Devri

Recherche 'pa...' : 1072 mots trouvés

Page 5 : de palejad (201) à paliv (250) :
  • palejad
    palejad

    m. –où (horticulture) Planche.

    ●(1964) LLMM 107/420-421. eilpennet va falejadoù-bleuñv gante. ●(1982) LLMM 211-212/131. charawiñ yer diouzh ur palejad saladen.

  • palejernimornon
    palejernimornon

    interj.

    ●(1783) BV 1/11. palle gernin mor non se sou uritap.

  • palem .1
    palem .1

    m. Cf. palum-

    (1) Bain de plain.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 455). Palem l. furmus.

    ●(1732) GReg 904a. Tan, mélange de poudre décorce de chêne, de cendre & de chaux, à mettre dans le plain pour taner les cuires, tr. «Palem.»

    (2) = (?)

    ●(1575) M 2483-2484. o pez magadurez, pez dicufnez, pez poan, / pez quemesq drouc esquem, pez palem dan reman, tr. «Oh ! quelle nourriture, quelle infortune, quelle peine, / Quel mélange échanges funestes, quel écrasement pour ceux-ci.»

    (3) Ti-palem : tannerie.

    ●(1732) GReg 592a. Maison à tan où l'on tane le cuir, tr. «Ty palem. p. tyez palem.»

  • palem .2
    palem .2

    = (?). Cf. palum- (?).

    ●(1728) Resurrection 1721. Da strinquan ar fleurio hac ar baro pallem.

  • palemañ
    palemañ

    voir palumiñ

  • palemer
    palemer

    m. –ioù Plain de tanneur.

    ●(1744) L'Arm 288a. Plain (…) Terme de tannerie, tr. «Palmérr. m.» ●Chaque plain, rempli de cuir, vaut cent écus, tr. «Pep palmér carguéd à lære a tal cant sqouétt.» ●290a. Plein, de taneur, tr. «Palmére.. rieu.»

  • palemet
    palemet

    voir palumet

  • palenn
    palenn

    f. –où

    (1) Vanne de moulin.

    ●(1744) L'Arm 33a. Bonde d'Etang, tr. «Paleenn.. eu. f.»

    (2) Pelle.

    ●(1960) EVBF I 336-337. La bêche. On connaît, presque partout, le mot pal, souvent utilisé sous sa forme bal ; mais ce mot est souvent qualifié : (…) St-Thurien utilise le singulatif palenn.

  • Palensia
    Palensia

    n. de l. Palencia (Espagne).

    ●(1894) BUZmornik 535. Neuze e oue kaset da achui he studi da skolach Palensia, hag eno e teuaz heb dale da veza habil var ann holl skianchou.

  • paler .1
    paler .1

    m. (anatomie) Biceps ; humérus.

    ●(1499) Ca 151b. Palarz an brech. g. le gros du bras.

  • paler .2
    paler .2

    m. –ion (sport) Gardien de but.

    ●(1935) TRAG 16. «paler» ar «Baotred Dispont». ●17. ar sellerien a strak o daouarn da baler ar «Baotred Dispont». – Piou eo ar paler ouesk-se ?

  • paler .3
    paler .3

    m. –ion Bêcheur, homme qui bêche.

    ●(1876) TDE.BF 493a. Paler, s. m., tr. «Celui qui sait bêcher la terre.»

    ●(1931) VALL 62b. celui qui bêche», tr. «paler.»

  • paler-brec'h
    paler-brec'h

    m. (anatomie) Humérus.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. paler-brec'h, tr. «gros du bras.» ●(1931) VALL 367b. Humerus, tr. «paler-brec'h T[régor] m.»

  • palerezh
    palerezh

    m. Bêchage.

    ●(1931) VALL 62b. Bêchage, tr. «palarez m.»

  • paleri
    paleri

    f. –où Cloison.

    ●(1970) LIMO 07 février. kalz a douleu a dreuzè er baleri ! ●Er baleri, tr. «la cloison.»

  • Palestin
    Palestin

    n. de l. Palestine.

    ●(1912) BUAZpermoal 549. ar sec'hor vras a wale er mare-ze ar Palestin.

  • paletuvez
    paletuvez

    coll. (botanique) Palétuviers.

    ●(1944) DGBD 29. ar paletuvez, a weler o gwrizioù o korvilañ a bep tu war al lec'hid.

  • palez .1
    palez .1

    s. = (?).

    ●(1903) CDFi août-septembre (d’après KBSA 62). Met eun dañvadez (a vez maget gant soul ha palez), bennoz Doue d’eoc’h !

  • palez .2
    palez .2

    m. –ioù

    (1) Palais.

    ●(1499) Ca 151b. Palaes. g. palaix. ●(1576) Cath 5. pan oa an he pales, tr. «étant dans son palais.» ●(1633) Nom 126b. Domus augusta, augustale, basilica, prætorium, palatium : palais, maison royale & magnifique : palæs, ty royal ha magnificq.

    ●(1659) SCger 87b. palais, tr. «palais.» ●(1732) GReg 687b. Palais, tr. «Palès. p. palesyou.» ●Le palais Roïal, tr. «Palès ar Rouë.»

    ●(1821) SST 252. é palæs ur Roué. ●(1844) GBI I 462. palez ar roue. ●(1849) LLB 1107. er palezieu. ●1990. én ur palez bourus. ●(1878) EKG II 73. enn he falez. ●(1894) BUZmornik 232. Evit ac’hano, enn he balez zoken e veve evel eur manac’h.

    ●(1903) MBJJ 60. Darn euz ar beio a zo mentek evel palezio. ●(1911) SKRS II 34. ez eas da balez ar gouarnamant.

    (2) (religion) Palez an Dreinded : les cieux, le paradis.

    ●(1792) BD 570. dagleuet ho setans en pales an drindet, tr. «à entendre votre sentence dans le palais de la Trinité.» ●1596. prinvet eur voes aballes an drindet, tr. «privé définitivement du palais de la Trinité.»

    ●(1857) HTB 5. Peger kaër a oac’h neuze dirak daoulagad palez an Dreindet !

    ●(1907) FHAB Even 117. E palez an Dreindet. ●(1911) BUAZperrot 523. e ene glan a bignas da balez an Dreinded. ●(1935) CDFi 14 septembre. ar ganaouenn zantel-ze (...) a bigne war-zu palez an Dreinded.

    (3) (anatomie) Palais.

    ●(1633) Nom 20a. Palatum, cælum : le palais de la bouche : an staon, palæs an guenou.

  • palez-ar-c'had
    palez-ar-c'had

    m. (botanique) Laiteron.

    ●(1633) Nom 93a. Sonchus, cicerbita, lactuella, officinis, taraxacon, lactula leporina Apulcio nonnullis palatum leporis : laiteron palais au lieure : lousaoüen hanuet palæs an gat.

  • palfas .1
    palfas .1

    adj. Fourchu.

    ●(1876) TDE.BF 493b. Palfas, adj., tr. «Fourchu.» ●Treid palfas, tr. «des pieds fourchus.» ●(1890) MOA 274a. Pieds fourchus, tr. «treid palfas.»

  • palfas .2
    palfas .2

    m.

    (1) Main fourchue.

    ●(1876) TDE.BF 493a. Palfas, s. m., tr. «Main fourchue.»

    (2) Soufflet.

    ●(1876) TDE.BF 493a. Palfas, s. m., tr. «je l'ai aussi trouvé avec la signification de soufflet ou coup sur la joue. C'est sans doute une faute d'orthographe.»

  • palfoñs
    palfoñs

    voir parfoñs

  • palfors
    palfors

    m. & adv.

    I. M. Défloration.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Defloration, tr. «parforç groeit d'ur uerh güerhies en é guerhtet.»

    II. Adv.

    (1) Par force, par contrainte.

    ●(1790) MG 85. ha pe ouïehai é ma pal-force é sèntt doh-t'ou.

    ●(1879) GDI 232. queméret e vé madeu en nessan palforç.

    (2) Dre balfors : par force, par contrainte

    ●(1856) GRD 265. Ind e gomparissou dré balaforce avel torfætteriou (lire : torfætterion).

  • palforsa
    palforsa

    adv. Par contrainte.

    ●(1612) Cnf 20a. Brassoch è pech an heny pe-heny à lazr hac à dirob madou ez nessaff publiquamant, par forcza, ha dré nerz, eguit né gra an heny ho lazr hac ho dirob ez cuz hac ez secret, brassoch è offancc nep à viol vn femellen, ves è volontez franc, eguet n'a gra an heny hé viol oz vezaff dré nerz, ha par forcza contraignet dé violiff. ●62b. mezuy parforczaff. ●(1633) Nom 97b. Termes : rameau d'arbre arraché : brancq dimembret, distaguet par forca.

    ●(1659) SCger 59a. par force, tr. «par força.» ●118b. tirer par force, tr. «tenna par força.» ●(1710) IN I 420. an oræson an agreapla da Zoue eo an hini a reomp parforça hac a enep hor meno.

  • palforsamant
    palforsamant

    m. Contrainte.

    ●(1839) BESquil 65. cavet e oé bet é fèlh caletteit ha feutet dré er hontraigne hac er balforcemant en doé groeit dehou é hunan.

  • palforserezh
    palforserezh

    m. Contrainte.

    ●(1744) L'Arm 403a. Violence (…) Contrainte, tr. «Palaforcereah.»

  • palforsiñ
    palforsiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. [complément : qqn]

    (1) Obliger, contraindre, forcer.

    ●(1744) L'Arm 161a. Forcer, tr. «Palaforcein.» ●(1792) CAg 62. Ind ë balaforce ur passand / D'er secour.

    ●(1825) COSp 265. Ne balaforçamp jamæs hun halon.

    ●(1902) LZBg Meurzh 63. Juhien (...)e balafors diù ag é hroagé d'ivet en anpouizon. ●(1907) VBFV.bf 57b. palforsein, v. a., tr. «forcer, obliger.» ●(1912) DIHU 81/45. en aùel diharak ou falafors de dostat d'en inizen. ●(1913) AVIE 327. hag ind d'er palforsein de zoug er groéz ardran Jézus.

    (2) Violenter, violer.

    ●(1744) L'Arm 403a. Violenter, tr. «Palaforcein.» ●Violer, tr. «Palaforcein ur Veærh.»

    B. [complément : qqc.] Vaincre.

    ●(1790) Ismar 70. Ne ouniér Ranteleah en Nean meit dré forh palforcein er goal inclinationeu.

    II. V. pron. réfl. En em balforsiñ : se forcer.

    ●(1790) MG 236. Jesus-Chrouist en dès larét ne vou meid er-ré e hum balforçou, e yei d'inou. ●(17--) VO 150. ne yei d'inou meid er-ré e hum balforçou eit er scrapein.

    ●(1838) OVD 265. Hum balaforcet d'hobér liès alézoneu. ●(1856) GRD 280. Er ré e houér hum balaforcein.

  • palgerzher
    palgerzher

    m. –ed (zoologie) Plantigrade.

    ●(1931) VALL 565b. Plantigrade, tr. «palvgerzer m. pl. ed.»

  • paliad
    paliad

    m. –où Cinquante livres.

    ●(1901) EPLQ 16. à Trégunc paliad (50 livres).

  • paliañ
    paliañ

    v. tr. d. Jantiller.

    ●(1732) GReg 508a. Jantiller, tr. «Palya ur rod milin.»

    ●(1876) TDE.BF 493b. Palia, v. a., tr. «Mettre des jantilles aux roues des moulins.»

  • palich
    palich

    m. Bâton pour abattre les fruits.

    ●(1927) GERI.Ern 436. palich m. Bâton ou trique qu'on lance dans les arbres pour abattre des fruits, etc., ce qui s'appelle palichat C[ornouaille].

  • palichat
    palichat

    v. Abattre des fruits à l'aide d'un bâton.

    ●(1927) GERI.Ern 436. palich m. Bâton ou trique qu'on lance dans les arbres pour abattre des fruits, etc., ce qui s'appelle palichat C[ornouaille]. ●(1931) VALL 332a. Gauleer des arbres fruitiers, tr. «palisat C[ornouaille].»

  • palien
    palien

    f. (cuisine) Chapelure.

    ●(1931) VALL 111a. Chapelure, tr. «palien, pailhenn T[régor] f. (serait mieux m.).»

  • palier
    palier

    m. –où

    (1) Galerie.

    ●(1732) GReg 446b. Galerie, lieu couvert pour se promener, tr. «Palyer. p. palyerou.»

    ●(1876) TDE.BF 493b. Palier, s. m., tr. «Galerie, corridor.»

    (2) Poutreau de moulin.

    ●(1744) L'Arm 247a. Poutreau où la coquille est enchassée, tr. «Paliérr.. reu. m.»

    (3) (mobilier) Vaisselier.

    ●(1732) GReg 947a. Vaisselier, lieu où on met la vaisselle, tr. «Pallyer. p. pallyerou.»

    ●(1876) TDE.BF 493b. Palier, s. m., tr. «armoire à linge, à vaiselle.» ●(1890) MOA 122b. Armoire à vaisselle, tr. «palier, m.»

  • palierad
    palierad

    m. Palierad skudelloù : vaisselier.

    ●(1982) PBLS 75. (Langoned) palierad skudelloù, tr. «vaisselier.»

  • palig
    palig

    m. –où Palette.

    ●(1732) GReg 688a. Palette d'apoticaire, Espatule, tr. «Palicg. p. paligou.»

  • paliked
    paliked

    f. –où

    (1) Pelle à feu.

    ●(1633) Nom 164b. Batillus : vne palette à feu, paëlle, ou poale : palliquet pe palnies (lire : palmes) an tan.

    ●(1732) GReg 708a. Petite pêle à feu, tr. «Pallicqed. p. pallicqedou.»

    ●(1857) CBF 28. Digasit al landeriou hag ar baliked, tr. «Apportez le chenêts et la pelle à feu.» ●(1876) TDE.BF 493b. Paliked, s. f., tr. «pelle à feu.»

    (2) (sport) Raquette.

    ●(1732) GReg 783a. Raquette, instrument pour le jeu de paume, & de volant, tr. «Palicqed. p. palicqedou.»

    ●(1876) TDE.BF 493b. Paliked, s. f., tr. «Raquette pour le jeu du volant.» ●Paliked-skobitell, s. f., tr. «Raquette pour le jeu du volant.»

  • palikell
    palikell

    f. –où

    (1) Spatule à crêpes.

    ●(1732) GReg 708a. Petite pêle à feu, tr. «Van[netois] paliguell. p. ëu»

    ●(1931) VALL 525b. Palette pour retourner les crêpes, tr. «V[annetais] palikell f.» ●(1934) BRUS 243. La palette (à crêpes), tr. «er balikel –leu.»

    (2) Pelle à feu.

    ●(1876) TDE.BF 493b. Paligel, s. f. V[annetais], tr. «Pelle à feu.»

  • palikenn
    palikenn

    f. –où

    (1) Pelle à feu.

    ●(1982) PBLS 563. (Sant-Servez-Kallag) palikenn, tr. «petite pelle (pour ramasser les cendres…).»

    (2) Raquette pour marcher sur la neige.

    ●(1918) LZBl Du 438-439. an tad Rouvière a blade an erc'h gant he balikennou.

  • paliketenn
    paliketenn

    f. –où Pelle à feu.

    ●(1879) ERNsup 163. paliketenn, f., pelle à feu, Lanr[odec].

  • palikez
    palikez

    f. –où

    (1) Pelle à feu.

    ●(1896) GMB 455. pet[it] tréc[orois] palikes f.

    ●(1938) WDAP 2/124. (Gwezeg, Pleiben.) Palikez, hano gwregel, liester : Palikezou, Pal-dan, paliked.

    (2) Pelle.

    ●(1960) EVBF I 337. eur bal stol, P[ommeri]t-le-V[icomte], eur bal-chiminaou, Tréglamus, eur balikiez, L'H[ôpital-Camfrout], désignent, non une bêche, mais une pelle.

  • palimañ
    palimañ

    voir palumiñ

  • palimet
    palimet

    voir palumet

  • palis
    palis

    m.

    (1) Palis.

    ●(1499) Ca 151b. Paleice. g. palis. enuiron chasteaulx ou citez clouture de boys.

    (2) (architecture) Orthostat.

    ●(1988) TIEZ II 61. Deux secteurs de Cornouaille sont caractérisés par ce type de réalisation : entre Concarneau et Pont-Aven, c'est le pays des maisons à orthostats de granite, ou maisons à-pierres-debout, tier min-zao ; dans le triangle Gouarec, Plonévez-Quintin, Saint-Mayeux, dans les Côtes-du-Nord, ce sont des habitations à orthostats de schiste, ou palis.

  • palisadenn
    palisadenn

    f. où Palissade.

    ●(1659) SCger 87b. palissade, tr. «palissaden.»

  • palisañ
    palisañ

    v. tr. d.

    (1) Fouler (le foin).

    ●(1872) ROU 86a. Fouler, tr. «palissa (ar foenn).»

    (2) Battre (un chemin).

    ●(1890) MOA 138b. Battre un chemin, tr. «palisa eunn hent.»

  • palisenn
    palisenn

    f. –où

    (1) Pale, pelle d'un aviron, d'une rame.

    ●(1744) L'Arm 265a. Palé, le bout large de l'aviron, tr. «Palissenn.. neu. f.»

    (2) (cuisine) Spatule.

    ●(1744) L'Arm 169a. Espatule de bois pour tourner la galette, tr. «Palicenn. f.»

    (3) Raquette de volant.

    ●(1876) TDE.BF 493b. Palisenn, s. f. V[annetais], tr. «Raquette de volant.»

  • paliset
    paliset

    adj. Ti paliset : maison à orthostat.

    ●(1988) TIEZ II 63. Laniscat. Eun ti paliset, une maison à orthostats de schiste.

  • paliv-
    paliv-

    voir paluc'h

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...