Devri

Recherche 'e...' : 2032 mots trouvés

Page 40 : de evn-sant-nikolaz (1951) à ezelet (2000) :
  • evn-sant-Nikolaz
    evn-sant-Nikolaz

    m. (ornihologie) Martin-pêcheur.

    ●(1847) SBI I 158. Envnic sant Nicolas, te 'zo mad em andret, tr. «petit oiseau de saint Nicolas, tu es bon à mon endroit» (1) les paysans bretons appellent le Martin-pêcheur l'oîseau de Saint Nicolas.

  • evn-touer-Doue
    evn-touer-Doue

    m. (ornihologie) Alouette.

    ●(1879) ERNsup 153. ann eün touer-Doue, l'alouette, St-M[ayeux].

  • evn-yer
    evn-yer

    m. Poussin.

    ●(1969) BAHE 62/17. Pa vruzhunen bara d'an evned, pe d'an evned-nij pe d'ar c'hlodadoù evned-yer, en em lakaent da wikal gant ar joa.

  • evnadeg
    evnadeg

    f. –où Concours d'aviation.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnadeg f., tr. «concours d'aviation.»

  • evnadurezh
    evnadurezh

    f. Aviation.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnadurez f., tr. «aviation.»

  • evnañ
    evnañ

    v. intr. Voler en avion.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evna v. n., tr. «voler en avion.»

  • evner
    evner

    m. –ion Aviateur.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evner, tr. «aviateur.»

  • evnerez
    evnerez

    f. –ed Aviatrice.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnerez f, tr. «aviatrice.»

  • evnerezh
    evnerezh

    f. –ioù Oisellerie.

    ●(1931) VALL 510b. Oisellerie ; lieu où l'on élève et vend des oiseaux, tr. «evnerez f. pl. ou.»

  • evnerezig
    evnerezig

    f. Aviette.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnerezig f., tr. «aviette.»

  • evneta
    evneta

    v. intr. Chasser les oiseaux.

    ●(1659) SCger 85b. aller a la chasse des oiseaux, tr. «éneta.» ●147b. ezneta, tr. «chasser aux oyseaux.» ●(1723) CHal 71. Enetein, énetat, tr. «Chasser aux oiseaux.» ●(1732) GReg 156a. Chasser aux oiseaux, tr. «Ezneta. pr. eznetet. Van[netois] enetat. eneteiñ. ppr. enetet.» ●(1752) PEll 294. Ezneta, chercher des volailles, des volatiles.

    ●(c.1836) COM vi moj. 15. Eur Palod a iôa oc'h evnéta. ●(1878) BAY 22. ineta, tr. «prendre des oiseaux.»

    ●(1927) GERI.Ern 143. evneta, V[annetais] énetat, tr. «chasser des oiseaux.»

  • evnetaer
    evnetaer

    m. –ion Chasseur d'oiseaux.

    ●(1499) Ca 81b. Eznetaer. g. oyseilleur. ●(c.1500) Cb 82a. Eznetaer. g. oyseilleur.

    ●(1659) SCger 85b. oiseleur, tr. «énetaer.» ●147b. eznetaer, tr. «oyseleur.» ●(1744) L'Arm 379a. Tendeur, tr. «Énættàour.. arion. m.» ●(1752) PEll 294. Eznetaer, Chasseur aux oiseaux, chercheur de volailles.

    ●(1878) BAY 13. inetaour, tr. «Agent. Qui prend des oiseaux.»

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnetaer, V[annetais] énetaour, tr. «oiseleur.» ●(1934) BRUS 270. Un oiseleur, tr. «un énetaour.»

  • evnetaerezh
    evnetaerezh

    m. Oisellerie, chasse aux oiseaux.

    ●(c.1500) Cb 82b. [eznetaer] g. oysellerie. b. eznetaerez.

  • evnig-kof-ruz
    evnig-kof-ruz

    m. (ornihologie) Rouge-gorge.

    ●(1896) GMB 575. rouge-gorge (...), tr. «tréc[orois] evniq kov-ru.»

  • evnig-roial
    evnig-roial

    m. (ornihologie) Rossignol.

    ●(1928) DIHU 200/24. Ne gleuen grik ar en doar, / Kin meit en énig roial.

  • evnour
    evnour

    m. –ion

    (1) Aviateur.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnour, tr. «aviateur.»

    (2) Ornithologiste.

    ●(1931) VALL 518a. Ornithologiste, tr. «evnour.»

  • evnouriezh
    evnouriezh

    f.

    (1) Aviation.

    ●(1927) GERI.Ern 143. evnouriez f., tr. «aviation.»

    (2) Ornithologie.

    ●(1931) VALL 518a. Ornithologie, tr. «evnouriez f.»

  • evochiñ
    evochiñ

    v. tr. d. Buvoter.

    ●(1744) L'Arm 421a. Beuvoter, tr. «Ivochein.. chétt.»

  • evod
    evod

    voir enhod

  • evodadur
    evodadur

    m. Épiaison, épiage.

    ●(1962) EGRH I 78. evodadur m., tr. « montée en graine, formation des épis (V. divodiñ). »

  • evodañ
    evodañ

    voir evodiñ

  • evodet
    evodet

    adj. Épié.

    ●(1752) PEll 290. Eit evodet, bled en épi. C'est un terme de la maison rustique en Cornwaille.

  • evodiñ
    evodiñ

    voir enhodiñ

  • evor
    evor

    coll. (botanique)

    I. Bourdaine.

    ●(1659) SCger 16a. bourdene, tr. «euor.» ●(1732) GReg 109b. Bourdaine, arbrisseau qui sert à faire de la poudre à canon des cribles &c., tr. «evor. Van[netois] evo.» ●De la bourdaine, tr. «coad-evor. Van[netois] coët-evo.» ●(1752) PEll 290. Evor, Envor, Efor, & en Cornwaille, selon quelques-uns, Evo. Coät Evor, Bourdaine.

    ●(1849) LLB 650. er hoed ivo vlazer. ●1715. groeit a vehier ivo. ●(1870) FHB 290/229a. an iwe pe ivoue (an iwe a zo eur sort keuneud pe koad munud, a bihini ne ouzon ket an ano e galleg). ●(1876) TDE.BF 307b. Ivoenn, s. f., tr. «Plant de bourdaine ; pl. ivo, masculin. On dit de préférence, evoenn.»

    ●(1907) VBFV.bf 34b. ivoen, f. pl. neu, ivo, tr. «plan de bourdaine.» ●(1927) GERI.Ern 144. evo(r) coll., tr. «Bourdaine, sg. evorenn f.»

    II.

    (1) Ellébore.

    ●(1732) GReg 329b. Ellebore, plante medecinale, tr. «Evor.»

    ●(1914) DFBP 112a. ellébore, tr. «Evor.» ●(1927) GERI.Ern 144. evor m., tr. «ellébore.»

    (2) Evor gwenn : vératre blanc, ellébore blanc.

    ●(1633) Nom 94a. Veratrum album, elleborus albus : viraire, veratre, ellebore blanc : an euor guen, lou guys.

    ●(1732) GReg 329b. Ellebore blanc, tr. «An evor guënn.»

    (3) Evor du : vératre noir, ellébore noir.

    ●(1633) Nom 94a. Veratrum nigrum, Melampodium : viraire noir : an euor du.

    ●(1732) GReg 329b. Ellebore noir, tr. «An evor du.»

    III. (par erreur entre albus / alnus)

    (1) Aulne.

    ●(1633) Nom 104b. Alnus : aulne : heuor.

    (2) Evor du : aulne noir.

    ●(1633) Nom 104b. Alnus nigra : aulne noir : heuor du.

  • evoreg
    evoreg

    f. –i Lieu planté de bourdaine.

    ●(1927) GERI.Ern 144. evo(r)eg f., tr. «lieu planté de bourdaine.» ●(1931) VALL 76b. lieu planté de bourdaine, tr. «evoreg f.»

  • evorenn
    evorenn

    f. –où, evor

    (1) Pied de bourdaine.

    ●(1876) TDE.BF 307b. Ivoenn, s. f., tr. «Plant de bourdaine ; pl. ivo, masculin. On dit de préférence, evoenn.»

    ●(1907) VBFV.bf 34b. ivoen, f. pl. neu, ivo, tr. «plant de bourdaine.» ●(1927) GERI.Ern 144. evo(r) coll., tr. «Bourdaine, sg. evorenn f.»

    (2) Elléborine.

    ●(1927) GERI.Ern 144. evorenn f., tr. «elléborine.»

  • evurus
    evurus

    voir eürus

  • evurusaat
    evurusaat

    voir eürusaat

  • evurusted
    evurusted

    voir eürusted

  • eya
    eya

    voir ya

  • ez .1
    ez .1

    part. adv. cf. ent, er

    (1) [devant un adj.] Élément de formation d’adverbe. cf. en, ent

    ●(1530) J 45b. Me guel ez mat ez quemyadet, tr. « Oui, je vois bien que c’est un adieu. » ●(1530) Pm 227 (Mab Den). Ez duy an anquou ez louen, tr. «La mort viendra avec empressement.»

    ●(1732) GReg 145b. Certainement, tr. «Ez certen.»

    ●(1877) BSA 10. Ez iaouankic e tiscuezas pegement e carie ar vertus. ●(1883) IMP 8. Es vianic e velis an techou-ze ennâ : / Divar 'neuze e claskis an tu d'o divoenna. ●(1894) BUZmornik 204. en em denna ez-veo enn eur garrek kleuz, evel enn eur bez.

    ●(1903) ADBr xviii 346. evel ec'h ordinal. ●(1911) BUAZperrot 53. Ez yaouank e teskas diouz an armou. ●167. Bez e vezint ez-vras ar pez ma vezint bet ez-vihan.

    (2) [devant un subst.] Élément de formation d’adverbe.

    ●(c.1500) Cb 32b. [cadoer] Jtem cathedraliter ad. qualitatis. g. cathedraument. b. ez cadoer. ●(c.1500) Cb [peuch]. Item pacifice aduer. g. paisiblement. b. ez peuch.

  • ez .3
    ez .3

    prep. Dans tes. [souvent couplé à la prép. en dans la langue mod.]

    ●(1530) Pm 245. Ma map labour flour ez tourel, tr. «Mon fils, travaille bien dans ta tour.»

    ●(1888) SBI ii 178. tapout crog en hes bleo, tr. «prendre prise en tes cheveux !»

  • ez / e .2
    ez / e .2

    part. verb.

    (1) [introduit une subordonnée] Que.

    ●(897) MSvbr IV f° 78b, main A (DGVB 231a, DVBR 496). is amal it duducer memor porté sur « quas et proximo secuturas » tr. « c’est ainsi que le souvenir est apporté ».

    ●(1360) Hd Tours n° 576 f°119v°. nep na ra mat her da guel / dezouf he hunan he fel tr. « quiconque ne fait le bien tant qu’il peut / à lui-même il manque » ●(1456) Credo 10. Den inferne ez disquennas, tr. «Il descendit en enfer.» ●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s’arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l’Épine n’est pas expéditif. » ●(14--) Jer.ms A.242. Hac ez spyen caffout remet, tr. «Et j’espérais trouver remède.» ●(1499) Ca 81. Ez. g. que. ●(c. 1501) Donoet 2-4. brezonec, ez quiffir ennaff, tr. « le breton, où l’on trouvera » ●(1530) Pm 155. Dan tut bouzar ez rente ho cleuet, tr. «Aux sourds il rendait l’ouïe.» ●(1612) Cnf 79b. mar deu an holen da neant, pegant tra ez saller ?

    ●(1834) SIM 161. e pelec’h ec’h espere ober ur c’hoari gaer. ●(1856) GRD 91. Quentéh m’en doé er Sant-men téhet a inou, é rézas en ty ar er mæstr-zé.

    ●(1907) AVKA 65. Kredi ret ec’h on barrek d’o kwellât ? ●195. Hag an triwec’h den-ze e fraillas warnhe tour siloe. ●(1908) PIGO ii 19. Itien e trec’h ar gounnar war e spont, hag e sav e zorn da flastra al loen divergont.

    (2) [précédée d’une forme adverbiale]

    ●(14--) N 269. Rac se tut clet parfet ez hoz pedaf, tr. « Aussi, mes vaillants amis, je vous prie instamment » ●tr. Fleuriot GVB 279 « parfaitement je vous prie. » ●(1575) M 2816. meurbet ez eu hy glorius, tr. Fleuriot GVB 279 « très glorieusement est (cette royauté). »

  • ez- / es-
    ez- / es-

    Préfixe nominal < *eks. Cf. ezwar.

  • ez-eeun
    ez-eeun

    voir ouzh-eeun

  • ez-krec'h
    ez-krec'h

    voir ouzh-krec'h

  • ez-traoñ
    ez-traoñ

    voir ouzh-traoñ

  • eza
    eza

    adv. Donc.

    ●(1530) J p. 34a. Autrou Doe, eza pez a gray / Ma calon gant don melcony ? tr. «Seigneur-Dieu, que fera donc mon cœur dans sa douleur profonde ?» ●50a. Deut mat gant joa eza ra vech, tr. «Soyez donc les bienvenus.» ●67a. Oarse eza ne dleaf quet / En nep guys bezaf punisset, tr. «je ne dois donc en aucune façon être puni.» ●74b. Rac se eza a te na cret, tr. «Ne crois-tu donc pas.» ●(1530) Pm 133. Quen buhan tiz ez cretsont yza, tr. «Aussitôt vite ils crurent donc.»

    ●(1557) B I 390. Eza detry maz ouch y glan / Eomp guytibunan a hanenn, tr. «Allons vite, tous tant que nous sommes, quittons ce lieu.»

    ►[form. comb.]

    S1 meza : moi donc.

    ●(14--) Jer.ms 69. Myzaff a ya Autrou hep comps gou peur louen, tr. «Moi donc je vais, Seigneur, sans dire de mensonge, très volontiers.» ●223. Goaff myzaff Doe pan vyouff mam, tr. «Malheur Dieu à moi donc.» ●271. Goaff myzaff Doe pan voe dyff feut / Da Iesu seder ober breut, tr. «Malheur Dieu à moi puisque j'eus l'infortune / A Jésus, certes, de faire procès.» ●(1530) J p. 126a. Ach goameza, tr. «Ah ! malheureuse que je suis !»

    S2 teza : toi donc.

    ●(1530) J p. 201b. Les teza da arabadou, tr. «Laisse donc là toutes tes sornettes !» ●(1530) Pm 126. Penaus ez cretes teza quet / Bout e mam mary benniguet / A breman an bet decedet, tr. «Comment croirais-tu donc en quelque façon / Que sa mère Marie bénie est / A présent décédée.» ●260. Den crez goadyza dyouz a rez, tr. «Homme avare, malheur à toi donc à cause de ce que tu fais.» ●(1557) B I 691. A rez ez heuelez deza / Gant un termen a estrenua / Dre abec ung tra oz Caym ! tr. «et voilà que, par un crime énorme, tu vas, d'une certaine façon, ressembler complètement à Caïn !» ●798. Ez i deza breman ia dan iayn, tr. «tu vas aller pour jamais dans la torture.»

  • ezañs
    ezañs

    m. Encens.

    ●(1499) Ca 78b. Esancc. g. encens. ●(1633) Nom 198b. Acerra : cassette à l'encens : cassedic an esançc. ●Thus : encens : esançc.

    ●(1659) SCger 49b. encens, tr. «ezancç.» ●146a. ecens, tr. «ecens.» ●(1727) HB 299. o dêus squillet evel an esanç ur c'huez agreabl. ●(1732) GReg 338a. Encens, suc odoriferant d'un arbre, tr. «Ezeñç.» ●Les tirans vouloient obliger les Saints Martirs d'encenser les idoles, de brûler de l'encens devant les idoles, tr. «An dyranted a fellé dézo countraign ar sænt merzeuryen da azeuli ezéñs d'an Idolou.»

    ●(1872) DJL 18. rosti da ejanz.

    ●(1909) KTLR 64. Melchior hen doa eun ezansouer aour : ennhan an ezans a vogede. ●(1911) BUAZperrot 54. kinnig ezanz d'an doueou. ●(1929) MANO 132. Me lakfe an ezans-se da zevi evit ho kloar, va Doue.

  • ezañsadur
    ezañsadur

    m. –ioù Encensement.

    ●(1732) GReg 338a. Encensement, l'action d'encenser, tr. «Ezeñçadur.»

  • ezañsañ
    ezañsañ

    voir ezañsiñ

  • ezañser .1
    ezañser .1

    m. –ion Encenseur.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 221). esancier, encenseur. ●(c.1500) Cb 79a. [esancc] g. encenseur. b. esancer.

    ●(1659) SCger 146a. ecenser, tr. «ecensoir.» ●(1732) GReg 338a. Celui qui encense les Autels, tr. «Ezeñser. p. ezeñséryen.»

  • ezañser .2
    ezañser .2

    m. –ioù Encensoir.

    ●(1499) Ca 78b. Esancer. g. encencier.

    ●(1659) SCger 49b. encensoir, tr. «ezancer.»

  • ezañsiñ / ezañsañ
    ezañsiñ / ezañsañ

    v. tr. d. Encenser.

    ●(c.1500) Cb 79a. [esancc] Jtem. turifico / as. g. encencier. b. esanccaff.

    ●(1659) SCger 49b. encenser, tr. «ezanci.» ●(1732) GReg 338a. Encenser, tr. «Ezeñsi.» ●Encenser les Autels, tr. «Ezeñsi an auteryou.» ●(1790) Ismar 484. Ançansein e rér en Autærieu.

    ●(1854) MMM 143. ac ec'h esancer an dud fidel epad an offiç. ●(1894) BUZmornik 196. Eunn devez m'edo Zakarias oc'h ezansi ann aoter.

    ●(1903) MBJJ 243. goude bean ezanset ar c'heur.

    ►absol.

    ●(1868) FHB 194/302b. A gleiz hag a ziou ez oa elez oc'h ezansi. ●(1894) BUZmornik 434. edo el leac'h santel oc'h ezansi dirak ann aoter.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1880) SAB 20. evel ma z-eo an ezansi. ●63. An ezansi-ma, a ra an ofisseur eb lavaret pedenn ebed.

  • ezañsouer
    ezañsouer

    m. –ioù Encensoir.

    ●(1633) Nom 198b. Thuribulum : encensoir : esançouër.

    ●(1732) GReg 338a. Encensoir, tr. «Ezeñsouër. p. ezeñsouërou.»

    ●(1880) SAB 106. ezansoer an templ. ●(1894) BUZmornik 282. kregi enn ezansouer epad ann offisou.

    ●(1909) KTLR 64. Melchior hen doa eun ezansouer aour.

  • ezaouet
    ezaouet

    adj. Égaré.

    ●(1907) AVKA 205. ar pez-arc'hant ezaouet (égaré). ●207. ezaouet a oa hag ec'h eo kavet ! ●290. Me a skoo ar maesaër hag oll ar vanden denved a vo ezaouet.

  • ezaouiñ
    ezaouiñ

    v.

    (1) V. intr. S'égarer. (?) cf. ezeviñ (?)

    ●(1907) AVKA 155. Un den hag an eus kant danvad, mar deu unan da ezaoui (...) an naonteg ha pevar-ugent-all n'int ket bet ezaouet.

    (2) V. tr. d. Égarer.

    ●(1927) GERI.Ern 144. ezaoui, tr. «égarer.»

  • Ezekiel
    Ezekiel

    n. pr. Ézéchiel.

    ●(1580) G 549. Evel Ezechiel duet quentel da goelvan, tr. «Comme Ezéchiel ; l'heure des pleurs est venue.»

  • ezel
    ezel

    m. izili

    (1) Membre.

    ●(14--) N 1833. Pan eo debil da ysily, tr. «Puisque tes membres sont débiles.» ●(1557) B I 532. Ma ysily chetu y net / Ha groaet salu pesq fresq heb esquem, tr. «voilà que tous mes membres, sans exception, sont sains et pleins de vigueur.» ●(1580) G 1023. An marou estlam am groy dren ysyly, tr. «La mort terriblement me point par les membres.» ●(1650) Nlou 15. Pan voe greyet en croas, allas dren Isily, tr. «lorsqu'il fut cloué en croix, hélas, par les membres.»

    ●(1659) SCger 40a. deboister les os & les membres, tr. «dilec'hi an jsili.» ●78a. membre, tr. «membr, p. ou, jsili.» ●155a. isili, tr. «membres.» ●(1752) PEll 294. Ezel, Membre, partie du corps. Pl. Isili, qui est seul, ou presque seul, en usage. ●(1738) GGreg 15. hoc'h isily, tr. «vos membres.» ●(17--) EN 2599. a pa dorfend diustu o peuar esel dach, tr. «et quand ils vous casseraient tout de suite les quatre membres.»

    ●(1869) SAG 196. An daoulagat, an teod, an ijili. ●(1869) FHB 215/45b. d'ho bourrevi ha da zihompra oc'h ijili. ●(1878) EKG II 57. evit tomma hon izili a ioa hanter-skournet. ●(1879) ERNsup 153. eunn ézel d'han zo bet diwikhofreet, diwikhewret, Trév[érec], il s'est démis un membre.

    ●(1900) KEBR 20. An izil, tr. « Le membre » ●An izili, tr. « Les membres ». ●(1907) PERS 327. an avel (…) a deue da droc'ha he vizaj ha da sklasa he izili.

    (2) par ext. Os.

    ●(17--) TE 63. Mé hou pèd enta, ne lausquet quêt me isili amen ; mæs casset int gueneoh d'en doar a Ghanaan. ●239. Ean (…) e losquas ar ou Auterieu izili er faus Profætèt.

    ●(1838) OVD 34. hou corve-memb (…) blaouahus de huélet, corromplet hag uset bet en isili.

    (3) Pron. ind. Aucun membre.

    ●(1867) FHB 130/202a. ne alle finval ezel pell a voa.

    (4) Poan-izili : rhumatismes.

    ●(1902) LZBt Du 21. Dalc'het oa gant ar boan izili. ●(1911) BUAZperrot 54. unnek vloaz a oa gant ar boan-izili. ●153. en devoa klaz da c'houzanv gant ar boan-izili. ●(1920) LZBt Meurzh 26. heman an eve awechou poan izili.

    (5) Birviñ war e izili : ne plus tenir en place.

    ●(1866) FHB 94/333b. Evidomme, otrou a verve var va izili.

    (6) Disec'hañ war e izili =

    ●(1860) BAL 75-76. Ac e rancfe un den (…) dizec'ha var e izili.

    (7) Ezel-koar : prothèse.

    ●(1955) STBJ 132. A bep tu d’ar skeudenn eoa gouestlou a bep seurt, renkennadou bizier-loaek pe flac’hou, izili koar a bep ment hag a bep stumm, gwir desteniou a anaoudegez-vat a-berz ar glañvourien baour.

  • ezelet
    ezelet

    adj. [suivi d'un adj.] Qui a des membres souples, etc.

    ●(1909) NOAR 47. E gen-henter avad a yoa yaouank, bras hag ezelet kaer.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...