Devri

Recherche 'pa...' : 1072 mots trouvés

Page 20 : de patach (951) à patroman (1000) :
  • patach
    patach

    m. –où (marine) Patache.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. patache, tr. «patach'.» ●(1744) L'Arm 272a. Patache, tr. «Patache.. eu. m.»

  • pataforn
    pataforn

    s. =

    ●(1923) BUBR 36/776. des vaisseliers et des lits-clos du rez-de-chaussée rangés d'affilée le long du mur, à la suite du patafourn.

    ●(2000) PCRMM 770. (Plougastell-Daoulaz) au dessus du pataforn, table-tréteau servant à ranger la vaisselle, et quelques aliments.

  • patakouilh
    patakouilh

    m. Mollasson, personne sans entrain.

    ●(1982) PBLS 57. (Langoned) patakouilh, tr. «(argot) poule mouillée, personne sans entrain, indifférente.»

  • patant .1
    patant .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Patent.

    ●(1576) Cath 4. euel maz eo patent en he legent, tr. «comme c'est évident dans la légende.» ●(1621) Mc 22. Lauaret traou patant. ●(1633) Nom 6b-7a. Diploma : lettres patentes de quelque Prince ou Seigneur, bulles : lizerou patant digant vn priñçc pe vn autrou bennac, buillou. ●(1659) SCger 54a. euident, tr. «patant.» ●125a. visible, tr. «patant.» ●162b. patant, tr. «visible.»

    ●(1732) GReg 702a. Patent, ente, manifeste, visible, tr. «Patant.» ●Cette verité est patente, tr. «Ar viryonez-ze a so patant.»

    ●(1907) KANngalon Genver 311. lamet digant ho ferc'hen ha roet enep guir, dre eul laeronsi patant hag euzuz, d'ar gommun pe d'an ti kear.

    (2) Adv. Clairement.

    ●(1850) JAC 101. Me zisquezo patant va c'houraj marsial. ●(1834) SIM 126. sclêr patant. ●(18--) AID 36. guelet a ran patant, tr. «je vois clairement.»

  • patant .2
    patant .2

    m. –où Patente.

    ●(1905) BOBL 18 novembre 61/2a. Patantou ar Gonversanted (…) kavet e vo mare pe vare trukou ha kildroiou evelse da greski deuz eun neubeudik ho patant.

  • patantamant
    patantamant

    adv. Patentemment.

    ●(1829) HBM 15. evit er prouvi deo'h (lire :deoc'h) patantamant.

  • patantenn
    patantenn

    f. –où

    (1) Patente.

    ●(1904) BOBL 24 décembre 14/2c. Paëa a reomp patantennou var gement micher ha kement konverz a reomp.

    (2) Bezañ lakaet e patantenn : être soumis à la patente.

    ●(1904) BOBL 17 décembre 13/2e. Eur labourer-douar lakeet en patanten abalamour e neveuz benviou evit labourat e zouar. (…) lakat anezê, en eur batanten a dregont lur ar bloaz.

  • patard
    patard

    m. Patard.

    ●(1633) Nom 208b. Didrachmun : sept patars : seïz patart. ●Sestertius & sestertium : vn patart : vn patart, vn pez mouneiz á dal voar dro vn caroles.

  • patat
    patat

    coll. (argot d'Elliant) Pommes de terre.

    ●(1984) BRLI I 139. patat, tr. «pommes de terre.»

  • patatao
    patatao

    interj. Onomatopée qui imite le bruit d'une chute. cf. badadao

    ●(1867) FHB 103/402a. Patatao, e coezas var he fri hag e tiruillas d'an traon.

  • patatesa
    patatesa

    v. intr. =

    ●(1980) LLMM 210/262. peorien ha ne raent nemet div dro (...) un dro patateza pa veze echu da dennañ patatez.

  • patatez
    patatez

    coll. (botanique)

    I. Patatez dous : patates douces.

    ●(1927) LZBt Meurzh 70. Darn eus al legumaj a vout eus krec'h d'an traon, evel an taros hag ar patates dous.

    II.

    (1) Pommes de terre.

    ●(1834) SIM 30. qig ha patates. ●(1864) KLV vii. Soursiomp a nevez euz a glanvadurez ar patatez. ●(1867) FHB 127/181b. ar patatez ; hac o velet e zoa cals anezo dija o nevezi. ●(1868) FHB 160/29a. da goan emberr ne vezo nemet koz patatez. ●(1876) TDE.BF 498b. Patatezenn, s. f., tr. «Pomme de terre, plant de pomme de terre ; pl. patatez.»

    ●(1905) BOBL 18 novembre 61/1a. Ar patatez vid al loened / Hag ar peill d’ar Vretouned ! ●(1907) PERS 102. Poazad a rea he batatez he-unan. ●(1910) MAKE 26. na gant patatez, na gant o flusk. ●(1932) KWLB 14. planta patatez prim. ●(1955) VBRU 30. ouzh ar vantell o tivilhal en-dro dezho e-giz ur c’hozh sac’h dindan patatez.

    (2) Aval-patatez : pomme de terre.

    ●(1922) IATA 20. reï eun aval-patatez d'ar paour.

    (3) Patatez nevez : pommes-de-terre nouvelles.

    ●(1942) DRAN 94. gant ar barrikennadou sistr chomet er c’haviou, gant ar patatez nevez el liorzou, eo bet sederaet c’hoaz ar baotred.

    B.

    (1) An tamm douar patatez-mañ =

    ●(1922) BUBR 14/41. he deus bet he lod da c'houzanv war an tamm douar patatez-mañ ! ●(1956) LLMM 57/29. Petra ne cheñch ket war an tamm douar patatez-mañ ? ●(1970) BHAF 151. sevel gand da spered a-uz da damm douar patatez an dud ordinal.

    (2) Riboul ar patatez : bouche.

    ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 51. gwall zizec'het eo va riboul-ar-patatez warlerc'h ar c'haloupadenn vat am eus graet.

    (3) Riboul ar patatez : rectum.

    ●(1900) KAKE 103. Pe ginnig beg ar votez / Da riboul ar patatez. ●(1909) FHAB Ebrel 125. Ha me a chacha var e ziskouarn, var e fri, var e lost... Kerkouls em bije great o c'hoeza e riboul ar patatez.

    (4) (insulte) Genoù patatez : patate.

    ●(1909) KTLR 53. Ginou patatez, a lavaraz d'ezhan, brema out brao ! ●(1924) YAYA 23. me n'oun ket eur ginou patatez.

    (5) Chaoker patatez : paysan.

    ●(1908) PIGO II 167. Te gav d'it, emean, (...) eo hounnez stummet ouz eur chakerez patatez ?

    (6) Tren patatez : tortillard.

    ●(1943) TRHS 11. Antronoz, beure mat, da c'hwec'h eur, e kemeris adarre un tren-patatez evit Beaupreau.

  • patatezenn
    patatezenn

    f. –où, patatez (botanique) Pomme de terre.

    ●(1834) SIM 219. ur batatezen demeus a barq hoc'h amezec. ●(1864) KLV viii. Ar batatezen e doa digollet ac'hanomp. ●59. klaskomp ar batatezen. ●(1869) EGB 12. Patatézen, tr. «une seule patate.» ●patatézennou, tr. «quelques patates.» ●(1876) TDE.BF 498b. Patatezenn, s. f., tr. «Pomme de terre, plant de pomme de terre ; pl. patatez.»

    ●(1907) PERS 102. eur batatezen a rea he lein. ●(1990) TTRK 107. un nebeud patatezennoù…

  • patati
    patati

    m. (jeu)

    (1) C’hoari patati : jouer à saute-mouton / jeu de saute-mouton.

    ●(1857) CBF 125. C’hoari patati, tr. « Jeu du cheval-fondu. » ●(1876) TDE.BF 89b. C'hoari patati, tr. «Jeu de, jouer au cheval fondu.» ●498b. C'hoari patati, tr. «Jeu du cheval fondu, jouer à ce jeu.» ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100b). C’hoari galoch, kanetennou, / Horell, patati ha kilhou.

    ●(1924) BILZbubr 39/846. pôtred ha merc'hed ; darn o c'hoari patati, darn all o c'hourenn. ●(1925) DIHU 169/290. (Groe) Patati (hoari), tr. «(jouer à) saute mouton.» Dastumet get Bleimor. ●(1931) VALL 677a. c'hoari patati, tr. «jouer à saute-mouton.» ●(1952) LLMM 30/33. redek d'ar gêr da c'hoari pilaouet, pe da c'hoari patati. ●(1958) ADBr lxv 4/514. Patati (accent sur i) ; C'hoari patati : jouer à cheval fondu (cf. ERN[ault]). À l'H.C., ce jeu consiste en une sorte de saute-mouton, assorti de devinettes. L'enfant qui sert de monture demeure continuellement «en dessous» tant qu'il ne répond pas avec exactitude à la question que lui pose son cavalier (qui tend quelques doits écartés) : Patati, patata, patato ! / Ped biz il y a sur ton dos ? (An Ospital-Kammfroud).

    (2) Ober patati : culbuter.

    ●(1939) KTMT 150. Ober a ra gantañ tro an dachenn ha prim gant eun taol skoaz hel laka da ober patati dreist e benn ha da bilat a gas war e livenn-gein.

  • patato
    patato

    coll. Pommes de terre.

    ●(1838) CGK 17. yod a patato.

  • patav
    patav

    adj. Lourdaud, rustaud.

    ●(1874) FHB 507/295a. an ear dezhan da veza eun tam patao evel eur breton euz ar vouenn gos.

  • pataveg
    pataveg

    m. Lourdaud.

    ●(1877) FHB (3e série) 2/15b. Jakez a ioa eur pataoec.

  • patavek
    patavek

    adj. Lourdaud.

    ●(1874) FHB 504/271b. An ourz a gave he ourzien bihan pataok.

  • pateled
    pateled

    m. –où (habillement)

    (1) Bavette de tablier. cf. tapeled

    ●(1659) SCger 13b. bauette, tr. «patelet.»

    ●(1857) CBF 26. pateled da davancher, tr. «la bavette de ton tablier.» ●(1867) FHB 121/132b. eur bod lorvez ouz ho zok pe ouz ho vateled. ●(1876) TDE.BF 498b. Pateled, s. m., tr. «Bavette de tablier.»

    ●(1995) BRYV II 121. (Milizag) Ar pateled a veze greet deuz an dra-ze, a veze dalhet gand diou spillenn, unan e peb korn.

    (2) Pont de culotte.

    ●(1942) VALLsup 138a. Pont d'une culotte, tr. «pateled m.»

  • patellek
    patellek

    adj. Maladroit.

    ●(1931) VALL 442b. Maladroit, tr. «patellek V[annetais].»

  • patenn .1
    patenn .1

    f. –où (liturgie) Patène.

    ●(1879) MGZ 252. An hosti a choumaz en ear a-uz d'he fenn ken na deuaz ar belek gant ar baten d'hen digemer.

  • patenn .2
    patenn .2

    f. –où (habillement)

    (1) Queue, pan de chemise.

    ●(1931) VALL 116b. queue de chemise, tr. «patenn f.» ●(1977) PBDZ 611. (Douarnenez) patenn, patennoù, tr. «queue de chemise.»

    (2) En e batenn : en pans de chemise.

    ●(1910) MAKE 30. pa zilammas Soazig en he fatenn war bank he gwele. ●(1984) ECDR 19. En e batenn e veze e-kichen ar prenestr.

    (3) Pièce qui porte un bouton sur le côté de la culotte.

    ●(1942) VALLsup 45a. pièce qui porte un bouton sur le côté de la culotte, tr. «patenn f. (termes de tailleurs, Perrot).»

  • pater
    pater

    f. –ioù

    I. (religion)

    A.

    (1) Pater.

    ●(1576) H 53. An pater, hac an oreson dominical, expliquet en Brezonec, tr. « The Paternoster and the Lord’s Prayer explained in Breton. »

    ●(1732) GReg 702a. Pater, le Pater, l'Oraison Dominical, tr. «Pater. ar Bater.» ●Dire le Pater, tr. «Lavaret ar Bater.» ●(1752) BS 436. livirit ur Pater.

    ●(1860) BAL viii. Ur bater bennac ive. ●(1864) SMM 9. teir Bater ha teir Ave Maria. ●(1877) BSA 280. lavaret diou Bater ha diou Ave Maria. ●(1877) EKG I 262. da lavaret ho Fater. ●(1880) SAB 79. Abars cana Pater e rêr teir groaz var ar c'halir. ●(1888) LTU 26. ofis bihan ar Verchez e plas ar pateriou. ●(1899) HZB 191. Piv 'n eus gret ar Bater, an Ave Maria, ar Gredo ?

    ●(1904) DBFV 177a. patér, m. pl. ieu, (le) Pater. ●(1906) HIVL 155. Arlerh en dout laret ur pen patér. ●(1910) MAKE 52. da lavaret va fater. ●(1915) MMED 67. drailla kals Pateriou.

    (2) [au plur.] Pateroù : des prières.

    ●(1732) GReg 702a. Des pater, des prieres, des chapelets &c., tr. «Paterou. Van[netois] Paterëu.»

    B. fam.

    (1) Pater gleiz : imprécation.

    ●(1931) VALL 378b. Imprécation, tr. «pater gleiz fam.»

    (2) Pater domm : prière dite au lit.

    ●(1896) GMB 697. pet[it] tréc[orois] pater dom, tr. «prière dite au lit.»

    ●(1931) VALL 591. prière dite au lit, tr. «pater domm.»

    (3) Toull ar bater : la bouche.

    ●(1869) FHB 214/39b. Unan euz arre goz zo dall, / Mæs eûz an dôl ne ia ket fall ! / Skéi a ra en toull ar Bater, / Ken éeun ével pa velfé skler !

    ●(1938) SAV 11/20. Pa c'hellas e vouez kavout hent adarre dre doull ar bater.

    (4) Ne oar na pater na noster : il ne sait aucune prière.

    ●(1732) GReg 702a. Il ne sait ni le pater, ni autre priere, tr. Ne oar na pater, na noster.»

    ●(1904) DBFV 177. Ne houi na Patér na Noster, tr. «il ne sait rien de rien.» ●(1931) VALL 591b. il ne sait rien en fait de prier, tr. «ne oar na pater na noster fam.» ●(1955) VBRU 2. gant ur c'hallez divroet, ur vaouez na ouie na Pater na Noster, ur ganfardez hep feiz na reizh.

    II. fam. Refrain.

    ●(1953) BLBR 58-59/13. «L'[é]ducation sportive de la Jeunesse», setu ar bater nevez.

    III.

    A. Pater.

    (1) (Gouzout, anavezout, deskiñ) evel e Bater : (savoir, connaître, apprendre) par cœur.

    ●(1732) GReg 424a. Savoir une chose à fond, tr. G. Rostrenenn «gouzout un dra evel e bater.» ●(1790) MG 41 (G) I. Marion. Me rescond teoh en ou goair èl é bater. ●(1790) MG 42 (G) I. Marion. hui e gavehai isprit ha mimoër assès eit en désquein èl hou pater, èl ma larét.

    ●(1877) FHB (3e série) 26/216a. en he yez brezounek, a anavez evel he bater.

    ●(1923) FHAB 1922 – légérs changements de langue – Pièce inspirée de Molière, M. de Pourceaugnac)">AAKL 10 Y.-V. Perrot. Anaout a ran ar gear-man kouls ha va fater. ●(1936) FHAB Kerzu 466 L. B.. Kerkoulz hag o fater ec'h anavezent kement riboul ha kement gwenojenn.

    (2) Gouzout hiroc'h eget e Bater : en savoir plus qu’il n’en dit.

    ●(1912) RVUm 205 (Gu). Ean e houi hiroh eit é Bater, tr. P. ar Gov «Il en sait plus long que son Pater.»

    (3) Deskiñ evel e Bater : apprendre par cœur.

    ●(1790) MG 42 (G) I. Marion. hui e gavehai isprit ha mimoër assès eit en désquein èl hou pater, èl ma larét.

    (4) Klevet e Bater : être engueulé.

    ●(1877) FHB (3è série) 2/13a *Nedelec. Ia, me glevaz eun devez va fater gant va mestr.

    ●(1910) MAKE 98 E. Crocq. Epad an nozvez-ze, an aotrou Furzod a glevas e bater gant e itron. ●(1911) RIBR 79 (L) K. ar Prat. Neuze eo e klevas e bater hag al litaniou a oar ker mat paotrezed an aochou. ●(1916) KZVr 190 - 03/11/16. Klevet e bater gant unan-bennak, tr. «être grondé, être traîté de tous les noms par quelqu'un.» ●(1974) THBI 172 (Ki) M. Divanac'h. mez prezent glasken mont re dost, gleven o bater.

    (5) Klevet e Bater war bep seurt ton : se faire engueulé.

    ●(1950) KROB 25/6 (L) J. Seite. Tonton Paol avat a rê nebeut a van, daoust ma kleve alies e bater war bep seurt ton.

    (6) Lavaret e Bater da ub. : engueuler qqun.

    ●(1975) YABA 31.05 (Gi) J. Jaffre. Kerkoulz d 'er meurh èl d'er merhér / Oè bet laret dein me fatér.

    (7) Gwir evel ar Bater : (rien de) plus vrai.

    ●(1877) FHB (3e série) 25/205b (L) *Torr-e-Benn. Alo, setu eun dra vir evel ar bater.

    ●(1932) FHAB Genver 3 L. B.. An dra, daoust pagen (lenn : pegen) poanius e c'hell beza evid hor c'halonou a Vretoned, a zo gwir-bater. ●(1961) BLBR 131/21. Ken gwir ha Pater, koulskoude.

    B. Pater Noster.

    (1) Klevet e Bater Noster : être engueulé.

    ●(1866) FHB 94/332a (L) Y. Pouliquen. Clevet ho deus ho Fater noster penn d'a benn.

    ●(1955) STBJ 137 (K) Y. ar Gow. Hogen ma fater noster a glevis a-zoare. ●(1957) BRUD 2/48 (K) Y. ar Gow. E bater noster a glevas a-zoare gand e wreg.

    (2) Kontañ e Bater Noster da ub. : engueuler.

    ●(1926) FHAB Eost 299 (K) *Ar C'herne. Pa welin ar Bail, e kontin d'ezan e bater noster.

  • pater-noster
    pater-noster

    voir pater

  • pateradenn
    pateradenn

    f. –où Grosse goutte.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Suer a grosses gouttes, tr. «huezein diuat, bras, huezein a boteranedeu.» ●tr. (GMB 465) «suer à grosses gouttes, de *paterenadeu «gouttes grosses comme des grains de chapelet.»

  • pateral
    pateral

    voir paterat

  • paterat / pateral / pateriñ
    paterat / pateral / pateriñ

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Réciter des Pater.

    (2) par ext. Prier.

    ●(1732) GReg 702a. Dire des patenotres, tr. «Paterat. pr. pateret. (Van[netois] patereiñ. pr. pateret.» ●754a. Prier Dieu par maniere d'acquit, tr. «Paterat. pr. pateret.» ●(1744) L'Arm 272b. Patenotres (...) Dire des, tr. «Patærein.»

    ●(1876) TDE.BF 498b. Paterat, v. n., tr. «Dire ses patenôtres.»

    ●(1905) DIHU 2/31. monet d'en overen de batérat. ●(1906) HIVL 8. Ne houié patérat meit ar hé chapelet. ●(1909) NIKO 28. Tré ma oen ér liorh, duhont, é patérat. ●(1922) BUPU 7. Biskoah n'hun es guélet patéral elsé. ●(1925) SFKH 42. En nemb e batérou mat amen, hiriù, e vou cheleuet, rak amen ne vé ket pédet en Eutru Doué bamdé. ●(1931) VALL 539. dire des patenôtres, tr. «paterat.» ●(1933) IVGV 12. kaer o doe paterat.

    B. sens fig.

    (1) Bruire comme une toupie.

    ●(1912) MELU XI 305. 'Man ar c'haz 'laret i bater. Le chat dit son pater, ses prières, il file, il fait ronron. (Trév[érec]). En Cornouaille, le verbe paterât a ce sens, et s'applique aussi à la toupie qui «ronfle».

    (2) Ronronner.

    ●(1931) VALL 664b. Ronronner, tr. «paterat.»

    II. V. tr. d. Réciter, ânonner.

    ●(1970) BHAF 10. e kase anezañ d'ar hlas da bateri eur «hoñjugezon».

  • paterenn
    paterenn

    f. –où

    (1) Grain de chapelet.

    ●(1659) SCger 89b. vn grain de patenostre, tr. «vr pateren.» ●162b. pateren, tr. «Pate-nostre.» ●(1732) GReg 702a. Patenotre, grain de chapelet, tr. «Paterenn. p. paterennou.»

    ●(1876) TDE.BF 498b. Paterenn, s. f., tr. «Grain de chapelet.»

    ●(1904) DBFV 177a. patéren, f. pl. -nneu, patéreu, tr. «grain de chapelet.» ●(1931) VALL 539b. gros grain du chapelet, tr. «paterenn f. (et par extension tout grain, de collier etc.)» ●(1922) FHAB Ebrel 114. paterennou he chapeled. ●(1982) TKRH 153. greun paterennoù kement ha kraoñ-poullig !

    (2) Grain de collier.

    ●(1633) Nom 171a. Linea Marguaritarum : vne patenostre : vn pateren perlecz.

    ●(1732) GReg 713b. Grain de perle, tr. «Paterenn perlez. p. paterennou perlez.»

    ●(1904) DBFV 177a. patéren, tr. «f. pl. –nneu, patéreu, grain de collier.»

    (3) Baie.

    ●(1919) DBFVsup 54a. patéren, tr. «f. pl. –reu, grain rond, baie.»

    (4) Goutte de liquide.

    ●(1859) MMN 57. paterennou daelou o redet hed e zivoc'h.

    ●(1923) ADML 114. An dour-mor a strink en ear, freuzed e kand ha kant mill pateren.

    (5) =

    ●(1732) GReg 104b. Bosse, loupe qui vient aux jeunes choux, tr. «paterenn. p. ou.»

    (6) (marine) Paterennoù rakl : Racage.

    ●(1633) Nom 152a. Mala lignea : bois rond qui tourne pour esleuer les voilles : an raclennou, an patterennou racl.

    ●(1732) GReg 652b. Boulettes pour élever la voile, racages, ou la trosse, tr. «Ar raqlennou. ar paterennou raql.» ●775b. Racages, terme de marine, tr. «Raqlennou. paterennou raql.»

  • paterennet
    paterennet

    adj. Perlé.

    ●(1866) FHB 55/23a. Da bep louzaouenn bemnos e ro glizen an Ee / A veler paterennet er boked d'ar beure.

  • paterenniñ
    paterenniñ

    v. intr. Perler, se former en gouttes.

    ●(1922) FHAB Ebrel 110-111. ken na baterenne / Ar c'houezenn war e dal. ●(1931) VALL 549b. Perler, tr. «paterenni.»

  • paterer / paterour
    paterer / paterour

    m. –ion

    (1) Homme qui dit des prières.

    ●(1905) DIHU 2/33. diskoarn er patérour. ●(1919) DBFVsup 54a. patérour, celui qui prie, qui récite des prières. ●(1935) DIHU 288/287. èl grañniad ur chapeled étré bizied ur patérour.

    (2) Homme qui dit des patenôtres.

    ●(1931) VALL 539. celui qui dit des patenôtres, tr. «paterour V[annetais].»

    (3) Chapelet.

    ●(1499) Ca 153b. Paterour g. patenostre.

  • pateriñ
    pateriñ

    voir paterat

  • pateroù-an-naer
    pateroù-an-naer

    plur. (botanique) Couleuvrée noire.

    ●(1732) GReg 221b. Coleuvrée noire, plante dont on mange les premiers bourgeons en salade comme des asperges, tr. «paterou an aëzr.»

  • paterour
    paterour

    voir paterer

  • patinoù
    patinoù

    plur. Mains.

    ●(1982) PBLS 73. (Langoned) patinou, tr. «mains.»

  • pato
    pato

    coll. (botanique)

    (1) Pommes de terre.

    ●(1879) ERNsup 158. kared e'patô, les pommes de terre se sont collées à la casserole. Lanr[odec].

    ●(1908) PIGO ii 32. eun toullad pato 'zo chomet du-ze da zouari en Park-ar-Balan. ●67. poac'hat pato d'he moc'h. ●(1910) YPAG 4. peilhât pato, birvi dour, ribotât lêz, lakat lêz da zevel, skotan podou. ●(1912) MMKE 176. debrerien pato.

    (2) Aval-pato : pomme de terre.

    ●(1909) BOBL 13 novembre 255/1e. eun aval pato hag eun tam kig sall.

  • patoailh
    patoailh

    s. (pêche) =

    ●(1970) GSBG 54. (Groe) patoailh, tr. «sorte de filin faisant partie du mécanisme qui traîne le chalut.»

  • patoenn
    patoenn

    f. –où, pato Pomme de terre.

    ●(1982) PBLS 72. (Sant-Servez-Kallag) patoenn, tr. «pomme de terre.»

  • patok
    patok

    adj. Maladroit.

    ●(1920) FHAB Gouere 402. ouzpenn-ze, arabad d'ezo beza re batok, re dusumok. ●(1982) MABL I 83. (Lesneven) ga't 'n dra-se 'vezes patok.

  • patoniñ
    patoniñ

    v. intr. = (?).

    ●(1846) DGG 469. ar mezvier a chom alies a hed an hent da batoni ha d'en em ruillal evel un amprefan.

  • patonoù
    patonoù

    plur. fam. Pieds.

    ●(1932) FHAB Eost 336. lakat eur marc'h maro da zevel war e batonou ! ●(1936) IVGA 69. da vizied va «fatonou !» ●(1973) SKVT II 28. war e «batonoù». ●138. 'm ije lakaet va fatonoù war revrioù boutailhoù drailhet.

  • patouilh
    patouilh

    m. cf. –où papouilh

    (1) Pâtée, barbotage.

    ●(1928) DIHU 203/73. Patouill (s. m.) bled, brenn ha deur keijet eit rein d'er loñned. ●(1982) PBLS 112. (Langoned) patouilh grus, tr. «mélange de son et d'eau pour les bêtes.»

    (2) Barbotage.

    ●(1865) LZBt Gouere 6. Goude diou heur a batouil.

    (3) Patouilh-forn : écouvillon.

    ●(1732) GReg 320a. Écouvillon, instrument avec lequel on nettëie le four, quand la braise en est ôtée, tr. «Patouilh. p. patouilhou.»

    ●(1876) TDE.BF 499a. Patouill, s. m., tr. «Ecouvillon de four.»

    ●(1929) MKRN 99. eur patouilh-forn, tr. «un écouvillon de four.» ●(1982) PBLS 240. (Sant-Servez-Kallag) patouilh, tr. «torchon mouillé (pour nettoyer le four chaud).»

  • patouilhañ / patouilhat
    patouilhañ / patouilhat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Écouvillonner.

    ●(1876) TDE.BF 499a. Patouilla, v. n., tr. «Ecouvillonner.»

    ●(1931) VALL 240a. Écouvillonner, tr. «patouilha.»

    (2) Barboter, patauger.

    ●(1909) BROU 239. (Eusa) Barboter, tr. «Patoúilhat.»

    II.

    (1) V. tr. d. Patouiller.

    ●(1847) SBI ii 22. o patouillad dour ha fanc ! tr. «patouillant eau et boue !»

    (2) V. intr. Patouiller.

    ●(1954) VAZA 28. abalamour m’o deveze aotre da vale diarc’hen ha dre se, lañs da batouilhat er fank hep aon rak ar c’hailhar.

  • patriarch
    patriarch

    m. –ed Patriarche.

    ●(1499) Ca 153b. Patriarch. l. hic patriarcha/che. ●(1530) Pm 30. an holl patriarchet, tr. «tous les patriarches.»

    ●(1732) GReg 703a. Patriarche, mot grec qui veut dire, le premier des Peres, tr. «Patryarch. p. patryarched.»

    ●(1900) MSJO 204. Ar Batriarched a zesk anezho d'ho Famill. ●(1922) EOVD 143. Jojeb, er patriarch santél ag er Lézen goh.

  • patrimoen
    patrimoen

    m. Patrimoine.

    ●(1499) Ca 153b. Patrimoen g patrimoine.

  • patrisian
    patrisian

    m. –ed Patricien.

    ●(1911) BUAZperrot 548. Ar patrisian Yan hag e bried a reas an holl mizou.

  • patrom .1
    patrom .1

    m. –ed Saint patron.

    ●(1732) GReg 703a. Patron, tr. «Patromm. p. patromed. patramm. p. patrammed.» ●Le saint Patron de la paroisse, tr. «Ar Sant Patroum eus ar Barrès.»

    ●(1876) TDE.BF 499a. Patrom, patroum, s. m., tr. «Il signifie aussi aptron en termes de dévotion.» ●(1877) EKG I 225-226. ar vagik vian a ruze var ar mor varzu ar Fourn, evel pa viche hortet gand sant Budoc, patrom Porspoder. ●(1878) EKG II 27. da Zant-Ian-ar-Biz, va fatrom. ●28. sant Ian, va fatrom benniget.

  • patrom .2
    patrom .2

    m. –ioù, –où

    (1) Patron, modèle.

    ●(1633) Nom 7b. Præformare litteras infanti : donner ou escrire matiere ou exemple à son escolier : reiff pe scriffaff patrom pe exempl dan scolaër.

    ●(1732) GReg 703b. Patron, modèle, tr. «Patroum. p. patromou.»

    ●(1876) TDE.BF 499a. Patrom, patroum, s. m., tr. «modèle d'écriture ou de dessin.»

    ●(1905) IVLD 300. Tost d'ar station genta ez eus teleziou mean. An deleziou-ze a vez great Scala sancta anezho, a zo savet var batrom teleziou santel Rom.

    (2) Exemple.

    ●(1575) M 867. Quemer patrom à gor, á vn Roe temporal, tr. «Prends tout à fait l'exemple d'un roi temporel.» ●1074. Dre'n patrom ho compsou, hac euffrou disaouzan, tr. «Par l'exemple de leurs paroles et des œuvres édifiantes.»

    (3) Patrom buhez : sosie.

    ●(1921) PGAZ 34. patrom buez e oa da Don Eucat, he dad koz !

    (4) Statue, effigie, représentation.

    ●(1732) GReg 323a. Effigie, tr. «Patrom. p. patromou. patram. p. ou. Van[netois] id. p. ëu.»

    ●(1868) FHB 195/310a. eur maread taolennou, eleiz a batromiou Sent hag Elez, ha calz alaourach. ●(1869) HTC 91. varnh en oa kizellet patromiou elez. ●(1876) TDE.BF 499a. Patrom, patroum, s. m., tr. «effigie.» ●(1877) EKG I 176. oa lakeat skeudenn, pe batrom Mirabeau. ●(1894) BUZmornik 76. patromiou bronz pe varbr.

    ●(1907) PERS 11. eur patroum bihan, skeuden ar Verc'hez Vari, e koat. ●(1915) HBPR 173. patromiou sent ha sentezed. ●(1920) FHAB Genver 205. ar c'hrilhaj a ra an dro da batron Laennec.

    (5) Portrait.

    ●(1876) TDE.BF 499a. Patrom, patroum, s. m., tr. «Portrait.» ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/233). patrom e c’hoar gantan en e zourn. (...) Patrom piou eo heman ?

    ●(1906) KANngalon Eost 178. eur patrom koz koz euz ar Verc'hez (…). Var a gounter ez eo bet livet gant an Avieler sant Luc.

    (6) Protecteur, avocat.

    ●(1876) TDE.BF 499a. Patrom, patroum, s. m., tr. «protecteur, avocat.»

    (7) Kemer patrom ub. : prendre qqn en photo.

    ●(1955) STBJ 130. kaer a voe, ne laoskas ket ar Waloned da gemerout e batrom.

  • patromaj
    patromaj

    m. Patronage.

    ●(1857) LVH 162. idan patromage spécial er hùérhiés glorius Vari.

  • patromañ
    patromañ

    v. tr. d.

    (1) Patronner.

    ●(1955) STBJ 112. hor c'hannad er Gambr d'an ampoent, da batroma ar gouel.

    (2) Modeler, effigier.

    ●(1902) MBKJ 237. beza patromet var vanniel ar Vro.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...