Recherche 'e...' : 2032 mots trouvés

• everezh
  everezh

  m.

  (1) Action de boire.

  ●(c.1500) Cb 80b. [euaff] Jtem hec potatio / is. g. potation. b. euerez.

  ●(1927) GERI.Ern 143. everez m., tr. «action de boire.»

  (2) Beuverie.

  ●(c.1500) Cb 80b. [euer] Jtem hec bibacitas / is g. boyuerie. b. euerez.

  ●(1905) LZBg Genver 30. Er hoased e gomansas el lid dré un ivereh vras. ●(1942) DIHU 374/118. Goudé éh es bet un ivereh spontus guin champagn. ●(1977) PBDZ 741. (Douarnenez) everezh, tr. «beuverie.»

• everiañs
  everiañs

  f. Physionomie, aspect, apparence.

  ●(1957) BRUD 1/106. Hervez an everiañs euz diou anezo, koulskoude, e kredis beza gwelet Katell, ma gwreg, hag Anna. ●(1960) PETO 76. Daoust, d'am enep, 'n everïans. ●85. Everians : Ar seblant pe an neuz. ●(1962) GERV 170. Everïans : e galleg : apparence. ●(1964) BRUD 21/45. dindan everïañs kannad an Iverniou.

• evesha
  evesha

  m. Surveillance.

  ●(1908) BOBL 14 novembre 203/2c. dindan evesa eur gwardian.

• eveshaat
  eveshaat

  v.

  I. V. tr. i.

  A. Eveshaat war.

  (1) Eveshaat war udb. : surveiller qqc.

  ●(1908) FHAB Meurzh 66. evesaat var o c'hentelliou. ●(1911) BUAZperrot 349. hag hen e unan a evesea (…) var o labourou. ●541. Doue a evesea var relegou e zervicher.

  (2) Eveshaat war ub. : surveiller qqn (dans ses actes).

  ●(1792) HS 164. é heüéhat hac é sellet doh-t'ou.

  ●(1911) BUAZperrot 232. e oue lakeat tud da evesât varnan.

  (3) Eveshaat war ub. : avoir, prendre soin de qqn.

  ●(1911) BUAZperrot 583. Evesât a rea var an holl, ha netra ne c'helle e lakât da fallgaloni.

  B. Eveshaat ouzh.

  (1) Surveiller.

  ●(1790) MG 175. é hehuéhad doh me mèerhèt. ●(17--) TE 335. ur scuir d'en tadeu ha mameu d'éhuéhad de bep-cource doh ou bugale.

  ●(1821) SST 68. evehat doh quement-cé. ●(1856) GRD 145. Éhuéheit doh-oh hou ç'hunan. ●(1876) TDE.BF 197a. Evesait out-hañ, tr. «prenez garde à lui.»

  ●(1906) KANngalon Mezheven 140. avesaat ouz he zerzien.

  (2) Avoir, prendre soin de.

  ●(1911) BUAZperrot 589. An amzer a jome ganti goude beza eveseat ouz he ziegez a roë d'ar beden.

  (3) Observer.

  ●(1876) TDE.BF 197a. Evesaat oc'h ar stered, tr. «contempler les astres.» ●(1877) BSA 161. Egile (…) a ra an dro d'ar japel en eur evessaat piz ous pep tra.

  (4) Se garder de.

  ●(1818) HJC 209. Aveheit ha dioalet doh peb sort avarice. ●(1838) OVD 179. penaus éhuéhat doh er sorte caranté fol.

  C. [empl. devant un v.] Eveshaat a : prendre garde de, se garder de.

  ●(1659) SCger 97a. preuoir, tr. «euezsaat.» ●147a. euezsaat, tr. «prendre garde.»

  ●(1977) LIMO 22 janvier. evéhad a éved ré.

  D. Eveshaat e =

  ●(1882) BAR 225. ar c'hofessour ho aliaz da genderc'hel d'ar vreuriez-ma ha da evesaat mad e mysteriou ar Rozera epad ma lavarent ho chapeled.

  II. V. tr. d.

  (1) Garder, surveiller (un troupeau).

  ●(1878) EKG II 158. em boa avoualac'h da ober oc'h evesaat va zaout.

  ●(1903) MBJJ 131. evesaat deñved.

  (2) [empl. devant un v.] =

  ●(1906) KANngalon Mezheven 127. avesaat n'ez euz chenchet netra e reolenn an Iliz. ●(1977) LIMO 12 février. Dom-ni evéhad ma vo dru erhoalh en tamm.

  (3) Surveiller.

  ●(17--) FG II 29. Mar goussac'h, va breur ar boan zo oc'h evessaat cundu daou fumellen…

  (4) Remarquer.

  ●(1732) GReg 799b. Remarquer, observer, tr. «eveçzaat. pr. eveçzeët.»

  III. V. intr. Attention (à).

  ●(1857) CBF 75. Evesait n'hen dihunit ket, tr. «Prenez garde de le réveiller.»

  ●(1906) KANngalon C'hwevrer 41. Avesaït.

  IV. V. pron. réfl. En em eveshaat : se surveiller.

  ●(1687) MArtin 4. Dar bec'herien dem evessat.

• evet .1
  evet .1

  voir evañ

• evet .2
  evet .2

  adj.

  (1) Qui a bu.

  ●(1995) BRYV III 32. (Milizag) pa ree on tad poan a-wechou dezi en eur en em gaoud evet d'ar gêr.

  (2) Bezañ evet da ub. : avoir bu.

  ●(1790) MG 217. a pe rant gùin de dud e vai ivét-mat dehai.

  ●(1907) BOBL 23 novembre 165/3a. Herri Bothorel a oa eun tamik evet d'ezan. ●(1909) DIHU 46/254. Nag é vé ivet d'ein ha straket mat mem beg, / Ne vokan ket d'an douar èl me hra en toseg. ●(1947) YNVL 93. dreist-holl pa vez evet dezho. ●(1974) SKVT III 85. Pa vez evet din, ne ran tra vat...

• eveus
  eveus

  prép. De. cf. ames, aves, deus, dimeus, emeus, eus

  ●(1612) Cnf.epist 4. an compsou inutil eues an scauancc ha furnez humen. ●(1621) Mc 71. hac euff eues é lech sant á cleuuo ma mouez.

  ●(1727) HB 20. An tan eveus ho carantez. ●137. Meditit ar gouelvan eveus an teir Mari. ●(1732) GReg 285a. Lequel des deux ? tr. «Pe hiny eveus an daou ?» ●800a. Il faut remercier Dieu de tous ses biens faits, tr. «Redd eo trugarecqât Douë eveus e oll vadou.»

  ●(1806) JOS 7. Divlam eveus ar c'hrimou. ●(1847) FVR 152. N’em euz test nemed Doue eveuz ma holl boaniou. ●(1866) SEV 288. Pa oe ti Jakob dilivret / Eveus ha greiz ar barbaret. ●(1876) TDE.BF 197a. Eveuz, C[ornouaille] Il s'emploie en Cornouaille à la place de euz et de demeuz.

• evezh
  evezh

  m. & adv.

  I. M. Attention, soin.

  ●(1659) SCger 147a. lacat euez, tr. «ainsi.» ●(1752) PEll 288. Evez, ou Ewez, Attention, soin, sollicitude, vigilence.

  ●(1902) PIGO I 190. Ar pen-baz-ze (…) 'oa bet miret aboue en tiegez, a rum da rum, gant kalz a evez. ●(1911) BUAZperrot 176. hag ec'h entente outo gant eun evez hag a oa souezus.

  II. [en locution]

  (1) Teurel evezh =

  ●(1967) BAHE 54/24. E Kernev e vez distaget «Taol evezh» evel-hen : «Tol ê» !

  (2) Teurel evezh en ub. : surveiller, garder qqn.

  ●(1943) SAV 27/88. teurel evez mat en he breur. ●(1955) STBJ 57. ne c'helled ket beza dalc'hmat o teurel evez ennon.

  (3) Teurel evezh da ub. : surveiller, garder qqn.

  ●(1924) BILZbubr 38/844. tôler evez d'ar re vihan. ●(1925) BILZ 118. Taolit evez d'ei, diwallit na errufe droug ganti.

  (4) Teurel evezh da : prendre garde à.

  ●(1849) LLB 492. Taulet ehueh d'en heol.

  (5) Teurel evezh a ub. =

  ●(1894) BUZmornik 527. enn eur c'hourc'hemenn stard teuler evez mad anezhan.

  (6) Teurel evezh war udb. =

  ●(1925) BUAZmadeg 859. taoler evez var lavarou eun hanterzod.

  (7) Teurel evezh ouzh udb. =

  ●(1878) EKG II 185. Taoler a rea evez ouc'h pep tra.

  (8) Bezañ war evezh eus ub. : attendre la venue de qqn.

  ●(1910) FHAB Mae 152. Me ioa var evez ac'hanout, dre ar prenestr.

  (9) Bezañ war evezh eus ub. =

  ●(1872) ROU 86a. Il faut le garder continuellement, tr. «Dalc'h-mad e ranker beza var evez aneza.» ●(1889) ISV 100. Kementse ne vire ket outho da veza ho daou noz deiz var evez euz ho bugel.

  ●(1939) MGGD 55. bepred e vin war evez ac'hanout ha da ziwall a rin diouz pep droug.

  (10) Bezañ war evezh ub. =

  ●(1907) AVKA 193. Evruz ar servijerien a gavo ar Mestr evelse war ho evez.

  (11) Bezañ war evezh : être sur ses gardes.

  ●(1659) SCger 61b. prendre garde, tr. «beza voar evez.»

  ●(1878) EKG II 11. Ne viche ket bet red beza kement-se var evez. ●(1894) BUZmornik 192. Var evez e veze ato.

  (12) Bezañ, en em zerc'hel war e evezh : être, se tenir sur ses gardes.

  ●(1834) SIM 55. An den en deveus furnez a vel a bell hac en em dalc'h war e eves. ●(1865) LZBt Gouere 4. Eno am euz c'hoaz da vean dalc'h mad war ma evez. ●(1866) LZBt Genver 94. ann drompil hag a digemenne d'ar zoudarded bean war ho evez. ●(1884) LZBt Meurzh 44. lonkan ar voraerien na vent ket war ho evez gant-han.

  (13) Diwall evezh ma : avoir soin, prendre garde que.

  ●(1847) MDM 243. E fin holl e ranker dioual evez mad na dafet da c'houlenn aviz-kusul amañ hag aount.

  (14) Lakaat evezh (ouzh, rak) : prendre garde à (vigilance).

  ●(1612) Cnf 2b. LEquit euez ouz vn abus. ●(1621) Mc 60. oz dont da laquat euez ouz an fotou.

  ●(1659) SCger 61b. prendre garde, tr. «laquat euez.» ●(1752) BS 302. Liquit evez rac ar feneantis, pe an oesder, peini a so sourcen ha mam an oll viçou. ●(1752) PEll 288. Lacat-evez, prendre garde.

  ●(1890) BSS 6. nemet ma lacaas re nebeut a evez ouz comzou treut an Arianet ac e c'haccordas re ganto.

  ►absol.

  ●(1612) Cnf 43b. laquat euez en mat, n'a deuhé ahané an pechet à pariur. ●(1667) ARmorial 122. Keranguen jadis audit lieu en Ploüenan Evesché de Leon, d’argent à trois Tourtaux de gueulle 2. & 1. auec cette deuise Laca euez, prends garde.

  ●(1856) VNA 224. vous ne prenez aucune précaution, tr. «ne laqét éhuéh er bet.» ●(1868) FHB 160/25a. ar re a guemer ar gazeten (...) a dlevezo lacat evez.

  (15) Lakaat evezh ouzh udb. : prendre garde à, porter attention à qqc.

  ●(1576) Cath p. 7. pa ez vezo laqueat mat euez ouz an traezou-man, tr. «quand tu auras bien fait attention à ces choses.»

  ●(1710) IN I 307. lacat evez ouz un extremite pe en hini e couez darn.

  ●(1902) PIGO I 122. «Ac'hanta ! ma fôtr, emean, evel-se e lakez evez ouz ma c'henteliou ?»

  (16) Lakaat evezh ouzh ub. : se méfier de qqn.

  ●(1872) FHB 404/311a. Ar pez a gredan mad eo e tleomp lacat evez outhan.

  (17) Ober evezh da =

  ●(1857) HTB 149. Ar prins kouskoude a reas evez ha fet d'ar pez a oa lavaret dean.

  (18) Derc'hel evezh ouzh ub. : veiller qqn.

  ●(1995) BRYV III 35. (Milizag) N'e-po ket ken da dud da delher evez ouzit.

  (19) Lakaat evezh ma : avoir soin, prendre garde que.

  ●(1869) SAG 35. Lakit evez gouzkoude ne dafac'h dreist an arouden.

  (20) Bezañ war evezh war =

  ●(1921) PGAZ 63. Lagad ar gerent a vezo bepret var evez var gomzou ho bugale. ●64. Ne voe ket kement var evez var an eil euz he faotred.

  III. Adv. Bezañ a-evezh war ub. : veiller sur.

  ●(1865) LZBt Here 54. Doue a zo a evez war he zervijerien.

• evezhded
  evezhded

  f. Soin, attention.

  ●(1864) SMM 206. silaou a ran gant ar brassa evezdet ar pez a zeskit din. ●(1869) FHB 252/338a. Ar Sened braz a dlevezo examina gant ar brasa evesdet. ●(18--) SAQ II 175. Heb an evested-ze.

  ●(1911) BUAZperrot 151. an evezted-ze ivez a dle mont var gresk. ●635. gant evezded ha teneredigez eur vamm. ●(1921) PGAZ 72. goezt da zevel mad he bugale ha d'ho diorren gant evezdet ? ●(1924) FHAB Kerzu 470. madelez hag evesded an Otrou Doue.

• evezhek
  evezhek

  voir evezhiek

• evezhet
  evezhet

  adj.

  (1) Attentif.

  ●(1790) MG 79. me rescondou é vein ehuéhetoh ur uéh-aral. ●303. beaih ehuéhettoh ha sourciussoh.

  ●(1838) OVD 214. ur santinel éhuéhet.

  ●(1912) BUEV 52. er hérent nen dint ket éùéhet vras.

  (2) Bout evezhet da : être attentif à.

  ●(1790) MG 283. é teliant boud ehuéhét d'obér désquein dehai ou Religion. ●(17--) TE 99. arvertissein er Velean de voud éhuéhét d'ou devær.

  ●(1912) BUEV 36. bout éùéhetoh de cherrein ou zreu. ●37. Er person neùé e oé ken éùéhet de guh é vertuieu... ●52. er hérent nen dint ket éùéhet vras.

  (3) Chom evezhet : rester sur ses gardes.

  ●(17--) BMa 595. Chomet evoesset a me raÿ ivé, tr. «Soyez sur vos gardes, et moi de même.»

• evezhiad
  evezhiad

  m. –ed, evezhidi

  (1) Surveillant.

  ●(1732) GReg 898a. Surveillant, tr. «evezyad. p. evezidy.»

  ●(1876) TDE.BF 197a. Evesiad, s. m. tr. «Gardien ; pl. evesidi.»

  (2) Protecteur.

  ●(1835) AMV 262. Æl Santel, va eveziat.

  (3) Gardien.

  ●(1732) GReg 450a. Gardien, celui qui garde, tr. «evezyad. p. evezidy.»

  ●(1847) FVR 89. eur glouedenn-golo : pa errujomp, ann evesiad he savaz hag e weljomp ar vein. ●253. Ann Eskoptiou zoken ne baouezjont ket da gaout ho Evesidi pere ho rene enn hano ann Eskibien.

• evezhiadenn
  evezhiadenn

  f. –où Remarque, observation.

  ●(1926) CBOU 12/177. setu aman eun nebeut eveziadennou «yezadurel».

• evezhiadur
  evezhiadur

  m. –ioù Précaution.

  ●(1920) MVRO 24/2b. Eviziaduriou da gemer Enep an Derzien Spagnol.

• evezhiañ / evezhiñ
  evezhiañ / evezhiñ

  v.

  I. V. tr. d.

  (1) Surveiller.

  ●(1831) RDU 86-87. int e évehou penaus é vihue er verdér.

  ●(1927) GERI.Ern 143. evezia v. a., tr. «surveiller.»

  (2) Prendre garde.

  ●(1575) M 954. Rac se beu hac euez, pe en rez é mezur, tr. «Aussi vis et prends garde de quelle manière le nourrir.»

  ●(1838) OVD 152. Ehuéhet, Philoté, ag hum arreste nag a souffrein, a hou vad volanté, nitra a ol er péh e zou dihuennet.

  (3) Remarquer.

  ●(1942) DHKN 64. Aben en doè eùeheit é hellé forh és er fulen bout filimet.

  II. V. tr. i. Evezhiañ ouzh/doc’h, e : surveiller.

  ●(1838) OVD 146. Bout-zou quêmb hilleih étré éhuéhein doh é affærieu hag hum néhancein a gaus dehai, étré bout diffrai hag hum bressein.

  ●(1922) EOVD 150. Be zou un diforh bras étré éùéhein én aférieu hag hum néhansein geté, étré bout difré ha monet get her.

• evezhiant .1
  evezhiant .1

  adj.

  (1) Attr./Épith. Attentif, vigilant.

  ●(1710) IN I 351. quen eveziant ha quer beiz eus he dessein, tr. (GMB 51) «si attentive et si jalouse de (remplir) sa résolution.» ●(1732) GReg 960a. Vigilant, ante, tr. «tud evezyand.»

  ●(1847) MDM 41. eur servicher eviziand. ●(1854) MMM 12. An Ilis so eur vam dener, eur vam evesiant var guement a ell assuri silvidigues he bugale. ●(1889) ISV 216. Va c'halon ne vezo ket nebeutoc'h eveziant oc'h coms Doue. ●475. ma ne vijen ket bet eveziant, ma n'am bije ket kemeret a zoursi ac'hanout. ●(1894) BUZmornik 271. eur pastor eveziant.

  ●(1907) KANngalon Eost 462. e vezimp ken eveziant en he genver ha ma 'z omp e kenver hon tud. ●(1911) BUAZperrot 99. evel eur wenanen evesiant. ●630. er c'hatekiz e veze an evesianta. ●(1921) PGAZ 27. eur spered lemm hag eveziant.

  (2) Adv. Attentivement.

  ●(1868) FHB 178/171a. lennit an dra-ze eveziant. ●(1870) FHB 294/258a. eno e silaouent eveziant.

• evezhiant .2
  evezhiant .2

  m. –ed Surveillant.

  ●(1732) GReg 898a. Surveillant, tr. «Evezyand. p. evezyanded.»

• evezhiat
  evezhiat

  adj. Attentif.

  ●(1907) AVKA 116. bet eveziad evel ar sarpant ha plen evel ar goulm. ●183. o vea m'oc'h eus kuzet an trao-ze ouz ar re skiantek hag eveziad. ●193. Ar servijerien eveziad. ●194. al lokmaner feal hag eveziad.

• evezhiegezh
  evezhiegezh

  f. Prudence.

  ●(1927) GERI.Ern 143. eveziegez f., tr. «prudence, circonspection, discrétion.»

• evezhiek / evezhek
  evezhiek / evezhek

  adj.

  I. Épith./Attr.

  A.

  (1) (en plt de qqn) Attentif, prudent.

  ●(1870) FHB 273/94b. Peb unan (...) / A chom evezek.

  ●(1927) GERI.Ern 143. eveziek, tr. «attentif (habituellement), prudent, discret.» ●(1963) LLMM 99/268. rak an neb a zo fur hag evezhiek.

  (2) (Regard) attentif.

  ●(18--) SAQ I 230. eur zell piz hag eveziek.

  (3) Bezañ evezhiek da : être attentif à.

  ●(1857) HTB 78. ar gristenien, a zo bet bepred evezek da gavout, dre veur a stum, memoar euz eur sonj ker talvouduz.

  (4) Bezañ evezhiek en udb. : être attentif à faire qqc.

  ●(17--) ST 186. Da veza evesiek enn holl zleadou-man, tr. «être attentive à remplir tous ces devoirs.»

  (5) Bezañ evezhiek ouzh ub. : être attentif à.

  ●(1850) JAC 128. Doue zo eveziec ouz e grouadurien.

  ●(1925) FHAB Mae 199. marteze eur vaouez bennak eveziek ouz eurusted he ziegez a denno eur gentel eviti.

  B. Prudent.

  ●(1904) ARPA 116. Bezit eta eveziec evel aëred ha didroidel evel coulmed.

  II. Adv. Attentivement.

  ●(1926) FHAB Mezheven 229. o chilaou eveziek.

• evezhier
  evezhier

  m. –ion Surveillant.

  ●(1931) VALL 720a. Surveillant, tr. «evezier pl. ien.» ●(1962) EGRH I 78. evezhier m. -ien, tr. « surveillant. »

• evezhierezh
  evezhierezh

  m. Surveillance.

  ●(1931) VALL 720a. Surveillance, tr. «evezierez m.» ●(1962) EGRH I 78. evezhierezh m., tr. « surveillance. »

• evezhiñ .1
  evezhiñ .1

  v.

  (1) Evezhiñ a ober udb. : prendre garde de faire qqc.

  ●(1891) CLM 6. Caër en dès bet Lô solitein é amision, ol ou dès évéhet a zonnet d'em gùélet.

  (2) Evezhiñ ouzh udb. : s'occuper de qqc.

  ●(1838) OVD 146. Bout-zou quêùb hilleih étré éhuéhein doh é affærieu hag hum néhancein a gaus dehai.

• evezhiñ .2
  evezhiñ .2

  voir evezhiañ

• evezhius / evezhus
  evezhius / evezhus

  adj. Attentif, capable d'attention.

  ●(1838) OVD 146. Ret-é bout éhuéhus d'en affærieu. ●(1841) IDH 127. Bugul évéhus. ●(1855) BDE 760. eza devout humploh, évehussoh. ●(1857) GUG 2. Perpet dihun hag éhuéhus.

  ●(1907) BSPD I 282. Diskoeit en des é oé eùehus é hobér é studi. ●(1927) GERI.Ern 143. evezius, tr. «capable d'attention.» ●(1931) VALL 44b. Attentif ; disposé à l'attention, soigneux pour, exact à, tr. «evezius.» ●(1934) BRUS 96. Attentif, tr. «eùehus.» ●(1939) KOLM 82. Ne oè neoah nameit kavaden ur spered digor hag eùéhus.

• evezhus
  evezhus

  voir evezhius

• Eviaz
  Eviaz

  n. de l. Yvias.

  (1) Eviaz.

  ●(1847) FVR xii. belek euz a barroz Iviaz. ●160. Ann Aotrou ar C'halvez a zistroaz, da vare ar peoc'h, da Iviaz. ●(18--) PENdast 258. Querity hac Yvias, Perros a Lanvi(ni)ec. ●(1866) FHB 50/394a. a voa ganet en Yvias. ●(1894) BUEr 13. na oa skol ebet en Yviaz.

  ●(1905) ALMA 67. Yviaz. ●(1931) FHAB Mae/174. Mont a reas eus Krozon da Yvias ha Pempoull.

  ●(2000) TPBR 257. Ar C'hlavez-Marchand hag e c'hoar, Mari-Anna Toullgwenn, oa o chom en Evias en traoñ ar bourk a wellae ar c'hañser gant lard graet gant touseged.

  (2) Blason populaire : Eviaz treitour ha devot.

  (3) [Toponymie locale]

  ●(1847) FVR 177. dindan eur gistinen vraz a oa e liorz Kervulgen. ●(1862) GCN 221. On remarque dans cette commune un tumulus nommé Dosten-an-Runn.

• Eviaziz
  Eviaziz

  pl. Habitants d’Yvias.

  ●(1979) BRUDn 25/38. N’halle ket Pleud’liz gweled Eviasiz.

• evidañs
  evidañs

  f. Évidence.

  ●(c.1500) Cb 80b. [euident] Jtem hec euidentia / e. g. euidence. b. sclerder euidancc.

• evidant
  evidant

  adj. Évident.

  ●(1499) Ca 80a. Euident. g. idem. ●(1575) M 3267. Yoa infinit dre merit euidant, tr. «Joie infinie pour un mérite éclatant.» ●(1621) Mc 42. á palamour maz eo vn fin euidant.

• evit
  evit

  prép., adv. & conj.

  I.

  (1) Evit + art. + mot de temps/période : ce, cette, ces…(-ci, -là).

  ●(17--) EN 1225. glaged a voain bed stard, vid ar sun dremened, tr. «j'avais été meurtri durement, la semaine passée.»

  ●(1867) BBZ III 215. Evid ar bloaz am euz kanvo, tr. «je suis en deuil cette année.»

  ●(1908) PIGO II 15. 'Vit an deiou, te 'vo eur c'hrokant, marvad. ●(1910) MBJL 2. ar veaj grêt ganin vit an deio en... Londrez. ●8. ar c'hardinal Logue, a welfomp 'vit an deio en Londrez. ●88. 'vit an inderv. ●142. dont da goanian ganimp vit noz. ●(1910) YPAG 1. 'Vit ar beure, en eur vont alese. ●(1925) CHIM 12. ar chiminaou zo bet aze 'vid ar beure ? ●(1928) SAKO 28. ar frouez (...) digaset d'imp, 'vit ar beure, gant Laouenan. ●(1955) STBJ 137. Evit ar mintin emon o furikal dre gêr.

  (2) Evit bout + pron. : bien que.

  ●(17--) VO 46. Eit bout ni én hé Inis, n'en domb quet hoah tost d'hé zi. ●99-100. palès er vertu eid bout ean bihan, e zou neoah fourniss assès. ●114. Eit bout hi é chom én déserh-men.

  ●(1839) BESquil 22. Eit bout-ean Arh-Escob é tougué perpet é habid a venah guet ur hrouis-ran édan d'hou.

  (3) Evit + pron. + bout : bien que je/tu… sois/soies…

  ●(17--) EN 1007. Eur pligadur vras a meus bed, vid ma boud maleurus. ●(1783) BV 31/785. euit ma Bout en ebré ma figes Bars ma bro.

  (4) Evit sur : il est évident que.

  ●(1909) KTLR 141. Evit sur ne rafoc'h ket guelloc'h.

  (5) En ce qui concerne, quant à.

  ●(14--) Jer A.117(b). Evytaff, a m’hevel, marvayll eu e guelet, tr. « Quant à lui, il me semble, c’est merveille de le voir »

  ●(1869) BEN 915b. evid-oun-me n’ounn ket feaz.

  ●(1904) SKRS I 184. Evit heman, a zonje Tauler, e rank beza sempleat he spered. ●(1907) AVKA 9. Piou a vo, a gav deoc'h, ar bugel-ze; rak evid an Aotro a zo a du ganthan ! ●239. Evid neb a glev ma c'homz ha n'he mir ket, n'eo ket me en barn. ●(1928) TAPO 9. Livirit ar pez a geroc’h, evidoun-me, m’hen tou, ne walc’hin ket al lienennou-ze. Eo m’oarvat sur !

  ►[suivi d'un pron. devant un v.]

  ●(1869) SAG 34. Evit ho-me a anzao ne doun bet morse var-var. ●(1869) HTC 72. evidon-me a jomo ganeoc'h. ●(1870) MBR 216. Evid-oun-me a raio zur, eme unan anezho. ●(1874) FHB 493/178b. Evidon-me a gred mad Per ne ne varvo ket c'hoas.

  ●(1906) FHAB Mae/Mezheven 276. Evidhomp-nhi 'gar hor beleien hag a zalc'ho dezho. ●(1907) AVKA 170. Evidoc'h c'houi na ouzoc'h nag a belec'h e teuan na pelec'h on o vont. ●221. Evid me a ouvee mad em silaouet dalc'hmad. ●(1908) PIGO II 57. Evidon-me a hursunas. ●(1929) FHAB Février 1924 - texte parfois différent)">LAPK 57. Evidon-me a gave d'in, zur.

  (6) Bien qu’(il produise/donne).

  ●(1927) FHAB Genver 4. – (...) Ne domm tamm ebet da dan. / – Mat, evit gor a-walc'h a deu dioutan, koulskoude.

  (7) Par (ce temps).

  ●(1792) BD 476. petra reste ase euit an amser yen, tr. «Que fais-tu là par ce temps froid ?»

  (8) Quérir.

  ●(1850) JAC 87. Autrou, bet voamp amâ eur vech all evid hed.

  (9) (Bezañ) evitañ e-unan : (être) avare.

  ●(1879) ERNsup 170. un avare, un accapareur (...). On dit encore eun den evit-han he unan, Trévérec, (petit Trég[uier].

  (10) Bezañ evit ub. =

  ●(1894) BUZmornik 44. mes anzao a renkann n'ounn ket evidoud.

  (11) Evit da + v. être ou avoir : bien que.

  ●(1846) BBZ II 374. Iann ar Zaoz, evit-hann da veza ganaz fall / Na c’honeo war Vreiz tra vezo kerrek Mal !, tr. « Quoique Jean l’Anglais soit un méchant traître, il ne vaincra pas la Bretagne, tant que seront debout les rochers de Mael. » ●(1863) GBI II 74. ’wit-on da vea muntreres, / Euz ma c’horf n’on ket pec’heres, tr. « Bien que j’aie commis des meurtres, / Je ne suis pas pécheresse de mon corps. » ●(1863) GOM 165. evinta da veza map da Zoue. ●(1868) KMM 84. eviti da veza oll-pur. ●(1878) EKG ii 294. evidoc’h da gaout eur vicher zivalo.

  ●(1910) MBJL 100. En galleg ive e komz ouzimp, evitan da vean Italian. ●(1955) STBJ 33. eviti da gaout danvez diouz an druilh. ●(1988) PERUgliz 25. te a soñj ganit ’h out finoc’h evit ar re all, evidout da gaout itrik !

  (12) Evit bennozh Doue : gratuitement.

  ●(1962) EGRH I 78. evit bennozh Doue adv., tr. « gratuitement. »

  II. Loc. prép.

  (1) Evit gant : mais avec.

  ●(17--) EN 553-554. (ja) try vgand s[c]oed (a) sou gant eunan ar friponed / [hac] evid gant eman, ne eus ne med pemsec, tr. «soixante écus sont sur un des fripons, / et sur celui-là, il n'y a que quinze.»

  ●(1910) MAKE 2. Evit gant mestr skol hor parrez eo deuet ar wirionez, p'en deus lavaret d'in ne oa dre ar C'hap, war ar meaz, den ebet a gement a gomzfe galleg kouls ha me.

  (2) Evit dre : pour que par.

  ●(1689) DOctrinal 201. pe é plaç en em dastumas quement à pobl, evit dre reveranç, ha dre devotion touch ar Corf Sacr.

  III. Loc. adv.

  (1) Evit c’hoazh : pour le moment.

  ●(1869) SAG 36. Evit c'hoaz em-aomp pell d'en em glevet. ●63. An darn-vuia anezho ho deuz danvez, evit c'hoaz da viana.

  ●(1907) AVKA 170. Me, na varnan den... evid c'hoaz... ●(1911) BUAZperrot 188. payaned holl evit c'hoaz.

  (2) Evit se : pour autant.

  ●(1903) MBJJ 7. Na'm euz ket amzer, 'vit-se, dont d'he gwelet. ●(1907) AVKA 124. Heb dale, vid-ze, e oe gouveet e oa tec'het. ●185. Ha ma nesa 'vid ze, piou eo ?

  (3) Evit ac'hano : d'ailleurs.

  ●(1868) KMM 139. Evit ac'hano, n'oa ket eus ar re greva en e iec'hed.

  (4) Evit an dra-se : pour autant.

  ●(1934) PONT 23. Met ne zonjan ober poan ebet da Zoue, evit an dra-ze.

  (5) Evit gwir : en vérité.

  ●(1878) EKG II 78. easoc'h oa ive, evit guir.

  ●(1910) MAKE 94. Hag, evit gwir, antronoz vintin e oe lezet gwad da zaout ar maner. ●(1911) BUAZperrot 188. labour denn evit gwir.

  (6) Evit goude-henn : pour après.

  ●(1866) LZBt Ebrel 130. da c'hedal, evit goude-hen, freuz an dudiusan.

  (7) Evit an deizioù : ces jours-ci.

  ●(1904) BOBL 15 octobre 4/3a. a zo erruet eur maleur evid an deiou. ●(1905) BOBL 08 juillet 42/1a. Vid an deizou, zo bet kalz a brez labour. ●(1910) MBJL 2. ar veaj grêt ganin vit an deio en... Londrez. ●8. ar c'hardinal Logue, a welfomp 'vit an deio en Londrez. ●(1908) PIGO II 15. 'Vit an deiou, te 'vo eur c'hrokant, marvad.

  (8) Kent evit se : avant cela.

  ●(1792) BD 2890. Quent euit se ecasso / e abostolet dre arvro, tr. «Avant cela il enverra / ses apôtres à travers le pays.»

  IV. Loc. conj.

  (1) Evit ma, evit e : bien que.

  ●(1902) LZBg Gwengolo 229. Eit é véhent int skriùet é galleg, dégaset int d'emb ataù ; ni ou distroei é bréhoneg. ●(1913) AVIE 292. Eit e vehé ret d'ein merùel genoh, emé Pièr, n'hou nahein ket. ●(1923) KNOL 159. Evit ma en em glemmont, a lavare c'hoaz, ne ouzoun ket peseurt amzer e vo red rei d'ezo.

  (2) Evit ma : si.

  ●(1905) IVLD 135. Evit ma pare hounnez, an dra-ze a vezo eur guir burzud.

  (3) Evit ma : …plus que…

  ●(1970) GSBG 222 (Groix). xazo xi:rox ẃi-mǝ-mand lǝdãn [= ha zo hiroc’h ’vid m’emaint ledan], tr. «Ils sont plus longs qu’ils ne sont larges.»

  (4) Evit ma + futur (= subjonctif) : pour que.

  ●(1761) HB utilisée par le Geriadur Istorel. La première édition est de 1712 (Lukian Raoul, 1992, p. 202a).">HBrezonec prefaç [3]. Ar fin ac an intention eta p’evit hini e composet an Heuryou-mâ, eo evit ma caffo ar gommun en ur memes Lêvr.

  (5) Evit bezañ ma : bien que, quoique.

  ●(1866) FHB 86/273b. Evit beza n'oa ket benniguet c'hoas ar mean kenta, al labourou a vo digor eno pell a oa. ●(1870) MBR 174. Ia da, paour-keaz den, komzit hep aoun e-bed, evit beza n'em euz ket amzer da zale. ●(1872) ROU 98b. Quoiqu'il soit riche, tr. «evit beza m'eo penvidig.» ●(1874) FHB 475/34b. evit beza ma zeo diez an hent ha tenval an noz, me a ziskuezo hoc'h hent deoc'h. ●(1880) SAB 64. Evit beza ma vezer azezed.

  (6) Evit pa : à condition de.

  ●(1935) BREI 391/3b. Bezan paour n'eo ket eun dismeganz 'vit pa ver onest... ●(1992) MDKA 9. Evid pa vent sur da vond d'ar Baradoz.

  (7) Evit ha pa : même si.

  ●(1867) BUE 185. evit ha pa c'hinnigfenn d'ehan goad eul loue iaouank.

  (8) Evit + nég. + futur (= subjonctif) : pour que ne…pas.

  ●(1915) KANNlandunvez 42/319. evit na joumo tamm douar ebet ha ne ve ket ententet outhan.

  ►[form. conju.]

  P1 evidon / evidin

  ●(1612) Cnf 27b. pediff eguidouff.

  ●(1889) SFA 232. pinvidikoc'h evidom-me.

  ●(1900) BUSF 12. n'em glemmet ket eid eign. ●(1914) MABR 22. Oeit é kuit aveidein.

  S2 evidout / evidoude / evidous / evidit / evidis

  ●(1749) AP 96. anduret eit ous.

  ●(1818) HJC 268. un dé à hræce aveit did. ●(1861) JEI 89. dré garanté eid ous. ●95. ér vadeléah infini en dès bet aveid ous. ●(1876) TIM 324. gùel eid ous. ●(1882) BAR 133. en em lacaat er boan evidoude. ●(1884) MCJ 74. petra e zoujès-té p'en don eit id. ●236. goulen eid id truhé me Halon divin.

  ●(1902) PIGO I 122. evidoud da-unan ! ●(1906) HIVL 125. Me skriùou aveit ous. ●(1907) DIHU 28/449. Guelazé eidis. ●(1907) BSPD I 199. hag e zou aveit ous un dé a hrès. ●467. Azé é ma er mérit aveit is. ●682. pedet em es aveit id. ●(1908) AVES 46. Chetu perak é tei aveid ous un amzér. ●(1908) KMAF 45. eun dra bennak evidout ! ●(1914) MABR 22. Elsen e vou eùé aveidid té. ●(1925) BILZ 126. Dalc'h ar c'hemm evidout.

  S3m evitañ

  ●(1576) Cath p. 13. an re a storm euitaff, tr. «ceux qui luttent pour lui.»

  ●(1863) GOM 165. evinta da veza map da Zoue. ●(1889) ISV 480. ne ellaz obet netra evithan.

  ●(1904) SKRS I 46. eur c'holl evithan.

  S3f eviti

  ●(1891) MAA 80. da bedi kalounek eviti.

  ●(1907) PERS 256. a c'hellaz kaout evithi un apelladen.

  ●(1911) BUAZperrot 327. n'oa dizro ebed mui eviti.

  P1 evidomp

  ●(1727) HB 256. o commanç quen-abret-se da scuilla e C'hoad evidomp.

  ●(1834) SIM 75. un affer vad evidomp.

  P2 evidoc'h

  ●(1859) MMN 165. me gavo logeis evidoc'h. ●(1860) BAL 122. rei va buez evidoc'h.

  P3 evito / evite

  ●(1612) Cnf 27b. pediff eguitto.

  ●(1688) MD 7. penaus en doa Jesus anduret ar maro eviteu. ●(1790) Ismar 523. pedein aveit-t'ai.

  ●(1878) EKG II 13. evel m'oant boaz da ober evitho ho-unan.

  ●(1915) HBPR 242. da glask sikour evitho.

  O evidor

  ●(1944) VKST Genver 10. Ne raer ket marc'had kuz, o terc'hel evidor an-unan (...).

• evit-atav
  evit-atav

  adv. Définitivement.

  ●(1962) EGRH I 78. evit-atav adv., tr. « définitivement. »

• evit-doare
  evit-doare

  adv. À ce qu'il semble.

  ●(1883) MIL 212. Nomenoe, evit doare, a expres mad, n'en devoa ket kasset ar gont.

  ●(1908) FHAB Ebrel 110. evit doare d'ar mare-ze al lann a deue mad el leac'h-se. ●(1912) FHAB C'hwevrer 37. kuzet anat int, evid doare, ha ken mat zoken ma ne vezint ket anavezet morse. ●(1927) TSPY 36. Hag ouspenn, evit doare, ec'h eus eur gwall voësoun. ●(1929) LAPK 68. Da vreur Job eo a zoug ar groaz evitoare ?

• evit-netra
  evit-netra

  adv. Gratuitement.

  ●(1962) EGRH I 78. evit netra, tr. « gratuitement. »

• evit-se
  evit-se

  adv. & interj.

  I. Adv.

  (1) Pourtant, néanmoins, toutefois.

  ●(1499) Ca 80a. Euit se. g. pour tant. ●(1576) Cath p. 10. hac euitce quement guer so a dle bezaff confermet gant daou pe try test, tr. «Et pourtant, toute parole doit être confirmée par deux ou trois témoins.» ●(1621) Mc 102. Bet em eux goall songesounou pere am eux chaceet : hoguen euit se em accusaff a negligancc, hac gueziou euit se ez ouff en em pliget enne.

  (2) Donc.

  ●(1907) BOBL 09 mars 128/3d. D'ober eun dra bennag int mad vit-se ?

  II. Loc. interj.

  (1) Nag-evit se / na 'vit-se : , pour autant, et alors.

  ●(1659) SCger 83a. néanmoins, tr. «nac euit se.»

  ●(1836) FLF 22. Nac evit se, guer ne lavar.

  ●(1919) BUBR 10/268. Ni, na'vit-se, a rank hen kwitaat. ●(1935) BREI 415/3b. N'eus forz petra a reer evit ar vramm-vro, ne reer netra eviti, navitse, ma ne reer netra evit digeri ar skol d'he yez. ●(1958) LLMM 70/340. Nag evit-se ! emichañs ne chomimp ket amañ da baouranteiñ gant ar yenion. ●(1970) BHAF 59. Na 'vid se ! hep disternia eo red din derhel gant ma eñvorennou.

  (2) Nag evit-se / na 'vit-se : quand même.

  ●(1499) Ca 143a. Nac euitse. g. cene aumoins.

  ●(1944) EURW I 154. «Ar varzed-se, na 'vit-se», a lavare ar bersoned koz, «pebez tud hollouiziek !»

  (3) Evit-se mann : cela ne fait rien.

  ●(1895) GMB 227. pet[it] Trég[uier] vi-se mañn, vi-s' mañn, cela ne fait rien.

  (4) Ac’han ’ta evit-se ivez : ma foi !

  ●(1895) GMB 227. pet[it] Trég[uier] han 'ta vi-se ie, ma foi !

  (5) ’ta evit-se : qu’importe ?

  ●(1895) GMB 227. pet[it] Trég[uier] 'ta wi-ze qu'importe ?

• evitañ
  evitañ

  v. intr. Éviter.

  ●(1576) Gk ii 94. Pé dré moyen ez guillir euitafu ha trechifu an pechedou maruel ? ●(1576) H 49. An grouec, an bugale, an seruicher, nep ho admonet hac an re na gousont ho bezafu excommuniet, hac an re na guellont ho euitafu na techel, tr. « The wife, the children, the servant, he who admonishes them, and those that do not know that they are excommunicated, and those that cannot avoid them nor flee from them. »

  ●(1792) BD 122. ettleomp euittan dious an drouc bepret, tr. «nous devons toujours éviter le mal.»

• evlec'h .1
  evlec'h .1

  coll. (botanique) Ormes. cf. gwez-evlec'h

  I.

  ●(1659) SCger 86b. orme, tr. «vloc'h.» ●147a. eolec'h, tr. «tremble.» ●(1732) GReg 679b. Orme, arbre, tr. «Evlec'hen. p. evlec'h. uloc'hen. p. uloc'h.» ●(1752) PEll 289. Evlac'h, Ewlac'h & Ewelec'h, que l'on prononce en quelques cantons Eoulac'h, Ormeau, arbre. M. Roussel m'a appris que l'on dit, en son pays de Haut-Léon, Eovlec'h : & le P. Grégoire écrit Uloc'h.

  ●(1869) FHB 237/224a. mont da zoucha e doug ar guez, rag ar gurun a goez alies varnezho, dreist oll var an dero, ar c'histin, an eunvlac'h, morse, a leverer, n'eo bet guelet o coeza var ar fao. ●(1869) FHB 255/365a. eur renken evlec'h. ●(1876) TDE.BF 648a. Uloc'henn, s. pl. m., tr. «Orme, arbre ; pl. uloc'h, des ormes, du bois d'orme, masculin.»

  ●(1909) BROU 237. (Eusa) Orme, tr. «Eólac'h.» ●(1978) BZNZ 31. (Plougernev) Ur wezenn a veze kemeret d'ober ar wern. Elc'h oant alies. ●(1987) GOEM 174. Le bois utilisé est l'orme, euloc'h.

  II. Goulenn per digant an evlec'h : voir per.

• evlec'h .2
  evlec'h .2

  m. –ioù Taverne.

  ●(1847) FVR 217. Breman'barz ann evlec'h ni ia hep mez ebed.

• evlec'heg
  evlec'heg

  f. –i Ormaie.

  ●(1732) GReg 679b. Ormaie, ou ormoïe, lieu planté d'ormes, tr. «Evlec'hecg. p. evlec'hegou. uloc'hecg. p. ou.»

  ●(1914) DFBP 229b. ormaie tr. «Evlec'heg.»

• evlec'henn
  evlec'henn

  f. –ed, evelc'h Orme.

  ●(1464) Cms (d’après GMB 228). Eulechen, cest vng arbre, l. vlmus, vlmi.

  ●(1732) GReg 679b. Orme, arbre, tr. «Evlec'hen. p. evlec'h. uloc'hen. p. uloc'h.»

  ●(1876) TDE.BF 648a. Uloc'henn, s. pl. m., tr. «Orme, arbre ; pl. uloc'h, des ormes, du bois d'orme, masculin.»

• evn
  evn

  m. –ed, -igoù

  I. (zoologie)

  (1) Oiseau.

  ●(1499) Ca 81b. Ezn. g. oyseau. ●(c.1500) Cb 30a. [brenn] cest vng oisel qui vit du son. b. vn aeznn a veo guant brenn. ●34a. [canaff] g. chanter gresle et appartient aux petis oyseillons. b. can an eznet. ●82b. [eznetaer] ga. qui chante comme oysel de la bouche / ou de vne feuille / et prent les oyseaulx au bray. b. nep a goar canaff da quemeret eznet. ●(1612) Cnf 22b. an nygeal eues an eznet. ●81a. vn eznic bihan. ●(1633) Nom 35a-b. Auis, ales, pecus, volatile : oiseau : ezn, labouçc. ●36a. Auicula : oiselet : Eznic, labouçc bihan. ●37b-38a. Alcedo : alcyon, petit oiseau faisant son nid sur la mer : alcion, vn eznicq bihan á gra ez neiz voar bord an mor. ●38a. Penelops : Oiseau coulouré, geline d'Afrique : vn ezn á liou, ez nes Affriqua. ●(1650) Nlou 95. Eznet, ha loeznet bras, tr. «des oiseaux et de grands animaux.»

  ●(1659) SCger 85b. oiseau, tr. «én, énet.» ●147b. ezn, p. eznet, tr. «oyseau.» ●(c.1680) NG 1059. En ennet bihan. ●(c.1718) CHal.ms i. cet oiseau ne bat plus que d'une aisle, tr. «paré é en ir sé en eer sé.» ●Il est comme un oiseau sur la branche, tr. «e ma el un éer ar er barr'.» ●(1732) GReg 672a. Oiseau, animal à deux pieds, tr. «ezn. p. ezned. eün. p. eüned. Van[netois] ein. p. eined. eën. p. eëned. eër. p. eered. ir. p. ired.» ●(1741) RO 4008. eun egnic enuoet en egoeder. ●(17--) TE 2. hac en énèt. ●13. en einèt e oai én æbr.

  ●(1818) HJC 208. N'en dé gùir i hrer pemb ïnig aveit deu béh ag er monnaïe distèran ? (…) N'hou pèt eune er bed, hui e dale mui aveit mar ïnig. ●(1838) OVD 66. er péh e rér d'un eine e laquér én ur gavidel. ●(1849) LLB 347. Aveid harz en ined a goeh ar ou farkeu. ●(1879) GDI 22. un ein ne hel quet neijal hemb é zivasquel. ●(1893) DES 11. Èl un inic, i blein er huen, tr. « tel qu’un oiselet, à la cîme de l’arbre »

  ●(1908) PIGO II 26. e-lec'h ma kane an evned. ●(1924) SBED 39. Get un inig, er groahig-doar. ●(1961) LLMM 86/155. e oa dija splann an deiz hag a-heligentañ e richane an evnigoù er brankoù skav ha spern-gwenn.

  (2) spécial. Volaille.

  ●(1752) PEll 290. Eun, à Morlaix, & aux environs, se dit pour Ezn, oiseau en général. ●294. Ezn, ou Aizn, Selon que M. Roussel l'écrivoit, c'est-à-dire, par Ai diphtongue, Volaille, volatile, toutes especes d'oiseaux domestiques nourris pour être mangés. Plur. Eznet, ou Aiznet.

  (3) Poussin.

  ●(c.1500) Cb 91b. [gars pe goaz] Inde anseruius / li. / di. ga. oason. b. ezenn goaz.

  II. [domaine de la chasse] Evn galver : oiseau d’appeau.

  ●(1962) EGRH I 89. evn galver, tr. « oiseau d’appeau. »

  III. (ichtyonymie) Pesk-evn : poisson volant.

  ●(1902) LZBg Mae 109. Guélet é bet er ré getan ag er pesked-éned, pesked hag e neij èl éned.

  IV. (botanique)

  (1) Bara-an-evn : pourpier.

  ●(1879) BLE 327. Pourpier potager. (P. oleracea. L.) Bara-ann-evn.

  (2) Beg-an-evn : pourpier.

  ●(1879) BLE 327. Pourpier potager. (P. oleracea. L.) Bég-ann-evn.

  V. (astronomie) Ar Yar hag he evned, Yarig-wenn hag he c'hwec'h evn, Yarig hec'h evned : la constellation des Pléiades, la Poussinière.

  ●(1752) PEll 294. La constellation dite les Pleyades, & vulgairement la Poussiniere, comme mere des poussins, est nommée par nos Bretons, Ar-Jar ac e eznet, la poule et ses volailles, c'est-à-dire ses poussins.

  ●(1942) VALLsup 135b. Pléiades, tr. «Yarig-wenn (hag he c'houec'h evn) T[régor].» ●(1962) TDBP II 558. Yarig-heh-evned, tr. «la petite poule aux poussins, la Poussinière (les Pléiades).» ●Eur miz e vez kollet Yarig-heh-evned : honnez a vez o hori, tr. «la Poussinière est perdue (disparait) pendant un mois : (c'est qu') elle est en train de couver.» ●(1962) BAHE 31/18-19. Stered hag o deus kalz eus ar Vretoned ankounac'haet o anv : ar Sterenn gant an daou Garr-kamm hag etrezo ar Sarpant, neuze linennoù kamm-jilgamm Kasiopeia, ar Yar gant hec'h Evned bihan, ar Rastell, ar Rod-arc'hant, ar C'hi bras gant e lagad c'hlas, ar C'hi bihan, ar Maen-Forn, an daou Vreur Gevell, Kroaz ar C'hreisteiz…

  VI. [croyances populaires]

  (1) Evn garmer : voir garmer .2

  (2) Evn an Ankoù : voir Ankoù

  VII. Skañv evel/èl un evn : très léger.

  ●(1906) DIHU 10/IV (G) *Mari en Néerez. Get er gonfians vras-sé é kemér en hent de monet de gavet Penprat; skan èl un én é tréze er parkeu, el lanneu.

• evn-bras
  evn-bras

  m. (astronomie) Pleine lune.

  ●(1931) VALL 434b. pleine lune, tr. «eon (evn) bras m. T[régor].»

• evn-Doue
  evn-Doue

  m. (ornithologie) Roitelet.

  ●(1927) GERI.Ern 117. en Doé V[annetais], tr. «roitelet.»

• evn-glas
  evn-glas

  m. (ornihologie) Martin-pêcheur.

  ●(1847) SBI I 156. Da zilaou an envn-glaz pehini gane gê, tr. «d'écouter l'oiseau bleu qui chantait gai.»

• evn-kazh
  evn-kazh

  m. (ornihologie) Chat-huant.

  ●(1879) ERNsup 153. eün-kas (oiseau-chat), chat-huant, T[ré]v[érec], St-Clet.

  ●(1931) VALL 360b. Hibou, tr. «evn-kaz T[régor] m.»

• evn-mor
  evn-mor

  m. evned-mor (ornihologie) Oiseau de mer.

  ●(1689) DOctrinal 187. à palamour d’an eznet mor er goal lequea, hac é lequet ar scholaëryen an eil guez, de miret.

  ●(1879) ERNsup 153. eüned-mor, oiseaux de mer, mauves, Lanr[odec].

  ●(1931) VALL 510b. Oiseau de mer, tr. «evn-mor.»

• evn-nij
  evn-nij

  m. evned-nij (ornithologie) Oiseau volant.

  ●(1969) BAHE 62/17. Pa vruzhunen bara d'an evned, pe d'an evned-nij pe d'ar c'hlodadoù evned-yer, en em lakaent da wikal gant ar joa.

• evn-Pêr
  evn-Pêr

  m. (ornithologie) Alouette.

  ●(1929) MKRN 117. Lijer ha zeonik egiz daou einig-Per, tr. «Comme deux alouettes, souples et joyeux.»

• evn-porzh
  evn-porzh

  m. Volaille.

  ●(1931) VALL 510b. Oiseau de basse-cour, tr. «evn-porz pl. evned-porz.»

• evn-preizh
  evn-preizh

  m. (ornihologie) Rapace.

  ●(1931) VALL 510b. Oiseau de proie, tr. «evn-preiz.»