Recherche 'ke...' : 1339 mots trouvés
Page 19 : de kenwall (901) à kerboullenn (950) :- kenwall
- kenwallerkenwaller
m. –ion Complice.
●(1847) FVR 250. ha kevret gant-han kalz euz he gen-wallerien.
●(1907) BOBL 10 août 150/2a. Alanik a zo ma c'henweller. ●(1963) LLMM 99/265. o vezañ ma kave dezho ne oa Vasili nemet ur c’henwalleur d’egile. ●267. ma sponte e genwalleurien war-nes krediñ ne oa kalon ebet e kreiz ar seurt urupailh.
- kenwarizikenwarizi
f. Jalousie mutuelle.
●(1732) GReg 337a. Emulation, noble jalousie de la gloire, désir d'imiter, tr. «qenvoarizy.» ●Il y a de l'émulation entr'eux, tr. «qenoarizy a so èñtrezo.»
- kenweadur
- kenweañ
- kenwerzhkenwerzh
m./f.
I. M.
(1) Commerce.
●(1928) KANNgwital 308/184. Evit 40 million a genveurz e zeuz bet great varlene. ●(1931) VALL 136a. Commerce, tr. «kenwerz m.»
(2) Derc'hel kenwerzh : tenir un commerce.
●(1869) FHB 211/12b. ar re a zalc'h kenverz.
II. F. Vente en commun.
●(1962) EGRH I 31. kenwerzh f., tr. « vente en commun. »
III.
A. [empl. en apposition]
(1) Porzh-kenwerzh : port de commerce.
●(1956) BAHE 9/8. Porzhioù-Mor Breizh, porzhioù-kenwerzh ha porzhioù-pesketaerezh.
(2) Beajour-kenwerzh : voyageur de commerce.
●(1970) BHAF 265 goulenn digand e vamm prena dezañ ur wetur, mond a rafe, emezañ, da veajour-kenwerz.
B. (météorologie) Avelioù-kenwerzh : alisés.
●(1931) VALL 19a. Alisé, –izé : vents alisés, tr. «aveliou-kenwerz.»
- kenwerzhañ
- kenwerzhel
- kenwerzhelañ
- kenwerzherkenwerzher
voir kenwerzhour
- kenwerzhour / kenwerzher
- kenwerzhus
- kenwerzhusted
- kenwigad
- kenwir
- kenyezhadur
- kenyezhadurezh
- kenyezhoniezh
- kenyouc'h
- kenzoujañs
- keodedkeoded
f. –où Cité.
●(15--) Jer.ms 130. Quezquement so beu e queudet, tr. «(Nous), tous ceux qui sommes vivants dans la cité.» ●230. Querz hennoaz en noaz beu ha deux breu en geudet, tr. «Marche ce soir tout nu et viens vite dans la cité.» ●231. Quezquement so beu e gueudet, tr. «Tous ceux qui sont vivants dans la cité.» ●(1499) Ca 171a. Queudet. g. ville cice. l. hec vrbs / bis.
- keodedel
- keodedour
- kepi
- KêrKêr
f. fam. Kêr + ... Personnalisation d'un lieu, de qqn, d'un élément.
I.
●(1866) FHB 91/312b. Lavaret a reac'h e voa ekementse beza ato e kernebeudic. ●(1890) MOA 147a. Lieu où se retire un boudeur, tr. «kear-vouzik, f.»
●(1903) MBJJ 339. hag-eñ eo ken drouk an aotro «keravel» pa c'houe a benn, ha c'houe a goste. ●(1904) BMSB 87. marfad a Gær Wazi. ●(1907) MVET 84. da jomm ganeomp da Gersatan !... ●(1928) FHAB Mae 169. hag hen dougas, gant lorc'h, da Gersatan. ●(1929) MKRN 85. On appelle Paotred Kersparl ceux qui, pendant la messe, restent auprès de la porte. ●(1943) FATI 26. Evite un digarezig, a-greiz c'hoari, e veze gwelet o vont da gêr-vouzig. ●(1957) AMAH 53. kerdrubuilh a oa anezhañ. ●(1967) BRUD 26-27/39. nemed Yann-Grenn abil ha kerdrubuill.
II.
(1) Mont da Gerhun : s’endormir.
●(1910) DIHU 59/79 (G) *Iouan Sant Ili. Naù ér hantér, Iehan, mal e vou monet de gerhun ! ●(1942) DHKN 126 (G) L. Herrieu. Mâl e vo monet de Gerhun. ●(1968) BAHE 58/29 (T) E. ar Barzhig. Degouezhout a rae din ivez menel sorennet gant ar sonioù flour a saven evidon ma-unan, ha kestell el loar, 'raok mont da Gêrhun !... ●(1970) BHAF 117 (T) E. ar Barzhig. Furroh e oa mond da «Gerhun», ha me war ma fouez etrezeg ti ma mignoned.
(2) Kas da Gêrgof : manger.
●(1935) ANTO 173-174 (T) *Paotr Juluen. Eun tamm keuz ha bara sec'h, a-raok kemer an tec'h, gant eur bannac'h te-laez, d'e gas prim-ha-prim da gergof kaez, setu ganin diyunet.
(3) Mont da Gêrvouzhig : bouder.
●(1943) FATI 26 (L) *Tad Medar. Evit eun digarezig, a-greiz c'hoari, e veze gwelet o vont da gêr-vouzig.
(4) Mont da Gêrguzh : cacher.
●(1732) GReg 142b. Cet homme se fait souvent celer, tr. G. de Rostrenenn «an den-hont a ya alyès da guær-guz.»
(5) Kas sant Pêr da Gêrborzh : mener les choses jusqu’au bout.
●(1954) LLMM 42/28 (T) *Evnig Penn ar C'hoad. Bremañ, avat, disac'h da gaoz buan ha buan, ma vo gwelet dre belec'h ez aio Sant Per da Gêrborzh.
(6) Kas ar stal da Gêrnetra : faire faillite.
●(1954) VAZA 47 (T) *Jarl Priel. Dre c'hoari lapavañ ha redek an douilhez, kaset en devoa hemañ e stal da Gernetra. ●(1965) BRUD 20/6 (T) E. ar Barzhig. Hemañ, eur foet-e-voutik anezhañ, ne zoursias euz e nized nemed evid forani o zammig peadra ha kas o stal da Gernetra. ●(1967) BRUD 26-27/41 (T) E. ar Barzhig. Siouaz, mond a ree ar wech-mañ ar stal da Gernetra, ne vane koulz lâred mann gand an daou vignon.
(7) Bezañ a Gêrwazi : être sot.
●(1904) BMSB 87 F. ar May. N'euz 'meit tud diramailh, marfad a Gær Wazi, Garanet war o fas muzul o zotoni, - / Ar re ze a ra goab.
(8) En devout lod e Kêrskouarneg : être sourd ou peu intelligent, ne pas bien comprendre.
●(1912) RVUm 204 (Gu). Henneh en des lod é Kerskoarnek, tr. «Celui-là a sa part à Kersourdaud : il est sourd ou peu intelligent.»
(9) En devout lod e Kerpennek : être têtu.
●(1912) RVUm 204 (Gu). Henneh en des lod é Kerpennek, c'est à dire Henneh e zou pennek.
(10) En devout lod e Kêrdiboan : être fainéant, paresseux.
●(1912) RVUm 204 (Gu). Henneh en des lod é Kerdiboén, c'est à dire Henneh e zou diboén.
(11) Bezañ o chom e Kêrfoulet : avoir mille peines à se suffire.
●(1912) MELU XI 442. Beza o chom e ker fouled, tr. E. Ernault «Demeurer dans la Ville-foulée, avoir mille peines à se suffire.»
- kêrkêr
f. –ioù
I. (la ville)
(1) Ville.
●(14--) Jer.ms 6. Loman a dyouz an Kaer, tr. «ici, au-dessus de la ville.» ●(1499) Ca 119a. Kaer. g. ville. ●(1576) Cath p. 5. hac ez eaz en queer, tr. «et elle alla en ville.» ●(1580) G 194. gouloet eo pep ker gant flaer bras, tr. «Chaque ville est envoloppée d'une grande puanteur.» ●(1612) Cnf 62a. Sant Gregor Archescop ves an quear à Teurgn. ●(1633) Nom 2a-b. Tabulæ publicæ : le liure de la ville : leufr ker, an leufr euit micher afferou ker. ●228a. Territorium : territoire d'vne ville, traict d'vn pays : territoër pe douar vn kær, træt vn bro.
●(1659) SCger 119b. vn tour de ville, tr. «vn dro guer.» ●124b. village, tr. «ker.» ●167b. quer p. queriou, tr. «ville, village.» ●(1710) IN I 45. hac e kear vezo peautramant var ar meas ? ●(1732) GReg 354a. Les entrées des Villes sont sales, tr. «An antrëou eus ar c'hærryou a so ordinal hudur.» ●961a. Ville, tr. «H[aut] Leon. kear. p. kearyou. Bas Leon. Kaër. p. Kaëryou. Treg[or] Kær. p. Kæryo. B[asse] Cor[nouaille] Kær. p. Kæryou. H[aute] Cor[nouaille] Kær. p. Kæryau. Van[netois] Kær. p. Kæryéü.»
●(1849) LLB 281. N'en des kin konz é ker, kin brud ol ér hanton. ●586. er herieu bras. ●(1878) EKG II 217. E kerik vian Rosko. ●(1894) BUZmornik 121. eul leo hanter dioc'h kear.
●(1910) MBJL 73. Digemer kalonek en kêr Londrez. ●(1909) MMEK 5-6. ar sklujou a zo digoret e kreiz an noz ha kear lounket en he fez gant ar mor dijadennet.
(2) Village.
●(1929) MKRN 182. Petra zo né ganeoc'h ba Bañnlek. – Cheta chiouaz ! plac'h paour, chi cher-ni 'n eus taget chi chemener bras chiou merh(e)d !, tr. « Qu'y a-t-il de nouveau à Bannalec ? – Hélas ! ma pauvre fille, voilà que le chien de notre village à nous a étranglé le chien du grand tailleur, aujourd'hui, ma parole. » ●(1962) EGRH I 31. kêr f. -ioù, tr. « village. »
(3) Lieu habité.
●(1962) EGRH I 31. kêr f. -ioù, tr. « lieu habité. »
(4) Ar gêr gozh : la vieille ville.
●(1903) MBJJ 110. ar gær goz, a zo e diabarz ar mogerio. ●(1935) BREI 417/2c. eun ambrouger hag a ziskouez d'imp, da genta, ar gêr goz.
(5) A gêr da gêr : de ville en ville.
●(1732) GReg 961a. Aller de ville en ville, tr. «mont a guær-da-guær.»
●(1911) BUAZperrot 246. Ouz e heul a gear da gear. ●(1913) AVIE 268. hui (...) ou handéou a gér de gér.
(6) Dre gêr : par la ville.
●(1732) GReg 235a. Crier quelque chose par les ruës pour vendre, tr. «Embann un dra dre guer.»
●(1910) MBJL 77. da gerc'hat he beajourien evit o bale dre gêr.
(7) E-mod kêr : comme à la ville.
●(1913) AVIE v-vi. ou desaùein e hrér é mod kér.
(8) Mont e kêr : aller en ville.
●(1876) TDE.BF 328b. Moñt e kear, tr. «aller en ville.»
(9) E kêr : en ville.
●(1962) EGRH I 31. e kêr, tr. « en ville. »
(10) E kêr : dans le village.
●(1962) EGRH I 31. e kêr, tr. « dans le village. »
II. (la maison)
(1) Maison, foyer.
●(1396) Miscellanea ms latin n° 3184 f° 125v°. deut dangaer poaz eo anpanennov. ●(1650) Nlou 66. hep affer (lire : atfer), / Deuet an hent man dan queer, tr. G. Pennaod «sans délai. Venez par ce chemin chez vous.» ●tr. La Villemarqué «sans délai : Venez par ce chemin à la maison.»
●(1849) LLB 245. En ur zonèt t'er ger. ●(1857) CBF 50. N'ema ket er gear, tr. «Il n'est pas à la maison.»
●(1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou.
(2) Mont d'ar gêr : rentrer à la maison.
●(1876) TDE.BF 328b. moñt d'ar gear, tr. «aller au logis.»
(3) Mont war gêr : rentrer à la maison.
●(1902) PIGO I 121. Ar bôtred-man (…) a yee war ger.
(4) Exploitation agricole.
●(1633) Nom 235a. Villa : ferme : ferm, vn guer voar an ploue.
●(1938) GWAL 110-111/7. Kerunkun a zo eur gêr vras, gant dek familh gaer o veva enni.
III. (emploi spécial) Kêr Doue : La Cité de Dieu (St-Augustin)
●(17--) RS viij. Evelse e lennomp en e eizvet Chabistr eus an eil lêvr varnuguent en deveus composet Sant Augustin var ar Cité de Dieu, da lavaret eo, Kear Doue.
IV.
(1) Bezañ pell diouzh ar gêr : être éloigné du propos initial.
●(1925) FHAB Mae 197 (L) *Tintin Anna. Met pell eamomp diouz ar gear ha n'em eus ket a c'hoant e teufes da inoui ganen, te, merc'h vihan va breur Dôf.
(2) Donet d'ar gêr : se rendre à l’évidence.
●(1933) DIHU 266/293 (G). Donet d'er gér, tr. L. Herrioù «(au fig.) se rendre à l'évidence.»
(3) Bezañ deuet d'ar gêr : avoir mis de l’eau dans son vin.
●(17--) CHal.ms ii. Il a mis de L'eau dans son vin, tr. «deit mat é der guer.»
(4) Bezañ kaset d’ar gêr gant e viz bihan : être mis à sa place.
●(1935) BREI 432/3d (T). ar mêr komunist a zo bet kondaonet ha kaset d’ar gêr gant e viz bihan…
(5) Degas ub. d’ar gêr : war an hent mat.
●(1936) DIHU 306/180 (G) L. Herrioù. Vennein e hré chonjal un tammig ha kavet en hent de zegas Sidoni d’ar gér hep hé lakat de chifein.
(6) Mont pell diouzh ar gêr da wriat : s’écarter de la question.
●(1942) VALLsup 137. Faire des points de couture lâches, tr. F. Vallée «mont pell diouz ar gêr da wriat (et fig. s’écarter de la question.»
(7) Bezañ paotr/plac’h ar gêr : être celui ou celle qui reste de garde à la maison.
●(1977) TDBP II 30 (T) J. Gros. (…) paotr ar gêr, ou plah ar gêr, tr. « qui reste de garde à la maison ».
(8) N'emañ ket an Aotrou Doue er gêr : voir Doue.
(9) Bezañ e saout er gêr : voir saout.
(10) Na vezañ ar moc'h er gêr gant ub. : voir moc'h.
(11) Bezañ ar moc'h er gêr gant ub. : voir moc'h.
(12) Bezañ e loenedigoù er gêr : voir loen.
(13) C'hoari kas d'ar gêr : voir c'hoari.
(14) Mont d'ar gêr dre roc'h ar skid : voir roc'h.
(15) Dont gant e zivskouarn d'ar gêr : voir divskouarn.
- ker .1ker .1
adj.
(1) Cher (postposé).
●(1456) Credo 4-5. Hac in Ihesucrist emap quer hon / autrou vnan asaluer, tr. «Et en Jésus-Christ son fils chéri, / notre seigneur unique et (notre) sauveur.» ●(1530) Pm 106. Da assumption an ytron quer tr. « Pour l'Assomption de la chère Dame » ●(1633) Nom 127b. Hospitium : vn logis pour les amis & alliez : vn ty dan mignounet ha dan tu (lire : tut) quer.
(2) (vocatif, adj. postposé) Cher, chère.
●(1530) Pm 31. En eff ytron em guiryonez / (…) / (…) ma ytron quer tr. « Au ciel, Madame, en ma vérité, / (…) / (…) ma chère Dame »
●(1910) MBJL 73. Pebez kentel evidomp, Breiziz ker ! ●(1942) DHKN 70. Damezél ker, emé ean, laret hou poè dein er uéh aral, é voureh bras é lenn romanteu.
(3) (vocatif, adj. antéposé) Cher, chère.
●(1530) Pm 87. Ha ho lesell flam hyr amser / Quer mam roen bet en caleter tr. « Et de vous laisser certes longtemps, / Chère mère du Roi du monde, en peine »
(4) Cher, coûteux.
●(1499) Ca 170b. Quer. g. cher. ●(1612) Cnf 45b. eguit ma gallo guerzaff è heny en è pligadur, quer.
●(1732) GReg 161a. Cher, qui est de grande valeur, tr. «Qèr.»
●(1849) LLB 1477. Er gloan dû zou kiroh, er gloan guen zou klasket. ●(1857) CBF 43. Kalz re ger int, tr. «C'est beaucoup trop cher.»
- ker .2
- ker .3ker .3
voir ken .2
- kêr-bennkêr-benn
voir kêrbenn
- kêr-glozkêr-gloz
f. Ville close.
●(1732) GReg 961a. Ville murée, tr. «kær glos.»
●(18--) SBI I 212. Hac êt gant eun aufredour deuz a gêr-clos Wengamp, tr. «et partie avec un orfèvre de la ville close de Guingamp.»
●(1923) FHAB Gwengolo 330. Ker Lesneven a oa eur gêr gloz ; an dam-sklaved a veve war-dro eno a gave enni eur minic'hi, da lavaret eo eul lec'h ma kolle o mistri o gwiriou warnezo. ●(1941) SAV 19/11. kêr-glos Kemper.
- Kêr-IzKêr-Iz
voir Iz
- kêr-vamm
- kêr-veur
- keraatkeraat
v.
I. V. intr.
(1) Renchérir.
●(1659) SCger 49b. encherir, tr. «queraat.» ●167a. queraat, tr. «deuenir cher.» ●(1732) GReg 339a. Encherir, augmenter de prix, devenir plus cher, tr. «Qeraat. pr. qereët.» ●636b. Le prix du blé monte, ou hausse à chaque jour de marché, tr. «Qeraat a ra an ed.» ●802b. Rencherir, devenir plus cher, tr. «Qeraat. pr. qereët.»
●(1857) CBF 39. marteze e keraio c'hoaz, tr. «peut-être renchérira-t-il encore.» ●(1869) FHB 256/369a. an ed a geriao. ●(1876) TDE.BF 338a. Keraat, v. n., tr. «Devenir plus cher, d'un prix plus élevé.»
●(1923) LZBt Gouere 2. an treo 'zo kereet. ●(1926) FHAB Meurzh 100. Ar paper hag ar mizou-post a gera.
(2) Mont war geraat : renchérir.
●(1867) FHB 102/400b. An ed a lavarer so eat var gueraat. ●(1869) FHB 218/72b. ez a adarre an ed var geraat.
●(1903) MBJJ 181. an douar ac'h a bepred war geraat.
II. V. tr. d. Rehausser, relever le prix (d'une marchandise).
●(1732) GReg 796b. Rehausser le prix des marchandises, tr. «Qèraat ar varc'hadourez.»
- kêradkêrad
voir kêriad
- keraerezh
- Keraodi
- KeraofredoùKeraofredoù
oronyme Keroffredo (Bourbriac, 313 m.).
●(1914) ARVG Mae 77. Pikerniou Boulvriag : Keroffredou (313 m), Kerdavidou (312 m), Leindevet (306 m) hag all.
- keraouegezhkeraouegezh
f. –ioù
(1) Cherté, enchérissement.
●(1633) Nom 52a. Annonæ caritas, difficultas, grauitas, & sæuitia, incendium, annona compressa : cherté : queraoüeguez, quernez, naouneguez.
●(1659) SCger 24b. cherté, tr. «querrouegnez (lire : querroueguez).» ●(1732) GReg 161b. Cherete, tr. «qeraoüeguez.»
●(1834) APD 65. pere a zestum hac a vir an hed en o arc'hyou, evit er guerza d'an dud paour pa ve deut ar gueraoueguez.
●(1910) FHAB Kerzu 356. Sevel a ra kerouegez var an traou.
(2) Période de cherté.
●(1909) FHAB Mezheven 165. N'eus ket eta lec'h da glemm eus ar gerouegeziou-ze.
- keraouezkeraouez
f. Cherté.
●(1732) GReg 161b. Cherete, tr. «qeraoüez.»
●(1847) MDM 395. ar geraouez eus an hurcherien. ●(1867) FHB 152/377a. An eost so bet tano hag a laca aoun rag keraouez. ●(1870) FHB 282/168b. Aoun zo rak keraouez ha dienez.
●(1910) FHAB Kerzu 366. keraouez a zo var bep tra. ●(1920) KANNgwital 205/100. ar geraouez a gendalc'h var an oll draou. ●(1924) KANNgwital 263/200. ne c'hellont ket herzel euz ar mizou a gouez varno dre ar geraouez. ●(1962) EGRH I 31. keraouezh f., tr. « cherté, vie chère. »
- kêraozouriezh
- kêrat / kêriñ
- kêrbennkêrbenn
f. -où / kêr-benn f. kêrioù-penn Capitale.
●(1866) LZBt Ebrel 100. da vont holl, hag hep dale, peb-unan da ger-benn he rann-vro. ●(1866) FHB 65/97b. E Madrid, kær benn ar Rouantelez. ●(1869) HTC 94. Jerusalem a gendalc'has da veza ar gear-benn euz a rouantelez Juda. ●(1870) FHB 303/331a. eat da zifen ar gær-benn. ●(1883) SAQ I 25. Roum, d'ar mare-ze c'hoas kear benn ar bed paian. ●(1894) BUZmornik 448. Rom a oa d'ar mare-ze ar gear-benn pe ar vestrez-kear euz ar bed paian.
●(1909) MMEK 5. kear benn rouantelez Breiz-Izel. ●(1910) MBJL 56. en kêr-benn Bro-Zôz. ●(1921) PGAZ 83. kear-benn ar France. ●(1931) VALL 95b. (ville) capitale, tr. «kêrbenn f. pl. kêrbennou.» ●(1962) EGRH I 32. kêr-benn kentoc’h eget kêrbenn. ●(1963) LLMM 99/266. pell a-walc’h diouzh ar gêrbenn.
- Kerbêr .1Kerbêr .1
n. de l. Kerpert.
(1) Kerbêr.
●(1933) BREI 328/4c. Kerber.
●(2002) TEBOT 142b. Na Sant-Jili ha Kerbêr / O na parrouz Kanuhel.
(2) [Toponymie locale]
●(1933) BREIZ 328/4c. eus Toull-Foll.
●(2002) TEBOT 142b. Nag ar faouennoù Sant-Urnan / A vez gwelet dimeus a bell.
- Kerbêr .2Kerbêr .2
n. de l. Saint-Pierre-Quilbignon (Brest).
(1) Kerbêr.
●(1865) FHB 17/136a. Leizour, eus a Guerber. ●(1866) FHB 52/412a. Ann Aotrou Denmat, nevez beleghet, vikel e Kerber. ●(1870) FHB 286/200b. person Kerber (Saint-Pierre-Quilbignon). ●(1890) MOA 26b. Kerberr.
●(1905) ALMA 63. Ker-Ber. ●(1905) HFBI 234. hé zéjont da Géranros, é parrès Kerber da zelc’her couëchérés.
►Kerbêr-Brest.
●(1904) KANngalon Du 261. E Goeled-Leon ez euz brema eur vanden laeroun ilizou ha n’o deuz ean ebed. Enn eur miz pe var dro o deuz laeret ilizou Gouesnou, Guilers, Lokournan, Milizac, Vourc'h-Ven, Guipronvel, Guitalmeze, Kerber-Brest, Recouranz-Brest, Loc-Maria Plouzane, Sant-Sebastian e Loc-Maria, hag Itroun Varia Trezian e Plouarzel.
►Sant-Pêr-Kilbignon.
●(1847) FVR 110. persoun Sant-Per-Kilbignon. ●(1865) FHB 29/225a. ilis Kerber, pe Sant Per-Kilbignon.
●(1916) KRVT 171/2d. Sant-Per-Kilbignon.
(2)
●(1913) (1964) CAIR 134 (recueilli par Gaston Esnault). A Saint-Pierre Quilbignon (en breton Kerberr), on s'interpelle [en français] par Hé, Kerberr (1913).
(3) [Toponymie locale]
●(1905) HFBI 234. hé zéjont da Géranros, é parrès Kerber da zelc’her couëchérés.
- Kerbêriz .1Kerbêriz .1
n. pr. pl. Habitants de Kerpert.
●(1934) BREI 342. Digemerit ma gourc'hemenn, / En hano an holl veleien, / En hano an holl genvroïz / Kerberiz ha Boulvriagiz.
- Kerbêriz .2Kerbêriz .2
n. pr. pl. Habitants de Saint-Pierre-Quilbignon.
●(1890) MOA 26b. Kerberiz. ●30. Keriz-Perr, (pour Kerberiz, que l’on dit souvent, aussi).
●(1964) CAIR 143b. Kerbêriz, Keriz-Pêr ou Trebêriz.
- KerborzhKerborzh
n. de l. Kerbors.
I.
●(18--) OLLI 222. Cantic neve an enor d’an Itron Varia an Aerch patrones Kerbors. ●(1886) ARN 47. Gouzout dre belec'h c'ha David da Gerborz.
II.
(1) Gouzout dre belec’h ez a David da Gerborzh : en savoir plus long qu’on ne le pense.
●(1886)ARN 47. Gouzout dre belec'h c'ha David da Gerborz (...), savoir par où va David à [Kerbors]; c'est-à-dire, en savoir plus long qu'on ne pense, ou, aussi long que certains autres. ●(1886) REC 7/44. Kerborz. Gouzout dre belec'h a David da Gerborz (savoir par où David va à Kermoroc'h [lire : Kerbors]), en connaître plus long que les autres.
(2) Na c’houzout dre belec’h ez a Pêr da Gerborzh : ne pas être fin.
●(1886) REC 7/44. Trév. Hennez 'oar ket dre b'lac'h a Pêr da Gerbost, tr. « il n'est pas fin ».
(3) Kas sant Pêr da Gerborzh : envoyer promener les curieux.
●(1893) REC 14/280. On dit hors de La Roche : N'ouzoc'h ket dre beleac'h oa et sant Per dë Gerborz ? / - Biou an toul bihen a bél dorz., tr. « Vous ne savez pas par où saint Pierre est allé à Kerbors ? / - Par le petit trou de la jatte à porter la pâte ». C'est une moquerie à l'adresse des curieux, car il n'y a point de trou à la pél dorz, grande jatte en bois qui sert à porter au four la quantité de pâte nécessaire pour faire un pain (eun dorz). A Prat, au lieu de sañt Per, saint Pierre, on dit Dabid, David.
(2) (Argot de la Roche-Derrien) Mont da Gerborzh : se marier.
●(1894) REC 15/354. moñd da Gerborz, tr. « se marier ».
III. Blason populaire : voir chas .3.
IV. [toponymie locale]
●(1862) GCN 623. Sur la côte, vis-à-vis de l’Ile-à-Poule, on trouve trois dolmen, connus dans le pays sous le nom de Men-ar-Rompet (pierres des druides).
- kerboullenn