Devri

Recherche 'po...' : 894 mots trouvés

Page 18 : de pourvegnin (851) à pozitiv (894) :
  • pourvegniñ
    pourvegniñ

    v. tr. d. Provigner.

    ●(1744) L'Arm 312a. Provigner, marcoter la vigne, tr. Pourvaigneien.»

  • pourven
    pourven

    = (?) coquille pour : pourveiñ (?).

    ●(1923) LZBt Gouere 19. An de warlerc'h a dremen o pourven pep tra evit ar veaj.

  • pourvez .1
    pourvez .1

    adj. Pourvu.

    ●(1907) MVET 28. Ne fell ket d'in grons e ve reuzeudik va breur, e keit ma vezin pourvez a bep tra.

  • pourvez .2
    pourvez .2

    m. –ioù Provision.

    ●(1732) GReg 763a. Provision, fourniture des choses necessaires, tr. «pourvez. p. pourvezyou. Van[netois] pourve. p. pourveëu.» ●Faire ses provisions, tr. «Ober e bourvezyou. Van[netois] gobér e bourveëu.»

  • pourvez .3
    pourvez .3

    m. local. Usine.

    ●(1972) LIMO 18 novembre. azé, eh es ur pourvé vras hag e hra labour de dud er hornad. ●Pourvé, tr. «usine.» ●(1973) LIMO 24 février. E peb borh éh es ur pourvé pe deu. ●Pourvé, tr. «usine.»

  • pourvezañ / pourveziñ
    pourvezañ / pourveziñ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Pourvoir.

    ●(1659) SCger 96a. pouruoir, tr. «pouruei.» ●165b. pouruei, tr. «pouruoir.» ●(1732) GReg 745b. Pourvoir, tr. «Pourvezi. pr. pourvezet. pourvei. pr. pourveët. Van[netois] pourveeiñ. pr. et.»

    (2) Pourvezañ udb. a, eus udb. : pourvoir qqc. de qqc.

    ●(1894) BUZmornik 32. Da bep parrez eo pourvei he iliz euz a gement a zo red.

    ●(1924) BILZbubr Mezheven 976. falveout a reas d'ean ive pourveï an ti a gig hag a besked.

    (3) Pourvezañ udb. da ub. : procurer, fournir qqc. à qqn.

    ●(1783) BV 2513-2514. do pidin da bouruein eun dra don bugalle / rac na guefomp esquen da rein da dibrin desee.

    ●(1866) LZBt Gwengolo 179. pourvein a reaz d'imp zo-kaeroc'h, kemend en doa a binvikan enn gwiskamancho oter. ●(1874) FHB 485/118a. pourvei dezhan he vezur pemdesiec. ●(1879) GDI 127. en tadeu ha mameu paressus péré ne vennant quet labourat de zifraiein ou fameil ha de bourvæein dehi en necessær.

    ●(1907) PERS 178. pourvei bara ha traou all d'he vugale. ●(1907) KANngalon Meurzh 353. ar garg da bourvei ti da veleien hor parreziou.

    (4) Pourvezañ udb. : se procurer qqc.

    ●(1783) BV 147. ha greomp de pourein pilou mat. ●2275. da bouruein armo. ●3550-3551. dec eh anqueis pouruein un tam quenet / mah on incomot bras gant morfont hac anuet.

    ●(1907) AVKA 314. da bourvei tred a c'houez vad. ●(1935) BREI 436/3b. kalonekaat 'n hini he deus graet, en abeg dont a-benn da bourvezi hec'h-unan ar pez a nac'her outi. ●(1955) STBJ 210. Kalz boued a veze dao pourveza da roi d'ar frikoterien, eun daou pe dri c'hant bennak anezo bewech.

    (5) Pourvoir, équiper.

    ●(1744) L'Arm 140a. Equiper (...) Un vaisseau, tr. «Pourvaiyein ul læstre.»

    B. (en plt de qqn)

    (1) Pourvezañ ub. : aller chercher qqn.

    ●(1783) BV 595-596. pouruei ur uaqueres / euit dont de uesur.

    (2) Pourvezañ ub. : pourvoir aux besoins de qqn.

    ●(1783) BV 760. mes doue dre e gras a boure hahanon.

    II. V. tr. i.

    (1) Pourvezañ da : pourvoir à.

    ●(1857) LVH 222. Béniguet revou de virhuiquin Salvér en ol dud, péhani, dré ma venné pourvéein d'ou salvedigueah, en dès reit sant Dominiq d'er bed.

    (2) Pourvezañ da ezhommoù ub. : pourvoir aux besoins de qqn.

    ●(1835) AMV 55. evit pourvei d'oc'h esomou. ●(1877) BSA 142. He c'harantez da bourvei da izomou he nessa a ioa souezus. ●(1894) BUZmornik 31. Beneat a bourveaz d'ann oll ezommou-ze.

    ●(1900) MSJO 153. da bourvei d'ho ezomou erves ar bromesa en deus great. ●(1911) SKRS II 37-38. Gantho ho peuz peadra da baea ho tle ha da bourvei da ezomou ho famill.

    (3) Pourveziñ da ub. : pourvoir aux besoins de qqn.

    ●(1924) BILZbubr Genver 812. Poan da Izabel evit pourvei d'he bugale.

    (3) Pourveziñ a : se fournir de.

    ●(14--) N 303-304. Deomp voar se ny a pourueo / A vanesonou maz gnouo, tr. «Allons donc, nous nous fournirons / De venaisons, ce sera clair à voir.»

    III. V. intr. Bezañ da bourvezañ : être disponible pour le mariage.

    ●(1959) BRUD 8/27. Selled am-eus, endro din, war an oll bôtred yaouank da bourveza. N'eus gwaz ebed evidon e-touez mibien hena ar staliou labourad-douar.

    IV. V. pron. réfl. En em bourvezañ a : s'approvisionner, se fournir en.

    ●(1659) SCger 82b. se nanter, tr. «en em pouruei.» ●(1732) GReg 745b. Se pourvoir, tr. «Hem bourvezi.»

    ●(1925) BILZ 106. Erru an ampoent d'en em bourvei a wial.

  • pourvezañs
    pourvezañs

    f. –où

    (1) Providence.

    ●(1580) G 911. Huy eu ma yoae ham pourveance, tr. «C'est vous ma joie et ma providence.»

    (2) Vivres, provisions.

    ●(1787) BI 157. é-houai paré er bourvéance.

    ●(1969) BAHE 60/30. a-boan a-walc'h da gaout pourvezañs amann e-pad ar sizhun.

    (3) Ober pourvezañs : faire des provisions de.

    ●(1969) BAHE 62/17. ober pourvezañs danvez tan sec'h.

    (4) Commissions, achats.

    ●(1969) BAHE 60/28. Sioul-siboudenn e veze tennet eus ar baner ar pourvezañsoù.

    (5) Nourriture.

    ●(1790) PEdenneu 165. ur bourvéance honest ha jaugeabl doh me stad.

  • pourvezer
    pourvezer

    m. –ion

    (1) Pourvoyeur.

    ●(1732) GReg 745b. Pourvoieur, tr. «Pourvezer. p. pourvezéryen. Van[netois] pourvëour. p. eryon, ouryan.» ●763a. Celui qui a soin de faire les provisions, tr. «Ar pourvezer. p. pourvezérien.»

    (2) Dépensier, qui est chargé des dépenses, économe.

    ●(1732) GReg 268a. Depensier, qui a soin de faire la dépense d'un mênage, tr. «pourvezer. p. pourvezéryen.»

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1903) MBJJ 112. an Tad pourveer.

  • pourvezerez
    pourvezerez

    f. Pourvoyeuse.

    ●(1732) GReg 745b. Pourvoieuse, tr. «Pourvezerès. p. pourvezerèsed. Van[netois] pourveoures. p. ed.»

    ●(1865) LZBt Gouere 28. pourveerez euz ho bara pemdeiek.

  • pourvezerezh
    pourvezerezh

    m. Provisions.

    ●(1907) AVKA 115. na gwenneien en ho kodelo, na sac'h pourveerez evid an hent.

  • pourveziñ
    pourveziñ

    voir pourvezañ

  • pourvezion / pourvizion
    pourvezion / pourvizion

    f. Provision.

    ●(1580) G 142. Groet an pourvysyon a faesczon da monet, tr. «La provision est faite de façon à partir.» ●(1633) Nom 51a. Penus, penu : prouision de viures de la maison : pouruision á beuançc euit an ty. ●51b. Annona salaria : prouision de sel : pouruision olen. ●52a. Annuum : prouision d'an en an : pouruision á bloaz è bloaz. ●188a. Frumentatio : prouision de blé : pouruision á eth.

    ●(1790) MG 159. me rai pourvæsion a nehai [er billettenneu] muyan ma heèllèn. ●(17--) TE 13. laquad én Arh pourvæsion a bep-sort.

  • pourvizion
    pourvizion

    voir pourvezion

  • pourvuiñ
    pourvuiñ

    v.

    (1) V. tr. d. =

    ●(1864) KLV 2. ar chatal, asuroc'h ato da veza pourvuet pa ne reent nemet mont ha dont. ●13. mad da bourvui ar chatal hag ann dud.

    (2) V. pron. réfl. En em bourvuiñ : se pourvoir.

    ●(1864) KLV 26. goude beza en em bourvuet euz ar pez a blij dezhi.

  • pous .1
    pous .1

    adj. Poussif.

    ●(1918) LILH 11 a Gerzu. Groeit d'er guellan eit er jau, meit dihoallet a gavet troieu én arben men dé pous.

  • pous .2
    pous .2

    m.

    (1) Action de pousser.

    ●(1932) BRTG 6. Un taul pous ar hé fen.

    (2) (pathologie animale) Pousse.

    ●(1732) GReg 746a. Poussif, ive, parlant d'un cheval qui a la pousse, tr. «marh a so ar pouçz gandhâ.» ●747a. Pousse, maladie de chevaux, tr. «Pouçz.» ●Le cheval noir a la pousse, tr. «Ez ma ar pouçz gad ar marc'h du.»

  • pousadur
    pousadur

    m. –ioù Moulure.

    ●(1744) L'Arm 247a. Moulure, tr. «Poussadur.. reu. m.»

  • poused
    poused

    m. –où Époussette.

    ●(1732) GReg 121b. Brosse, espece de vergette pour nettéier les habits, &c., tr. «pouçzed. p. pouçzedou.»

  • pousenn
    pousenn

    f. (pathologie animale) Pousse.

    ●(1918) LILH 1 a viz Gouhere. er péh e faut gobér doh er loñned en des er bousen.

  • pouset
    pouset

    adj.

    (1) Poussif.

    ●(1633) Nom 271a-b. Suspiriosus, anhelator, anhelus, asthmaticus, toussif, asmatique, qui a son halein à grand peine : vn den pousset, asmaticq, vnan na hell guet (lire : quet) tennaff è halan nemet drè poan.

    ●(1659) SCger 96a. cheual poussé, tr. «marc''h pousset.» ●(1732) GReg 162a. Cheval poussif, tr. «Marh pouçzet.» ●746a. Poussif, ive, parlant d'un cheval qui a la pousse, tr. «Marc'h pouçzet.»

    ●(1908) BOBL 12 décembre 207/2d. al lon-kezek pousset.

    (2) (Vin) poussé.

    ●(1633) Nom 62b. Vinum acescens, vappa, marcidum : vin poussé & corrompu : guin pousset, courroumpet.

    ●(1732) GReg 746a. Pousse, du vin poussé, tr. «Guïn pouçzet. (Van[netois] guïn peuçet.»

  • pousiñ
    pousiñ

    v.

    I. V. tr.

    (1) V. tr. d. Pousiñ un taol kri : pousser un cri.

    ●(1818) HJC 70. ha quentèh e boussas un taulle crie.

    (2) V. tr. i. Pousser.

    ●(1932) BRTG 103. pousein arnehon tré er méz.

    II. V. intr.

    (1) (pathologie animale) Avoir la pousse.

    ●(1850) JAC 42. Ha rêi foen dre voder, na deufent da boussi.

    (2) (en plt de plantes) Pousser.

    ●(1924) SBED 30. En éd e bousou ar un dro / Get er boketeu lilas.

    III. V. pron. réfl. En em bousiñ : prospérer.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. cet homme fera fortune, tr. «en deen sé him boussei a ourei brut a ourei fortun' dastum' arei madeu.»

  • pout .1
    pout .1

    adj.

    (1) Obtus.

    ●(1869) HTC 260. na c'houi zo berr ho speret, ha poud da gredi ar pez o deuz diskleriet ar brophetet. ●(1894) BUZmornik 638. n'en doa ket great he studi hag he spered a ioa poud.

    ●(1906) KPSA xvii-xviii. Pedi a rea an A. Doue da zigeri d'ezan e spered, ato e chomme poud. ●(1908) FHAB Mezheven 167. pegen pout eo spered darn eus ar vugale. ●(1911) BUAZperrot 241. Eur spered pout en devoa ha poan o lakât eun dra da vont ennan. ●(1911) BUAZperrot 416. lakât ar gwirioneziou kaleta da zanka er sperejou pouta. ●(1922) FHAB C'hwevrer 47. Mes e spered (...) a zo eus ar re bouta a c'heller kaout. ●(1978) BRUDn 17/17. rag e oa lent ha poud eun tammig ar paourkêz Plah. ●20. Poud = droch.

    (2) Bezañ poud da zeskiñ : avoir beaucoup de mal à apprendre.

    ●(1921) PGAZ 18. he spered n'oa ket goall zigor ha poud oa da zeski. ●64. eun tamm bian poud da zeski.

    (3) Impotent.

    ●(1919) FHAB Eost 9. Pout e Léon ; andraf, e Treger.

    (4) (en plt d'une machine) Qui fonctionne mal.

    ●(1982) MABL II 83. (Lesneven) ar ficherez 'ioa pout, poudik a-walc'h : diaes, ponner da dreiñ.

  • pout .2
    pout .2

    m. As, champion.

    ●(1907) VBFV.fb 7a. as, tr. «pout, m.» ●(1934) BRUS 187. L'as (le n° 1), tr. «er pout.» ●(1941) DIHU 355/202. Ha marù én é uélé, de naù vlé ha pear ugent ! Chetu ahoel ur «pout» !

  • pouti
    pouti

    interj. Onomatopée pour appeler les poules.

    ●(1879) RECe IV 148. Pour appeler les poulets : peti, peti ! ou keti, keti ! St-M[ayeux] ; pouti, pouti ! Trév[érec] bouti, bouti, bouti ! L[an]r[odec].

    ●(1931) VALL 580. Cri pour appeler les poules, tr. «pouti ! peti ! piti !» ●(1931) (1942) VALLsup 43. Quand on appelle les poules le soir, au cri pouti ! pouti ! on ajoute : Pouti ! Deut d'ho klud, Hag emberr ho po buzug !

  • pouvoer
    pouvoer

    f. Pouvoir.

    ●(17--) TE 463. Sorti e ras ag er voguêdèn-ze carhuèt-lann, de béré é hoai bet reit ur bouvoër haval doh hani en huill-gruguêt ar en doar.

    ●(1861) BSJ 120. er bouvoér de guêrhet ar en airon hag ar en huil-cruguèd.

  • poz .1
    poz .1

    m.

    (1) D'e boz : doucement, tranquillement.

    ●(1787) PT 22. groeit hun ès ol d'hun pos.

    ●(1906) DIHU 13/224. Un dé neoah ean e ias d'er gadoér muioh d'e boz. ●(1912) DIHU 86/117. laret hou treu d'hou poz. ●(1934) MAAZ 5. distillet hou treu d'hou poz.

    (2) War e boz : doucement, tranquillement.

    ●(1864) SMM 101. Ar vuez, a dra sur, ne deo nemet ar maro o vont var he foz (sic). ●(1866) FHB 77/194a. He lavaret a ra var he boz.

    (3) Chom en e boz : rester tranquille.

    ●(17--) ST 404. choum eta en da bôz, tr. «reste donc tranquille.»

  • poz .2
    poz .2

    m. –ioù

    (1) Pause.

    ●(1902) PIGO I 192. goude eur poz hirr, e komze adarre. ●(1903) MBJJ 162. Goude an eil poz (...) Ar bemped poz. ●(1912) BUAZpermoal 494. tri boz e-tal ter groaz.

    (2) Lakaat, ober ur poz : faire une pause.

    ●(1903) MBJJ 74. Ober 'reomp eur poz er penn arauk. ●(1908) PIGO II 134. Gret e oe eur poz, hag ar jandarm a gontas e dud. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 90. (Tregon ha tro-dro) Poz = Lakaat eur poz ? (eur paouez) = eun diskuiz a reer ?

  • poz .3
    poz .3

    m. –ioù

    (1) Couplet.

    ●(c.1718) CHal.ms i. couplet de chanson, tr. «ur goblenat canen, ur posen canenen, ur pos' canen.»

    ●(1860) BAL 42. ar poz diveza eus va c'hredo. ●228. ur poz eus eur verz var ar Baradoz. ●(1868) FHB 186/235b. en eur gana eur post eus a gantic ar barados.

    ●(1903) MBJJ 47. Peder rimadel a zo en pep poz. ●75. pep-hini euz pozo hon c'han. ●(1913) KOME 4. Adkanan ra ar poz.

    (2) Mot.

    ●(1994) MARV xiii 8. Me ne ouien poz galleg ebed.

  • poz .4
    poz .4

    voir pozañ

  • poz .5
    poz .5

    voir boz

  • poz-kan
    poz-kan

    m. (chant) Couplet.

    ●(1910-15) CTPV I 160. ieu e lar dré i boz-kañn, tr. «il dit par son couplet.» ●(1929) MKRN 94. poz-kan diwean Alen, tr. «le dernier écho de la chanson d'Alain.» ●(1957) DSGL 26. é lared ur poz-kan, tr. «chanter un couplet.»

  • pozad
    pozad

    m. –où Moment.

    ●(1982) PBLS 114. (Langoned) pozad, tr. «un (bon) moment, un certain temps.» ●387. oa chomet ur pozad da sell(ed), tr. «était resté un moment à regarder.»

  • pozadenn
    pozadenn

    f. –où Arrêt, pause.

    ●(1982) PBLS 561. (Sant-Servez-Kallag) pozadenn, tr. «arrêt, repos.»

  • pozamant
    pozamant

    m.

    (1) Cesse.

    ●(1908) PIGO II 139. ha n'an evoe ket a bozamant ken na gavas an tu da gemer an tec'h.

    (2) Attitude posée, pondération.

    ●(1909) BOBL 20 mars 221/1b. pa sonj an den gant parfeted ha pozamant.

  • pozañ / poziñ / poz
    pozañ / poziñ / poz

    v.

    I. V. intr.

    (1) Arrêter, s'arrêter, cesser.

    ●(1499) Ca 153b. Pausaff g pauser.

    ●(1687) MArtin 5. A creis ma compos on poset. ●(17--) EN 43. Poset aze otaou.

    ●(c.1825-1830) AJC 2826. posan a regomb dirac an tulerÿ. ●3772. na bosend james. ●(1855) BDE 804. téadeu tan e oé bet guélet é posein ar beb-unan a nehai.

    ●(1903) MBJJ 209. Mes ’c’han d’em-berr ne bosfomp ket eno. ●108. pac’h eo pozet an tren. ●(1908) PIGO ii 27. lakat ar wetur de boz pe da vont a-zouz.●132. hep trei na poz. ●(1912) BUAZpermoal 249. Douaran a reas war ôchou an hanter-noz, mes ne bozas ket eno. ●793. e renkjod adarre pôz.

    (2) Se fixer.

    ●(1872) ROU 85a. Les domestiques ne se fixent nulle part, tr. «ar mevellen ne bozont mui e nep leac'h.»

    II. V. tr. d.

    (1) Poser, mettre.

    ●(1633) Nom 139b. Coagmenta alterna : pierres posées tantost en longueur, tantost de costé : mæin poset ha lecquæt breman en ô het brema-ia á costez.

    ●(c.1718) CHal.ms i. S'accouder, tr. «posein e linieu, e linieu ureh ar un dra bennac.»

    (2) Pozañ e selloù : poser son regard.

    ●(1912) BUAZpermoal 642. rei tu d'ar gristenien da boz o zellou war groaz Hon Zalver.

    (3) Garer.

    ●(1909) MMEK 151. o pozi e zournerez. ●(1935) BREI 395/2c. Sioul ha didud ruiou Perros, pa bôzomp hon gwetur dirak an iliz.

    III. V. pron. réfl. En em boziñ : se poser, se mettre.

    ●(1914) FHAB Mae 145. e pe lêc'h en em bozi ?

  • pozenn
    pozenn

    f. –où

    (1) Couplet.

    ●(c.1718) CHal.ms i. couplet de chanson, tr. «ur goblenat canen, ur posen canenen, ur pos' canen.» ●(1790) Ismar 508. pozèn-ha-pozèn èl er Psalmeu.

    ●(1900) BUSF 17. Ean e hré, én é vod, kantikeu bèr, (pausén ha diskan). ●19. ind e gañné pausenneu glaharus.

    (2) Phrase.

    ●(1934) BRUS 291. Une phrase, tr. «ur bozen –neu.»

  • pozet
    pozet

    adj. Posé, pondéré.

    ●(1752) BS 566. En amser ma edo c'hoas crouadur (...) e ree pep-tra gant un ær poset ha parfet, evel pa vise bet un den diasez. ●(1790) MG 9. rac en isprit ne vai quet attàu posét.

    ●(1838) OVD 195. posset a sperèd.

    ●(1911) BUAZperrot 539. doare pozet eun den en oad. ●(1918) LZBt Gouere 30. an dud disket ha pozet a spered.

  • pozetaat
    pozetaat

    v. intr. Devenir sérieux, posé.

    ●(1896) GMB 595. pet[it] tréc[orois] pozetât devenir sérieux, posé.

  • poziad
    poziad

    m. –où Couplet.

    ●(1912) DIHU 88/145. Peb unan e gavé é boziad hag aben devé er suhun, é vezé ur han neùé.

  • poziñ
    poziñ

    voir pozañ

  • pozision .1
    pozision .1

    f. Position.

    ●(1499) Ca 162a. Position. g. idem.

  • pozision .2
    pozision .2

    f. Possession.

    ●(17--) TE 112. el laquad é position ag é héritage.

  • pozitet
    pozitet

    adj. Possédé.

    ●(1744) L'Arm 296a. Possédé du Malin Esprit, tr. «Positétt gued er Goall-Spérétt.»

  • pozitiv
    pozitiv

    adj. Positif.

    ●(1499) Ca 162a. Possitaff. g. idem. l. positiuus / a / nm (lire : um). ●(c.1500) Cb. Possitaff. g. idem. l. positiuus / a / um. ●(1521) Cc. Positiff. g. idem. la posituus a um.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...