Devri

Recherche 'to...' : 883 mots trouvés

Page 18 : de tousenn-2 (851) à tozonin-tozonan (883) :
  • tousenn .2
    tousenn .2

    f. –où Allumette.

    ●(1940) DIHU 347/68. é hoari get tousenneu en des boutet en tan é tachen é dad. ●golo ix. tousen : alumette.

  • tousenniñ
    tousenniñ

    voir dousenniñ

  • touskan
    touskan

    m. (botanique) Mousse.

    ●(1732) GReg 644a. Mousse terrestre, mousse rampante, tr. «Treg[or] Tousqann.»

    ●(1876) TDE.BF 629a. Touskan, s. m. T[regor], tr. «Mousse terrestre.» ●(1896) GMB 727. j'ai toujours entendu dire trouskañn, en petit Tréguier et en Goëllo, pour la mousse qui vient sur le tronc des arbres.

    ●(1903) MBJJ 41. rec'hel garo, warno banno touskan louet. ●(1925) FHAB Mezheven 227. eur men (...) goloet a drouskan. ●(1931) VALL 484a. Mousse, tr. «touskan (et T[regor] trouskan) m.»

  • touskana
    touskana

    v. intr. Chercher, ramasser de la mousse.

    ●(1879) ERNsup 145. trouskañna, Lanr[odec], trouskenna, Ploezal, chercher de la mousse.

  • touskaneg
    touskaneg

    f. –i, –eier, –où Endroit couvert de mousse.

    ●(1933) BRND 11. touskaneier Grahamenez.

  • tousmac'h
    tousmac'h

    m.

    (1) Tumulte.

    ●(1864) SMM 110. pidi a eller, gouela, mes ep ober tousmac'h ebet. ●(1866) FHB 60/59a. e creiz an oll tousmac'h so en dro dezhan. ●(1868) FHB 157/1b. da ober safar ha tousmac'h. ●(1868) FHB 203/373a. an dousmac'h hag ar iouadennou. ●(1869) FHB 256/369a. Lavaret a reat ive, (...) e vije trous, tousmac'h, brezel. ●(1873) FHB 463/361b. Dreist oll pa zigouez tousmac'h er vro.

    ●(1915) HBPR 9. Mez en dro genta, dioc'h-tu, e savaz tousmarc'h. ●(1919) KZVr 354 - 15/12/19. tousmac'h, tr. «bruit, querelle, désunion.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dismac'h, désordre, révolution (tousmac'h e Leon). ●(1919) LZBl Genver 26. e kreiz eun tousmac'h diaez da lavaret.

    (2) Ober tousmac'h : tumultuer.

    ●(1889) ISV 454. Ar potr avel, en he gounnar / A ra tousmac'h, a ra safar.

    ●(1949) ENRO 300. ... ha, diouzh an tousmac'h a reont, ne heñvel ket an abadenn bour aes !

    (3) Brouille, fâcherie.

    ●(1942) VALLsup 25a. il y a de la brouille entre eux, tr. «tousmac'h a zo etrezo.»

  • tousmac'hat
    tousmac'hat

    v. intr. Tumultuer.

    ●(1866) FHB 80/224a. hag e cleo eun dra bennag o tousmac'hat en dour.

    ●(1931) VALL 84b. Faire grand bruit, tr. «tousmac'hat.»

  • tousmac'hus
    tousmac'hus

    adj. Tumultueux.

    ●(1931) VALL 763a. Tumultueux, tr. «tousmac'hus.»

  • tout .1
    tout .1

    m. & pron. ind.

    (1) Tout.

    ●(1834) HEB 380. hac ober a resont tout o fossubl evit e lacat da retourn d'e gouent quenta. ●349. Mæs an den maleürus-mâ a nac'has tout, ha touet a reas penaus n'en devoa biscoas recevet netra digant an den-ze. ●(1883) IMP 70. lipet tout e strapen, friket e sanfruskin.

    (2) An tout : le tout.

    ●(1790) MG 146. em bou chonge ag en tout.

    ●(1838) OVD 117. souffrein en tout.

    (3) An tout : du tout.

    ●(1806) JOS 25. netra ebet an tout.

    (4) An tout + adj. : complètement.

    ●(1612) Cnf 200 [81]. Chom à graff an tout mut, né goun petra à lauaraff. ●201 [82a]. Pa songeaff é bizhuyquen ez chomaff an tout estonet.

    II. Pron. ind. Den tout : personne.

    ●(18--) GUI 16. Bref, den tout n’en da d’e di / Na deu ar Zant d’e gonsoli.

    III.

    (1) Assurément.

    ●(1824) BAM 26. gant ar sicour-se e c'hellomp pep tra tout. ●(1880) SAB 1. e peb lec'h tout.

    ●(1905) BOBL 29 juillet 45/2a. kemend den leal a zo tout er vro-ma.

    (2) = (?).

    ●(1969) BAHE 60/33. ar vilin a oa digoret war he zout.

    (3) Tous.

    ●(1818) HJC 282. Querhet enta ar en touleu hent ac er hré e rancontrehet pedet hé tout d'er feste.

    ●(1974) BAHE 80/29a. Ma welfec’h e peseurt parezon emaint : tout int klañv ha boued dister dezho, kaer o deus an amezeien bezañ mat evito.

    (4) [après un superlatif] Les plus (+ adj.).

    ●(1864) KLV 7. ober segal enn douarou basa tout.

    (5) Tout-pizh-razh : complètement.

    ●(1936) IVGA 61. me 'baeo tout-piz-rac'h en eun taol. ●(1947) YNVL 118. Me 'n em vago gant va c'hafe, ma n'hen roit ket tout-pizh-rac'h d'an estren…

    (6) Tout-ha-razh : de tout.

    ●(1931) DIHU 245/355. «Tout ha rah» e gavér ebarh. Sotoni ha strafuill. Treu mat tré, ha treu «fal kenan».

    (7) Razh-tout-razh : complètement.

    ●(1932) BRTG 100. Chouch oh rah tout rah ?

    (8) Keit ha tout : le maximum.

    ●(1868) FHB 196/315b. pa zebrer bara diou veich ar zizun, setu keit ha tout.

    (9) Kement zo tout : tout.

    ●(1710) IN I 401. Pa ve troet quement so tout var oc'hement-all.

    (10) Morse-tout : nullement.

    ●(1710) IN I 3. Ar re-mâ oll a dremen communamant evit tud devot, ha couscoude n'en dint morse-tout. ●134. hep sonjal morse-tout en em gourrija diouz ar pec'hejou veniel-se. ●227. Moyses a velas an tan sacr pehini a zeve un (lire : ur) vogen hep e c'honsumi morsetout. ●425. an oræson n'er soulage morse-tout.

    (11) Ur wezh evit tout : une fois pour de bon.

    ●(1834) HEB 358-359. ho pêt sonch ur veich evit tout ne m'hoc'h er bed nemet evit ober ho silvidiguez.

  • tout .2
    tout .2

    = (?).

    ●(1904) LZBg Meurzh 95-96. Tud truéhus e hra a ou zu mar a vlank dehé. Lakamb en des peb hani deu gant livr a dout.

  • toutafet
    toutafet

    adv. Tout-à-fait.

    ●(1710) IN I 17. hac a dle beza toutafæt santel ha sacr, toutafæt spirituel hac hervez Doue. ●400. ne vez hènvel toutafæt an eil devez ouz eguile.

  • touteg
    touteg

    m. Penaud.

    ●(1836) FLF 32. Achu e gaus gat ar c'hæz doutec.

  • toutek
    toutek

    adj. Penaud.

    ●(1889) SFA 160. Ar Breudeur o doa komzet d'ar C'hardinal a jommaz toutek.

    ●(1907) PERS 253. D'he zro ive, eun tamik toutek, e tiskuil he beach. ●(1924) BILZbubr 38/841. neuze an trikon toutek a deue d'ar gêr. ●(1924) BILZbubr 43-44/1023. toutek ar bôtred o tont d'ar presbital.

  • toutou
    toutou

    m. enfant.

    (1) Lit, dodo.

    ●(1868) GBI I 204. Me oa re-iaouank em zoutou, tr. «j'étais trop jeune, dans mon toutou (berceau).»

    (2) Ober toutouig : faire dodo.

    ●(1857) CBF 48. Ke da ober toutouik, paotrik, tr. «Va faire dodo, mon petit.» ●(1876) TDE.BF 629a. Toutouik, s. m. Terme enfantin, tr. «Dodo.» ●Ober toutouik, tr. «faire dodo.»

    ●(1931) VALL 226b. Dodo sommeil, tr. «toutouïg m.»

    (3) Bébé qui dort.

    ●(1907) FHAB Kerzu 309. Kouskit aze, toutouïk me.

    (4) Interj. Dodo!

    ●(1927) KANNkerzevod 9/7. Toutou, oh ! ma bihanig.

  • toutoun
    toutoun

    m. enfant. Berceau.

    ●(1931) VALL 226b. Dodo (berceau), tr. «toutoun enfant[in].»

  • toutouz
    toutouz

    m. Flaer an toutouz : mauvaise odeur.

    ●(1927) TSPY 40. Flear an toutouz a zo ganez.

  • touz .1
    touz .1

    adj.

    (1) Attr./Épit. Tondu, ras.

    ●(1732) GReg 928a. Tondu, uë, qui est ras, tr. «Touz.» ●Tondu, parlant d'un homme, tr. «touz. penn-touz.»

    ●(1864) KLV 21. ar peuri a chom touz. ●(1867) FHB 139/276a. troc'h eno ar bleo toussa ma c'helli. ●(1876) TDE.BF 629a. Touz, adj., tr. «Tondu, qui a les cheveux ou les poils ras.»

    ●(1924) LZMR 8. Eur c'hlenved brein bennak en doa moalet d'ezan e benn, touz ha rac'h. ●(1926) FHAB Mezheven 218. an tousa ma vez trouc'het ar gloan eo ar gwella. ●(1928) BFSA 101. e tizoloas he fen tous. ●(1929) GWAL 20/24. er foenneier touz.

    (2) Adv. Un peu trop tard.

    ●(1872) ROU 95a. Un peu trop tard, tr. «touz.»

  • touz .2
    touz .2

    m.

    (1) Tonte.

    ●(1849) LLB 1512. arlerh en touz.

    ●(1907) VBFV.bf 77b. touz, m., tr. «tonte.» ●(1931) VALL 743b. Tonte des moutons, tr. «touz m.»

    (2) (Une) tonte.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Touz = e galleg : tonte «Youenn en deus graet pevar douz er bloaz-man ha gwerzet 40 lur an touz.»

    (3) Tondaison, toison.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Touz = e galleg : tonte «Youenn en deus graet pevar douz er bloaz-man ha gwerzet 40 lur an touz.»

  • touz .3
    touz .3

    m. –eion Homme qui a les cheveux tondus à ras.

    ●(1925) FHAB Mae 200. An Tad a zo rouz, touz, miliner, ar vamm a zo rouzez, touzez, milinerez, hag ar vugale a zo holl rouzien, touzien, milinerien.

  • touzadenn
    touzadenn

    f. –où

    (1) Toison.

    ●(1872) ROU 105b. Toison, tr. «touzadenn.»

    ●(1931) VALL 743b. touzadenn, tr. «laine tondue en une fois.»

    (2) Tonte.

    ●(1931) VALL 743b. (une) tonte des moutons, tr. «touzadenn f.»

  • touzadur
    touzadur

    m. –ioù Tonte, tondage, tonture, action de tondre.

    ●(1732) GReg 708a. L'action de peler, tr. «touzadur.» ●928b. Tonture, action de tondre, tr. «Touzadur.» ●(1744) L'Arm 384a. Tonture, tr. «Touzadur. m.»

    ●(1931) VALL 743b. Tonte des moutons, tr. «touzadur m.»

  • touzañ / touziñ
    touzañ / touziñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Tondre (un animal).

    ●(1499) Ca 199b. Tousaff. g. tondre.

    ●(1659) SCger 118b. tondre, tr. «tousa.» ●(1732) GReg 928a. Tondre, tr. «Touza. pr. touzet. Van[netois] touzeiñ.»

    ●(1849) LLB 1473. kent chonjal ou zouzein [hou tevend]. ●(1861) BSJ 12. un oén péhani ne sann grig a pe vér doh en touzein. ●(1876) TDE.BF 629a. Touza, v. a., tr. «Tondre les cjeveux ou les poils.» ●Touzit he benn d'ezhañ, tr. «rasez-lui la tête.»

    ●(1907) VBFV.fb 74a. peler, ôter le poil, tr. «touzein.» ●(1926) FHAB Mezheven 218. Bep bloaz e vez touzet an denved wardro fin miz mae.

    (2) Tondre (la laine d'un animal).

    ●(1909) KTLR 48. divar he denved, e touze gloan d'ober dillad d'ezhi, d'he goaz ha d'he bugale.

    (3) Paître, brouter.

    ●(1932) ALMA 147. geot druz ha glaz (...) ne vezent ket touzet mat gant ar chatal korn.

    (4) Tondre (haie, etc.).

    ●(1930) DIHU 226/61. N'en des chet a chipot ! Er meitour en des de gampenn er hléieu ha de douzein er pluhennou (pé garheu) éraok monet kuit ag é dachen.

    (5) (textile) Tondre, raser (du drap, etc.).

    ●(1732) GReg 928a. Tondre des draps, tr. «Touza mezer.»

    II. sens fig.

    (1) Dérober, rafler (qqc. à qqn).

    ●(17--) BMa lviii. Mais e archant a dous dioutan, tr. «Mais il lui dérobe son argent.» ●1393. Efanerat ameus touset, tr. «J'ai raflé son panier.»

    (2) Voler (qqn).

    ●(1874) FHB 497/214a. ne ket touza he vuizien e a rea, mes ho c'hignat.

    ●(1909) NOAR 57. «Ha penaos hon deus-ni gellet lezel ar re-all da douza ac'hanomp evel-se ?» ●(1935) DIHU 289/303. n'hellant ket hon «touzein» d'ou chonj. ●(1955) STBJ 87. e-lec'h ma kavje, marteze, tud dizonest d'e grignat pe d'e douzañ.

    (3) Dépenser complètement.

    ●(1964) BRUD 17/6. Med touzet int bet [eur gwenneg bennag] beteg an hini diweza.

    (4) Gagner.

    ●(1978) LLMM 186/19. Ne oa ket, se 'zo sklaer, kalz tra da douzañ evit ur beleg.

    III.

    (1) Bezañ tost da douzañ kein ul laouenn-dar : voir laouenn.

    (2) Touzañ ar maout da ub. : voir maout.

  • touzer
    touzer

    m. –ion

    (1) Homme qui tond, tondeur.

    ●(1499) Ca 199b. g. tondeur. b. guilcher pe touser. ●(1633) Nom 319. Pilicrepus : balnearius minister, qui pilos cum forficularum crepitu truneat : tondeur : touser an courzou.

    ●(1732) GReg 928a. Tondeur, tr. «Touzèr. p. touzéryen. Van[netois] touzour. pp. yon, yan.» ●Tondeur de moutons, tr. «Touzer an dêved.»

    ●(1876) TDE.BF 629a. Touzer, s. m., tr. «Tondeur de bêtes ; pl. ien.»

    ●(1907) VBFV.bf 77b. touzér, m. pl. –erion, tr. «tondeur.»

    (2) sens fig. Voleur.

    ●(1904) LZBg Gwengolo 209. hag en douzerion e vé liés touzet.

  • touzerez
    touzerez

    f. –ioù Tondeuse.

    ●(1931) VALL 743a. tondeuse, tr. «touzerez f.» ●(1981) ANTR 130-131. chacha a ra an douzerez war ar bleo.

  • touzerezh
    touzerezh

    m. Pratique de la tonte.

    ●(1732) GReg 928b. Tonture, action de tondre, tr. «Touzérez.» ●Tonture de brebis, tr. «Touzérez.» ●Tonture des cheveux, tr. «Touzérez an bléau.» ●(1744) L'Arm 383b. Tondaille, tr. «Touzereah. f.» ●384a. Tonsure, tr. «Touzereah. m.»

    ●(1931) VALL 743b. Tonte des moutons, tr. «touzerez m.»

  • touzet
    touzet

    adj.

    (1) Tondu.

    ●(1866) FHB 67/118a. he benn touzet rez. ●(1870) FHB 262/7b. eun antercant denved treud touzet ber ha skignet du ma ha du hont var ar peurvan voutin.

    (2) par ext. Fauché.

    ●(1923) KNOL 22. Gwelet a ra ar prad touzet.

  • touzier
    touzier

    f. –où

    (1) Nappe.

    ●(1612) Cnf 24a. touzyerou, (alias,) touaillou an auter. ●(1633) Nom 157a. Mappa : nappe : toubyer, touzyer.

    ●(1659) SCger 175a. touzier, tr. «nape.» ●82b. nape, tr. «touzier.» ●(1727) HB 90. Dre'r C'horporal ha couls dre an douzyer. ●(1732) GReg 229a. Couvert, la nappe, &c., tr. «An douzyer.»

    ●(1857) CBF 6. Plegit an dousier, tr. «Pliez la nappe.» ●(1860) BAL 161. var un daol, un doucher venn. ●(1867) MGK 38. N'ho doa taol e-bed na tousier. ●(1895) GMB 194. nappe, en pet[it] Trég[uier] douzier.

    ●(1907) DRSP 35. Toucherou zo ganto da zestum hon arc'hant. ●(1912) FHAB Genver 7. eun dousier wenn war an daol. ●(1923) FHAB Mezheven 216. e pres al lienach e kavet 111 toucher ha 550 servied ; mouchouer ebed avat. ●(1923) KTKG 61. ar goad a leunias ar c'halir hag a ruzias an douzier.

    (2) Lakaat an douzier : mettre le couvert.

    ●(1732) GReg 229a. Mettre le couvert, tr. «lacqât an douzyer.»

    (3) Sevel an douzier : desservir la table.

    ●(1732) GReg 229a. Lever le couvert, tr. «Sevel an douzyer.»

  • touzierañ
    touzierañ

    v. tr. d. Recouvrir d'une nappe.

    ●(1877) FHB (3e série) 5/39b-40a. Kement-se a oue prenet / Hag en eur baner tousieret.

  • tozell
    tozell

    f. –où

    (1) Cahot.

    ●(c.1718) CHal.ms i. cahot, tr. «h/cosel coseleu, stoguel, stogueleu, a sarz[eau] on dit tozel tozeleu, hoross', horosseu.»

    ●(1896) GMB 611. à Sarzeau tozel pl. tozeleu «cahot».

    (2) Habitude.

    ●(1716) PEll.ms 1289. Tosell, Habitude, coutume, accoutumance. Cos tosell, vieille habitude. Pl. tosellou.

    ●(1876) TDE.BF 629a. Tozell, s. f. C[ornouaille], tr. «Habitude, coutume ; pl. ou.»

  • tozelladur
    tozelladur

    m.

    (1) Accoutumance.

    ●(1931) VALL 6b. Accoutumance, tr. «toezelladur m.»

    (2) Émoussement d'un outil.

    ●(1931) VALL 6b. toezelladur, tr. «émoussement d'un outil.»

    (3) Agacement.

    ●(1931) VALL 6b. toezelladur, tr. «agacement.»

  • tozelliñ
    tozelliñ

    v. intr. Cahoter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. cahotter, tr. «cazelein, stoguelein, a sarz[eau] tozelein.»

    ●(1896) GMB 611. à Sarz[eau] tozelein «cahoter».

  • tozonadur
    tozonadur

    m. Agacement.

    ●(1732) GReg 18a. Agacement, des dents, tr. «Tosonnadur.»

  • tozoniñ / tozonañ
    tozoniñ / tozonañ

    v. tr. d. Agacer.

    ●(1499) Ca 193b. Tasoanaff. g. egasser.

    ●(1659) SCger 5a. Agacer les dents, tr. «tosona an dent.» ●175a. tosoanna, tr. «agacer.» ●(1732) GReg 18a. Agacer, Les dents, tr. «Tosonna an dénd.»

    ●(1876) TDE.BF 629b. Tozona, v. a., tr. «Agacer, parlant des dents.» ●(1896) GMB 682. on dit en pet[it] Trég[uier] tàzonein agacer.

    ●(1920) KZVr 362 - 08/02/20. tasoni, tr. «émousser, agacé.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...