Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 56 : de bleudenn (2751) à bleunvusaat (2800) :- bleudennbleudenn
f.
(1) Grain de farine.
●(1927) GERI.Ern 53. bleudenn f., tr. «grain de farine.»
(2) Grain de (poussière, etc.).
●(1867) FHB 127/178a. eur vleuden bennag euz ar chadennou prisius.
(3) Poudre.
●(1943) FHAB Gouere/Eost 325. eur vleudenn hag a zallas kement mab d’e vamm oa eno.
(4) Corps à aspect farineux.
●(1962) EGRH I 16. bleudenn f., tr. « poussière farineuse, corps à aspect farineux. »
- bleudennekbleudennek
adj. Farineux.
●(1870) MBR 342. bleudennek ar mel, tr. «le miel rempli de farine.»
●(1903) MBJJ 112. Freuz, treo bleudennek ha bara. ●(1915) KZVr 137 - 17/10/15. bleudennek, tr. «(pommes de terre) farineuses, en Goélo, Lec'hvien.» ●(1927) GERI.Ern 53. bleudennek adj., tr. «(pomme de terre) farineuse.»
- bleudenniñ
- bleuder
- bleudiñbleudiñ
voir bleudañ
- bleudusbleudus
adj. Qui produit de la farine.
●(1927) GERI.Ern 53. bleudus adj., tr. «qui produit de la farine.»
- bleugeusalbleugeusal
voir breugeusiñ
- bleukadbleukad
m. –où Bourrade, poussée violente.
●(1872) ROU 76b. Coup de boutoir, tr. «Bleucad.» ●(1890) MOA 147b. Bourrade, Coup de pointe, tr. «bleukad, m.»
●(1916) KZVr 155 - 20/02/16. Bleukad, tr. «secousse, poussée, Châteaulin, Breuriez-Vreiz.» ●(1939) WDAP 3/191. (Pleiben) Bleukad, ano gourel, liester : Bleukadou. Taol-feuk, hervez Vallée (G.B., p. 77). Skouer : Eur bleukad en deus roet d'in em c'hein. (...) Rei bleukadou da unan bennak. ●(1955) STBJ 73. Eur bleukad a roas d'an nor. ●173. daoust d'ar bleukadou a roe Veig ha Tinig dezañ en e gein. ●221. Bleukad : boutad roet gant eun dorn zarret. ●(1957) ADBr lxiv 4/448. (An Ospital-Kammfroud) Bleukad : n. m. pl. : –ou. – Secousse, heurt, poussée violente : ar vuoh-mañ he-deus roet eur bleukad d'eben ; va 'fenn e-neus stoket ouz ar palatre : pebez bleukad am-eus paket ! ●(1962) EGRH I 16. bleukad m. -où, tr. « coup rude, surtout sur l’estomac. »
- bleukañbleukañ
v. tr. d. Pousser violemment.
●(1983) PABE 32. (Berrien) bleuka, tr. «pousser, jouer des coudes.»
- bleukatableukata
v. tr. d. Donner des bourrades à, pousser violemment.
●(1916) KZVr 155 - 20/02/16. bleukata, tr. «donner des coups de boutoir.» ●(1939) WDAP 3/191. (Pleiben) Bleukata, verb. Rei bleukadou da unan bennak. Skouer : Gant an droug a oa ennañ e oa en em lakaet da vleukata va mab.
●(1960) PETO 50. Bleukata ha stlepel dioutañ, gant eun nerz iskis, ar soudardet bodet en dro dezañ. ●85. Bleukata : rei taoliou dorn sarret. Ne vez implijet, peurvuia, nemet evit an taoliou roet war-eeun hag a-benn ; direiz e vefe evit an taoliou roet o sevel an dorn d'an nec'h : neuze e vez laret skei. ●(1962) EGRH I 16. bleukata v., tr. « donner des coups rudes. »
►absol.
●(1941) SAV 19/12. en eur vleukata hag en eur skei.
- bleunbrugerbleunbruger
m. –ion Membre du «Bleun-brug».
●(1922) FHAB Here 289. ar Bleun-Brugerien genta. ●(1926) FHAB Eost 289. Da betra ez afe bleun-brugerien da rei o hano, a-benn kaer, d'eur gevredigez hag a laka an Iliz en eur pal izeloc'h 'vit n'ez eo dleet ? ●(1935) BREI 425/2c. bodet dindan an hano a Vleunbrugerien. ●(1936) IVGA 73. Hogen Bleun-Bruger e oa ouspenn.
- bleuniadur
- bleuniañbleuniañ
v. intr.
(1) Fleurir.
●(1927) GERI.Ern 53. bleunia v. n., tr. «fleurir.»
(2) sens fig. Se développer, s'épanouir, prospérer.
●(1923) FHAB Du 428. ar relijion a vleunio en hon touez ! ●(1925) FHAB Du 428. lakat ar peoc'h da vleunia en e vro. ●(1927) GERI.Ern 53. bleunia v. n., tr. «s'épanouir, prospérer.»
- bleuniaouableuniaoua
v. intr. Chercher des fleurs, butiner.
●(1931) VALL 308b. chercher des fleurs (abeilles, etc.), tr. «bleuniaoua.»
- bleuniata
- bleuniek
- bleuniennbleunienn
f. bleunioù
I.
(1) (botanique) Fleur.
●(1866) BOM 10. Ar valafennik skan, / (…) / Pa nij war ar bleuniou. ●(1869) FHB 229/153b. Unan euz ar bleuniou a gaver stanca var ar meaz, hag a dremener ebiou dezho ep teleur evez outho, eo ar bleun balan. Ar vleunen-ze (...).
●(1906) KPSA 29. ar viskoulen a lez he glaouren war ar bleuniou. ●(1910) MBJL 150. bleuio a bep sort liw.
(2) local. (phycologie) Algues détachées par le mauvais temps (en général, frondes de laminaires).
●(1987) GOEM 112. A cette époque [avril, mai], les frondes de la laminaire se renouvellent, les anciennes se détachent des stipes et sont rejetées à la côte. Cet arrivage (...) En pays pagan, il porte le nom de taol skign. D'une façon plus générale, ce goémon, est appelé bijin ebrel, goémon d'avril, ou, bijin ruz, goémon rouge. Mais il existe bien d'autres appellations : bleuniou mae (fleurs de mai).
(3) (religion) Sul (ar) bleunioù : le dimanche des rameaux.
●(1904) DBFV 25a. sul er bleieu ou er bleuieu tr. «Pâques fleurie le dimanche des rameaux.» ●(1911) BUAZperrot 129. Da zul Bleuniou. ●(1927) GERI.Ern 53. sul ar bleuniou, tr. «Pâque fleurie, dimanche des Rameaux.»
II. Lirzhin evel ur vleunienn : très joyeux.
●(1924) GEVR 19 G. ar Prat. Mousc'hoarz eta, va c'halonig, bez lirzin evel eur vleunienn, ha da vamm ne ouelo ket ken !
- bleuniet
- bleunioù-kaouled
- bleunius
- bleuniusaat
- bleuñvbleuñv
coll. –où
I. (botanique)
(1) Fleurs.
●(1464) Cms (d’après GMB 70). Bleuzff, fleurs, avec un o au dessus de ff. ●(1499) Ca 23a. g. de fleurs. b. a blezu.
●(1659) SCger 58a. fleur, tr. «bleûnuen, p. bleun.» ●132b. bleûnuen, p. bleuñ, tr. «fleur.»
●(1838) CGK 10. bleünz er balan. ●(1860) BAL 162. Neket er goanv eo mont da glasc bleunv nac avalou en ur vezen. ●(1862) JKS 105. bleun ar foenn. ●(1867) MGK 109. Ar bleunv (…) / A vezo da wele. ●(1869) FHB 229/153b. Unan euz ar bleuniou a gaver stanca var ar meaz, hag a dremener ebiou dezho ep teleur evez outho, eo ar bleun balan. Ar vleunen-ze (...). ●(1874) POG 162. evel bleun ar parkou. ●(1876) TDE.BF 57a. Bleuñenn, s. f. Et aussi bleuñvenn, fleur des arbres forestiers et fruitiers, de la lande, du genêt ; pl. bleuñ, bleuñv, masc. ●(18--) SAQ I 236. Evel ar bleun er parkeier.
●(1910) BOBL 30 avril 279/2e. na fiziet ket war drem ar gwez dre o bleun.
(2) E bleuñv : en fleurs.
●(1790) MG 18. a pe vai hur vergéyeu hac hur guiniegi é bleu.
●(1897) EST 67. er gué aval é bleu.
(3) En he/e/o bleuñv : en fleurs.
●(1927) GERI.Ern 53. en he bleuñ, tr. «(verger) en fleur.» ●(1933) ALBR 51. eur pez parkad lin en e vleun. ●(1955) VBRU 126. Na pegen kaer e vez ar gwez avaloù en o bleuñv da goulz pardon sant Erwan em Bro-Dreger !
II.
(1) Mycodermes.
●(1744) L'Arm 447a. Gendarme de vin, tr. «Bleu m.»
●(1906) BOBL 20 octobre 109/3b. Ar bleun var ar jistr. ●(1962) TDBP II 52. Bleuñ a zo war ar chistr, tr. «il y a des fleurs sur le cidre.»
(2) (physiologie) Fleurs, menstrues.
●(1633) Nom 262b. Mensium profluuium, vel mulierum profluuium, abundantia feminarum : les fleurs des femmes : bleuzu an graguez hudurnaig an graguez.
●(1659) SCger 58a. fleurs des femmes, tr. «bleun.»
●(1904) DBFV 25a. bleu, pl. eu tr. «menstrues.»
III. (phycologie)
(1) Algues Laminaria hyperborea.
●(1968) NOGO 218. Laminaria hyperborea. bl, «fleurs» : Saint-Pabu, Perros en Plouguerneau.
(2) par erreur Laminaria digitata.
●(1968) NOGO 220. Laminaria digitata. ta:li bl, «goémon (à) fleurs» : Landeda, confusion avec Laminaria hyperborea.
IV. sens fig.
(1) Ar bleuñv ag : l'élite, la fine fleur de.
●(1904) DBFV 25a. er bleu ag en dud, tr. «des gens d'élite.» ●(1942) VALLsup 61b. L'élite des gens, tr. «er bleu ag en dud V[annetais].»
(2) E bleuñv e vrud : dans la fleur de l'âge.
●(1936) IVGA 305. Hag edon e bleuñ va brud.
(3) E bleuñv ar yaouankiz : à la fleur de l'âge.
●(1911) BUAZperrot 169. ez out en em gavet e bleun da yaouankiz.
(4) (en plt d'une fille) En he bleuñv : dans toute sa beauté, d'une beauté épanouie.
●(1904) DBFV 25a. én hé bleu, tr. «(fille) dans toute sa beauté.» ●(1927) GERI.Ern 53. en he bleuñ, tr. «(jeune fille) à la fleur de l'âge.»
(5) Bezañ en e gaerañ bleuñv : être florissant.
●(1982) TREU 5. E galleg avad ema an treuzviezadennou en o haerra bleuñv abaoe dibenn ar Grennamzer, anavezet mad int gand ar Zaozon hag anvet ganto spoonerisms pe slips, an Italianed a zo ampart dreist war ar poent-ze.
V. Bleuñv ar garnel : (avoir) les cheveux gris.
●(1924) CDFi 29 mars 1. sonjal oun koz, bleun ar garnel war va fenn.
VI. Hadañ bleuñv skav en ur prad dourek : voir skav.
- bleuñv-an-amanennbleuñv-an-amanenn
coll. (botanique) Boutons d'or.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv- (pe "fleur" er yez-pobl) -an amann : paobran.
- bleuñv-an-hañv
- bleuñv-ar-Sakramantbleuñv-ar-Sakramant
coll. (botanique) Orchis tacheté, maculé.
●(1879) BLE 291. Orchis maculé. (O. maculata. L.) Bleûn ar Sakramant.
- bleuñv-ar-sentbleuñv-ar-sent
coll. (botanique) Chrysantèmes.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv-ar-sent : chrysantèmes e galleg.
- bleuñv-bara-amannbleuñv-bara-amann
coll. (botanique) Paquerettes Bellis perennis.
●(1913) PRPR 34. evel bleun bara'mann er prajou, da viz ebrel.
- bleuñv-hañv
- bleuñv-kaouledbleuñv-kaouled
coll. (botanique) Hortensias.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv-kaouled : hortensias e galleg.
- bleuñv-kurunoùbleuñv-kurunoù
coll. (botanique) Jasiones.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv-kurunou : bleuñv Santez Barba. ●(1982) TIEZ I 208. Interdire aux enfants d'apporter dans la maison la petite jasione bleue commune ou «fleur de tonnerre» (bleun kurun) qui ne manquerait pas d'attirer la foudre.
- bleuñv-nevez
- bleuñv-ribodbleuñv-ribod
coll. (botanique) Jonquilles.
●(1959) BRUD 7/22. toulladou bleuñ-ribot. ●25. Bleuñ-ribod. – Foeon.
- bleuñv-sant-Ewanbleuñv-sant-Ewan
coll. (botanique) Pivoines.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv-sant-Ewan : pivoine e galleg.
- bleuñv-soufrbleuñv-soufr
m. Fleurs de soufre.
●(1895) FOV 239. Bleu-chouffr zou ur mantal ha n'en dé ket mizuz ! tr. «La fleur-de-souffre ne coûte pas cher.»
- bleuñvadur
- bleuñvadurezh
- bleuñvata
- bleuñveg
- bleuñvegadbleuñvegad
m. –où Contenu d'un parterre de fleurs.
●(1931) VALL 534b. Parterre ; le contenu, tr. «bleuñvegad f.»
- bleuñvek
- bleuñvel
- bleuñvennbleuñvenn
f. –où
(1) (botanique) Fleur.
●(1499) Ca 23a. Bleuzuenn. g. fleur. ●(1575) M 175. Bezaff ara da neuz, en fæçon vn bleuzuen, tr. «Ton aspect est à la façon d'une fleur.» ●(1576) H 46. Rosen lysen bleuzuen fresq, tr. « Rose, Lily, fresh Flowers. » ●(1633) Nom 68a. Cytinus, ampullagium : la fleur d'vn grenadier : an bleunuen an grenades. ●77a. Flos, flosculus : fleur : bleuzuen. ●Calix : le bouton d'vne fleur : an bouttoun ves an bleuzuen.
●(1659) SCger 58a. fleur, tr. «bleûnuen, p. bleun.» ●132b. bleûnuen, p. bleuñ, tr. «fleur.» ●(1744) L'Arm 159b. Fleur des arbres, tr. «Bléhuenn.. neu. f.»
●(1876) TDE.BF 57a. Bleuñenn, s. f. Et aussi bleuñvenn, fleur des arbres forestiers et fruitiers, de la lande, du genêt ; pl. bleuñ, bleuñv, masc. ●(1897) EST 68. é chunein peb bleuen.
●(1904) DBFV 25a. bleuen, bleñùen, f. pl. –nneu et bleu, tr. «fleur d'arbre.» ●(1923) DIHU 142/248. Bleuetoh eit bleuen erbet. ●(1933) MMPA 76. eur vleuennig dister, glas evel an oabl ha ganti eur c'houez dispar ; he hano, bokedig troad-ebeul, e galleg, «violette».
(2) Bout en e vleuñvenn : être florissant.
●(1856) VNA 221-222. La ville de Rennes n'est florissante que quand les États de Bretagne s'y tiennent, tr. «Er guær a Ruan ne vè én hé bleuèn nameid a pe vè inou en Stadeu a Vretagn.»
- bleuñvet / bleuñvietbleuñvet / bleuñviet
adj.
(1) Fleuri.
●(c.1718) CHal.ms ii. les arbres sont bien fleuris, tr. «er guehé a sou bleüet mat.»
●(1923) DIHU 142/248. Bleuetoh eit bleuen erbet.
(2) Où il y a des fleurs.
●(1910) MBJL 70. en o rôk liorzo bleuniet.
(3) (en plt du lait) =
●(1962) TDBP II 52. Arru eo bleuñiet al lêz, tr. «le lait devient fleuri (de petits points de beurre monte à la surface du lait dans la baratte.»
- bleuñviañbleuñviañ
voir bleuñviñ
- bleuñvidigezh
- bleuñvietbleuñviet
voir bleuñvet
- bleuñvil
- bleuñviñ / bleuñviañbleuñviñ / bleuñviañ
v. intr.
I.
(1) Fleurir.
●(1499) Ca 23a. g. flourir. b. blezuyaff. ●(c.1500) Cb 26b. flourir. b. bleuzuyaff. ●g. florir. b. bleuzuiaff.
●(1659) SCger 58a. fleurir, tr. «bleunvia.» ●132b. bleûnvia, tr. «fleurir.» ●(1710) IN I 80. An dour (…) oc'h arrousi ar plant (…) a ra dezo dont da c'hlasvesi ha da vleunvi. ●(1744) L'Arm 159b. Fleurir, tr. «Bléhuein.»
●(1856) VNA 105. Tout fleurit en cette saison, tr. «Peb tra e vleu ér sassun-men.» ●(1872) ROU 97a. Bleuvi e meurs, furmi en ebrel, eus ar re-ze ne vezimp ket vell (meliores) ; bleuvi en ebrel, furmi e mae, eus ar re-ze e cargimp om zaé. C'est-à-dire, que les arbres qui fleurissent trop tôt, ne donnent pas de fruits ; qu'on en profite pas. ●(1876) TDE.BF 57a. Bleuñi, bleuñvi, v. n., tr. «Fleurir, parlant des arbres fruitiers et forestiers, de la lande, du genêt.»
●(1927) GERI.Ern 53. bleuñvi, V[annetais] bleuein v. n., tr. «fleurir.»
(2) Bourgeonner.
●(1904) DBFV 24b. bleuein, v. n., tr. «fleurir, bourgeonner en parl. des arbres.»
II. sens fig.
(1) Bleuñviñ gant al levenez : s'épanouir de joie.
●(1896) HIS 116. bleuein e hra é galoñ get er leúiné.
●(1904) DBFV 24b-25a. bleuein (get er leùiné), tr. «s'épanouir de bonheur, en parl. du cœur.» ●(1912) BUEV 5. ha bleuein e hré é galon get er leùiné é huélet er vugulion vihan deuhlinet dirak er Huerhiéz Mam de Zoué. ●10. En dé-sé kaloneu en ol e vleué get er leùiné.
(2) Briller, luire.
●(1904) DBFV 24b. bleuein, tr. «briller, luire.»
(3) Prospérer.
●(1904) DBFV 24b. bleuein, tr. «prospérer, être florissant, se distinguer.» ●(1927) GERI.Ern 53. bleuñvi, V[annetais] bleuein v. n., tr. «s'épanouir, prospérer.»
- bleuñvusbleuñvus
adj.
(1) Florissant.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 88. er stad bleuüs ag er mission.
●(1927) GERI.Ern 53. bleuüs adj., tr. «Florissant.» ●(1931) VALL 309a. Florissant, tr. «bleuñvus.»
(2) Qui produit des fleurs.
●(1931) VALL 308b. qui produit des fleurs, tr. «bleuñvus.»
(3) =
●(1927) GERI.Ern 53. bleuüs adj., tr. «gonflé.»
- bleuñvusaat