Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 61 : de gwalenner (3001) à gwallc_hras (3050) :
  • gwalenner
    gwalenner

    m. –ion Auneur.

    (1744) L'Arm 22b. Auneur, tr. «Goalennour.. nerion. m.»

    ►[empl. comme épith.]

    (1732) GReg 68a. Auneur, Officier Commis pour marquer & visiter les aunes des Marchands, tr. «ar mæstr goalenner

  • gwalennerez
    gwalennerez

    f. –ed Auneuse.

    (1744) L'Arm 22b. Auneuse, tr. «Goalennouréss.. ézétt. f.»

  • gwalez
    gwalez

    s. (météorologie) Vent du nord.

    (1752) PEll 381. Gwalez, Selon que me l'a appris M. Roussel, est le vent de Nord, ou en général mauvais vent.

    (1876) TDE.BF 233b. Goales, adj. (anc.)., tr. «Mauvais, incommode, parlant du vent.»

  • gwalic'hed
    gwalic'hed

    s. (tissage) =

    (1918) ITEX 44. Verges (baguettes de bois passées au travers de la chaîne). Gwalic'hed (Haute-Corn.).

  • gwaliched
    gwaliched

    s. Anneaux.

    (1884) SBI I 254. Gwalijer arc'hant ha re aour, tr. «Des anneaux d'argent et d'or.» ●(1897) ZCP I 243. Je ne sais comment expliquer les mots du petit Tréguier gwélejer anneaux, sing. gwalen ; pradijer prés, sing. prad.

    (1924) ARVG Here 229. gwaliched war e zaou viz meut. ●(c.1930) VALLtreg 475. koublan : former une articulation, un assemblage. Ar gwalijer a ya da goublan warnẽ (brec'hiou ar manej), les tirants (en fer) forment un assemblage sur les bras du manège (ar Mignon. Kroaz ar Ved, 1905).

  • gwalichenn
    gwalichenn

    f. Baguette.

    (1970) GSBG 129. (Groe) gwalichenn, tr. «osier, baguette de coudrier.»

  • gwalignañ
    gwalignañ

    v. tr. d. Affiler, filer.

    (1732) GReg 16b. Affiler de l'Or, mettre le lingot d'Or, ou d'Argent dans la filiere, tr. «Goaligna aour, pe, arc'hant. pr. Goaleignet

  • gwaliñ
    gwaliñ

    v. tr. d. =

    (1861) BSJ 198. Mari-Madelén e hoalé en oleàu-cé eid inourein Jesus, revé er gustum ag er vro.

  • gwall .1
    gwall .1

    adj., adv. & conj.

    I. Adj.

    (1) Mauvais.

    (1530) Pm 120. me ezneu pur / Ez ouff haznat goall croeadur, tr. «je reconnais entièrement / Que je suis évidemment une méchante créature.» ●(1633) Nom 18b. Facies cadauerosa : vn regard espouuentable : vn goual sell, sell cruel.

    (c.1680) NG 455. er goual dud. ●(1790) MG 206. danné deit dre oal hent.

    (1821) SST 103. er ré e zou ér goal hent, quer clous el er ré e zou én hent mat.

    (2) Grand.

    (1857) CBF 98. eur gwall goll, tr. «une grande perte.» ●(1860) BAL 221. ur guall-bec'herez. ●(1868) KMM 99. ober ur guall bennad ent.

    ►[avec mut.]

    (1890) MOA 148a. Un bon bout de chemin, tr. «eur oall ribinad bale – eur oall flipad hent.»

    II. Adv.

    (1) [juste devant un pp.] Beaucoup.

    (1909) KTLR 117. Mezaon e moa gual evet deac'h da noz.

    (2) [juste devant un v.] Fort, beaucoup.

    (1870) FHB 275/111a. Asa, tad coz, goal lopa a rit, evel kent, var gein ar voazet. ●(1895) GMB 264. gwel-zarmoñn ket il ne prêche pas très bien. ●gwell-gare ke 'ne il ne les aimait guère. gwel-deb ket il ne mange pas beaucoup.

    (1902) PIGO I 109. gwall-skei a rez, ma breur-mad. ●(1905) IVLD 5. goal-gamma a ranke pa viske he boutou koz. ●(1910-15) CTPV I 51. goal-dostaat e hra en noz, tr. «la nuit approche vite.» ●(1919) BUBR 4/107. Damen, avat, gwall dostaat a reont d'eomp.

    (3) [juste devant un adj.] Très.

    (1857) CBF 2. Gwall domm eo ann amzer, tr. «Il fait très chaud.»

    (1902) LZBt Du 6. en eur gir an traou a c'ha gwal vad. ●(1929) MKRN 60. ar ialc'h breman zo goal flak, tr. «la bourse est actuellement trop flasque.»

    (4) [après un adj.] Très.

    (1857) CBF 38. pep tra a zo brema ger gwall, tr. «tout est maintenant bien cher.»

    (5) Beaucoup.

    (1995) BRYV I 50. (Milizag) War-dro amañ ne vezent ket gwelet gwall-gwall. ●80. N'en em okupe ket gwall da heulia e vugale. ●(1995) BRYV II 5. (Milizag) unan bennag, mez n'oa ket gwall. ●(1995) BRYV III 7. (Milizag) Mez huñvreal, ne reem ket gwall, noñ !

    III. Loc. prép. Gwall a : beaucoup de.

    (1905) LZBl Mae 133. n'euz ket goall a hent etrez-ho. ●(1995) BRYV I 117. (Milizag) Diwar ar mêz ne veze ket gwall a dud.

    IV. Loc. conj. Gwall na : faute de.

    (1908) AVES 19. Koéh e hras eùé lod [gran] ar er vein hag ur huéh kelidet é séhezant, goal n'ou doé ket a zoustér.

  • gwall .2
    gwall .2

    m. –où

    I.

    (1) Mal, malheur.

    (1580) G 743-746. Maz eus den ganet a crete / comps quen dyspar maz lavarhe / Ez coezhe dymp goall evalse / varnomp en Ys quen gardys se, tr. «Est-ce qu'il y a un homme vivant qui ose / Parler si étrangement, qu'il dise / Que le malheur nous tombera ainsi, / Sur nous à Is si durement ?» ●(1612) Cnf 54a. mar deu an nessaff da caffout gouall, ha domaig important.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 62. N'hur boé quet calz a hoal. ●(1846) DGG 274. ar goallou a zigoë en o zouez.

    (2) Faute.

    (1530) Pm 130. Rac aoun am goall nam tamallhe, tr. «De crainte qu'il ne me blâme pour ma faute.»

    (1659) SCger 56a. faute, tr. «goall

    (3) Inconvénient.

    (1932) KWLB 13. Al ludueier potasse a zo mat. Hogen eur gwall a zo d'ezo.

    (4) Dégât.

    (1866) FHB 89/296b. En eur guer, braz eo ar guallou great gant an douriou dirollet.

    (5) Lakaat udb. war gwall ub. : reprocher qqc. à qqn.

    (1962) GERV 74. Petra 'ta a lakaer war ma gwall ?

    (6) Malheur.

    (1939) RIBA 22. Er péh e sellet hui èl ur goal.

    (7) Dre wall : par malheur, par accident.

    (14--) N 1839-1840. Gant ma lofrnez me meux mez bras / Fromet ha fall dre goall allas, tr. «Avec ma lèpre j'ai grand honte, / Confondu et faible par malheur, hélas.»

    (1732) GReg 66a. Aveugle par accident, tr. «Dall dre voall

    (8) Kavout ub. e gwall : prendre qqn en faute.

    (1880) SAB 173. ur vreg caved e goall.

    (9) Faute de.

    (1530) Pm 281. Ouz an re ehanffn condamnet / goal amouc ouz drouc hambroguet, tr. «Aux audacieux condamnés, / Faute de pardon (?) menés au mal (?).»

    (10) Bezañ e gwall da : être en danger de.

    (1847) FVR 204. evel ma oa e gwall da veza kemeret eno, ez eaz da guza da Vontroulez.

    II. [avec les prép. «a», «da», «dre» & «àr, war»]

    A. A-wall.

    (1) Faute de.

    (1580) G 818. A goall aznavout Doe, tr. «Faute de connaître Dieu.»

    (2) Par la faute de.

    (1790) MG 329. A oal en dud diar er mæzeu-è mar dint disprisét. ●(17--) TE 494(2). ul lod-vad a hé mambreu e zou santel, hac a-oal en ol-è n'en dint ehue santel.

    ►[form. comb.]

    P1 a hor gwall

    (17--) TE 144. A hur goal-è mar domb é riscl a goll er Religion.

    (1821) SST 92. ne arrüou quet quement-cé a hun goal.

    P3 a o gwall

    (1792) HS 25. Hum gonvertisset, pe n'ou doai, à hou gouèl oai.

    (1821) SST 25. hun (lire : hum) gollet ou dès a hou goal. ●172. mar du a hou goal u. ●(1856) VNA 101. C'est de leur faute, tr. «Ag ou goal-é.»

    B. Àr wall.

    (1) Par la faute de.

    S1 àr ma gwall

    (1787) PT 44. ar m'en goal é collan.

    (1905) IMJK 63 (?))">IMJK 244. Disket em es kement-sé ar men goal. ●(1911) DIHU 73/287. Nen dé ket ar men goal é mar don drémen ken devéhat.

    S2 àr da wall

    S3g àr e wall

    S3b àr he gwall

    P1 àr hor gwall

    P2 àr ho kwall

    (1905) DIHU 1/14. Ar hou koal hui é em es kollet me merh. ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 96. hui hum gavou hui hous unan, mes ar hou koal e vou.

    P3 àr o gwall

    (1896) HIS 63. hag ar ou goal e oé.

    (1907) BSPD I 36. Ne oé ket ar ou goal é oé arriù kement-zé. ●(1909) DIHU 45/225. Er ré ne houieient ket ou istoér, é vou ar ou goal e vou.

    (2) Aux dépens.

    (1908) NIKO 47. mar dé ar hur goal é ma chansus, tr. «si la chance lui vient à nos dépens.»

    C. Dre wall : par la faute de.

    (1843) LZBg 1blezad-2l lodenn 62. dré hoal er pilot. ●(1856) VNA 197. c'est toujours par la faute de l'avocat, tr. «é vé perpet dré hoal en avocad.»

    ►[form. comb.]

    S1 dre ma gwall

    (1659) SCger 56a. par ma faute, tr. «dre ma goall.» ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze dre va goall.» ●(17--) BSbi 1022. supplice dinatur arrihuet dré men goal.

    (1856) GRD 181. n'en dé quet dré men goal-é.

    S2 dre da wall

    S3m dre e wall

    (1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze dre e voall.» ●(1790) MG 158. hac en doai poén, dré é oal, é tessàu eih a vugalé ma hoèmb.

    (1854) PSA II 253. Lezel unan hemb quin ag é bbéhedeu marvel hemb er hovessat, dré é hoal-caër, e zou gobér ur govézion sacrilège.

    S3f dre he gwall

    P1 dre hor gwall

    (1790) MG 42. n'en dai quet dré hur goal-è. ●217. Collét oai bet dré hur goal un tass-argand.

    P2 dre ho kwall

    (1767) ISpour 308. ancohat dré hou coëel ur péhét marvéle bénac. ●(1790) MG 114. er péh ou dès ou dès collét dré hou c'oal. ●(1792) CAg 86. Mar manquet dré hou coal.

    (1856) GRD 181. n'en dé quet dré hou coal-é.

    P3 dre o gwall

    D. E gwall : par la faute de.

    ►[form. comb.]

    S1 em gwall

    (1659) SCger 150b. em goall, tr. «par ma faute.» ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze èm goall

    S2 ez kwall / en da wall

    (1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze èn da voall

    S3m en e wall

    (1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze èn e voall

    E. Da wall : par la faute de.

    ►[form. comb.]

    S1 da'm gwall

    (1659) SCger 56a. par ma faute, tr. «d'am goall.» ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze d'am goall

    P2 d'ho kwall

    (1659) SCger 150b. d'ho coall, tr. «par votre faute.»

  • gwalladenn
    gwalladenn

    f. –où Viol.

    (1931) VALL 784b. Viol, tr. «gwalladenn f.»

  • gwalladur
    gwalladur

    m. –ioù Viol.

    (1931) VALL 784b. Viol, tr. «gwalladur m.»

  • gwallael
    gwallael

    m. gwallaelez (religion) Diable.

    (1868) KMM 233-234. ar plassou lezed goullo en Ee gant ar guall Elez. ●(1876) TDE.BF 259b. Gwall-eal, s. m., tr. «Le démon.» ●(1880) SAB 49. unan eus ar goall-êlez.

  • gwallakaat
    gwallakaat

    v. tr. d. Maltraiter.

    (1689) DOctrinal 187. à palamour d’an eznet mor er goal lequea, hac é lequet ar scholaëryen an eil guez, de miret.

    (1877) EKG i 285. Neuze e ouemp goall lakeat. ●(1878) EKG ii 14. goall lakaat an dud a reant hed an hent.

  • gwallakustumañs
    gwallakustumañs

    f. –où Mauvaise habitude.

    (1710) IN I 289. evit arreti ar goal acustumanç. ●(1790) MG 303. goal acustumanceu hou pugalé. ●305. quênt ma tér de bèn a zistrugein ur goal acustumance.

    (1854) PSA II 252. er goal accustumanceu ou devoé a ziaguênt.

  • gwallali
    gwallali

    m. –où Mauvais conseil.

    (1659) SC 88. dre goall alli. ●97. dre oal alli, dre bromessaou. ●Pa zeu vn den fall da dempti dre ouall alli, dre bromessaou, dre oar drougou.

    (1846) DGG 232. pa roit da unan-bennac goal-ali. ●(1890) MOA 181b. Mauvais conseil, tr. «goall-ali

    (1931) VALL 145b. conseil mauv[ais], tr. «gwall-ali

  • gwallaliañ
    gwallaliañ

    v. tr. d. Donner un mauvais conseil à.

    (1890) MOA 181b. Mal conseiller, tr. «goall-alia

    (1931) VALL 145b. mal conseiller (donner de mauvais conseils), tr. «gwall-alia

  • gwallamm
    gwallamm

    m.

    (1) Mauvaise chute.

    (1790) MG 335. pe gouéhehai d’er gêas, ean e chairrehai ur goal-lamm.

    (2) Accident.

    (1860) BAL 199. e oe tost deza mervel gant ur guall-lam.

  • gwallamzer .1
    gwallamzer .1

    adj. Triste.

    (1907) MVET 30. Gwelet a reer dremmou seder ha dremmou gwall-amzer.

  • gwallamzer .2
    gwallamzer .2

    m./f. –ioù

    I. (météorologie) Mauvais temps.

    (1633) Nom 219b-220a. Cælum nubilosum, vel turbidum, cæli pertubatio : mauuais temps drouc amser, goual amser.

    (1710) IN I 235. evel ma ra ar goual amser, an tan, ar reverdi, ur bloazvez toc'her, ul laeronci, ur proces. ●(1732) GReg 912a. Mauvais tems, tr. «Goall amser

    (1849) LLB 181. é kreiz er goal amzer. ●(1854) PSA I 5. aveit ma talhou de blom, én drespet d'er glàu ha goal-amzér, un ty nehué sàuet. ●(1860) BAL 185. ar barradou guall-amzer. ●(1869) SAG 189. enep ar ouall-amzer.

    (1907) PERS 120. eur barr goall amzer. ●(1912) MMPM 136. dindan ar glao, ar ienïen, ar gwall amzer.

    II. sens fig.

    (1) Malheur, peine.

    (1910-15) CTPV I 57. hui e zo kaos t'em goel-amzér, tr. «vous êtes la cause de mon malheur.» ●116. Pe ouiehen plahek, uéhen kaos t'hou koel-amzer, tr. «Si je savais, la belle, être la cause de votre malheur.»

    (2) Ober gwallamzer da ub. : mener la vie dure, faire des scènes à qqn.

    (1767) ISpour 382. ur Priet ivraigne, é zispign tout hac e-ra hoah goel-amzér ! ●(1790) PEdenneu 126. en inguènnage a hanan e ra goal-amzér d'er-ré-ral. ●(1790) MG 34. Ur voès vad assès-è, nameit ma ra goal-amzér deign a pe veàuan. ●193. me mès caz doh me mæstrès, rac m'hi dès ur fal imur, ha ma ra goal-amzér deign.

    (1907) BSPD I 38. ken ne vezé bet arsaùet er goal-amzér e hrèt t'en Iliz.

    III. Hir evel ar gwallamzer : très long.

    (1909) BOBL 30 octobre 253/1b (L) L. ar Floc’h. treut evel eun askel groc’henn, hirr e vizach evel ar gwallamzer.

  • gwallañ / gwalliñ
    gwallañ / gwalliñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Gwallañ ouzh ub. : arriver à qqn.

    (1839) BESquil 229. ur péhour, a pe hoalle un dra-benac doh-t-ou, a pe arrihue guet-ou ur boén.

    (1911) DIHU 77/348. Petra e hoal dohein de houilar ? ●(1921) GRSA 241. Eutru, petra hoal dohoh-hui ? ●(1924) NOLU 36. Petra e hol dohté ?

    II. V. tr. d.

    (1) Ravager, dévaster, endommager.

    (1732) GReg 340a. Endommager, tr. «goalla. pr. goallet

    (1912) BUAZpermoal 549. ar sec'hor vras a wale er mare-ze ar Palestin.

    (2) Violer.

    (1732) GReg 215a. Corrompre une fille, tr. «Goalla ur verc'h.» ●275b. Deshonnorer une fille, tr. «goalla ur plac'h.»

    (1847) MDM 23. Ar goazed, dimezet pe dizemez, a oualla ho flac'hed. ●(1876) TDE.BF 259a. Gwalla, v. a., tr. «Déshonorer une fille, la séduire.»

    (1943) HERV 158. Merc’hed oc’h ober soubig a youc’he, evel ma vefe unan bennak o klask o gwalla, siouaz d’ezañ !

    ►absol.

    (1907) AVKA 26. Diwallet a walla hag a laerez.

    (3) Gwallañ brud ub. : défaire, attenter à la réputation de qqn, léser qqn dans sa réputation.

    (1932) BRTG 121. ne glaskent ket goallein ou brud.

    (4) Tuer.

    (1996) CRYK 316. Lâret a rant ive' penôs 'deus hañ gwallet, tr. «Ils disent aussi qu'elle l'a tué.»

    (5) Blesser.

    (1937) DIHU 313/303. Unan anehè e lah deu zén hag e oal pear aral.

    (6) Gâter (les récoltes) au moyen d'un sortilège.

    (17--) ST 30. Me oar gwalla ann ed, tr. «je puis faire avorter le blé.»

    (1849) GBI I 50. ur verc'h a oar gwalla ann ed, tr. «une fille qui sait gâter le blé.» ●Gwalla, tr. «gâter au moyen d'un sortilège.»

    (7) Abîmer.

    (1906-1907) EVENnot 5. Ar patatez a zo bet gwallet an noz man gand ar reo, tr. «Abîmées.»

    III. V. pron. réfl. En em wallañ.

    (1) Se blesser.

    (1925) SFKH 5. hum hoallein aben é koéhel diar é jau.

    (2) Se suicider.

    (1925) SFKH 37. hemb sellet doh ou zorfet, de gavet er mér, d'en avertis penaus Loeiz er Pochad e doé hum hoalet. ●(1934) BRUS 85. Suicider – se, tr. «um oalein.» ●(1939) RIBA 118. Nen don ket mèu eroalh aveit en em-oallein. ●(1942) DHKN 246. degaset dehè er sonj d'en-em oallein.

  • gwallanv
    gwallanv

    m. –ioù

    (1) Kaout gwallanv : avoir mauvaise renommée, réputation.

    (1732) GReg 123b. Il a mauvais bruit, tr. «goall-hano èn deus.»

    (2) Insulte.

    (1911) SKRS II 191. Ar mevel a gleve bep mintin ar memez goal hanoiou. ●(1911) KKAF 78. drouk komzou, gaou, dismegansou, gwal hanoiou ! ●(1925) BUAZmadeg 682. ne oa ket evit klevet ober eur goall hano euz a Zoue. ●(1926) ATGO 14. petra a ra d'in da wall hanoiou ha da zismegansou ?

  • gwallaoz
    gwallaoz

    m. –ioù Tourment infligé à qqn.

    (17--) ST 330. Ha mar hor be gwall aoz, tr. «et s'il nous arrive du mal.»

    (1847) FVR 151. Ar gwall aoz, an dismegans, ar reuziou ar brasa.

    (1932) GUTO 14. Er goalauz-men e zo, drest-ol, en hani eh es té méritet. (…) gouzanù pen-der-ben er goalauz.

  • gwallaozañ
    gwallaozañ

    v. tr. d.

    (1) Mettre (qqn) à mal, maltraiter.

    (1659) SCger 76a. mal mener, tr. «goall ausa.» ●87a. outrager, tr. «goall ausa.» ●120a. traiter mal quelqu'vn, tr. «goall ausa vre benac.» ●(1732) GReg 596b. Malmener, tr. «Goall-ausa. pr. goall-auset.» ●597a. Maltraiter, tr. «goall-ausa. pr. goallauset

    (1839) BESquil 247. tud peur dispriset ha goal-auzet d'er ré vras. ●(1847) FVR 98. Ez int-hi e pep giz, gwall ozet, gwall gaset. ●(1876) TDE.BF 259b. Gwall-aoza, v. a., tr. «Maltraiter.» ●(18--) SBI I 188. An derrien zo ganin, a neus ma gwall ôzet, tr. «J'ai en moi une fièvre qui m'a rudement secouée.»

    (1907) VBFV.bf 25b. goal-auzein, v. a., tr. «malmener, maltraiter.» ●(1919) BSUF 12. Deuzek dé é oé bet ar é hulé goalauzet d'en derhian. ●19. er hlinùedeu hag en drougeu e hoalauz en dud ér bed-men. ●(1922) EOVD 275. er séhour e hoalauz hun inean.

    (2) Ravager (un pays).

    (1919) BSUF 10. Ur gerteri vras e hoalauzé er vro a houdé ur blé kent.

  • gwallavaret
    gwallavaret

    voir gwallavarout

  • gwallavarout / gwallavaret
    gwallavarout / gwallavaret

    v. intr. Médire.

    (1787) PT 9. sellet a mé oal lar.

  • gwallavel
    gwallavel

    m.

    (1) Sort.

    (1732) GReg 594a. Maladie causée par malefice, tr. «goall avel.» ●595a. Malefice, sortilege, tr. «goall-avell.» ●877a. Sort, sortilège, tr. «goall-avel

    (1825) EAM 480. nos villageois donnent à cette fascination le nom de goal avel (mauvais vent). ●(1840) EBB 20. goual avèl, tr. « mauvais vent (…) maléfices (…) mauvais sorts »

    (1908) NIKO 45. (Tangi) Ur goal-aùél benak en des, laret vehé / Diséhet had er fréh, én érui hag ér gué. (Ardeven) Dam, pen des ur sorsér ér vro, tr. «(Tangi) Quelque brouillard mauvais a brûlé, dirait-on – les germes des fruits – dans nos sillons et dans nos arbres. (Ardeven) Dame ! quand il y a un sorcier dans le pays.» ●(1927) GERI.Ern 31. gwall avel, tr. «mauvais sort, maléfice.»

    (2) Reiñ gwallavel da ub. : jeter un sort à qqn.

    (1732) GReg 877a. Jeter du sort sur quelqu'un, sur le bétail, tr. «rei goall-avel da ur re.» ●Sa maladie ne vient que de sort, tr. «goall-avel èn deus bet.»

    (3) Teurel ar gwallavel àr ub. : jeter le maléfice sur qqn.

    (1929) DIHU 211/196. Laret e zo bet anehi éh oè ur busuneréz pé ataù é taulè er goal aùél ar en dud.

    (4) Bountañ ar gwallavel gant ub. : jeter le maléfice sur qqn.

    (1929) DIHU 211/199. Hi é, nitra suroh e lar er bobl, en des boutet er goal aùél get er geih tud-sé.

    (5) Serriñ ar gwallavel : prendre peur.

    (1904) DBFV 37a. chèr er goal aùel, v. a. tr. «prendre peur.»

  • gwallaveler
    gwallaveler

    m. –ion Maléficiant, maléficier.

    (1929) DIHU 211/198. ha bout e oè ur goalaùélour benak é hoari en dal de di er berson ?

  • gwallavelerez
    gwallavelerez

    f. –ed Maléficiante.

    (1929) DIHU 215/272. Ur goalaùéleréz e oè revé tud Guern ha Bubri.

  • gwallaveliñ
    gwallaveliñ

    v. tr. d. Maléficier.

  • gwallavius
    gwallavius

    adj. Très envieux, jaloux.

    (1868) KMM 192. voall-aviuz, lipouzez, netra nemet tout dezi e-unan.

  • gwallaz
    gwallaz

    = (?).

    (1922) BUBR 17/134. ar gaou bras bet great ouz hon azen / A rayo d'ar gwallaz c'houezi war ar c'hlazen.

  • gwallbaeañ
    gwallbaeañ

    v. intr. Expier.

    (1880) SAB 222. Ia, da rei da anaout e ranc goall-baea evit ar pec'hejou.

  • gwallbarlantiñ
    gwallbarlantiñ

    v. tr. i. Médire (de qqn).

    (1824) BAM 261. pa oual parlantont anezo.

  • gwallbec'hed
    gwallbec'hed

    m. –où (religion) Gros péché.

    (17--) ST 348. Me a ouie erfad e ree gwall-bec'hejou, tr. «Je savais parfaitement qu'elle comettait de grands péchés.»

  • gwallbedenn
    gwallbedenn

    f. –où Imprécation.

    (1710) IN I 2. dal leoudouet ha dar goal bedennou. ●(c.1718) CHal.ms ii. Imprecation, tr. «goal beden.» ●malediction, tr. « Idem, maloeh, drouc peden goal beden.» ●(1732) GReg 519b. Imprécation, souhait qu'on fait contre quelqu'un, afin qu'il lui arrive quelque mal, tr. «goallbedenn. p. goalledennou.» ●(1790) MG 105. er goal-bedenneu ar-n'amb hun hunan hac ar re ré-ral. ●106. laret goal-bedenneu.

    (1857) LVH 342. M'anemisèd e hré goal-bedenneu ar-n-an. ●(1879) GDI 72. Un douïadel e hrér guet goal-beden d'assurein un dra péhani n'en dé quet gùir. ●93. Er goal beden e gonsist é tesirein droug d'un dra crouéet.

    (1911) SKRS II 125. goal bedennou a rejont da heul. ●(1921) PGAZ 56. ar goall bedennou, ar jarneou, ar sakreou.

  • gwallbediñ
    gwallbediñ

    v.

    (1) V. intr. Proférer des imprécations.

    (1744) L'Arm 210a. Jurer, proferer des execrations, tr. «Goal-bédein

    (2) V. tr. i. Gwallbediñ gant ub. =

    (1732) GReg 519b. Faire des imprécations contre quelqu'un, tr. «Van[netois] goalbedeiñ gued ur re

    (1829) CNG 140. Ne oal-bedet jamæs guet-ai [el lonnet].

  • gwallbezh
    gwallbezh

    m. Mauvaise personne.

    (1744) L'Arm 227a. Malin, Maligne, tr. «Goal-béh.» ●(1790) MG 194. ur goal-béh èl-ce. ●225. deit veheoh bet de vout ur goal-béh.

    (1876) TDE.BF 259b. Gwall-bez, s. m., tr. «Mauvais garnement, polisson.» ●(1889) ISV 302. eur goal bez oun bet en da genver.

    (1926) FHAB Meurzh 102. Hogen eur wreg a oa gantan / Hag hi gwall-bez, hanvet Keban.

  • gwallblanedenn
    gwallblanedenn

    f. Mauvais sort.

    (1792) BD 36. dregoel blanadeno.

    (1924) BILZbubr 40/897. o huanadi war e wall blanedenn.

  • gwallbleg
    gwallbleg

    m. –où Mauvais pli, mauvaise habitude.

    (1732) GReg 731a. Prendre un mauvais pli, tr. «Qemeret ur goall blecg

  • gwallbrenañ
    gwallbrenañ

    v. tr. d. Suracheter.

    (1890) MOA 167a. Acheter trop cher (suracheter), tr. «goall-brena

  • gwallc'her
    gwallc'her

    m. –ioù Méchante parole.

    (1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.

  • gwallc'hiz
    gwallc'hiz

    f. –ioù Mauvaise habitude.

    (1659) SC 93. redeo lemel ar goal guis-se.

  • gwallc'hloazañ
    gwallc'hloazañ

    v. tr. d. Blesser gravement.

    (1929) FHAB Du 425. ar marc'heg her gwallc'hlazas hen hag e wreg. ●432. e varc'h Mourmouz a rinklas hag her gwallc'hlazas.

  • gwallc'hoant
    gwallc'hoant

    m. –où Cupidité, convoitise.

    (1907) VBFV.fb 25b. cupidité, tr. «goal-hoant de vadeu er bed.» ●(1931) VALL 176b. Cupidité, tr. «gwall-c'hoant (d'ar madou) m.»

  • gwallc'hoantaat
    gwallc'hoantaat

    v. tr. d. Convoiter.

    (1931) VALL 152b. Convoiter, tr. «gwall-c'hoantaat

  • gwallc'hoantadenn
    gwallc'hoantadenn

    f. –où Convoitise.

    (1925) VINV 75. Er burted e zou ur vertu hag hun doug de feahein goal hoantadenneu er horv.

  • gwallc'hoantegezh
    gwallc'hoantegezh

    f. –ioù Convoitise.

    (1931) VALL 152b. Convoitise, tr. «gwall-c'hoantegez pl. iou.» ●176b. Cupidité habituelle, tr. «(gwall-)c'hoantegez (d'ar madou) f.» ●(1936) PRBD 66. poulzet dre gwall-'hoantegeziou (sic).

  • gwallc'hoantek
    gwallc'hoantek

    adj. Cupide.

    (1931) VALL 176b. Cupidité, tr. «(gwall)-c'hoantek (d'an arc'hant) m.»

  • gwallc'hras
    gwallc'hras

    f. –où

    (1) Disgrâce.

    (1856) GRD 348. en disprisance hag er goal-græceu ne ziscarant quet é gourage.

    (2) Kouezhañ e gwallc'hras : tomber en disgrâce.

    (c.1718) CHal.ms i. Encourir la disgrace du Roi, tr. «coüehel e goal c'hraic er Roüé.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...