Devri

Recherche 'e...' : 2032 mots trouvés

Page 34 : de estellenn (1651) à estrenvan-estrenva-estrenvoa (1700) :
  • estellenn
    estellenn

    f. Limande, planche de fond dans une charrette.

    ●(1876) TDE.BF 193b. Estellenn, s. f., tr. «Planche de fond d'une charrette.» ●(1890) MOA 165a. Planche de fond dans une charrette, tr. «estellenn.»

    ●(1927) GERI.Ern 140. estellenn f., tr. «limande, une des deux planches du fond de la charrette.»

  • esterloup
    esterloup

    s. (minéralogie) Escarboucle.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 174. Un esterloup am eus c'hoaz.

  • esteuzet
    esteuzet

    adj.

    (1) Éteint.

    ●(1521) Cc. [esteuziff] g. estaintz. b. esteuzet.

    (2) Exténué, épuisé.

    ●(1530) J p. 152a. Danguerchez (…) / E mam estlamet / Gant queux esteuzet, tr. «à la Vierge sainte sa mère, qui, de langueur et de regrets (…) s'était tout à fait épuisée.»

    ●(1732) GReg 255a. Defait, maigre, extenué, tr. «Esteuzet.»

  • esteuziñ
    esteuziñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Éteindre (le feu).

    ●(1464) Cms (d’après GMB 222 & 655). estuziff, éteindre. ●(1499) Ca 79b. Esteuziff. g. estaindre feu. l. extingo / is xi / ctum. ●190b. Steuziff vide in esteuziff.

    ●(1732) GReg 290a. Diminuer, tr. «alias. esteuziff.»

    (2) Tuer.

    ●(c.1500) Cb 79b. [esteuziff] Jtem instingo / gis / xi / ctum. g. persuaser / mortifier. b. esteuziff pe lazaff.

    (3) Navrer.

    ●(1650) Nlou 218. Calon mary a voe gryet, / Gant clezu à ceux esteuzet, tr. «Le cœur de Marie fut navré / Par une épée de douleur traversé.» ●238. e voe lauaret / Gant an clezeuff à ceux, he calon esteuzet, tr. «il fut dit / qu'on navrerait son cœur par le glaive de douleur.»

    II. V. intr. Fondre, maigrir.

    ●(1732) GReg 424a. Fondre, amaigrir, tr. «esteuzi. pr. esteuzet.»

  • estim-
    estim-

    voir istim-

  • estinget
    estinget

    adj. Éteint.

    ●(1575) M 964. an pechedou, / En (lire : eu) à dle bout lazet, extinguet ho fætou, tr. «ce sont les péchés / Qui doivent être tués, et leurs actions éteintes.»

  • estlamm .1
    estlamm .1

    adj.

    (1) Terrible, épouvantable.

    ●(1580) G 1023. An marou estlam am groy dren ysyly, tr. «La mort terriblement me point par les membres.»

    ●(1659) SCger 147a. estlam, tr. «epouuentable.»

    (2) Énorme.

    ●(1659) SCger 51a. enorme, tr. «estlam.»

    (3) Hideux.

    ●(1659) SCger 66a. hideux, tr. «estlam.»

  • estlamm .2
    estlamm .2

    m./f. –où

    I.

    (1) Effroi, frayeur, terreur, danger.

    ●(14--) N 115. Goude ma angoes ham estlam / en placc man flam a pell amser, tr. «Après mon angoisse et ma misère en ce lieu même, si longtemps.» ●(1530) Pm 87. Am eus poan hac estlam quer, tr. «J'ai douleur et angoisse extrêmes.» ●(1575) M 1610. Pez molest, pez yestlam, tr. «Quelle torture, quelle angoisse.» ●1615. Ha bout caçet ent stram, en estlam yffamus, tr. «Et d'être envoyés ignominieusement, dans un effroi infamant.»

    ●(1659) SCger 48a. effroi, tr. «estlam.» ●(1732) GReg 324a. Effroy, ou effroi, tr. «estlam.» ●(1752) PEll 285. Estlam, frayeur, terreur. ●(17--) BMa 231. Ar fors an estlam nos a dé, tr. «Les cris, la terreur, nuit et jour.»

    ●(1864) GBI I 60. pebeuz da estlamm ! tr. «Quelle frayeur !» ●(18--) MILg 82. esplamm.

    (2) Danger.

    ●(1650) Nlou 497ef. Quenomp yoaius, hep refus tam, / Lamet omp à rest, hac exilam (lire : estlam), tr. « chantons joyeusement, sans rien refuser ; / nous sommes tirés du rebut et du danger. », tr. Ernault (DEBm 370) « (tiré) de misère et danger. »

    (3) Grand étonnement.

    ●(1867) BBZ III 80. En devoe eur pebez estlamm.●(1876) TDE.BF 194a. Estlamm, s. m., tr. «Etonnement, surprise.»

    (4) Chose étonnante.

    ●(1866) LZBt Gouere 156. E-kreiz ann noz, e savas eunn estlamm euzuz : unan euz hon c’hirri a diblas hag a ia ne oar den pelec’h.

    (5) Admiration.

    ●(1752) PEll 285. Estlam, Etonnement, surprise, admiration.

    ●(1889) ISV 246. daou dra hag a grescas c'hoaz an estlam.

    ●(1907) AVKA 68. ha c'houi a drido gant estlamm.

    II. [en locution]

    (1) Ober estlammoù : s'extasier.

    ●(1939) MGGD 66. estlammou a rejont pa voent dispaket dirazo.

    (2) Ober estlammoù : être épouvanté, pousser des cris d'effroi.

    ●(1955) STBJ 17. Eur wechad, goude ma voe lazet eur bleiz e Kêrhau, e tiredas eun niver bras a dud d'e welout (…) Eur mell lôn e oa, kement hag eul leue kaer dizonet, ar pez a lakeas an holl d'ober estlammou. ●137. Mestrez an ti (...) a reas estlammou pa welas ne oa den ganin.

    (3) Ober estlammoù gant ub. : s'extasier devant qqn.

    ●(1955) STBJ 52. Ha neuze e felle d'ar merc'hed gwelout ar filhor nevez-badezet hag, evel just, e raent estlammou gantañ.

    (4) [en incise] Un estlamm gwelout : une chose étonnante à voir.

    ●(1974) THBI 164. ken oa goulou en oll touriou tan an arvor, eur sklamm gwell ! ●203. eur sklamm gwell. ●218. Eur splamm gwell ! eur splamm gwell ! lavar eur zaos abarfet. ●(1978) MOFO 18. Eur sklamm gwell, lavaron deoc'h, tr. «Formidable, vous dis-je.»

    (5) En estlamm : en admiration, admiratif.

    ●(1911) BUAZperrot 455. El levenez e vezi hag en estlam. ●520. Seul-vui e sellomp ouz an heol, ha seul-vui e chomomp en estlam, rak ken alies gwech m'her gwelomp e kavomp en devez atô ar memes sked hag ar memes gened.

    (6) Kouezhañ en estlamm =

    ●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Estlamm. ST a zo SK e Dz hag E a zo komprenet evel anv-gwann-perc'hennañ : e sklamm. Da heul, e klever frazennoù evel houmañ : me zo koue'et em sklamm.

    (7) Dougen estlamm : éprouver de l'effroi.

    ●(1557) B I 336. Na doen estlam en neb amser, tr. «et sans expiation à supporter jamais.»

    (8) Kemer estlamm : éprouver de l'effroi.

    ●(1575) M 1327-1330. Pyu eu plen an heny (…) / Na quemerhe yestlam, tr. «Quel est bien celui (…) / Qui ne prit peur.»

  • estlammadell
    estlammadell

    f. –où Interjection.

    ●(1947) YBBK $ 413. ur rummad a-ratozh : an estlammadelloù.

  • estlammadenn
    estlammadenn

    f. –où Interjection.

    ●(1931) VALL 397a. Interjection, tr. «estlammadenn f.»

  • estlammadenniñ
    estlammadenniñ

    v. Pousser une interjection.

    ●(1931) VALL 397a. Pousser une interjection, tr. «estlammadenni (de joie gand al laouenedigez).»

  • estlammañ
    estlammañ

    voir estlammiñ

  • estlammata
    estlammata

    n. verb. Exclamatif.

    ●(1947) YBBK 411. ar frazenn estlammata. (…) An anv-gwann estlammata. (…) An adverb estlammata.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1947) YBBK 411. en estlammata eeun hepken.

  • estlammded
    estlammded

    f.

    (1) Épouvante.

    ●(1530) Pm 25. Deut tiz ouz pirill dam miret / Eual hoz mam ouz estlamdet, tr. «Venez vite me garder de péril, / Comme votre mère, (et) d'épouvante.» ●82. ouz estlamdet (variante : estlamet) / Ouz poan ha pirill de miret, tr. «pour d'épouvante, / De peine et de péril la préserver.»

    (2) Admiration.

    ●(1732) GReg 13a. Avec grande admiration, tr. «gand un éstlamded dreistordinal.»

    (3) Miracle.

    ●(1580) G 1095. Ma mam dre estlamdet sevet, tr. «Ma mère, par miracle, levez-vous.»

  • estlammer
    estlammer

    m. –ion Admirateur.

    ●(1931) VALL 9b. Admirateur., tr. «estlammer (ouz).»

  • estlammet
    estlammet

    adj.

    (1) Extasié, émerveillé.

    ●(1868) KMM 259. ken estlamed e oe, o velet ar sclerder a bare en dro dezi. ●(1868) FHB 164/59a. eur plac'h brudet bras (...) dre ma chome aliez estlamet, gour-zavet etrezeg Doue.

    ●(1955) STBJ 99. Alvaonet hag estlammet e chomen dirak e c'hoariellou.

    (2) Estlammet holl =

    ●(1877) BSA 198. er meaz anezhi he-unan hag estlammet-oll.

    (3) Bezañ estlammet gant : s'extasier devant.

    ●(1907) PERS 321. N'eo ket red d'eoc'h beza ken estlamet gant va c'hanaouen.

    (4) Horrible, terrible, épouvantable.

    ●(1530) J p. 32a. Maru quen iffam quen estlamet / Quen inhumen, tr. «une mort aussi infâme, aussi horrible, / Aussi cruelle.»

  • estlammiñ / estlammañ
    estlammiñ / estlammañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'étonner.

    ●(1659) SCger 46b. s'ebahir, tr. «estlami.» ●147a. estlami, tr. «s'estonner.»

    ●(1876) TDE.BF 194a. Estlammi, v. n., tr. «s'étonner.»

    ●(1912) KANNgwital 113/125. pa plegomp ato d'ar re fall, perag estlammi pa vezomp flastret gantho ?… ●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Sklammañ a zo ar verb : sklammet eo.

    (2) S'effrayer.

    ●(1752) PEll 285. Estlami, tr. «être épouvanté.»

    ●(1894) BUZmornik 178. Estlammi a riz oc'h erruout enn toull tenval hag heuzuz-se.

    (3) S'émerveiller.

    ●(1866) SEV 178. Ne c'houfenn ket lenn heb estlammi ar c'hraz hag ar galloud ho deuz bet kalz a zent.

    (4) Estlammiñ gant : s'émerveiller de.

    ●(1902) PIGO I 163. An daou bôtr hag o mamm a estlamme gant ar joa. ●(1955) STBJ 181. Laouen-bras e vezemp neuze, me o konta ma c'hoñchennou iskis ha froudennus, hag int oc'h estlammi hag o souezi gant ar pez a glevent.

    II. V. tr. d.

    (1) Effrayer, épouvanter.

    ●(1575) M 938. hep tam é yestlamaff, tr. «sans l'accabler du tout.»

    ●(1659) SCger 48a. effraier quelqu'vn, tr. «estlami vrebenac.» ●(1732) GReg 324a. Effraier, tr. «estlami.» ●(1752) PEll 285. Estlami, épouvanter.

    (2) Émerveiller.

    ●(1867) BUE 79. er pennad man, e fell d'in dastum, evel enn eunn tronsad, obero he garante ken bruzuduz (lire : burzuduz), ar re a esklammaz kement tud he amzer evel kaeran perlez a zo er gurunen lugernuz lekeet gant ann Iliz gatolik war e benn. ●(1876) TDE.BF 194a. Estlammi, v. n., tr. «Etonner.»

    (3) [au narrat. ind.] S'exclamer.

    ●(1955) STBJ 206. Chesuz-Doue ! Gwerc'hez santel ! a estlammas ar vaouez.

    III. V. pron. réfl. En em estlammiñ : s'émerveiller.

    ●(1854) MMM 160. en-em estlami dre ar santimanchou a vrassa levenez. ●(1889) ISV 11-12. ne gavimp ket nebeutoc'h a leac'h d'en em estlami.

  • estlammus
    estlammus

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Impressionnant, effrayant.

    ●(1732) GReg 324a. Effraiant, tr. «estlamus.» ●(1752) PEll 285. Estlamus, étonnant, effroyable.

    ●(1831) MAI 198. Ar sinalo estlamus. ●(1854) MMM 38. Ar maro ! eme an den clan gat eur voues estlamus ! ●(1868) KMM 144. dirak un arvest ken esclammuz ! ●(1880) SAB 208. ar zinalou esclamus a vezo da fin ar bed.

    ●(1905) KANngalon Genver 302. eunn dra estlammuz meurbed. ●(1929) FHAB Genver 14. en eur ober eun trouz estlammus.

    (2) Impressionnant, qui laisse admiratif.

    ●(1877) BSA 27. ez oa ar c'hrouadur-se galvet da ober traou estlammus.

    ●(1907) AVKA 121. an trao estlammuz a rae Jesus. ●(1907) FHAB Mezheven 97. Penaoz isplika eul loc'herez ken estlammus ? ●(1919) BUBR 9/236. Ha setu hen, a-greiz-penn, o staga gant e don bras estlammus. ●(1929) MKRN 153. E vurzudou estlammus.

    II. Adv. Épouvantablement.

    ●(1894) BUZmornik 76. ann diaoul a deuaz ac'hano enn eur iudal estlammuz.

  • estoar
    estoar

    voir istor

  • estomag
    estomag

    m. –où (anatomie) Estomac. cf. stomog

    ●(1612) Cnf 31b. dibriff vn nebeudic bara, pé vn tostennic eguit souteniff è estomach. ●(1633) Nom 21b. Ventriculus, stomachus, aqualiculus : l'estomach : an estomacq, stomacq. ●Ventriculi fundus : le fonds de l'estomach : goüeled an estomach.

    ●(1659) SCger 40a. estomac débauché, tr. «estomac diuarc'het.» ●53a. estomac, tr. «estomac.»

    ●(1908) BOBL 21 novembre 204/2b. ar boued a ziskenn gwelloc'h hag a boaz easoc'h en o estomok.

  • eston .1
    eston .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Étonnant.

    ●(1893) IAI 194. e reant eur vad estoun er bed oll.

    (2) N'eo ket eston : ce n'est pas étonnant.

    ●(1893) IAI 92. Evese n'e ket estoun e teuas meur a vobl payan d'en em gonvertisa.

    ●(1934) PONT 24. N'eo ket eston e teufe da deuler war ar pec'her malloz.

    (3) Épouvantable.

    ●(1650) Nlou 466. é aruest voa eston, tr. «qu'il était épouvantable de la (lire : le) contempler.»

    (4) Énorme.

    ●(1659) SCger 51a. enorme, tr. «eston.»

    II. Adv. Très.

    ●(1659) SCger 121a. tres ou fort, tr. «meurbet, eston.»

    ●(1834) SIM 80. lous eston.

    ●(1970) BHAF 52. doanig eston.

  • eston .2
    eston .2

    f.

    (1) Etonnemment.

    ●(1580) G 1118. hep eston, tr. «sans mal.»

    ●(1659) SCger 147a. eston, tr. «estonnement.» ●(c.1660-1670) VEach 17. Ar Roué memes à impligeas é daou dourn Royal euit remui ar mein diuar ar cauarnse, pe en hini, euel mauoé digoret é guelsont vr scleryen bras, dré moyen vr lamp ardant allumet dirac ar Relegou sacrsé, antrasé à crescas meürbet an eston ames an oll assistantet. ●(1752) PEll 286. Estonn, tr. «Etonnement, surprise.»

    ●(18--) GUI 5. Ne voe qet nebeut e eston.

    ●(1902) TMJG 349. Ha Mari-Job manet battet gant an eston. ●(1903) MBJJ 302. ha setu æt e eston endro. ●(1943) HERV 98. Denouel a selle gant eun tamm eston ouz ar plac’h yaouank.

    (2) Kaout eston : être étonné.

    ●(17--) ST 182. Ma oufac'h ma doare, me gred ho pe eston, tr. «si vous connaissiez mon malheur, vous seriez étonnée.»

    (3) Kaout eston rak, ouzh : avoir peur de.

    ●(1792) BD 1690. raout em eus eston, tr. «devant toi je suis effrayé.» ●(17--) EN 1306. a nol a neus eston ous ma falagries, tr. «et tous sont effrayés de ma méchanceté.»

    (4) Ober eston = (?) ober van (?).

    ●(1916) LIKA 15. (Groe) Kar em ès lart did nen donn ket kotant ma kasès pakadeu d'en ken liès, ne rès chet estonn.

    (5) Effroi.

    ●(17--) EN 2166. eb dougans nac eston a Doue ma hrouer, tr. «sans craindre ni redouter Dieu mon créateur.» ●2687. ne meus a neb eston, tr. «je n'ai aucun effroi.» ●3531. pariuis ne gichen a moay eun eston vras, tr. «quand j'arrivai auprès, j'avais grand effroi.»

  • estonamant
    estonamant

    m. Étonnement.

    ●(1633) Nom 257a. Stupor : estonnement : estounamant.

    ●(1727) HB 176. Hennez eo va estonamant !

    ●(1849) SBI II 188. calz a estonamant, tr. «un vif étonnement.»

  • estonañ / estoniñ
    estonañ / estoniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Étonner.

    ●(1752) PEll 286. Estonni, tr. «Étonner, surprendre, causer de la surprise.»

    ●(1854) MMM 130. ar pes am eston eo guelet tud pere a ra ar profession da vesa devot. ●(1860) BAL 155. Francez Zavier, an ini a estonas ar bed oll. ●(1877) BSA 104. kement-ma ne dle estouni den.

    (2) Assommer.

    ●(14--) N 1913-1914. Dre gourchemenn Doe guir roen tron / Gant ma bourdon ho estonaff, tr. «Par l'ordre de Dieu vrai roi du ciel / De mon bâton je les assommerai.»

    II. V. intr. S'ébahir.

    ●(1659) SCger 46b. s'ebahir, tr. «estonni.»

    III. V. pron. réfl. En em estoniñ : s'effrayer.

    ●(17--) EN 2686. balamourd da Doue ne nem estoned qued, tr. «pour l'amour de Dieu ne vous effrayez pas !» ●3306. mes, o pedin (a) reomb, nen em estoned qued, tr. «mais, nous vous prions, ne vous effrayez pas.»

    ●(1854) MMM 143. N'en-em estonan mui goude qement-se.

  • estonapl
    estonapl

    adj. Étonnant.

    ●(1827/29) VSA 931. estonab eo beved queid ner hen rust pinigen. ●(1834) SIM 132. estonapl bras eo. ●(1866) FHB 64/92b. eur vuez all hag a zo c'hoaz estonaploc'h. ●(1877) BSA 267. Hag estounabl eo (…) guelet Breiz-Izel oc'h he c'haret.

  • estoneg
    estoneg

    m. Estonien (langue).

    ●(1941) ARVR 30/4a. Kar-pell eo d'an hungareg ha kar-tost d'an estoneg.

  • estonet
    estonet

    adj. Étonné.

    ●(1621) Mc 89. ez ve estonet. ●(1633) Nom 268b. Attonitus : estonné : vn den estounet.

    ●(1752) PEll 286. Estonnet, étonné, surpris.

    ●(1854) MMM 130. n'hon qet estonnet.

  • estoni
    estoni

    f.

    (1) Étonnement.

    ●(1884) LZBt Mae 82. pegement en devoa (...) a anaoudegez hag a estoni o klevet komz euz madoberou ar Vretonet.

    (2) Chose étonnante.

    ●(1867) BBZ III 2. Edrec'hit an estoni ! tr. «voyez la merveille !»

    ●(1904) BOBL 03 décembre 11/3d. Eur bern tud a oa deut, vel just, da weled an estoni. ●(1905) BOBL 08 avril 29/3c. hostaleri an Ao. Leclerc (…) a zo c'hoarvezet estoniou ennhi.

    ●(1933) OALD 45/211. Edrec'hit an estoni !

  • estoniñ
    estoniñ

    voir estonañ

  • estonus
    estonus

    adj.

    (1) Étonnant.

    ●(1847) MDM 207. eunn ententamand avisiou estonus. ●(1852) MML 79. efejo qen estonus. ●(1854) MMM 104. ners estonus eus an habitujou fall ! ●(1883) MIL 150. Estonus eo e ve bet roet e Lambaol al liou guer da skeudenn sant Villiau hag al liou ruz da hini Rivod. ●163. N'eo ket estonus e deffe kemmeret Ploumilliau sant illiau evit patron. ●(18--) SAQ I 107. N'eo ket estonus.

    (2) Effrayant.

    ●(17--) EN 2635. gand an deualigen a sou estonus bras, tr. «par les ténèbres qui sont grandement effrayantes.»

  • estorsion
    estorsion

    f. Extorsion.

    ●(1499) Ca 79a. Estortion. g. idem.

  • estourdiet
    estourdiet

    adj. Étourdi.

    ●(1659) SCger 116b. il estudie si long-temps qu'il zn est estourdy, tr. «queit e studi maz eo estourdiet.»

  • estrangliñ
    estrangliñ

    v. tr. d. Étrangler.

    ●(1659) SCger 54a. étrangler, tr. «estrangli.»

  • estrañj .1
    estrañj .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Étranger.

    ●(1499) Ca 79b. Estrang. g. estrange. l. extraneus / a / um. ●(1633) Nom 204a. Lautia : presens & dons donnez aux Ambassadeurs estrangers : præsantou ha donæsonou roet dan Ambassadeuryen á bro estraing, á diaues bro.

    ●(1861) BSJ 309. ér broïeu estrange.

    (2) Grand, gros.

    ●(1838) OVD 159. un derhian estrange, péhani, sel-mui ma ta de vout cri ha berhuant, e hum guhe muyoh-mui. ●(1877) BSA 155-156. da c'houzanv poaniou estranj. ●296. poaniou estranj ne deuont da zistana nemet goude eur pelerinaj. ●(1894) BUZmornik 88. e klanvaz kalz tud eno gant eur c'hlenved estranch.

    II. Adv. Beaucoup, très.

    ●(1710) IN I 74. e rentont clàn estrainch. ●131. ez omp estrainch dianaoudec. ●(c.1718) CHal.ms i. il pleure a chaudes larmes, tr. «goüilein ara estrang', diuat.» ●(1727) HB 231. E creis an tan grizyês / E zint estranch punisset.

  • estrañj .2
    estrañj .2

    s. Étranger.

    ●(1499) Ca 60a. Diauaesour in estraing est.

  • estrañjañ
    estrañjañ

    v. tr. d. Rendre étranger.

    ●(1499) Ca 79b. Estrangaff. g. estranger.

  • estrañjeri
    estrañjeri

    f. Étrangeté.

    ●(1499) Ca 79b. [estragaff] g. estrangete. b. estrangeri. ●[estrang] g. estrangerie. chosse estrange. b. estrangeri.

  • estrañjour .1
    estrañjour .1

    adj.

    I. Épith.

    (1) Étranger.

    ●(17--) EN 1053. dar broiou estrangour, tr. «aux pays étrangers.»

    ●(1854) PSA II 8. en dén estrangeour-cé.

    ●(1904) SKRS I 48. ar broiou estranjour.

    (2) =

    ●(1831) MAI 69. mougan ennan betec an disteran elvaden deus un tan estranjour. ●(1838) OVD 154. hum durel de bligeadurieu estrangér.

    II. Attr. Étranger.

    ●(1727) HB 14. Estranjour oun var an douar.

  • estrañjour .2
    estrañjour .2

    m. –ion Étranger.

    ●(c.1500) Cb 80a. [estrang] g. estranger / ou estrangeresse. b. estranger pe estrangeres. ●(1633) Nom 206a. Xenium : present fait à quelque amy ou estranger : presant græt da vn amis bennac pe da vn estrangour.

    ●(17--) TE 30. seèllèt en éstrangerion èl tud de béré n'eèllér quêt manquein. ●un éstrangeour én ou mésq.

    ●(1829) HBM 5. e peleac'h eus ar guear ec'h allie an estranjourien loja hep paea. ●(1838) OVD 143. honeste guet en estrangerion.

    ●(1951) MRPM 162. Perzek real d’ar C’hommander roe an estranjour.

  • estrañjourez
    estrañjourez

    f. –ed Étrangère.

    ●(c.1500) Cb 80a. [estrang] g. estranger / ou estrangeresse. b. estranger pe estrangeres.

  • estre
    estre

    prép. & conj.

    (1) Prép. Outre.

    ●(1834) SIM 134. istre an difficulte da laqat e guemer. ●148. istre an traou-se oll. ●(1850) MOY 285. Hac istre ze int c'hoas qer cruel ha tigret.

    (2) Loc. conj. Estre ma : outre que.

    ●(1834) SIM 224. rac istre ma zeo se miret madou ar re-all, e zeo ivez ur voyen da baea muioc'h eguet na vije grêt.

  • estrebed / estreved
    estrebed / estreved

    f. estrevijiri Petit chemin.

    ●(1936) IVGA 245. estrevijiri ha tachennou. ●(1972) SKVT I 37. dre an estrebet, du-hont. ●(1974) SKVT III 43. un estrebed don. ●(1974) THBI 159. o distroe d'ar ger dre an istrevijiri.

  • estreget
    estreget

    prép. cf. estroc'h, estrevit

    (1) Autre que.

    ●(1890) MOA 131a. Quel autre que Dieu peut pardonner les péchés, tr. «piou estreget Doue he-unan a c'hell pardouni ar pec'hejou ?»

    (2) Autrement qu'en.

    ●(1932) FHAB Meurzh 90. Estreged oc'h en em ganna e c'heller en em vruda.

    (3) Estreget ur wezh : plus d'une fois.

    ●(1911) BUAZperrot 33. darn zoken estreget eur wech. ●124. en em glemm anezan, estreget eur wech. ●(1923) AAKL 11. N'ho peus ket a zonj am eus bet an enor da eva ganeoc'h estreget eur wech.

    (4) Estreget unan : plus d'un(e).

    ●(1911) BUAZperrot 239. Estreget unan a lakeas da zevel a varo da veo.

    (5) Outre.

    ●(1710) IN I 271. yun un devez bennâc estreguet ar yunou a c'houc'hemen deomp an Ilis.

    ►[form. conju.]

    S1 estregedon

    ●(1732) GReg 72a. Autre, ou autres que moi, tr. «estregued-on.»

    ●(1870) MBR 342. estreged-oun.

    S3m estregetañ

    ●(1732) GReg 72a. Autres que lui, outre lui, tr. «estreguetâ.»

    P1 estregedomp

    ●(1732) GReg 72a. Autres que nous, tr. «estregued-omp.»

    P2 estregedoc'h

    ●(1732) GReg 72a. Autres que vous, outre vous, tr. «estregued-oc'h.»

    P3 estregeto

    ●(1732) GReg 72a. Autres qu'eux, tr. «estregued-o.»

  • estremded
    estremded

    f. Extrémité.

    ●(1839) BSI 153. En estremded-ze e voue great pedennou publiq.

  • estren .1
    estren .1

    adj.

    (1) Étranger.

    ●(1557) B I 282. Groaet gant den estren, tr. «faite par un étranger.»

    ●(1752) PEll 286. Estren, Etranger, qui n'est ni de la famille, ni du pays. Pluriel Tut-estren, gens de dehors.

    ●(1838) OVD 250. én ur vro estran. ●(1860) BAL 194. choum er vroestren-ma. ●(1868) KMM 96. mont e pell bro, etouez tud estren.

    (2) Étrange, surprenant.

    ●(1580) G 900. mam ha guerches, ne deou estren, tr. «Mère et Vierge, n'est-ce pas étrange ?»

    (3) Étrange, terrible.

    ●(1557) B I 704. Vn tra disonest hac estren, tr. «C'est un crime étrange à toi.»

  • estren .2
    estren .2

    m.

    (1) En estren : à l'étranger.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 36. Re a boan am eus bet (...) oc'h ober anezo bugale fur evel ma'z int evit o zeuler breman en estren.

    (2) Étranger (personne).

    ●(14--) N 9. Dre mazoa leanes en opres / gant estren, tr. «Parce qu'elle était religieuse, victime d'un étranger.»

    ●(1659) SCger 54a. vn etranger, tr. «vn estren.» ●(1790) Ismar 76. secour en estrén quêntoh eid unan a guærent teign.

    ●(1856) GRD 339. A p'en devehé un istran reit t'oh (…).

    (3) [empl. avec valeur de plur.] An estren : les étrangers.

    ●(1867) FHB 116/94b. Ann estren hag int-hi a raïo dighemer din-men. ●(1877) BSA 50. e leac'h maga ho-unan ho bugale, ne varc'hatont ket evit ho zeuleur etre daouarn an estrenn.

    ●(1962) EGRH I 77. estren pl., tr. « étrangers ( à la localité). »

    (4) Tourment.

    ●(1557) B I 482. Maz maruo prest gant mil estren, tr. «qu'elle mourra bientôt dans mille tourments.»

    (5) An estren : autrui.

    ●(1962) EGRH I 77. an estren, tr. « autrui. »

  • estrenaet
    estrenaet

    adj. Étranger.

    ●(1576) Gk I 228. Peré eu, so an oll estrenhaet pé en mæs an Ilys ? tr. «Quels sont (ceux qui) sont tout à fait étrangers, ou hors de l'Église.»

  • estreniñ
    estreniñ

    v. intr. Estreniñ eus udb. : fuir qqc.

    ●(1612) Cnf 70a. hac ez techiff ha è estreniff eues an holl occasionou à pechet.

  • estrenva
    estrenva

    voir estrenvan

  • estrenvan / estrenva / estrenvoa
    estrenvan / estrenva / estrenvoa

    f. Angoisse, détresse.

    ●(1530) Pm 38a (Tremenuan). Ouz prezec pur hep estrenua / (….) / an aue maria, tr. «Récitant purement, sans angoisse, / (…) / l'Ave Maria.» ●69 (Tremenuan). An salut plen hep estrenua, tr. «Le salut, certes, sans angoisse.» ●(1530) J 149. Croas garu (...) / Da den estrenua ha trauell, tr. «O croix rude (...) ô exil et tourment de l'homme.» ●(1557) B I 325. Da chom bizhuiquen heb quet fin / E mil estrenva ha iayn, tr. «pour y demeurer sans fin, a jamais, avec mille tortures effroyables.» ●587. An martyr bras ha diblas yen / A rer diff plen certen gant estren va, tr. «ce martyre, hélas ! si pénible et si affreux, qu'on me fait souffrir avec une cruauté raffinée.» ●691. Gant un termen a estrenua, tr. «par un crime énorme.» ●(1651) JK 39. Ho vervel er croas pren evidomp en estrenuan.

    ●(1716) PEll.ms 1304. Estrenvan, extrême pauvreté. ●(1732) GReg 281b. Detresse, affliction d’esprit, tr. «Estreñvan. p. estreñvanou.» ●(1741) RO 2930. Hap caffet a hannoch gant qual a extrenuoa. ●4371. Da romanistet paour à so en extrenuoa. ●(1792) BD 1494. Donnet ase en extremvoa, tr. «De venir là dans ta détresse.» ●5221. carguet a extremvoa, tr. «chargés d’angoisse.» ●(17--) BMa 288. E laquafach an oll en estrenvoa, tr. «Vous mettriez tout le monde dans la détresse.» ●(17--) ST 224. gant kall a estranvoa, tr. «dans une mortelle inquiétude.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...