i. Paseal gant : se contenter de, faire avec.

    ●(1790) MG 89-90. ha me grèd é passeèn guet ur greuèn-vara bamdé.

    ●(1906) BOBL 01 septembre 102/2d. ar seurt kefiou-ze na c'hellont ket kemer dle, ar re-ma eta a zo oblijet da baseal gant ar pez a zo.

  • pased
    pased

    f. –où

    (1) Escabeau, banc, tabouret.

    ●(1723) CHal 24. Bassette, ou bréchette, tr. «escabeau, tabouret, placet.» ●(1744) L'Arm 374b. Tabouret, tr. «Bassêtte.. eu. m. ou f.» ●(1745) BT 352. ar er bassætte, tr. «sur l'escabeau.» ●(1792) CAg 70. Ur penn bassed ë-zou é trone.

    ●(1903) EGBV 46. based, m. plur. eu, tr. «escabeau, banc.» ●(1904) DBFV 18b. based, m. pl. eu, tr. «escabeau, banc, tabouret.» ●basedig, tr. «m. petit établi.» ●(1905) KDBA 15. uzein hou rèvreu lavreg get pasedeu er skol. ●(1906) HIVL 164. krapein e hrér ar er basedeu, ar er hadoérieu. ●(1906) HPSA 26. un taul troed pased. ●(1912) BUEV 92. ar er based vihan-sé. ●100. deuhlinet ar er memb pased. ●118. doh er hadoérieu ha doh er pasedeu. ●(1912) BUBU 63. tauleu ha passedeu. ●(1931) VALL 270b. Escabeau, tr. «V[annetais] pased f.» ●724a. Tabouret, tr. «V[annetais] pased f.»

    (2) Établi.

    ●(1744) L'Arm 143a. Etabli, tr. «Taule ou Bassêtte, ur munuzérr. f.»

    ●(1856) VNA 55. un Etabli, tr. «ur Bassèd.»

    ●(1903) EGBV 46. based, m. pl. eu, tr. «établi.» ●86. pased, f. pl. eu, tr. «établi.» ●(1904) DBFV 18b. based, m. pl. eu, tr. «établi.» ●(1906) HIVL 140. ean e rid d'é vased labour. ●(1931) VALL 274b. Établi, tr. «pased f. pl. eu V[annetais].» ●(1934) BRUS 274. Un établi, tr. «ur based –eu.» ●(1935) DIHU 285/236. É ma er melinér ar er based.

    (3) Batte de blanchisseuse.

    ●(1744) L'Arm 420a. Batte de blanchisseuse, tr. «Bassætte. m. ou f.»

    (4) = (?) Billot pour décapiter (?).

    ●(1906) HIVL 97. en dén en doé reit é vohal e oé bet é zeu droed flastret d'ur bill koed é klask er lakat ar er based.

    (5) Krog-pased : valet d'établi.

    ●(1903) EGBV 86. krog pased, tr. «valet (d'établi).» ●(1907) VBFV.bf 44b. krog-pased, m., tr. «valet d'établi.» ●(1931) VALL 771a. Valet d'établi, tr. «V[annetais] krog-pased m.»

    (6) Biñs-pased : étau.

    ●(1907) VBFV.fb 39a. étau, tr. «vins pased, f.»

  • pasedenniñ
    pasedenniñ

    v. tr. d. (couture) Repriser.

    ●(1982) HYZH 147/28. (Treboull) p'eus ken ober sin ho chaosonoù, me basedenno anezho deoc'h.» Setu ar plac'hig vie o vont d'ar gêr gant e chaosonoù da basedenniñ.

  • paseer
    paseer

    m. –ion Passeur.

    ●(1904) BOBL 24 décembre 14/3a. Ar Guer, paseer, an noa tremenet Laurenz Ar Roue gant e vag.

  • paseet
    paseet

    adj. Passé.

    ●(1790) PEdenneu 71. me fal vuhé passét.

    ●(1902) LZBg Gwengolo 231. er gouian paset. ●240. Er suhun paset. ●(1907) VBFV.bf 58a. er blé paset, tr. «l'année dernière.»

  • pasell
    pasell

    s. –où (?).

    (1) =

    ●(1933) IVGV 29. Pasellou kêr, elec'h 'man chomaj an dud etre.

    (2) =

    ●(1978) BAHE 97-98/27. Klouedoù a gloze pep toull-karr, chouket mat en o faselloù-mein.

  • pasepi
    pasepi

    m. (danse) Passe-pied.

    ●(1914) DFBP 237b. passe-pied, tr. «Pasepi.»

  • pasepiañ
    pasepiañ

    v. intr. Piétiner.

    ●(1980) LLMM 210/261. pasepiañ war an douar mouest. ●(1982) TKRH 109. Ganimp-ni o pasepiañ e-pad an deiz.

  • pasepie
    pasepie

    m. (danse) Passe-pied.

    ●(1647) Am A.338. Ac eff na danç mat craq hep rabaty / Hen guis ur cezguy (lire : cozquy) ar passe pié, tr. Herve Bihan « Ne danse-t-il pas bien, absolument, sans en rabattre, / Comme un vieux chien, le passe-pied ? »

    ●(1963) TDBB 464. Passepie nevez, passepie plen, / Neb a raio en a ranko beañ den. / Passepie nevez, passepie Gwerran, / N'hini a raio n'eañ, ranko beañ koant, tr. «Passepied nouveau, passepied régulier – celui qui le dansera devra être un homme. – Passepied nouveau, passepied de Guerrand – celle qui le dansera devra être jolie.»

  • paseporzh
    paseporzh

    m. Passeport.

    ●(1914) DFBP 237b. passe-port, tr. «Paseporz.»

  • pasetañs
    pasetañs

    m. Passe-temps.

    ●(1612) Cnf.epist 22. da quemeret ho passe-tans.

    ●(1741) RO 442. enem diuertissan ebars en passetans. ●(1792) BD 2236. Lequet ho passetans mo pet ma cheloet, tr. «prenez votre temps, je vous prie, pour m'écouter.» ●5172. hon jstoir ne nemert eur passetans, tr. «notre histoire n'est qu'un passe-temps.»

  • pasiañs
    pasiañs

    f. Patience.

    ●(1907) VBFV.bf 58b. pasians, f., tr. «patience.»

  • pasiant
    pasiant

    adj.

    I.

    (1) Attr./Épith. Patient.

    ●(1575) M 3267-3268. Yoa infinit dre merit euidant, / Beatitud dan tut à voé prudant / Ha patiant ardant en carantez, tr. «Joie infinie pour un mérite éclatant, / Béatitude aux gens qui furent sages / Et patients, ardents en amour.»

    ●(1659) SCger 87a. pacifique, tr. «patiant.» ●89b. patient, tr. «item.» ●162a. paciant, tr. «patient.» ●(c.1718) CHal.ms iii. patient, tr. «patiant, andurabl.» ●(1732) GReg 702b. Patient, tr. «Paciandt.»

    ●(1907) VBFV.bf 58b. pasiant, adj., tr. «patient.»

    (2) Adv. Patiemment.

    ●(1710) IN I 67. hac en deveus quer patiant va gortoet.

    II. Pasiant evel un ael : voir ael.

  • pasiantaat
    pasiantaat

    v. intr. Patienter.

    ●(1659) SCger 89b. patienter, tr. «patientat.» ●162a. paciantat, tr. «patianter.» ●(1732) GReg 348b. Prendre patience en enrageant, tr. «Paciantaat eñ desped d'e zent.» ●702b. Patienter, tr. «Paciandtât. pr. paciandteët.»

  • pasiantamant
    pasiantamant

    adv. Patiemment.

    ●(1612) Cnf 64a. anduriff paciantamant an ré fachus. ●(1621) Mc 54. ne'm eux quet enduret paciantamant.

  • pasianted .1
    pasianted .1

    f.

    (1) Patience.

    ●(1575) M 3546. Quempret gouruent ouz hent patientet, tr. «Être jaloux du chemin de patience.» ●(1621) Mc 77. reiff deze paciantet.

    ●(1659) SCger 89b. patienter, tr. «quemeret patientet.» ●(c.1680) NG 232. pacientait cameret. ●723. guet pasiantet. ●(1710) IN I 165. gant ur batiantet vras. ●(1732) GReg 130b. Il faudra boire le calice, tr. «red a vezo souffr gand fermder ha pacyanded.» ●702b. Patience, tr. «Pacianded. van[netois] pacianted.» ●(1790) Ismar 8. Er Batiantæt, e ra souffrein a galon vat (…) en ol poénieu. ●(17--) TE 274. er batiantæt, péhani-zou dihuèn hac apoué en ol vertuyeu.

    ●(1857) GUG 3. Patiantæt ha nerh eit gobér me labour. ●(1861) JEI 67. Sellet gued péh paciantæt en ou andure.

    ●(1907) PERS 213. he humilite, he basiantet. ●(1911) SKRS II 248. Pa gav deoc'h ema ho pasianted o vont diganeoc'h.

    (2) War e basianted : tranquillement.

    ●(1910) YPAG 2. vijen bet breman oc'h evan eur chopinad, war ma fasianted. ●(1920) AMJV 14. Livirit d'in, va zad ker, mes var ho pasianted, perak ec'h enebit ouzin.

    (3) Reiñ pasianted da ub. : foutre la paix à qqn.

    ●(1741) RO 3676. Ro din pasiantet gant da couesion. ●4760. Ro din pasiantet gant ar fals profet se.

  • pasianted .2
    pasianted .2

    f. (botanique) Patience.

    ●(1633) Nom 87b. Lapathum, rumex satiuus, officinis lapathium, hippolapathum Galeno, quidem rhabarbarum monachorum : patience : patiantet.

  • pasiantez
    pasiantez

    f. (botanique) Patience.

    ●(1732) GReg 702b. Patience, plante, tr. «Ar bacyantès.»

  • pasiantiñ / pasiantat
    pasiantiñ / pasiantat

    v.

    (1) V. intr. Attendre avec patience, patienter.

    ●(1647) Am 661. Ne nem aznoazit / A patiantit, tr. «Ne vous inquiétez pas, / Et patientez.»

    ●(1732) GReg 702b. Patienter, tr. «Van[netois] paciandteiñ.» ●(1790) MG 185. Patiantet un tamiq. ●(1792) HS 163. gobér dehi paciantein.

    ●(1907) VBFV.bf 58b. pasiantein, v. n., tr. «patienter.» ●(1941) ARVR 39/4d. War-bouez pasianti ugent munut.

    (2) En em basiantat : prendre patience.

    ●(1741) RO 876-877. leueret franc dam sat / Enem basiantat. ●3796. Enem bassiantet mar be ô bolontez.

  • pasifiañ
    pasifiañ

    v. tr. d. Pacifier.

    ●(1499) Ca 151a. Pacifiaff et pacific in peuh vide.

  • pasifik
    pasifik

    adj. Pacifique.

    ●(1499) Ca 151a. Pacifiaff et pacific in peuh vide. ●(1557) B I 34. Bout enn hy dic pacific bizhuyquen, tr. «rester dans ce royaume tranquille et en paix à jamais.» ●(1612) Cnf 3. Da Iesvs Christ roue pacific ves an eneffov.

  • Pasifik (Ar)
    Pasifik (Ar)

    m. Océan Pacifique.

    ●(1977) TDBP II 134. E kanal Panama a zo (ez eus) teir dor da zevel euz an Atlantik ha diou da ziskenn er Pasifik.

  • pasiñ .2
    pasiñ .2

    voir paseal

  • pasiñ / pas .1
    pasiñ / pas .1

    v.

    I. V. intr. Pas ha dibas : passer et repasser.

    ●(1906) DIHU 8/137. Kaer en doé en aùél pas ha dibas flourik diar fas Mériadeg.

    II. V. tr. d.

    (1) Passer (du temps).

    ●(1821) SST 38. É petra e passas-ean é amzer bet a ino ?

    ●(1924) SBED 23. Eit pas un tam amzér é mesk get me hérent.

    (2) Passer, pardonner.

    ●(1790) Ismar 398. tud diavis ha digousciançus péré e bass tout. ●551. Covezerion péré e bass tout.

    III. V. pron. réfl. En em basiñ.

    (1) Se passer, se produire.

    ●(1821) SST 60. Men en hum bassas quement-cé ?

    (2) En em basiñ a : se passer de.

    ●(1821) SST i. Er bet-man ne ell quet hum bassein a sclerder en hiaul, na mab dein a science er salvedigueah. ●89. A ne ellamp quet hum bassein a græce Doué ?

  • pasion
    pasion

    f. –où

    I.

    (1) Passion (du Christ).

    ●(1456) Credo 8-10. Hac agouz avas passion dedan pilat / crucifiet dan marue quenbuan voe / laquet ha goudese sepeliet, tr. «Et a souffert (la) passion, / crucifié sous Pilate ; / aussitôt il fut mis à mort / et ensuite enseveli.» ●(1499) Ca 153b. Passion. g. idem. ●(1530) Pm 17. Goude an passion, tr. «Après la Passion.»

    ●(c.1680) NG 119. dre e varuë hac e pasion.

    (2) Impulsions.

    ●(1612) Cnf.epist 22. da faezaff, da doeuaff, an passionou. ●(1625) Bel 115. an gourchemenman, à bers oll assamblez an disprisancc, an cassony, an buhaneguez, rancun, an iniuriou, ha passionou arall.

    (3) Agonie.

    ●(1659) SCger 162b. passion, tr. «agonie.» ●(1732) GReg 20a. Agonie, prises avec la mort, tr. «Paçzion.» ●(1744) L'Arm 245b. Les douleurs de la mort, tr. «passion. f.» ●271b. Passion, souffrances à la mort, tr. «Passion.. neu. f.»

    ●(1877) BSA 76. e c'houzanve diou bassion.

    ●(1945) GPRV 108. hag en eur va fasion, pa vin war va zremenvan.

    II.

    (1) Bezañ en e basion : être à l'agonie.

    ●(1732) GReg 20a. Il est à l'agonie, tr. «ê ma èn e baçzion.»

    ●(1868) SBI II 248 (T). Ar Gallic a lavare, pa oa en he bassion, tr. F.-V. an Uhel «Le Gallic disait, dans sa passion.» (1) Passion est ici employé dans le sens de souffrance, agonie.

    ●(1900) FHAB Genver/C'hwevrer 25 (L) Y.-V. ar Gall. Abenn kreiz deiz e oa en he basion ha da bemp heur e tremenaz. ●(1909) NOAR 116. Ar bugel a yoa en e basion… alteri a rea atao. ●(1978) PBPP 2.2/415 (T-Plougouskant). En e basion emañ, tr. J. le Du «il est à l'agonie.»

    (2) Mont e pasionoù : être à l’agonie.

    ●(1868) SBI II 72. Ar roncon zo warnhan, êt ê en passionou, tr. «il râle, il est entré dans ses passions.»

    (3) Antren er basion : entrer en agonie.

    ●(1903) ADBr xviii 353. Ia 'om fassion c'hon oc'h antren.

    (4) Seniñ ar basion : sonner les cloches pour les agonisants afin que l'on se mette en prière pour eux.

    ●(1732) GReg 20a. Sonner l'agonie, tr. «Séni ar baçzion.»

    (5) Kas e basion da ub. : porter l'extrême-onction à qqn.

    ●(1969) LIMO 01 mars. ma oè bet galvet, abret de vitin, de voned de gas é basion d'un dén klan é Kervichér. (...) Chetu aben-kaër er beleg é kemér é boch nouien édan é gazal.

    III.

    (1) Kloc'h ar basion =

    ●(1732) GReg 20a. La cloche qui sonne d'ordinaire l'agonie, tr. «Cloc'h ar baçzion.»

    (2) Boked ar Basion : fleur de passiflore.

    ●(1732) GReg 479a. Fleurs de la passion, tr. «Bocqedou ar baçzion.»

    IV. (religion)

    (1) Passion (du Christ).

    ●(1727) HB 82. nosquent e Bassion.

    ●(1867) FHB 124/154a. passion hor zalver J.C.

    ●(1900) BUSF 10-11. eañ e gampèné get é goutèl kroézieu-koèd ; ha goude, é kér, eañ e gavé forh éz saù dehé, rag a vad en ou ré d'en dud eit ou lakat de chonjal é passion er Salvér.

    (2) Représentation de la Passion.

    ●(1883) MIL 150. Var ar stern-aoter-ze eo scultret ar Bassion e c'huec'h tolen.

    (3) Merc'her ar Basion =

    ●(1974) YABA 23.02. Moned e hrènt de govesat de merhér er Basion.

    (4) Sizhun ar Basion : semaine de la Passion.

    ●(1869) TDE.FB 660a. La semaine de la passion, tr. «sizun ar basion.»

  • Pasionist
    Pasionist

    m. –ed (religion) Passioniste.

    ●(1911) BUAZperrot 309. Sant Pol ar Groaz / Diazezour Urz ar Basionisted. ●Ar Basionisted, dre le, a dlie skigna muia ma c'helljent an devosion da Basion Hor Zalver.

  • pasiv
    pasiv

    m. Passif.

    ●(1499) Ca 153b. Passiff. idem.

  • pask .1
    pask .1

    m. Colle des tisserands.

    ●(1876) TDE.BF 498b. Pask, s. m., tr. «Colle des tisserands.»

  • pask .2
    pask .2

    m. –où

    I.

    A. Pâques.

    ●(1499) Ca 153b. Pasq. g. pasques. ●(1576) H 24. Alleluya a lauarer a pasch bede an septuagesim, tr. « Hallelujah is said from Easter till Septuagesima. » ●26. A nedelec bede an chandelour hac an pasch bede an dreindet, tr. « From Christmas until the Candlemas and from Easter until Trinity Sunday. » ●(1633) Nom 226a. Pascha, paschzlis dies : le iour de Pasques : dez Pasq, diçcul Pasq.

    ●(1659) SCger 89a. Pasque, tr. «Pasq.» ●162b. Pasq, tr. «Pasque.» ●(1727) HB 564. etre Pasq ha Pantecost. ●(1732) GReg 690b. Paque, tr. «Pasq.» ●Le Dimanche de Pâque, tr. «Diçzul basq. diçzul phasq. sul phasq.» ●Les fêtes de Pâques, tr. «Goëlyou basq. goëlyou phasq. Van[netois] goëlyëu pasq.»

    ●(1821) SST 145. Sul Vasq, Sul Quasimodo, sul er Pantecoust.

    ●(1911) BUAZperrot 130. vardro goueliou Pask.

    B.

    (1) Taol-Fask : la balustrade où l’on communie à Pâques.

    ●(1790) MG 258. ma hum bresantehai en dén-ze doh en Daul-Vasq, rét-mat vehai d’hé Govezour rein dehou er Gomunion.

    (2) Aviel-Fask =

    ●(1877) FHB (3e série) 6/45a. goude an aviel-fask.

    (3) Dour-Fask : eau bénite de la fête pascale.

    ●(1942) VALLsup 59. Eau bénite ; celle que l’on va chercher après la bénédiction de l’eau le samedi saint, tr. «dour-Fask (pour dour-Pask.)»

    (4) Sul-fask vihan : dimanche de petites Pâques, Quasimodo.

    ●(1766) MM 714. dizzul fasq vian diveza, tr. «Le dernier dimanche de Petites-Pâques.»

    ●(1880) SAB 289. Sul fasc-vian (Quasimodo).

    (5) Pask-Louarn =

    ●(c.1894) IJB.ms i 19. e teuaz an deiz merket gant an aotrou person, d’ar vugale da vont da ober o fask louarn.

    ●(1907) BOBL 03 août 149/2d. Ober ar pez a hanvomp ar Pask-louarn. ●(1907) FHAB Kerzu 315. Tri miz goude m’oa eat euz Lok-Maria ec’h en em gave ar Pask-Louarn. ●(1935) CDFi 27 avril. En deiziou-man e dlie ober e bask-louarn.

    (6) Amzer Fask : temps pascal.

    ●(1866) FHB 63/90a. En amzer Fasc. ●(1869) SAG 20. en amzer fask. ●(1890) ARK 64. epad ann amzer Fask.

    ●(1911) BUAZperrot 130. o veza ma oa digor amzer fask. ●195. O veza m’edo amzer Fask o tigeri en abardaëz.

    (7) Koan Bask : la Cène.

    ●(1904) SKRS i 112. o tibri ar goan-bask (1) gant he zaouzek Abostol. (1) E gallek : la Cène.

    (8) Gouel-Fask : fête pascale.

    ●(1857) AVImaheu 119. de ouil Vasq.

    (9) Sul Fask : dimanche de Pâques.

    ●(1732) GReg 690b. Le Dimanche de Pâque, tr. «Diçzul basq. diçzul phasq. sul phasq.»

    ●(1937) DIHU 310 Ebrel 246. De sadorn ha de sul Fask éh oè galùet en « Dihunerion » de rein dorn de baotred iouank Dinzag d’ober ur filajad.

    (10) Lun Fask : lundi de Pâques.

    (11) Yaou Bask/Fask : jeudi de l’Ascension.

    ●(1732) GReg 55a. La Fête de l’Ascention, tr. «Yaoü-phasq.» (...) Van. yéü-basq.» ●(1761) HBrezonec prefaç [8]. chifrou an Assantion pe ar Yaou Basc.

    ●(1857) CBF 32. D’ar iaou Bask. ●(1867) BBZ III 282. d’ar iou fask. ●(1869) FHB 224/114b. bep bloaz, d’ar iaou-fask.

    ●(1900) MSJO 248. deis ar Iaou-Bask. ●(1910) MBJL 119. evit yaou bask an Asansion. ●(1915) MMED 324. deiz ar Iaou-Bask. ●(1925) BUAZmadeg 272. betek gouel Iaou-Bask. ●(1932) FHAB 235. da c’houel ar Yaou-Bask.

    II. M.

    A. [au plur.]

    (1) =

    ●(1904) KANNgwital 17/135. Dont eleiz da bedi evit bugale ar Paskou.

    (2) Bezañ war e baskoù =

    ●(1925) BUAZmadeg 30. goude beza desket ho c'hatekiz epad m'edont var ho faskou etouez ar vugale.

    B.

    (1) Communion.

    ●(1912) KANNgwital 112/119. Er zizun-ma e vezo kaset ho Fask d'ar re glanv. ●(1914) KANNgwital 137/403. pa deuint da glask ho fask.

    (2) Pask kentañ : première communion.

    ●(1868) KMM 192. Mes, divar m'e doe greet e fasc kenta. ●(1878) EKG II 157-158. Hag he-man, ar mec'hiok bian-man, en deuz great he bask kenta.

    ●(1906) KANngalon Mae 105. ne vezo mui dizale a baskou kenta !... ●(1909) FHAB Eost 232. Daouzek vloas oa pa reas e bask kenta, ha ne c'hellas morse ober e drede, re goz oa. ●(1911) BUAZperrot 76. d'e zek vloaz e reas e bask kenta.

    (3) Trede pask =

    ●(1909) FHAB Eost 232. Daouzek vloas oa pa reas e bask kenta, ha ne c'hellas morse ober e drede, re goz oa.

    (4) Pevare pask =

    ●(1935) CDFi 14 septembre. ar c'hosa anezo n'en doa ket great c'hoaz e bevare pask.

    (5) Pask bihan : petite communion.

    ●(1925) LZBt Meurzh 38. c'hoant bras dean da welet e vugel seiz vla oc'h ober e bask bihan.

    (6) Paskoù bras =

    ●(1962) BAHE 30/30. Ur skoliad aketus ha devot-meurbet e oa Renan, eme Alexis Mahe, ha graet en deus e Baskoù-bras en un doare skouerius-tre.

  • paskadur
    paskadur

    m.

    (1) Pâture.

    ●(1499) Ca 153b. g. paissement. b. pasquadur.

    ●(1732) GReg 662a. Nourriture, pâture, tr. «Pasqadur.» ●703b. Pâture, nourriture propre à chaque animal, tr. «Pasqadur.»

    (2) Amorce, appât.

    ●(1732) GReg 34a. Amorce, appât qui attire & qui persuade, tr. «emors. amorch. pascadur.» ●L'argent & les plaisirs sont les amorces du vice, tr. «An arc'hand hac ar bligeadur a so an emors eus ar viçz, ou, a so pascadur ar viçz.»

    (3) =

    ●(1732) GReg 687a. L'action de paître ainsi [un enfant], tr. «pasqadur.»

  • paskadurezh
    paskadurezh

    f. Pâture.

    ●(1732) GReg 662a. Nourriture, pâture, tr. «pasqadurez.»

  • paskal
    paskal

    adj. (religion) Pascal.

    ●(1846) DGG 334. d'ar yaou amblit epad ar goan bascal.

  • paskañ .2
    paskañ .2

    v. (religion)

    I. V. intr.

    (1) Faire sa première communion.

    ●(1866) LZBt Gwengolo 200. Ar vugale a zo er Vreuriez ha n'ho deuz ket pasket c'hoaz. ●(1896) GMB 464. pet[it] tréc[orois] n'en eus ket pasket c'hoaz, il n'a pas encore fait sa première communion.

    ●(1942) VALLsup 35b. Faire sa première communion, tr. «paskañ T[régor].»

    (2) Communier, recevoir la communion.

    ●(1908) FHAB Even 167. deski, en eur ober pemzek devez pe teir sizun, kement 'zo red evit beza digemeret da baska. ●(1920) AMJV 12. tud choumet heb paska. ●(1924) LZBt Mezheven 38. pedi ar gristenien da zont da baskan. ●(1931) VALL 137a. Communier, tr. «paska.»

    II. V. tr. d. Donner la communion (à qqn).

    ●(1914) KANNgwital 137/403. e vezo kofeseat an oll vugale da baska.

  • paskañ / paskiñ / pasko .1
    paskañ / paskiñ / pasko .1

    v. tr. d.

    I

    (1) Nourrir.

    ●(1732) GReg 687a. Paître un enfant, un paralitique, tr. «Pasqa. pr. pasqet. Van[netois] pasqeiñ.» ●Le Sauveur dit à Saint Pierre, pais mes brebis, tr. «Hon Salver a lavaras d'e Abostol Pezr : pasq va dêved.»

    ●(1876) TDE.BF 498b. Paska, v. a., tr. «Nourrir, alimenter.»

    (2) Mâcher (sa nourriture à un bébé).

    ●(1879) BMN 201. Hi eo a basc dezhan he dammic boed keit ne hell ket mala mad he-unan.

    ●(1982) PBLS 623. (Sant-Servez-Kallag) pasko, tr. «mâcher la bouillie avant de la donner aux bébés.»

    ►absol.

    ●(1870) FHB 285/189a. Scuiz oant, credabl, o pasca deomp.

    (2) Paître.

    ●(1659) SCger 162b. pasqua, tr. «paistre.»

    (3) Abecquer.

    ●(1659) SCger 2a. Abbecher, tr. «Pasqua.» ●(1732) GReg 4a. Abbecher, donner la becquée à un oiseau, tr. «Pasqa. pr. pasquet. Van[netois] Pasqueiñ ur pichon.»

    II. sens fig.

    (1) Paskañ ub. =

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il faut lui faire le bec, tr. «red é ober e vec, red é er pasquein.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Ie l'ai bien rembarré, tr. «memés ean pasquet distroeit mat.» ●Ie lui ai donné son reste, tr. «memes serret e vec, memés ean pasquet guet ur guir.» ●Ie lui ai bien riué son Clou, tr. «laret emmés é affer' dehou, memés ean pasquet mat.»

    (2) Paskañ ub. gant komzoù kaer : abuser qqn.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amuser, tr. «abusein, arrestein, pasquein, unan bennac guet comseu caër.»

    (3) Paskañ e draoù d'ub. : dire son fait à qqn.

    ●(1934) MAAZ 10. Éh an mé de baskein é dreu d'en tam Person-sé ha d'en deskein de «ioutat» er ré ne vent ket ag é dud.

    (4) Paskañ udb. da grediñ da ub. : faire croire qqc. à qqn.

    ●(1974) YABA 20.04. er péh en doé pasket d'ein de gredein ur foétour-hent un dé ma em oé amzér de cheleu dohton.

    (5) Paskañ gevier : dire des mensonges.

    ●(1955) STBJ 57. Ha ma c'herent a lonke kement gaou a baske dezo.

    III. Paskañ luz da ub. : voir luz.

  • paskarpenn
    paskarpenn

    f. Femme légère, facile.

    ●(19--) NEAM. Paskarpen : Eman adarre o c'hoari he vaskarpen = se dit d'une femme qui court la prétentaine.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...