Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 70 : de aoutur (3451) à apelladenn (3500) :
  • aoutur
    aoutur

    voir naoutur

  • aoz .1
    aoz .1

    f./m.

    I.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Forme.

    ●(1907) FHAB Mezheven 97. traou an douar a zav, a jench aoz hag a gouez. ●(1907) FHAB Here 229. Martreze evit lakaat crouadurien ennho [er stered] divezatoc'h, p'ho dezo chenchet aoz. ●(1907) FHAB Gouere 131. traou beo ha n'ho deus na furm nag aoz. ●(1908) FHAB Ebrel 109. Guir eo, an danvez a zeu er c'horf a gemer aoz an hini a dec'h kuit. ●(1927) GERI.Ern 20. aoz f., tr. «Forme, façon.»

    (2) En aoz : sous (la) forme de.

    ●(1868) FHB 174/140a. hag en em ziskouezaz d'ezhi en aoz (pe furm) eun Eal.

    (3) Organisation.

    ●(1893) IAI 94. Eun evelep aoz a yoa mad tre.

    (4) Forme, présentation, façon.

    ●(1847) BDJ xv. Ne lakehont zo kên en ho oberou nemeur a gomzou galhec / Hoghen ho haoz, o doare ober, ha ziskoüez n'hint ket Bretounet / Rac ne haozont ha ne skrivhont nemed hervez ar skiant hac ar spered galhec.

    (5) Réparation.

    ●(1904) DBFV 13b. auz, m., tr. «réparation.»

    (6) Préparation.

    ●(1962) EGRH I 7. ar bleud-se a zo bet graet daou aoz dezhañ.

    B. (en plt de qqn) Humeur, tempérament.

    ●(1942) VALLsup 93b. mettre l'enfant de bonne humeur, tr. «lakaat aoz er bugel.» ●(1962) GERV 67. Pedi a rin an aotrou da lemel an aoz fall a zo ennout. ●88. Aoz vat, eta, a oa e pep gour hag a-gevret e kerzhent gardis etremek al lec'h m'o gortoze ar stourm. ●131. p'he gwele mouzet hag aoz fall enni. ●145. aoz vat enni, daoust d'he skuizder.

    II.

    (1) Asile, gîte.

    ●(17--) SP I 1028. Eezont ol da gol ty ac oz er wej-man, tr. «Tout va être perdu cette fois, les maisons et leur contenu.»

    ●(18--) PEN 94/22. Da c'houlen oz, tr. «vous demander un gîte.»

    ●(1900) MSJO 77. ne gavas na ti nag aos e nep leac'h. ●(1911) BUAZperrot 72. heb ti nak ôz. ●(1915) HBPR 82. na c'hell kaout na ti nag oz. ●(1964) BRUD 18/8. med er vali, oz ebed. ●11. Oz : ti. ●(1972) SKVT I 38. kavet ganto bod hag aoz e park brokus ar C'hoseg Ruz.

    (2) par ext. Espace (dans un lieu clos).

    ●(1986) PTGN 73. Tud en o eaz, aoz ha loj en o zi n'eus forz pegement.

  • aoz .2
    aoz .2

    voir naoz

  • aozadeg
    aozadeg

    f. –où Réunion pour préparer qqc.

    ●(1879) ERNsup 147. auzadek-lin, réunion pour préparer le lin, Trév[érec].

  • aozadenn
    aozadenn

    f. –où local. Réunion pour préparer qqc.

    ●(1879) ERNsup 147. aozadek-lin, réunion pour préparer le lin, Trév[érec] ; à St-M[ayeux] auzadenn-lin.

  • aozadur
    aozadur

    m. –ioù

    (1) Réparation.

    ●(1732) GReg 815a. Restaurateur, tr. «Ausadur.»

    ●(1867) FHB 126/171a. Iliz Bulat (...) Siouaz ! Aozaduriou a oa bet great enn-hi hep gwizieghez.

    ●(1904) DBFV 13b. auzadur, m., tr. «réparation.»

    (2) Agencement.

    ●(1744) L'Arm 8b. Agencement, tr. «Ausadur.. pl, eu.»

    (3) Préparatif.

    ●(1927) GERI.Ern 20. aozadur m., tr. «préparatif.»

    (4) (agriculture) Criblure.

    ●(1744) L'Arm 85a. Criblure, tr. «Auzadur.. reu. m.»

    ●(1879) ERNsup 147. auzadur, débris qui en résultent [de vanner le blé].

    ●(1904) DBFV 13b. auzadur, m., tr. «criblure.»

  • aozaj
    aozaj

    m. Habillage, aménagement.

    ●(1904) DBFV 13b. auzaj, m., tr. «habillage, aménagement.»

  • aozamant
    aozamant

    m. –où Accoutrement.

    ●(1710) IN I 286. ar merc'het vean pere a zoug an aosamanchou galant-se.

  • aozañ / aoziñ
    aozañ / aoziñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Préparer (nourriture, repas).

    ●(1633) Nom 162b. Cacabus : chaudiere : pot euit ausaff an boüet.

    ●(1732) GReg 8a. Accommoder, préparer, apprêter tr. «Ausa. pr. Auset.» ●Accommoder à dîner, tr. «Ausa lein.» ●290b. Preparer le dîné, tr. «Ausa lein.» ●(1792) BD 527-528. vn tamic yot vsmol serten hon eus oset, tr. «Un peu de bouillie de criblures de blé vanné, certes, nous avons préparé.»

    ●(1857) CBF 84. terka pe aoza ar prejou, tr. «préparer les repas.» ●(1868) KMM 24. e oe lakeed da aoza ar boed, er gegin. ●(1877) EKG I 44-45. da c'hedal ma vezo aozet d'ehoc'h eun tamm boued. ●250. aoza ho fred. ●(1878) EKG II 70. Jannet ar Go a ioa oc'h aoza mern. ●Jannet, a ioa (…) oc'h aoza he fodad iod. ●269. pa deuaz Anna da aoza dijuni da dud an ti. ●(1881) RECe v. Ar babouz e aoza ioud, tr. «Le babouin prépare la bouillie.» ●(1887) SBI I 314. Ozan crampoes, tr. «Apprêtez des crêpes.» ●(1894) BUZmornik 521. aoza eunn tamm boued d'ezhan.

    ●(1902) PIGO I 103. da ôzan koan. ●(1903) MBJJ 181. kafe tom ha lez tom, mar plij, bet auzet hep oaled na fournoz. ●(1904) DBFV 13b. auzein, v. a., tr. «accommoder, arranger, apprêter.» ●(1909) KTLR 36. da glask keuneut da aoza iod. ●(1910) EGBT 176b. ôzan a. v., tr. «préparer, arranger.» ●(1909) BROU 203. (Eusa) préparer des aliments, tr. «aoza bouet.» ●(1912) MMKE 113. Oc'h ôzan boued. ●(1921) PGAZ 32. aoza ar pred-boued. ●(1982) PBLS 635. (Sant-Servez-Kallag) aozañ, tr. «préparer (repas).»

    (2) Préparer, apprêter.

    ●(1633) Nom 310b. Lanarius, lanifex, lanificus : drappier, qui accoustre les laines, tisserand en laine : drappier, an hiny a aus an glòan, guiader an glòan. ●311b. Pellio : pelletier, fourreur : pellèter, an hiny á aus an crechin.

    ●(1659) SCger 96b. preparer, tr. «ausa.» ●(1792) HS 320-321. er merhèt (…) e niai, e auzai er glouan hac el liénn.

    (3) Réparer, raccommoder.

    ●(1659) SCger 100a. rabiller, tr. «ausa.» ●103b. reparer, tr. «ausa.» ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. carler des souliers, tr. «ausein botteu.» ●(1732) GReg 806a. Reparer, racommoder, tr. «Ausa. pr. auset.» ●Reparer une maison, tr. «Van[netois] auseiñ un ty.» ●(1790) MG 341. en ur zegass ur heminér d'où zi eid auzein ou dillad.

    ●(1872) ROU 98a. Raccommoder, tr. «aoza.» ●(1880) SAB 304-305. Jesus-Christ a deu d'e dressa, d'e rapari, da aoza ar robenn venn-se caerroc'h eget m'oa bet ; caerroc'h, ia, nêket dre an abeg d'ar rog, d'ar frega grêt enni.

    ●(1904) DBFV 13b. auzein, v. a., tr. «réparer.» ●(1913) AVIE 54. é auzein ou rouedeu én ur vag.

    ►absol.

    ●(1878) EKG II 301. eun tamm koz botez-ler-bennag da c'hriat ha da aoza.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1872) ROU 98a. Raccommodez mes souliers, tr. «grit un aoza d'am boutou.» ●(1880) SAB 305. an auza a ra dezi [ar robenn].

    (4) Tamiser (de la farine).

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) bluter la farine, tr. «aoza bleud.»

    (5) Faire (le lit).

    ●(1834-1840) BBZcarn I 69. deut d’hoso dimen me guellio, tr. «Venez me préparer mon lit.»

    ●(1911) BUAZperrot 366. e unan ec'h aoze d'ezo o gweleou. ●(1982) PBLS 635. (Sant-Servez-Kallag) aozañ, tr. «faire (le lit).»

    (6) aboslt. Faire œuvre d'auteur, écrire.

    ●(1847) BDJ xv. Ne lakehont zo kên en ho oberou nemeur a gomzou galhec / Hoghen ho haoz, o doare ober, ha ziskoüez n'hint ket Bretounet / Rac ne haozont ha ne skrivhont nemed hervez ar skiant hac ar spered galhec.

    (7) [empl. devant un v.] Se préparer, s'apprêter à.

    ●(1921) FHAB Du 293. pac'h anavezas war ar pouller, gant nec'hamant, e oa heman oc'h aoza mont er-meaz. ●(1927) GERI.Ern 20. aoza v. a., tr. «se disposer (mont à aller).»

    (8) Arranger, agencer.

    ●(1732) GReg 8a. Accommoder, arranger tr. «ausa. pr. Auset.» ●(1744) L'Arm 6b. Agencer, tr. «Ausein.»

    (9) Fabriquer.

    ●(1792) HS 79. ha Doué e scriüass é ourhémenneu ar ziüe dablènn aral. Mæss, red-oa bet de Voïse ausein ha taillein ean-memp enn niüe-hont.

    B. (domaine médical)

    (1) Panser.

    ●(1659) SCger 90b. penser vne playe, tr. «ausa ur gouli.» ●(1732) GReg 688b. Pancer, accomoder une plaïe, tr. «ausa ur gouly. pr. auset. Van[netois] auseiñ ur bleçz.»

    ●(1884) MELu II 498. Vid ozan eur gouli, tr. «pour panser une plaie.»

    (2) Soigner (une maladie).

    ●(1659) SCger 78a. Medeciner, tr. «ausa.»

    ●(1914) MNOTes 201. (Goelo) (…) dont war an douar enep d'e izili venir au monde les pieds en avant, litt. «contre ses membres» ; un enfant qui naît ainsi a le privilège de guérir le mal de rein, ôzañ an dreuzell. ●(1982) PBLS 635. (Sant-Servez-Kallag) aozañ, tr. «soigner (maladies).»

    (3) Remettre (un membre luxé), rebouter.

    ●(1732) GReg 331a. Emboëter les os disloquez, tr. «Ausa an æsqern disléc'het.» ●(1744) L'Arm 331b. Remettre, tr. «Aozein mambreu dissclocétt.»

    ●(1877) BSA 270-271. e torras he breac'h (...) dont a-benn d'he aoza. ●(1879) ERNsup 147. auzañ, panser, remettre un membre, Trév[érec].

    ●(1910) EGBT 176b. ôzan, tr. «v. a. remettre en place (un membre luxé).» ●(1927) GERI.Ern 20. aoza v. a., tr. «remettre (un membre démis).»

    (4) par antiprh. Arranger, maltraiter.

    ●(1557) B I 595. Ober he buez finuezaff / Dirac ma bisaig quent flachaff / A drast hastaff heb tardaff quet / Breman aman em damany / Creffhaff maz guelhet auset hy / Dimez dezy espediet, tr. «J'ai grand hâte de voir mettre fin à sa vie en ma présence, avant que je parte d'ici ; maintenant, sur mes ordres, traitez-la le plus mal que vous pourrez, et expédiez-la sans égard.» ●(1575) M 2419. Chede oar se penaux an queiz faulx ez auser, tr. «Voilà donc comment les malheureux coupables sont traités.»

    ●(1792) BD 3766. o voellet corff he map penos evoa oset, tr. «en voyant comment était traité le corps de son fils.»

    C. (agriculture)

    (1) Vanner.

    ●(1633) Nom 173b. Vannus, ventilabrum : van : vn crouer bras euit ausaff an eth.

    ●(1879) ERNsup 147. auzañ, vanner le blé, Trév[érec].

    ●(1909) BROU 220. (Eusa) On dit : nizat, si l'on verse le grain par les bords du crible, et aoza, si on le fait passer à travers les mailles.

    (2) local. Fouler (le sarrasin au pieds).

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Ozan (Trég[uier]) ; ar ger ôzan a vez implijet e Treger evit «ambludi» na anavezer ket el leac'h-ze eus Breiz-Izel.»

    II. V. pron. réfl. En em aozañ.

    (1) Se préparer, s'apprêter.

    ●(1847) FVR 170. En em ozet da gommunian.

    ●(1931) VALL 32a. S'apprêter, tr. «en em aoza.» ●587b. se préparer, tr. «en em aoza.»

    (2) S'arranger.

    ●(1931) VALL 37a. S'arranger, prendre des mesures, tr. «en em aoza.»

    (3) Bien se soigner.

    ●(1904) DBFV 13b. hum auzein, v., tr. «se soigner (bien).»

  • aozapl
    aozapl

    adj. Accomodable.

    ●(1904) DBFV 13b. auzabl, adj., tr. «accomodable.»

  • aozedet
    aozedet

    adj. (cuisine) (Pâte) qui contient des grumeaux pour avoir été mal faite.

    ●(1917) KZVr 219 - 13/05/17. Aozedet, synonyme de pouloudennet, qui a des grumeaux, qui est mal faite, en parlant d'une pâte (Haut-Léon) Loeiz ar Floc'h. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Aozedet. = bleud aozedet : bleud pouloudennet dre gozni.

  • aozer
    aozer

    m. –ion

    (1) Auteur.

    ●(1903) MBJJ 167. skrivet gant ar memez auzer. ●(1910) MBJL 45. ôzerien ar skrido-man. ●(1950) KBSA 8. ouspenn eun dastumer pe aozer marvailhou e oa Yann ar Floc'h. ●(1963) LLMM 100/343. aozer gwerzioù kaer.

    (2) Aozer gevier : menteur.

    ●(1870) FHB 273/94b. D'ann ôzerien gevier.

    (3) Rebouteux.

    ●(1744) L'Arm 331b. C'est ce que fait le Bailleul [remboêter], tr. «Enn Auzourr a ra quemencé.).»

    ●(1903) EGBV 88. auzour, m. pl. erion, tr. «rebouteur.» ●(1904) DBFV 13b-14a. auzour, m. pl. –zerion, tr. «réparateur, celui qui arrange, qui remet (les membres cassés, etc.), rebouteur.»

    ●(1910) EGBT 176a. ôzer, tr. «rebouteur.» ●(1927) GERI.Ern 20. aozer m., tr. «rebouteur.»

    (4) Créateur.

    ●(1907) FHAB Mae 74. eun aozer e penn an traou a velomp. ●75. ez eus er penn kenta eun aozer bennag.

    (5) Organisateur.

    ●(1910) MBJL 174. ôzerien ar C'hendalc'h.

    (6) Réparateur.

    ●(1904) DBFV 13b-14a. auzour, m. pl. –zerion, tr. «réparateur.» ●(1910) EGBT 176a. ôzer, tr. «raccomodeur.»

  • aozerez .1
    aozerez .1

    f. –ed

    (1) Réparatrice.

    ●(1904) DBFV 13b-14a. auzour, m. pl. –zerion, auzourez, f. pl. –ed tr. «réparateur.»

    (2) Rebouteuse.

    ●(1904) DBFV 13b-14a. auzour, m. pl. –zerion, auzourez, f. pl. –ed tr. «celui qui arrange, qui remet (les membres cassés, etc.), rebouteur.»

    (3) Repasseuse.

    ●(1919) DBFVsup 4b. auzouréz, f., tr. «repasseuse.»

  • aozerez .2
    aozerez .2

    f. –ioù Machine à trier le grain.

    ●(1996) VEXE 168. Des trieurs de semences passent de ferme en ferme. La machine dont ils se servent (an oserez) peut être munie de trois ou quatre tamis différents.

  • aozerez-vleud
    aozerez-vleud

    f. Pièce du moulin qui sert à nettoyer la farine.

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Ac'hano e teu ozerez-bleut, eur pez eus ar vilin, a dalv da ôzan bleut. Graet eo gant pewar broust war eur stern hag a frot, 'n eur drei ouz eun intamin a ra an dro d'ezo. ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. ôzerez vleud, tr. «pièce du moulin qui sert à nettoyer la farine.»

  • aozerezh
    aozerezh

    m. –où

    (1) Arrangement.

    ●(1904) DBFV 13b. auzereh, m. pl. eu, tr. «arrangement, accommodement.»

    (2) Préparation.

    ●(1962) EGRH I 7. aozerezh m., tr. « préparation… »

  • aozet
    aozet

    adj.

    (1) Préparé.

    ●(1633) Nom 118a. Aiuta : cuir accoustré : lezr auset, quiffiget.

    (2) (Paroles) arrangées dans un but précis.

    ●(1861) BSJ 106. Lod a nehai, dré ziviseu auzet, hou laquou de guemér er gueu é léh er huirioné.

  • aozidigezh
    aozidigezh

    f. =

    ●(1907) FHAB Eost 163. Ne gemer ar ger «croui» nemet teir guech pa z-eus hano da verka crouidigez al (lire : ar) bed (V. 1), crouidigez al loened (V. 21) ha crouidigez an den (V. 27). Pa gomz avad deuz aozidigez an traou all, ar Scritur a ra implij deuz ar ger «ober». ●(1927) GERI.Ern 21. aozidigez f., tr. «préparation.»

  • aozilh
    aozilh

    coll. & m. (botanique)

    I. Coll. Osiers.

    ●(1659) SCger 86b. osier, tr. «ausillen, p. ausill.» ●(1732) GReg 681a. Osier, arbrisseau, tr. «Ausilhen. p. ausilh.»

    ●(1849) LLB 649. en halleg hag en ozill tiner. ●968. ged ozill pé ged bren. ●1298. ozilh tiner.

    II. M.

    (1) De l'osier.

    ●(c.1500) Cb 19a. [ausilenn] Unde saliceus / a / um. g. dosier. b. a ausil. ●(1612) Cnf 23a. Iachat gant osill membro torret. ●(1633) Nom 97b. Vimen, har, ou harcelle : guiall ; osill.

    ●(1732) GReg 881b. Osier souple, tr. «ausilh guëzn.»

    ●(1849) LLB 965-968. Lod (…) / hel liam ged ozill.

    ●(1904) DBFV 13b. auzilh, m., tr. «de l'osier.» ●(1927) GERI.Ern 21. aozilh m., tr. «De l'osier.»

    (2) D'osier.

    ●(1732) GReg 681a. Panier d'osier, tr. «Ur mann ausilh.»

    ●(1924) BILZbubr 40/895. diou wialenn ozil.

  • aozilheg
    aozilheg

    f. –i Oseraie.

    ●(1499) Ca 14b. [ausillenn] Jtem salicetum / ti. b. ausillec. g. osiere.

    ●(1744) L'Arm 262a. Oserai, tr. «Auzillêc. f.»

    ●(1904) DBFV 13b. auzilheg, f. pl. i, tr. «oseraie.» ●(1927) GERI.Ern 21. aozilheg f., tr. «oserai.»

  • aozilhenn
    aozilhenn

    f. –où Osier.

    ●(1499) Ca 14b. Ausillenn. g. osier. l. acer / is.

    ●(1659) SCger 86b. osier, tr. «ausillen, p. ausill.» ●130a. ausillen, tr. «osier.» ●(1732) GReg 681a. Osier, arbrisseau, tr. «Ausilhen. p. ausilh.» ●(1744) L'Arm 262a. Osier, tr. «Ausillenn.. neu.»

    ●(1874) FHB 498/221b. an ozilen a ziredas goad anezhi.

    ●(1904) DBFV 13b. auzilhen, f. pl. –nneu, tr. «osier, plant d'osier.» ●(1927) GERI.Ern 21. aozilhenn f., tr. «pied ou brin d'osier.»

  • apach
    apach

    m. –ed Apache (argot français, désigne un malfaiteur, un individu peu recommandable).

    ●(1907) BOBL 31 août 153/3a. an apached o deuz gret reuz en Pariz. ●(1923) KTKG 64. Daou zoudard gouliet a ioa en un toull obus : eur c'hristen hag eun apach.

  • apalater
    apalater

    m. –ion =

    ●(1867) FHB 138/269b. Ar mili-kaz, ar c'hezeg-koad, an appalateryen ne maint ket euz ar re ziveza o tigouezout. ●(1867) FHB 139/278a. Enno hostiliri e-bed, appalater e-bed, c'hoari e-bed.

  • apalaterezh
    apalaterezh

    m. =

    ●(1867) FHB 139/277a. peb c'hoari ha pep appalaterez a heane.

  • aparailh
    aparailh

    m.

    (1) Appareil, apprêt.

    ●(1499) Ca 9b. Apparaill. g. apparaillement. l. apparatus / tus. ●(c.1500) Cb 15a. Apparaill. g. apparaillement. l. apparatus / tui. ●(1521) Cc [Apparail]. Apparaill. g. apparaillement. la. apparatus hic tui. ●(1633) Nom 52b. Apparatus : apprest, appareil : apparaïl.

    ●(17--) TE 159. en aparaill blaouahus ag é armage. ●199. péhani e zas d'er havouét a-ziabeèl guet un aparaill magnifiq.

    (2) Appareil, matériel.

    ●(1633) Nom 156a. Choragium : equippage & appareil quelconque : equipaig hac apparail bennac.

    (3) Ober e aparailh : faire ses préparatifs.

    ●(1557) B I 30. Groa da apparaill, bez vaillant, tr. «fais tes préparatifs, sois vaillant.»

    (4) Aparailh a vrezel, da vrezel : appareil, préparatifs de guerre.

    ●(c.1500) Cb 15a. g. appareill de bataille. b. apparaill da bresel. ●(1521) Cc [Appareill]. gal. appareill de bataille. bri. appareill da bresel.

    ●(1633) Nom 188b. Apparatus bellicus : apprest de guerre : vn apparaill a bresel.

    ●(17--) TE 235. Doué e rei goap ag é arméyeu hac é ol aparaill a vrizél.

  • aparailhañ
    aparailhañ

    v. tr. d.

    (1) Appareiller.

    ●(1499) Ca 9b. Apparaillaff. g. apparallier. ●(1633) Nom 283a. Libitinarius : qui appreste ce qui est necessaire aux funerailles : an hiny á apparaill an pez so necesser euit mecher vn den maru.

    (2) Appareiller (un navire).

    ●(1732) GReg 42b. Appareiller, mettre un Vaisseau en état de partir sur l'heure, tr. «Aparailha. pr. aparailhet.» ●(1744) L'Arm 14b. Appareiller, pour mettre à la voile, tr. «Apparaillein.»

  • aparailher
    aparailher

    m. –ion (architecture) Appareilleur.

    ●(1732) GReg 42b. Appareilleur, celui qui conduit un ouvrage, sous un architecte, tr. «Aparailher. p. aparailhéryen.»

  • aparailhet
    aparailhet

    adj.

    (1) Prêt, préparé.

    ●(1575) M 512. Pere nac edoant quet, apparaillet, tr. «qui n'étaient pas pourvues.» tr. (R. Hemon GIBR, article bezañ) «qui n'étaient pas prêtes.» ●1657-1658. Hac an diaoul (…) / maruaill apparaillet, tr. «Et le diable (…) / merveilleusement préparé.» ●3409. Nedint nepret apparaillet, tr. «Ils ne sont jamais disposés.»

    (2) (Navire) appareillé.

    ●(1923) ADML 110. goulen eul lestr amparailhet digant Maksin.

  • aparamant
    aparamant

    f. (architecture) Façade, parement d'un mur. cf. paramant

    ●(1957) ADBr lxiv 4/446. (An Ospital-Kammfroud) Aparamant : n. f. – Façade d'une maison, d'un monument, etc... : aparamant an ti. Mein aparamant, pierres appareillées ou pouvant servir pour la façade d'une maison.

  • aparañs
    aparañs

    f. –où

    (1) Apparence.

    ●(c.1500) Cb 15a. [apparissaff] ga. apparance. b. apparancc. ●g. apparemment. b. dre apparancc.

    ●(1790) Ismar 188. Er garanté-ze ne zeli quet enta boud én apparance hac a zianvès eit hum gaërrad doh-t'ai.

    ●(1854) PSA I 237. n'ou dès nameit en apparance.

    ●(1904) DBFV 9a. aparans, m. pl. eu, tr. «apparence.»

    (2) (religion) Saintes espèces.

    ●(1904) DBFV 9a. aparans, m. pl. eu, tr. «saintes espèces.» ●(1922) EOVD 68. en aparanseu ag er bara nen dint meit ur gouél hag er huh doh hun deulagad.

  • aparañsus
    aparañsus

    adj. Illusoire.

    ●(1790) MG 366. certæn pratiqueu aparançus a zevotion. ●(17--) TE 166. er folleah apparançus-hont.

    ●(1838) OVD 206. gùir pé apparançus.

    ●(1904) DBFV 9a. aparansus, tr. «apparent ; tout en apparence, spécieux.»

  • aparchant .1
    aparchant .1

    adj.

    (1) Qui appartient.

    ●(c.1500) Cb 9b. [abostol] g. apartenant a epistre. b. aparchant da abostol. ●(c.1500) Cb [treusou]. g. partenant a seul. b. apparchant ouch treusou. ●(1521) Cc [treusou] g. partenant a seul dhuis. bri. apparchant ouz treusou.

    (2) Convenable.

    ●(1849) SBI II 188. Ewit oc'h apparchant awalc'h beza coeffet en lien, tr. «Vous, c'est assez beau pour vous d'être coiffées de toile.»

  • aparchant .2
    aparchant .2

    m. –ed Parent.

    ●(1659) SCger 88b. parent, tr. «aparc'hant (lire : aparchant) p, antet.» ●97b. les proches, tr. «an aparchent.»

  • aparchant .3
    aparchant .3

    m. –où

    (1) Appartenance.

    ●(c.1500) Cb 15a. [apparchentaff] g. appartenent. b. dre aparchent.

    (2) Appartenances.

    ●(1732) GReg 43a-b. Il a eu pour partage la maison principale avec toutes ses appartenances, tr. «Evit e Rañ èn deus bet an ty meur gand e oll aparchand.» ●267b. Dependance, connexité, suite necessaire, tr. «Aparchand. p. aparchandou.»

  • aparchantañ / aparchantout
    aparchantañ / aparchantout

    v.

    I. V. intr.

    (1) Aparchantañ ouzh : avoir trait à, appartenir.

    ●(c.1500) Cb 18a. g. cest ce qui appartient au foye. b. an pez a aparchant ouch an auu. ●(1612) Cnf.epist 5. Quement à galler da lauaret, dré an læsén diuin ha humen ves an traezou à apparchant ouz an buhez, ha custumou an bellegyen, ha Ecclesiastiquet, à galler da redigeaff è try poent. ●(1612) Cnf 13b. oz læsell à het costez an hystoriou, hac an traezou pe-ré n'a apparchant quet ouz an pechet.

    ●(1659) SCger 7b. apartenir a, tr. «aparchantout oc'h.»

    (2) Aparchantañ da, ouzh : appartenir à, être la propriété de.

    ●(1612) Cnf 46b. an pez à apparchant ouziff.

    ●(1732) GReg 761b. Propre, qui est à quelqu'un en particulier, tr. «A aparchant oud ur particulèr-bennac.» ●(1744) L'Arm 14b. Appartenir, tr. «aparchantein.»

    ●(1834) SIM 172. qement a velit amàn a apparchant da Louis. ●(1847) MDM 16. aparchantoud a ra ive oud ar rouantelez.

    ●(1902) PIGO I 54. kement tra a aparchant euz ar c'hastel a vo rostet gantan.

    (3) Aparchantañ ouzh : concerner.

    ●(1732) GReg 190b. En ce qui vous concerne, tr. «ê fett eus ar pez a aparchant ouzoc'h.»

    (4) Compéter.

    ●(1732) GReg 187b. Competer, appartenir, tr. «Aparchanta. aparchantout. ppr. aparchantet.»

    (5) Convenir.

    ●(1499) Ca 9b. Apparchentaff. g. conuenir. ●81a. Ez apparchent. g. il appertient.

    II. V. impers. Être le propre de qqn, appartenir à qqn de.

    ●(1732) GReg 761b. C'est le propre d'un homme sage de bien regarder à ce qu'il fait, tr. «Oud un dèn fur ez haparchant sellet èr-vad petra a ra.»

  • aparisañ / aparisiñ
    aparisañ / aparisiñ

    v. intr. Apparaître.

    ●(1499) Ca 10a. Apparissaff. g. apparoir. ●(1530) Pm 78 (Tremenuan). An speret glan net drezede / A aparissas hep quet mar / Da try an abestel hegar, tr. «Le Saint-Esprit, pur tel qu'il était, / Apparut sans aucun doute / A trois des aimables apôtres.» ●(1576) Cath p. 12. ez aparissas an eal dezy hac he admonetas da bezaff ferm a constant, tr. «un ange lui apparut et l'exhorta à être ferme et constante.» ●(1621) Mc 114. maz apparissas hon saluer.

    ●(1659) SCger 7b. aparoistre, tr. «apparissa.» ●(1744) L'Arm 14b. Apparoître, tr. «Aparissein.»

    ►[empl. comme subst.] Apparition.

    ●(1880) SAB 234. Ouspen an apparissa a reas Jesus-Christ. (…) ar brassa apparissa, var ur menez e Galilee. ●236. an dec apparissa anavezed.

  • aparisant
    aparisant

    = (?).

    ●(c.1500) Cb 15a. g. apparissement. b. apparisant.

  • aparision
    aparision

    f. Apparition.

    ●(1499) Ca 10a. Apparition. gallice. idem.

    ●(1659) SCger 7b. aparition, tr. «apparition.» ●(1744) L'Arm 14b. Apparition, tr. «Aparition.. neu. f.»

  • aparitoer
    aparitoer

    m. Pariétaire, paritoire.

    ●(1499) Ca 10a. Apparitoer. g. appariteur.

    ●(1633) Nom 86a. Helixene, perdicium muralium, vel muralis herba, vrceolaris, vitrearia, parietaria : paritoire : an apparitoer.

  • apart
    apart

    s. Place de rangement d'une chose.

    ●(1895) GMB 7. Pet[it] tréc[orrois] pop tra 'n i apart chaque chose à sa place.

  • apartamañs
    apartamañs

    f. Appartement.

    ●(18--) PEN 92/78. ne wa na sall na gigin na nep appartamans.

  • apartamant
    apartamant

    m. –où Appartement.

    ●(18--) AID 465. me a ha dam apartamant, tr. «je vais à mon appartement.»

  • apartanañs
    apartanañs

    f. –où

    (1) Appartenance.

    ●(c.1500) Cb 15a. g. appartenance. b. appartenancc.

    ●(1744) L'Arm 14b. Appartenance, tr. «Apartenance.. ceu. f.»

    (2) Appartenance, dépendance.

    ●(1839) BESquil 380. un Damme devot ag er hartér e zas d'er havouet hac e ras dehou un apartenance hé doé toste d'inou. ●(18--) SBI I 240. Na vân na zâl, na kigin, bars an apartanans, tr. «On ne néglige (de fouiller) ni salle, ni cuisine dans les appartenances.»

    ●(1996) CRYK 289. Klasket e' ar Vargodig 'tro an apartenañs, tr. «On chercha Margodig dans toutes les dépendances.»

  • aparteniñ
    aparteniñ

    v. tr. i. Appartenir.

    ●(1838) OVD 160. er péh e aparténe dré justice d'un aral.

  • apel
    apel

    m. Levr apel : abécédaire.

    ●(1919) DBFVsup 3a. livr apél, tr. «abécédaire.»

  • apelasion
    apelasion

    f. Appellation.

    ●(1499) Ca 10a. Appellation. g. idem.

  • apelativ
    apelativ

    m. Appellatif.

    ●(1499) Ca 10a. Appellatiff. g. idem.

  • apeliñ
    apeliñ

    v. tr. d. Épeler.

    ●(1919) DBFVsup 3a. apélein, tr. «épeler.»

  • apell
    apell

    m. –où

    I. Délai.

    ●(1732) GReg 6b. Ne recevoir pas l'absolution, étre differé ou Renvoyé tr. «Cahout appell.» ●260b. Délay d'absolution, tr. «appell.»

    ●(1850) MOY 219. hep nep appel.

    ●(1911) BUAZperrot 54. rei tregont dervez appell d'ezo da c'hellout dont abenn da lakât o bugale da blega da urziou an impalaër.

    II. (droit)

    (1) Appel.

    ●(1732) GReg 43b. Appel, ou appellation, recours à un Juge superieur, tr. «apell. p. apellou.»

    (2) Teurel apell : interjeter, faire appel.

    ●(1732) GReg 44a. Appellant, ante, qui appelle d'une Sentance, tr. «a daul apell vès a ur setançz.»

  • apelladenn
    apelladenn

    f. –où (droit) Sursis.

    ●(1907) PERS 256. kondaonet d'ar maro (...) Superiorez Sant Lazare a c'hellaz kaout evithi un apelladen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...