Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 60 : de gwalch-golch-2 (2951) à gwalennek (3000) :
  • gwalc'h / golc'h .2
    gwalc'h / golc'h .2

    m. –où

    (1) Action de laver, lavage, lavement.

    ●(1727) HB 100. da voüalc'h an-aoüarn, ha dan Oraste Fratres. ●(1732) GReg 368a. Essanger, tremper et laver le linge pour le mettre à sécher, tr. «ober ar c'henta goëlc'h da'n dilhad fancq.» ●565b. Lavement, action de laver, & de se laver, tr. «Goëlc'h. Van[netois] golh.» ●Faire un lavement, un petit lavement à quelque chose, tr. «Ober ur goëlc'h, ou ur goëlc'hicq da un dra-bennac.» ●Le lavement des piez se fait le Jeudy Saint, tr. «Ar goëlc'h eus an treid a rear gand cerimony d'ar yaou guemblyd.» ●(1744) L'Arm 214b. Lavement, tr. «Golh.. heu. m.»

    ●(1876) TDE.BF 258b. Gwalc'h, s. m., tr. «Lavage, ablution.» ●(1884) LZBt Mae 85. hag a ra eur goalc'h d'he ene.

    ●(1903) MBJJ 76. nag a vad a ra ar goalc'h-man d'in. ●196. Goude ar goalc'h treid. ●(1921) GRSA 44. e hra ur golh dehon. ●(1978) MOFO 66. une toilette de chat, tr. «eur gwalc'h kas.»

    (2) Kemer ur gwalc'h : prendre un bain.

    ●(1934) MAAZ 151. kemér ur golh é deur er mor. ●(1973) LIMO 02 juin. kémér ur golh én ur poul. ●kemér ur golh, tr. «prendre un bain.»

    (3) (psychiatrie ancienne) Gwalc’h/Golc’h yen : douche froide.

    ●(1937) DIHU 310 Ebrel 247. Rak mar da d’hor mestr gout éh es aman un dén hag e zo bet amoet eroalh de zispign 5000 lur aveit lahein ur voualh, sur éan hrei ho terhel aben ha boutein ur golh iein genoh.

  • gwalc'h-kalon
    gwalc'h-kalon

    adv.

    (1) Autant que possible.

    ●(1889) SFA 299. An oll a boanie hag a laboure goalc'h-kaloun.

    (2) A-walc'h-kalon : à satiété.

    ●(1889) SFA 281. evit gellout vouela a voalc'h kaloun.

    ●(1944) DGBD 56. am lakaas da c'hoarzhin a walc'h kalon.

  • gwalc'hadeg
    gwalc'hadeg

    f. Ablution.

    ●(1907) AVKA 34. Bea oa eno c'houec'h touken, laket evid d'ar Judevien d'ober ho goalc'hadeier.

  • gwalc'hadenn .1
    gwalc'hadenn .1

    f. –où Ensemble du linge lessivé en une fois.

    ●(1829) HBM 5. laqet he goalc'haden da zec'hi er c'halatrez.

  • gwalc'hadenn .2
    gwalc'hadenn .2

    f. –où Ce qui a suffit à rassasier.

    ●(1732) GReg 845a. Saoulée, soûlée, ventrée excessive, tr. «Goalc'hadenn.»

  • gwalc'hadur .2
    gwalc'hadur .2

    m. Assouvissement.

    ●(1744) L'Arm 18b. Assouvissement, tr. «Goalhadur. m.»

  • gwalc'hadur / golc'hadur .1
    gwalc'hadur / golc'hadur .1

    m. –ioù

    (1) Lavage, action de laver.

    ●(c.1500) Cb 96b. [goalchet] Jtem hec lauatio / nis. g. laueure. b. goalchadur.

    (2) Ce qui était dans un plat avant qu'on le lave.

    ●(17--) SP II 177. gwelhadur ar plat, tr. «la lavasse du plat.»

    (3) Eaux grasses.

    ●(1732) GReg 565b. Lavage, eau ramassée qui lave, tr. «Goëlc'hadur. Van[netois] golhadur.» ●(1744) L'Arm 214b. Lavage, eau ramassée, qui a lavé, tr. «Golhadur.. reu.»

    ●(1915) LILH 6 a viz Genver. Bout e zo unan [ur pemoh] é lardein hoah : er magein e hramb get bara ha golhadur.

    (4) Ablution.

    ●(1744) L'Arm 3b. Ablution, tr. «Golhadur.. pl, reu.»

  • gwalc'hadurezh
    gwalc'hadurezh

    f. Lavage, action de laver.

    ●(1732) GReg 565b. Lavage, l'action de laver, tr. «goëlc'hadurez.»

  • gwalc'hañ / gwalc'hiñ
    gwalc'hañ / gwalc'hiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Satisfaire, assouvir, rassasier, repaître, combler.

    ●(1499) Ca 93b. Goalc'haff a boet g rassassier. ●(1530) Pm 216. pan goalchas pemp mil den, tr. «quand il rassasia cinq mille personnes.» ●(1575) M 2267. Ne gallent bout goalchet, contantet, á het spaç, tr. «Ils ne pourraient être rassasiés, satisfaits à la longue.»

    ●(1659) SCger 9b. assouuir, tr. «goualc'hi.» ●101b. rassasier, tr. «goualc'hi.» ●150a. goalc'ha, tr. «saouler.» ●(1732) GReg 203a. Contenter sa passion, tr. «goualc'ha e youl disordren.» ●845a. Saouler, soûler, rassasier, tr. «Goüalc'ha. pr. goüalc'het. goalc'ha. pr. et. Van[netois] goalheiñ.» ●Soûler de viandes, tr. «Goalc'ha gad qicq.» ●(1744) L'Arm 323b. Rassasier, tr. «Goalhein.» ●(1790) Ismar 73. eit hur goalhein ag er madeu éternel. ●(1792) CAg 174. N'en de quet goualhet hou hounare.

    ●(1876) TDE.BF 258b. Gwalc'ha, v. a., tr. «Rassasier.» ●(1879) GDI 22. ean hou coualhou a bep sort madeu.

    (2) V. intr. Foisonner.

    ●(1744) L'Arm 160a. Foisonner, tr. «Goalhein.»

    (3) V. pron. réfl. En em walc'hañ gant : se rassasier de, s'assouvir de, se repaître de.

    ●(1913) AVIE 211. Ean e garezé um oalhein get er berhoneu e goéhé a ziar daul er pinùik.

  • gwalc'hded
    gwalc'hded

    f. Rassasiement, satiété.

    ●(c.1500) Cb 94a. g. soulete. b. goalchtet.

    ●(1732) GReg 783b. Rassasiement, tr. «goalc'hded.»

  • gwalc'hennajoù
    gwalc'hennajoù

    plur. Eaux grasses, lavures.

    ●(1890) MOA 227a. Eaux grasses de la cuisine (lavures), tr. «goalc'hennachou, pl. m.»

  • gwalc'her .1
    gwalc'her .1

    adj. Plad gwalc'her : cuvette.

    ●(1633) Nom 157b-158a. Prolubrum, malluuium, truellum : bassin à lauer les mains : plat goualcher, plat pe bassin euit goüalchiff an daouarn.

  • gwalc'her / golc'her .3
    gwalc'her / golc'her .3

    m. –ioù Machine à laver.

    ●(1934) BRUS 242. Une machine à laver, tr. «ur golhér –eu, m.»

  • gwalc'her / golc'hour .2
    gwalc'her / golc'hour .2

    m. –ion Laveur.

    ●(1732) GReg 565b. Laveur, celui qui lave, tr. «Goëlc'hèr. p. goëlc'héryen. golhour. p. golheryon.» ●(1744) L'Arm 215a. Laveur, tr. «Golhér.. herion.»

  • gwalc'herez / golc'herez
    gwalc'herez / golc'herez

    f. –ed

    (1) Laveuse, lavandière.

    ●(1499) Ca 96b. [golchet] Jtem hec lotrix / cis. g. lauandiere. b. golcheres. ●(c.1500) Cb 96b. [goalchet] Jtem hec lotrix / cis. g. lauandiere. b. goalcheres.

    ●(1659) SCger 72b. lauandiere, tr. «guelc'herés.» ●(1732) GReg 565b. Lavandiere, blanchisseuse, tr. «guëlc'herès. p. ed.» ●Laveuse, d'écuelles, &c., tr. «Goëlc'herès ar scudellou. p. goëlec'heresed.» ●(1744) L'Arm 214a. Laveuse d'écuelles, tr. «Golheréss er scudelleu.»

    ●(1847) MDM 87. ha dre-ze e roont da c'hounit d'ann ampezerezed d'ar goalc'herezed, d'ar gemenerezed, d'ar gereourien. ●(1897) EST 62. Er vestréz sourcius e glah golherézed.

    ●(1922) BUBR 19/222. ar walc'herez, Loeiza goz.

    (2) (ornithologie) Bergeronnette.

    ●(1931) VALL 64a. Bergeronnette, tr. «gwelc'herez f.» ●(1934) BRUS 251. Une bergeronnette, tr. «ur holheréz.»

  • gwalc'herezh .1
    gwalc'herezh .1

    f. –ioù Lavoir.

    ●(1732) GReg 565b-566a. Lavoir, lieu ou laver le linge, tr. «Goêlc'hérez. p. goëlc'herezou.»

  • gwalc'herezh / golc'herezh .2
    gwalc'herezh / golc'herezh .2

    m. Lavage, action de laver.

    ●(1744) L'Arm 214b. Lavage, tr. «Lavage (…) Action de laver, tr. «Golhereah m.»

  • gwalc'herezig
    gwalc'herezig

    f. –ed (ornithologie) Bergeronnette.

    ●(1931) VALL 64a. Bergeronnette, tr. «gwelc'herez(ig) f.»

  • gwalc'heris / golc'heris
    gwalc'heris / golc'heris

    m.

    (1) Lave-main.

    ●(1732) GReg 565b. Lavemain, tr. «Van[netois] golheriçz. p. ëu.»

    (2) Lavoir.

    ●(1732) GReg 565b-566a. Lavoir, lieu ou laver le linge, tr. «Van[netois] golheriçz. p. ëu.»

    (3) =

    ●(1861) BSJ 160-161. qué d'hum holhein de holheris Siloé. Er holheris-cé e oé ur poulad deur én devalen a Josaphat. (…) qué de holheris Siloé hag hum holh abarh.

  • gwalc'het .2
    gwalc'het .2

    adj. Rassasié.

    ●(c.1500) Cb 94a. [goalchaff a boet] vnde satur / a / um. g. soulez. b. goalchet. ●Jdem refectus / a / um. g. refectz. b. goalchet.

    ●(1732) GReg 845a. Saoul, saoule, rassasié pleinement, tr. «Goüalc'het. goalc'het.»

  • gwalc'het / golc'het .1
    gwalc'het / golc'het .1

    adj. Lavé.

    ●(1499) Ca 96b. Golchet. g. lauez. ●102a. g. lauez vide in golchet.

  • gwalc'hidigezh / golc'hidigezh
    gwalc'hidigezh / golc'hidigezh

    f. –ioù Ablution, lavement.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 263-264). goulchidigaez, ablution.

    ●(1732) GReg 565b. Lavage, l'action de laver, tr. «Goëlc'hidiguez.» ●(1744) L'Arm 3b. Ablution, tr. «Golhédiguiah.. pl, heu.»

  • gwalc'hiñ .1
    gwalc'hiñ .1

    voir gwalc'hañ

  • gwalc'hiñ / golc'hiñ .2
    gwalc'hiñ / golc'hiñ .2

    v.

    I. V. tr. d. Laver.

    (1) [le complément est la chose à laver]

    ●(14--) N 985-986. Guelchi a mennaff quentaf pret / Breman hep nac ma daoulaguat, tr. «Je veux laver tout d'abord / Maintenant, sans plaisanterie, mes yeux.» ●(1499) Ca 102a. Guelchiff. g. lauer. ●(1530) J p. 19b. Treit e disquiblyen / A golchas, tr. «Et lavas les pieds de ses disciples.» ●51b. Pe dre atret na pe dre stat / Ez golchech ma treit me seuen, tr. «comment, par quel abaissement me laveriez-vous les pieds, à moi ?» ●(1621) Mc 111. euel à geure Mary Madalen, pan deuz da guelchy treit hon saluer. ●112. pan guelchas treit é disquipyen. ●(1633) Nom 121b. Oesypum, solox, lana, olca : suin de laine : lard an gloan, an lard á vez en glan pa vez ep ez goualchiff. ●157b-158a. Prolubrum, malluuium, truellum : bassin à lauer les mains : plat goualcher, plat pe bassin euit goüalchiff an daouarn. ●240b. Lacus : lieu public, où on laue chemises & linges : vn lenn puplic en læch ma goualcher an dilladou.

    ●(17--) ST 186. Da netaat ar steen, da walc'hi al listri, tr. «de frotter les plats d'étain, et de laver la vaisselle.»

    ●(1878) EKG II 24. en em lakiz da goalc'hi va morzed.

    ●(1925) FHAB Gwengolo 335. gwalc'hi ar c'henou pe c'hourgouliat anezi gantan.

    ►absol.

    ●(1829) HBM 2. ar vreg côs-ont zo o voalc'hi el lenn.

    ●(1907) PERS 140. griat, ober stam, goalc'hi, fera. ●(1909) KTLR 209. o tremen abiou eur c'handi hag a oa kalz merc'hed o c'hoalc'hi enhan. ●(1928) LEAN 63. o skuba, o walc'hi. ●(1974) SKVT III 147. va mamm 'ya ivez, bep lun, da boull Kanaped, da walc'hiñ.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1907) FHAB Eost 189. an eva hag ar goalc'hi. ●(1911) BUAZperrot 72. nemed eur goalc'hi d'e gorf bep an amzer. ●(1913) FHAB Gwengolo 277. mont en dour da ober eun distana hag eur goalc'hi d'o c'horf.

    ►sens fig.

    ●(17--) TE 13. golhein en doar a dorfæteu bugalé Adam.

    ●(1877) EKG I 49. evit goalc'hi ho c'houstianz. ●(1894) BUZmornik 221. mes goalc'hi a eure ar faotou-ze dre an daelou euz eur guir binijenn.

    ●(1852) MML 16. hon goalc'hîn deus hon fec'hejo.

    (2) [le complément est la chose qui salit]

    ●(1612) Cnf 67b. guelchiff ma holl indigniteou.

    ●(17--) TE 14. er Vadeiènt péhani e olh hur péhedeu.

    ●(1862) JKS.lam 577. ra zeuio ho koad d'am lakaat glann ha da walc'hi ar fank en deuz saotret ar zae eured ho poa roet d'in em badisiant.

    (3) plais. Gwalc'hiñ e letern : se baigner.

    ●(1970) BHAF 157. mont da walhi o leterniou er mor. ●237. touristed 'zo ha ne vefont ket gwelet, peogwir n'eus ket peadra da walhi deze o leterniou. ●(1975) BAHE 87/11. e Traoñ-ar-Pont, e-lec'h n'eo ket don, e krog peurvuiañ ar re vihan da walc'hiñ o leternioù.

    II. V. intr. Être en train d'être lavé.

    ●(1984) EBSY 104. (Sant-Ivi) keit vo ho tilhad 'walc'hiñ, tr. «pendant que votre linge en train d'être lavé.»

    III. V. pron. réfl. En em walc'hiñ.

    (1) Se laver.

    ●(1633) Nom 135a. Balneum, balneæ, balineum : bain : bayn, vn læch da neu, pe den em goualchiff. ●Lauacrum, nymphæum : lieu à se lauer : læch den em goualchiff. ●Solium : baignoir, cuue à se baigner : baynnoüer, beaul den em goualchiff. ●157b. Labrum, labrum eluacrum : vne tinne où l'on nettoye les ordures : vn guibell, vn beuul den em goualchiff.

    ●(18--) SAQ II 280. Eun den a oa, eur veach, oc'h en em c'hoalc'hi.

    ●(1902) PIGO I 30. hag ec'h eaz d'ar feunteun da 'n em walc'hi. ●(1903) MBJJ 36. d'en em oalc'hi ha d'en em wiskan. ●(1907) AVKA 176. Et on, n-am oalc'het on, hag e welan skler. ●(1911) BUAZperrot 366. rei a reas d'ezan peadra d'en em oalc'hi.

    (2) Se baigner, nager.

    ●(1867) BUE 144. en em woalc'hin enn gwaz-vor al Leger.

    ●(1921) PGAZ 45. Mont a rejont, eun dervez var an hanv, goude lein, d'en em voalc'hi e lenn an Nidel.

    IV.

    (1) Gwalc'hiñ an eil dorn gant egile : voir dorn.

    (2) Gwalc'hiñ e zaouarn da ub. : voir daouarn.

    (3) Gwalc'hiñ e gorzailhenn da ub. : voir korzailhenn.

    (4) Gwalc’hiñ e gorzenn : voir korzenn.

    (5) Gwalc’hiñ gros saeoù : voir sae.

  • gwalc'hinajoù
    gwalc'hinajoù

    plur. Eaux de vaisselle, lavure.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) Gwalhinachou : n. pl. – Formé sur le verbe gwalhi. Désigne de façon péjorative les eaux de vaisselle : tôlit ar gwalhinachou e-barz neo ar moh.

  • gwalc'houer / golc'houer
    gwalc'houer / golc'houer

    m. –où

    (1) Lave-main.

    ●(1732) GReg 565b. Lavemain, tr. «Guëlc'houër. p. guëlc'houërou. Van[netois] golhoer. p. ëu.»

    (2) Lavoir.

    ●(1732) GReg 565b-566a. Lavoir, lieu ou laver le linge, tr. «Van[netois] golhoér. p. ëu.»

  • gwalc'houerig
    gwalc'houerig

    m. –où Lavette.

    ●(1931) VALL 420a. Lavette, tr. «gwelc'hoerig m.»

  • gwalc'hus
    gwalc'hus

    adj. Rassasiant.

    ●(c.1500) Cb 94a. [goalchaff a boet] Jtem hic hec satiabilis et hoc / e. g. soulable. b. goalchus.

    ●(1732) GReg 845a. Soulant, ante, rassasiant, tr. «Goalc'hus.» ●Des mets soûlants, tr. «Boued goalc'hus.» ●(1744) L'Arm 323b. Rassasiant, te, «Goalhuss.»

    ●(1934) BRUS 161. Rassasiant, tr. «goalhus.» ●(1982) PBLS 22. (Langoned) gwalhuz, tr. «nourrissant, lourd (aliment).»

  • gwalenn
    gwalenn

    f. –où, gwalinier

    I.

    (1) Verge, férule.

    ●(1499) Ca 93b. Goalenn. g. verge. ●(1575) M 249. hep santaff taul goalen, tr. «et ne sentent pas le coup du fléau.» ●(1633) Nom 96b. Virgultum, cremium, abrisseau portant verges et houssines : vn guezennic iaouancq pehiny á doucq goualinner. ●172a. Tibicines : bastons qui soutiennent la toile : an goulinner (lire : goualinner) en tenn, pere so da souten an lien. ●237a. Virgetum : lieu planté de verges à lier les vignes : læch á ve leun á goualinner da coulmaff an guyniennou. ●237a-b. Virgultum : petits arbrisseaux, ne produisants que verges & houssines : guezigou munut pe na produisont na rohont memet (lire : nemet) goualimier (lire : goualinner), ha guial.

    ●(1659) SCger 150a. goalen, tr. «verge.» ●(1744) L'Arm 24b. Baguette, tr. «Goaleenn.. neu. f.»

    ●(1891) MAA 48. ar voalen a zo enn he zourn evit skei.

    (2) Fût d'une croix.

    ●(1874) FHB 486/122a. troad ar groas pe ar voalen a dlie caout var dro pemzek troatad hed, hag an dreuziaden vardro nao droatad.

    (3) (architecture) Aiguille de clocher.

    ●(1732) GReg 326b. Éguille de clocher, tr. «goalen an tour.» ●(1744) L'Arm 126a. Eguille (…) De clocher ou de tour, tr. «Goaleenn clohér ou tourr.»

    (4) Tennadeg d'ar walenn : sorte de jeu.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 280. Da genta e oue tennadek d'ar voalen.

    (5) (anatomie) Gwalenn ar fri : arête du nez.

    ●(1732) GReg 656a. La partie alongée du nez, tr. «Goalenn an fry.»

    (6) Battant du fléau à battre.

    ●(1924) SBED 69. Er fraill neoah / Get goalen ha tedouch. ●(1943) DIHU 388/340. goalen (s. f.) : bah er freill e sko ar er bannad.

    (7) Arbre, noyau (d'escalier tournant).

    ●(1633) Nom 147a. Scapus : l'arbre de l'eschelle à viz : an goüalen viçc.

    ●(1732) GReg 658b. Noïau d'escalier, tr. «Goalenn ar vinçz.» ●(1744) L'Arm 141a. L'arbre de cet [Escalier], tr. «Goaleenn er vince.»

    (8) Fléau de balance.

    ●(1732) GReg 76b. Le fleau d'une balance, tr. «Van[netois] goalenn ur balançz.» ●(1744) L'Arm 159a. Fleau d'une balance, tr. «Goaleenn.»

    (9) Timon.

    ●(1744) L'Arm 159a. Fléche (...) D'un carosse, tr. «Goaleenn ur haroche.»

    ●(1897) EST 28. En neu éjon nerhus hum daul ar er holen, tr. «les bœufs vigoureux se jettent sur le timon.»

    ●(1907) VBFV.fb 44a. flèche de voiture, tr. «goalen, f. (pl. neu).»

    (10) An teir gwalenn a gastiz : les trois fléaux de Dieu.

    ●(18--) SAQ I 228. An teir walen a gastiz : ar gernez, ar vosen hag ar brezel.

    (11) Tige, canon de clef.

    ●(1744) L'Arm 61a . Clef (…) La tige, tr. «goaleenn f.»

    (12) Kouezhet eo ar walenn warnañ : on lui a jeté un sort.

    ●(1982) PBLS 80. (Sant-Servez-Kallag) kouezed eo ar walenn warnañ, tr. «on lui a jeté un sort.»

    (13) Pied central d'un chandelier.

    ●(1633) Nom 165b. Candelabri scapus : la verge du chandelier : goualen an quantolor.

    ●(1732) GReg 150a. Verge du chandelier, tr. «Goalenn ar c'hantolozr. p. goaleigner.» ●(17--) TE 95. en Hantulér eur (…) huéh branq staguét tro-ha-tro d'er oalèn, péhani e formai ur seihvèt branq.

    (14) Tige (de chaussure).

    ●(1744) L'Arm 382a. Tige (…) De bottes, tr. «Goalênn Hézeu.»

    (15) Aune.

    ●(1659) SCger 150a. goalen, tr. «aune.» ●(1744) L'Arm 22b. Aune, tr. «Goalenn.. neu. f.» ●(1790) MG 209. peèd goalèn en devou.

    ●(1856) VNA 208. Combien vendez-vous l'aune de celui-ci, tr. «Péguement e huerhet-hui er hoalen a hennen.» ●Coupez-en moi huit aunes, tr. «Trohet-d'ein eih goalen a nehou.» ●(1879) GDI 199. dêc goalen danné.

    (16) Fléau, calamité.

    ●(1580) G 200. an teyr goalenn so astennet, tr. «Les trois fléaux se sont étendus.»

    ●(1890) BSS 7. pellaat diouto goalinier Doue. ●10. distrei goalinier an Ee divar ar vro. ●(18--) SAQ I 163. naonegez ha goalinier a bep giz.

    ●(1906) KPSA 96. an oll waligner : ar brezel, ar vosen, an naouenegez.

    (17) (botanique) Tige (de plante).

    ●(1732) GReg 922b. La tige d'une jeune plante, tr. «Goalenn ur blantenn yaoüancq.»

    (18) Style (de quadran).

    ●(1633) Nom 148b. Gnomon : la verge d'vn quadran : goualen vn quadran.

    (19) Pied central d'un meuble.

    ●(1732) GReg 922b. Tige de guéridon, tr. «Goalenn ar garidon.»

    (20) Anneau, bague.

    ●(1633) Nom 171a. Monile segmentum : bague qu'on pend au col : goualen á læcquer ez querchen an gouzouc. ●171b. Bulla : bague ronde : goualen round. ●Annulus : vn anneau : vn goualen, vn bisou, sinet.

    ●(1732) GReg 74b. Bague, anneau d'or, ou, d'argent, où il y a quelque pierre précieuse enchassée, tr. «Goalen. p. goaleigner.»

    ●(1821) SST 262. er oelen beniguet e ra en dein yoanq d'é briet. ●(1854) GBI II 94. ur walenn arc'hant, tr. «un anneau d'argent.» ●(1889) ISV 136. Ar c'his d'ar goas da lacat eur voalen pe eur bizaou var bez ar vaouez, pa eureujont, a zo, evit doare, coz meurbet. ●138. An itron-ma ta a lezaz ar voalen en he c'haset.

    (21) Anneau.

    ●(1633) Nom 167b. Annuli velares, qui & cortinales : les anneaux de courtine : goualinner vn courtin.

    II.

    (1) Lemel a-zan ar walenn ha monet e-dan ar vol : de Charybde en Scylla.

    ●(1912) RVUm 317 (Gu). Lemel a zan er hoalen, ha monet édan er vol, tr. P. ar Gov «Se garer du brancard pour tomber sous la roue.»

    (2) Muzuliañ diouzh e walenn : mesurer les autres à son aune.

    ●(1942) DIHU 374/117-118 (G) L. Herrioù. Lod e lar éh on kuhet én ur menahti, é skriù ul lévr, e uerhein kir bras goudé er brezél ! Réral, hag e vezul peb unan doh ou goalen, éh on é Pariz éh obér hoari gaer get er merhed !

    (3) Muzuliañ spered ar re all gant e walenn e-unan : mesurer les autres à son aune.

    ●(1907) VROJ Even 51. en Rostren (...) e zo politik acherien (lire : politikacherien), hag a vuzul spered ar re-all gant o gwalen o-hunan.

  • gwalenn-c'hlav
    gwalenn-c'hlav

    f. (météorologie) Arc-en-ciel.

    ●(1982) PBLS 481. (Langoned) ur walenn c'hlaw, tr. «un arc-en-ciel.»

  • gwalenn-c'houzoug
    gwalenn-c'houzoug

    f. (bijouterie) Bague de col.

    ●(1633) Nom 171a. Monile baccatum : bague du col auec perles : goualen gouzouc perleset.

  • gwalenn-eured
    gwalenn-eured

    f. (bijouterie) Bague de mariage, alliance.

    ●(1710) IN I 336. ar Belec a vinnig ar voualen eured. ●(1732) GReg 74b. Bague de nôces, tr. «Goalen-eured, ou, eureud. p. goaleingner-eured.»

    ●(1889) ISV 137. goalen eured ar Verc'hez.

  • gwalenn-garr
    gwalenn-garr

    f. gwalennoù-karr, gwalinier-karr Timon, flèche de charrette.

    ●(1732) GReg 154b. Gaule de charrette, tr. «Goalenn-garr. p. goalennou qarr, goaleigner-qarr.» ●922b-923a. Timon, parlant de carosse, de charrette, &c., tr. «goalenn garr. p. goaleigner qarr.»

    ●(1876) TDE.BF 259a. Gwalenn-garr, s. f., tr. «Timon de voiture.»

  • gwalenn-gebr
    gwalenn-gebr

    f. (architecture) Chevronnière.

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Gwalenn-geb = riblenn e pennou an doenn. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. (note de F. Vallée) Gwallenn-ger. Eus ker «arête (du toit)» [mal lu par F. Vallée]. ●(1982) TIEZ I 292. Chevronnière, tr. «gwalan-geb.» ●(1988) TIEZ II 101. une chevronnière (gwall an gebr, mein gebr, kebrenno). ●102. Dre gwall an gebr deu dour en ti ! C'est par la chevronnière que l'eau pénètre dans la maison !

  • gwalenn-gein
    gwalenn-gein

    f. (anatomie) Colonne vertébrale.

    ●(1879) ERNsup 155. gwalenn-gein, colonne vertébrale : gwa. ma c'hein, etc., Lanr[odec]. ●(18--) SBI I 40. Gant he lost ha gwalen he gein, tr. «Avec sa queue et l'épinde de son dos.»

  • gwalenn-gloued
    gwalenn-gloued

    f. =

    ●(1732) GReg 172b. Gaule d'une claye, tr. «goaleñ-clouëd. p. goaleigner-clouëd.»

  • gwalenn-real
    gwalenn-real

    f. Sceptre.

    ●(1499) Ca 94a. Goalenn real. g verge reale sceptre.

  • gwalenn-roue
    gwalenn-roue

    f. Sceptre.

    ●(1876) TDE.BF 259a. Gwalenn-ar-roue, s. fr., tr. «Sceptre.»

  • gwalenn-sparl
    gwalenn-sparl

    f. Palonnier.

    ●(1876) TDE.BF 259a. Gwalenn-sparl, s. f., tr. «Palonnier de voiture.»

    (1949) KROB 12/12. Ar walenn-sparl he devezo bec'h hirio !

  • gwalenn-vougerez
    gwalenn-vougerez

    f. Éteignoir.

    ●(1732) GReg 373a. Éteignoir, ce avec quoi on éteint les cierges, tr. «Goalenn-vouguerès.»

    ●(1876) TDE.BF 259a. Gwalenn-vougerez, s. f., tr. «Eteignoir d'église fixé au bout d'une longue perche.»

  • gwalenn-vrec'h
    gwalenn-vrec'h

    f. (bijouterie) Bracelet.

    ●(1923) FHAB Kerzu 468. kilhou aour, gwalinier-brec'h ; evit kinkla o c'horf n'eus netra re vrao na netra re ger. ●(1931) VALL 79b. Bracelet, tr. «gwalenn-vrec'h f.»

  • gwalenn-vroud
    gwalenn-vroud

    f. Aiguillade, aiguillon.

    ●(1890) MOA 110b. Aiguillade, tr. «goalenn-vroud, f.»

  • gwalenn-vuzul
    gwalenn-vuzul

    f. Aune à mesurer.

    ●(1499) Ca 94a. Goalenn musur. gallice aulne.

  • gwalennad
    gwalennad

    f. –où

    (1) Coup de bâton.

    ●(1879) ERNsup 155. gwalennad, coup de bâton, Trév[érec].

    ●(1931) VALL 332a. coup de gaule, tr. «gwalennad f.»

    ►sens fig. Réflexion désobligeante.

    ●(1907) AVKA 310. Beteg al laeron, en kroaz evelthan, a skoe gwalennado ganthan. ●(1925) BILZ 123. ha goalennajou skoet war hemañ. ●Goalennajou, tr. «mots piquants, méchants.»

    (2) Calamité.

    ●(1872) ROU 77a. Calamité, tr. «Goalennad. (b[as] L[éon]).» ●(1890) MOA 154a. Calamité, s. f., tr. «Goalennad, f.»

    (3) Aunée.

    ●(1633) Nom 211b. Cubitum, vlna, sesquipes : coudée de pied & demy, aulne : vn troattat ha hanter, vn goüalennat.

    ●(1659) SCger 11a. vne aune 2 aunes, tr. «vr goalennat, diou oualennat.» ●150b. goalenat, tr. «vne aune.» ●(1732) GReg 68a. Une aune d'étoffe, tr. «Ur voalénnad mezer.» ●ibid. Dix aunes de toile, tr. «Deq goalénnad lyen.» ●(1744) L'Arm 22b. Aunée, tr. «Goalennatt.. adeu. f.»

    ●(1867) BUE 88. da gerchet taer walen mezer gwenn (corrigé p. 4 : gwalennad mezer). ●(1876) TDE.BF 258b. Gwalennad, s. f., tr. «La longueur d'une aune.» ●(1877) EKG I 132. eur voalennad rubanou zeiz.

  • gwalennadiñ
    gwalennadiñ

    v. tr. d. Auner.

    ●(1732) GReg 68a. Auner, mesurer à l'aune, tr. «Van[netois] Goalennadeiñ.»

    ●(1876) TDE.BF 259a. Gwalennadi, v. a., tr. «Mesurer à l'aune, parlant des étoffes.»

    ●(1904) DBFV 2b. goalennadein, tr. «auner.»

  • gwalennaj
    gwalennaj

    m. Aunage.

    ●(1732) GReg 67b. Aunage, l'action d'auner les Etoffes, & les Toiles, tr. «goalènnaich.» ●(1744) L'Arm 22b. Aunage, tr. «Goalennage.. eu. f.»

  • gwalennañ / gwalenniñ
    gwalennañ / gwalenniñ

    v. tr. d.

    (1) Auner, mesurer à l'aune.

    ●(1732) GReg 68a. Auner, mesurer à l'aune, tr. «goalenna.» ●(1744) L'Arm 22b. Auner, tr. «Goalennein.»

    ●(1876) TDE.BF 258b. Gwalenna, v. a., tr. «Mesurer à l'aune, parlant des étoffes.»

    (2) Mesurer.

    ●(1876) TDE.BF 258b. Gwalenna, v. a., tr. «Mesurer ls terres avec telle mesure que ce soit.»

    (3) Mesurer, juger.

    ●(1790) Ismar 241-242. er-ré e zizoar er-ré varhue eit goalennein ou buhé treménét ha gobér ou frocæs.

    (4) Mettre une bague (au doigt de qqn).

    ●(1912) MMKE 41. Prometet em eus d'ei, / Gwalenni he biz klei.

    (5) (ornithologie) Baguer (un oiseau).

    ●(1969) LIMO 19 avril. Nezé é mant studiet, pouizet ha goalennet ken bout laosket de voned kuit endro.

  • gwalennata
    gwalennata

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Mesurer à l'aune, auner.

    ●(1927) GERI.Ern 9. gwalennata, tr. «mesurer à l'aune, auner.»

    (2) Frapper à coups de verge.

    ●(1907) AVKA 116. int o strahino dirak ar varnerien, o koalenatao en ho synagogo. ●224. ar re-ma a gemero dihued ganthan, a skopo ouz e vizaj, en gwalenateo hag en stago ouz ur groaz da vervel.

    (3) sens fig. Sermonner.

    ●(1974) TDBP III 210. Darn euz an aotrounez-ze a zo techet da walennata al labourerien, tr. « certains de ces messieurs sont enclins à sermonner les cultivateurs »

    II. V. intr. sens fig. Médire.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Gwalennata, tr. «donner des coups de langues.» ●(1931) VALL 417b. donner des coups de langue, tr. «gwalennata.»

  • gwalennataer
    gwalennataer

    m. -ion Arpenteur.

    ●(1931) VALL 37a. Arpenteur, tr. «gwalennataer (-douar).»

  • gwalennek
    gwalennek

    adj. Plein de verges.

    ●(c.1500) Cb 94a. [goalenn] Jtem vibicosus / sa / sum. g. plain de verges. b. goalennec.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...