Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 68 : de gwaskennet (3351) à gwaz-nevez (3400) :- gwaskennet
- gwaskenniñ / gwaskennatgwaskenniñ / gwaskennat
v. intr. Tousser.
●(1827/29) VSA 1322. ar pourf a voasquene. ●(1879) ERNsup 155. gwaskenn, Perros, tousser. ●(1891) RECe xii 272. ann dud o waskenni, evel ma ve custum da glewed, d'ar c'houlz-ze ar bloaz, en ilizou.
●(1906-1907) EVENnot 13. (Priel) Gwaskennat e ra da ginderv Gwilh, tr. «Tousser sérieusement.»
- gwaskergwasker
m. –ion
(1) Fouleur.
●(1732) GReg 429a. Celui qui foule ainsi [la vendange], tr. «Goasqer. p. goasqéryen.»
(2) Oppresseur.
●(1847) FVR 80. Ar gwasker Robespierr. ●271. diskulia he waskerien. ●305. ne c'hortoent nemed ar mare d'en em dizober deuz ho gwaskerien.
●(1910) MBJL 11. enep da Skosiz, o gwaskerien. ●27. ar brezel hir hag euzus o deus Breiziz bet d'ober ouz o gwaskerien. ●(1911) BUAZperrot 754. eur brezel a eneb gwaskerien e vro. ●(1923) LZBt Gwengolo 28. gwasker ar gristenien. ●(1939) KOLM 73. Dalbéh é ma é spi seùel krog er ré goasket énep d'ou goaskerion.
►[empl. comme épith.]
●(1908) BOBL 12 décembre 207/1b. dic'halloud eo an tu gwasker, a-nez truchiri. ●(1908) PIGO II 129. ar Gall suner, ar Gall gwasker. ●(1935) BREI 425/3c. ar gouarnamant nazi gwasker ha trabaser.
(3) Hypocrite.
●(1967) BAHE 52/32. Gwasker(ien) : Tud o kaozeal brav hag o washaat a-hend-all, tud dre zindan.
- gwaskerellgwaskerell
f. –où Presse à imprimer.
●(1744) L'Arm 303b. Presse (…) D'ouvrier & particuliêrement d'Imprimerie, tr. «Goassquerêll. f.» ●Mettre en presse, tr. «Laquad ér ouasquerêll.»
●(1878) BAY 14. goaskerel, tr. «presse.»
●(1907) VBFV.bf 36a. goaskerel, f. pl. eu, tr. «presse (d'imprimerie).» ●(1934) BRUS 276. Une presse d'imprimerie, tr. «ur hoaskerel –leu.» ●(1944) VKST Genver 18. moulet eo bet end-eeun war gwaskerellou ar Vatikan.
- gwaskerellañ
- gwaskereller
- gwaskerezgwaskerez
f. –ioù
(1) Pressoir.
●(1889) ISV 171. flastret en eur pressouer pe en eur voaskerez chist.
●(1938) WDAP 2/104. Eno edo ar waskerez gant he loc'h savet uhel, sistr melen-ruz o redek diouz ar waskadenn a oa enni.
(2) Lakaat ar waskerez =
●(1897) HMV 37. Le jeu favori des femmes était alors de mettre le coz et la goaskérez aux grands gars. Cela se pratiquait ordinairement dans les grandes journées de travail, soit à faire des fagots soit à couper la lande ou écobuer, dans lesquelles les meilleurs gars se trouvaient. Après le dîner ces gens allaeint faire la sieste dans les courtils autour de la ferme ou dans les issues de l'aire à battre ; lorsque les femmes en trouvaient un isolé et dormant bien sur le dos, elles allaient à lui quatre ou cinq et sautaient chacune sur un bras ou une jambe de façon que l'homme ne puisse plus bouger. La cinquième femme déboutonnait alors la culotte et la remplissaiet de terre, de boue ou de bouse de vache ; cela s'appelait laka ar c'hoz et ne faisait pas grand mal au patient, mais l'autre jeu était pire : ici la femme restée libre préparait un gros bâton fendu, puis dans cette fente qu'elle ouvrait avec ses deux mains comme on ouvre un piège elle introduisait les organis «générationis exe pace per hominis». Cela s'appelait lakad ar voaskeres.
- gwaskerezh .1gwaskerezh .1
f. –ioù Atelier d'imprimerie.
●(1927) GERI.Ern 199. gwaskerez f., tr. «atelier d'imprimerie.»
- gwaskerezh .2gwaskerezh .2
m.
(1) Foulage, action de fouler.
●(1732) GReg 429a. L'action de fouler, tr. «goasqérez.»
●(1927) GERI.Ern 199. gwaskerez m., tr. «action de fouler.»
(2) Oppression.
●(1889) ISV 268. ober eur vad bennag d'he vreudeur a c'houzanve eur voaskerez ker cris.
●(1913) AVIE 272. bout e vou goaskereh bras ar er vro.
(3) Imprimerie (métier).
●(1927) GERI.Ern 199. gwaskerez m., tr. «imprimerie.»
- gwasket .1gwasket .1
adj.
(1) Pressé.
●(1499) Ca 94b. Goasquet. g. destrains. ●(1633) Nom 265b. Contusio : contusion : contusion, da lauaret eo vn dra á deu da couezfuiff goude bezaff gouasquet.
●(1982) PPBA 41. (Argol) Foenn gwasket, tr. «Du foin pressé.»
(2) Opprimé.
●(1939) KOLM 73. Dalbéh é ma é spi seùel krog er ré goasket énep d'ou goaskerion.
- gwasket .2gwasket .2
adj. Abrité.
●(1633) Nom 233b. Apricus locus : vn lieu où le Soleil frappe tousiours : vn læch pe en hiny ez squo an eaul bepret ; læch tomm ha gouasquet baradoes an grachet.
●(1659) SCger 102a. lieu ou on est a recoy, tr. «lec'h goasquet.»
●(1876) TDE.BF 234b. Goasked, gouasked, et aussi gwasked, s. m. C[ornouaille], tr. «Abri pendant le mauvais temps. Ce substantif, en Cornouaille, s'emploie parfois à la manière d'un adjectif et possède un comparatif : goasketoc'h. Mont enn eur goasked, se mettre à l'abri. Eul lec'h goasketoc'h, un lieu plus abrité qu'un autre.» ●(1895) GMB 266. pet[it] Trég[uier] goasketoc'h, plus à l'abri.
●(1903) MBJJ 131. en eul læc'h goasked bennag. ●347. muioc'h diriskl, avad, ha muioc'h goasket. ●(1925) BUAZmadeg 141. mont d'an tu all da glask eul leac'h goasketoc'h. ●(1931) FHAB Genver 1. mont d'an ti, el lec'h m'eo sklêr ha gwasket ha laouen en em gaout asamblez. ●(1965) KATR 22. e penn gwasketa euz ar jardin.
- gwaskijenngwaskijenn
f. Lieu abrité.
●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Gwaskijenn, eul lec'h goudor : «Er gwaskijenn e tle kana ar goukou, a-benn bremañ.»
- gwaskingwaskin
voir gwaskon
- Gwaskogn
- Gwaskon
- gwaskon / gwaskingwaskon / gwaskin
m.
I.
(1) Résidus de farine d'avoine trempée.
●(1896) GMB 629-630. pet[it] tréc[orois] ziladur farine d'avoine qu'on met à tremper le soir, et qu'on passe au tamis le lendemain pour faire de la bouillie (les résidus, qu'on donne aux porcs, s'appellent gwaskon.
●(1919) DBFVsup 27a. goaskon (Arg[oad]), tr. «résidu d'une infusion de farine d'avoine.» ●(1931) VALL 589b. résidu pressé, tr. «gwaskon.» ●(1942) ARVR 57/4e. Ar «gwachon» a vez graet eus ar brenn a chom war c'horre an tamouez : hennez n'eo mat nemet da rei d'ar moc'h. ●(1982) MABL I 29. (Lesneven) Gwachin edo pezh 'veze tennet dac'h a' c'herc'h, a' brenn, a' c'hroc'hen, gwachin dac'h a' c'herc'h, gwachin eo an anv 'veze graet… ●(1982) MABL II 75. (Lesneven) gwachin : pell bihan ar c'herc'h, an tammoù grosoc'hik, ar c'hroc'hen, ar brenn dac'h a' c'herc'h. ●(1982) PBLS 17. (Sant-Servez-Kallag) gwaskin, tr. «boules de son d'avoine fermentée que l'on donnait aux cochons.»
(2) local. Jus qui sort du pressoir.
●(1957) PLBR 97. Gwaskon, goaskon, est le mot qui désigne, aux environs de Quimperlé, le jus qui sort du pressoir.
II. Ar bleiz o tebriñ gwaskon ouzh al loar : voir bleiz.
- gwaskonaj
- gwaskonañ
- gwaskonerezh
- gwaskoni
- gwaskus
- gwaspell
- gwastgwast
f./m. –où
(1) Ravage.
●(1790) MG 18. Quemènt-ce ne vir quet ne gouéh er oast é parqueu an dud. ●214. Doué (…) Ean e daul er oast ar ou blæad ; ean e zegass dehai clinhuædeu.
(2) Dégât.
●(1790) MG 75. ur oast benac e arrihue attàu abréd pé dehuehad.
(3) Ar wast a e yec'hed : la ruine de sa santé.
●(1790) MG 416. en dud ag er béd (…) e daul ar en devotion er vlam hag er oast a hé yéhæd revinnét deja é chervige er béd.
- gwastadour
- gwastadurgwastadur
m. –ioù
(1) Dégâts.
●(c.1500) Cb 95a. [goastaff] Unde hec consumptio / onis. g. degastement. b. goastadur. ●g. gasteure / ou destruction. b. goastadur.
●(1732) GReg 257b. Degat, ravage, desolation, tr. «Goastadur.» ●276b. Desolation, ravage, tr. «Gostadur (lire : Goastadur).»
(2) Destruction.
●(1732) GReg 279a. Destruction, tr. «goastadur. p. ou.» ●La destruction de de Jerusalem, tr. «an goastadur eus a guear a Jerusalem.» ●785a. Ravage, tr. «Goastadur.»
(3) Corruption, altération, délabrement.
●(1732) GReg 215b. Corruption, alteration d'une chose, tr. «Goastadur.» ●248a. Decadence, declin, ruine imminente, tr. «Goastadur.» ●249b. Dechet, perte, diminution de prix, de valeur, tr. «goastadur.» ●268a. Deperissement, tr. «Goastadur.»
- gwastaer
- gwastaletgwastalet
voir gwatalet
- gwastañ / gwastiñgwastañ / gwastiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Dévaster, ravager.
●(1499) Ca 94b. Goastaff. g. degaster.
●(1659) SCger 32a. corrompre, tr. «goasta.» ●38a. degater, tr. «goasta.» ●150b. goasta, tr. «gaster.» ●(1732) GReg 215a. Corrompre, alterer la nature de quelque chose, la gâter, tr. «Goasta. pr. goastet. Van[netois] goasteiñ. pr. et.» ●257b. Faire du dégât, tr. «Goasta. pr. goastet.» ●276b. Désoler, ravager, tr. «Goasta. pr. goastet. Van[nnetois] goasteiñ. pr. goastet.» ●295a. Dissiper, consumer, détruire une chose, tr. «goasta. pr. goastet.» ●451a. Gater, ruiner, détruire, tr. «Goasta. pr. goastet.» ●785a. Ravager, tr. «Goasta. pr. goastet.»
●(1876) TDE.BF 261b. Gwasta, v. a., tr. «Ravager, détruire, pillerr, faire des des dégâts.» ●(1889) SFA 88. Ar re-man [an noblanz] drouk braz enn-ho (…) en em lakeaz (…) da voasta an eost dre ma z'eant. ●263. barrou kazarc'h (...) da voasta an eost.
(2) Dépraver.
●(1732) GReg 270a. Depraver, corrompre le goût, les mœurs ou la doctrine, tr. «goasta. pr. goastet. Van[netois] goasteiñ.»
(3) Piller.
●(1732) GReg 723b. Piller, emporter tout ce qu'on trouve, tr. «goasta. pr. goastet.»
(4) Perdre (son temps).
●(1575) M 1159-1164. An amser (…) / Hoguen estym ne gruer, euvt (lire : euyt) he differaff / Hac en vizou (lire : viçou) azgas ouz he goastaff, tr. «Le temps (…) / Mais on ne fait pas de cas pour le négliger, / Et dans des vices odieux, hélas ! en le perdant.» ●1172. Ouz goastaff an amser, da ober gædery, tr. «En perdant à t'amuser, le temps.»
II. V. intr.
(1) (en plt d'une construction) Tomber en décadence, en ruines.
●(1659) SCger 37a. dechoir, tr. «goasta.» ●(1732) GReg 248a. Tomber en decadence, tr. «Goasta. pr. goastet.»
(2) (en plt d'un liquide) Couler.
●(1732) GReg 220b. Couler, se mouvoir avec fluidité, & par une pente naturelle, tr. «Van[netois] goasteiñ.»
- gwastavengwastaven
s. Crème qui se forme sur le lait chauffé.
●(1752) PEll 387. Gwastaven, tr. «Crème légère qui se forme sur le lait doux chauffé, la superficie grasse et blanche de quelques liqueurs.»
●(1876) TDE.BF 261b. Gwastaven, s. f. C[ornouaille]., tr. «La crème qui s'élève à la surface du lait bouilli.»
- gwastell .1gwastell .1
f. gwastilli, gwestell (pâtisserie)
(1) Gâteau.
●(12--) Cqlé f° 60r° [143]. De terra que dicitur Berhal, minot frumenti et tres numni pro carne, minot brac, guastell, non quolibet anno, sed secundo anno, et dimidium multonis ; ad Pascha, torth panis cum ovis suis ; ad Natale Domini, iterum torth panis cum duabus gallinis. tr. « gâteau ». ●(1499) Ca 94a. Goastell. g. gastel pain delie. ●(c.1500) Cb 95a. Goastell. g. gasteau. ●gal. gasteau / ou fouace. b. goastell / pe fouacc. ●(c. 1501) Lv 235/123. goastel gl. libum. ●(1633) Nom 57a. Panis testaceus, artoptitius : tourteau, ou gasteau, pain cuit en four de terre : tourtel, pe gouastel, bara poazet è forn douar. ●57b. Panis subcinericius : gasteau cuit sous les cendres : cuin, pe gouastel poazet dindan al ludu. ●58a. Placenta : gasteau, torteau, fouace : goüastell, tourtell, foüaçc. ●58b. Libum : gasteau : goüastell, cuing.
●(1659) SCger 62a. gasteau, tr. «goastel.» ●150b. goastel, tr. «gasteau.» ●(1732) GReg 451a. Gateau, tr. «Goastell. p. guëstell. Van[netois] goastell. goëstell. pp. ëu.» ●(1744) L'Arm 170b. Gâteau, tr. «Goassteell.. pl. eu.»
●(1929) MKRN 134. Eun devez Soaz ar Vran (…) / A zalc'he en he geol eun tamm goastall.
(2) Gwastell ar rouanez : gâteau pour la fête des rois.
●(1732) GReg 451a. Le gâteau des Rois, tr. «Goastell ar Rouanez.»
●(1924) BILZbubr 39/867. eun tamm gwastell ar Rouane.
(3) local. Grosse galette.
●(1932) BRTG 76. krazet e oè bet dehon, èl d'er réral, goastelleu de geijein get leah trenk pé get leah amonen.
- gwastell .2gwastell .2
f.
I. (agriculture)
(1) Fête, repas de fin de battage & fin de battage.
●(1879) ERNsup 155. Bed e’(r) wastell du-ze ? A-t-on fini de battre chez vous ? Lanv[ollon].
●(1980) MATIF 187. Ar wastell, tr. « c’est la fin du battage, la dernière opération du cycle ».
(2) Pred gwastell : repas de fin de battage.
●(1980) MATIF 187. Le pred gwastell se préparait généralement le soir même du battage auquel voisins et amis étaient conviés.
(3) Bezañ gwastell : avoir terminé de battre.
●(1879) ERNsup 155. gwastell oñ, tout mon blé est battu.
●(1949) LLMM 16/41 (T) *Jarl Priel. A-raok mediñ ec'h on gwastell ! ●(1980) MATIF 187. Gwastell out ?
II. sens fig. Bezañ gwastell : avoir terminé.
●(1866) LZBt Gwengolo 187. Gwastell oc'h, pe oc'h war vean, ne ket 'ta ? ●(1879) ERNsup 155. Te zo gwastell ? Tu n'as rien à faire ? Lang[oat], Pleud[aniel]. ●(1884) LZBt Meurzh 44. Labourerien ann otro Doue, ar misionerien, da laret eo, zo gwastel.
- gwastellenn
- gwastellergwasteller
m. –ion Patissier.
●(c.1500) Cb 95a. [goastell] Jtem hic placentarius / ij. g. qui fait les gasteaulx. b. goasteller / pe fouacer.
●(1732) GReg 451a. Faiseur de gâteaux, tr. «Goasteller. p. goastelléryen. Van[netois] goastellour. p. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 170b. Faiseur de gâteaux, tr. «Goasteellourr.. lerion. m.»
●(1934) BRUS 270. Un pâtissier, tr. «ur goastellour.»
- gwastelliñgwastelliñ
v. intr. (agriculture) Finir de battre.
●(1879) ERNsup 155. gwastelled 'm eus hidi, j'ai fini de battre aujourd'hui, Lanr[odec].
- gwastergwaster
m. –ion Destructeur, ravageur.
●(c.1500) Cb 95a. [goastaff] Jtem hec depopulator / ris. g. gasteur / dissipeur. b. goaster.
●(1732) GReg 215a. Corrupteur, qui altere les choses, tr. «Goaster. p. goastéryen. Van[netois] goastour. p. yon, yan.» ●257b. Celui qui fait du dégât, tr. «Goastaër. p. goastaëryen.» ●276b. Desolateur, qui desole, qui ravage, tr. «Goaster. p. goastéryen. Van[netois] goastour. p. yon, yan.»
●(1876) TDE.BF 262a. Gwaster, s. m., tr. «Pillard ; pl. ien.»
●(1927) CONS 1049. Chapel Sant Erwan ar Wirionez e parrez Tredarzek, e tu dehou d’ar Jeodi dirak kaer Landreger, a zo bet meurbet darempredet gant ar wasterien.
- gwasterez
- gwastetgwastet
adj.
(1) Dévasté, ravagé.
●(1499) Ca 94b. Goastet. g. degastez. l. deuastatum.
●(1732) GReg 451a. Les soldats ont gâté tous le Païs, tr. «Goastet eo oll ar vro gand ar soudarded.»
●(1856) VNA 107. Les grains seront gâtés, tr. «Goastèd-vou en èd.»
(2) (en plt du vin) Poussé, gâté par la chaleur.
●(1732) GReg 746a. Pousse, du vin poussé, tr. «guïn goastet.»
(3) (en plt de nourriture) Altéré.
●(1790) MG 173. ne faut quet rein dehai bihuance goastét.
(4) =
●(1861) BSJ 106. Ur huen goastet ne fehé quet doug fréh mad.
- gwastidigezhgwastidigezh
f. Corruptibilité.
●(1732) GReg 215b. Corruptibilité, qualité des corps qui leur donne des principes de corruption, tr. «Goastidiguez.»
- gwastus
- gwatalgwatal
m. Blessure, mal.
●(1911) BUAZperrot 272. An den santel (...) an en em daolas dirazi var ar glaou beo (...) Henman n'en devoa ket bet an distera gwatal ; e zilhad zoken n'oant ket bet devet.
- gwatalañ
- gwatalet / gwastaletgwatalet / gwastalet
adj.
(1) Crevé par le travail.
●(1916) KZVr 160 - 26/03/16. Gwatalet, tr. «crevé par le travail.»
(2) (en plt d'une récolte) Ruinés.
●(1936) FHAB Eost 300. an eost ivez a zo bet gwatalet kenan. ●(1958) BLBR 113/1. dirag o zachennou ed gwastalet.
(3) Qui a le sang vicié.
●(1869) TDE.FB 805b. Cet homme a le sang vicié, tr. «goatalet eo ann den-ze. T[régor].» ●(1876) TDE.BF 234b. Goatalet, tr. «adj. Qui a le sang vicié.»
- gwaz .1gwaz .1
f. –i
I.
(1) Oie.
●(1499) Ca 91a. Gars pe goaz. iars ou oae. ●95a. Goaz. g. oaee. ●157b. anserulus / li. b. pichon goaz. ●(c. 1501) Lv 232/7. goaz gl. (par erreur) anca (pour auca). ●(1633) Nom 35b. Aues palmipedes, solidipedes : oiseaux qui ont les pieds plats comme vne oye : Eznet perè ò deues ò treït plat eguis gouazy. ●38a. Anser : iars, oye ; goaz, gars.
●(1659) SCger 85b. oison, tr. «pichonnic goaz.» ●87a. oye, tr. «goaz, p. goazi.» ●149b. gars pe goaz pl goazi, tr. «oye.» ●(1728) Resurrection 1848. Oset dimeus ar goay hac ar jer. ●(1732) GReg 684a. Oye, gros oiseau domestique, tr. «goaz. p. goazy, goay. Van[netois] oay. ur oay. p. gouëy.»
●(1847) MDM 402. pe ar goazi pe ar ier var ann ed. ●(1857) CBF 99. Ar gwazi a zo o peuri er prad, tr. «Les oies sont à paître dans le pré.» ●(1899) BSEc xxxvii 150 / KRL 15. Entre Nedelek ha de kentan bla, / Ec'h asten an de paz eur wa, tr. «Entre Noël et le premier jour de l'an, le jour allonge du pas d'une oie.»
●(1902) LZBg Meurzh 86. goeidi, iér spagn, heudi. ●(1906) BOBL C'hwevrer. evel eur vandenn gwayed ! (gwazi). (d'après KBSA 185). ●(1910) EGBT 47. Da waï ha da houidi. ●(1937) TBBN 52. tennet dehi hé lagad get ur goé. (…) é mesk er goéi. ●(1934) BRUS 253. Une oie, tr. «ur oei ; goeidi.» ●(1939) MGGD 60. ar gwazi hag an houidi.
(2) Penn-gwazi : oie.
●(1878) EKG II 151. evel eur penn-goazi mezo.
●(1939) MGGD 60. eur mell penn-gwazi.
(3) Tad gwaz : oie mâle.
●(1915) LILH 5a Gerzu. mat e hues groeit kemér un tad goei meit er houen hon es ni e zo pourfitaploh.
(4) (botanique) Louzaouenn-ar-gwazi : potentille ansérine.
●(1879) BLE 347. Potentille ansérine. (P. anserina. L.) Louzaouen ar gwazi.
II.
(1) Sot, diot, bei evel ar waz : très bête.
●(1870) Itinerer an Tour de France (d’après TKRH 159). Rak e pad o buhez reont ar memes tra / Diroutinet un deiz int sotoc'h 'vit ar wa.
●(1925) DIHU 163/224 (G). Ne soñnan gir p'em dibluant, / Hag é larant : / Bei el ur oué. ●(1927) YAMV 25 A. de Carné. Chom a ri, ker sioul ha tra, evel pa vefes, diot ha bouzar, diot evel eur penn gwazig, ha bouzar evel eur c'hloc'h.
(2) Sant Pêr o tibluañ gwazi // An aelez o tibluañ gwazi : neiger.
●(1955) VBRU 59-60 (T) *Jarl Priel. pa felle d'an aelez vinniget stagañ abred da zibluañ gwazi, hervez ma lavare va zad. ●(1970) BHAF 320-321 (T) E. ar Barzhig. Ha n'eo ket ober sin da goueza a ra an erh (...) nann avat ar hontrol an hini eo, emañ sant Per o tiblua gwazi evid pred braz warhoaz.
- gwaz .2gwaz .2
f. (botanique) Gwaz wenn : tanaisie.
●(1633) Nom 78b. Absinthium scriphium vel marinum, vulgò lumbricorum semen : barbotine, la mort aux vers : an goüatz guen.
- gwaz .3gwaz .3
m. –ed, gwizion Cf. gwersed
(1) Serf, vassal.
●(1499) Ca 94b. Goas. g. serff. ●(c.1500) Cb 88a. [franc] Jtem hic libertus / ti. g. serf afranchy. b. goas francqueat. Jtem hec liberta / te. g. serue afranchie. b. goases francqueat.
●(1659) SC 58. e üisien ha seruicherien. ●(1659) SCger 66a. homme, suiet, tr. «goas, p. guisien.» ●114a. vn suiet, tr. «vr goas p. guisien.» ●122b. vassal, tr. «goaz, p. guisien.» ●150b. goas p. guisien, tr. «suiet.» ●(c.1680) NG 1189. Grouait gueu doh hon (lire : hou) guision. ●(c.1718) CHal.ms i. Ce mari et cette femme sont d'un bon accord. en deen se hace voües a so a vnan, en him oura ar hat quelques uns pretendent qu'il ne faut pas dire en déen se, mais er goas se, si cela est bon ailleurs, Il ne seroit pas bon a Sarzeau ou l'on se sert de goas pour dire un valet. ●(c.1718) CHal.ms ii. Il foule les suiets, tr. «goasquein a ra ré e c'huision, goaset.» ●(c.1718) CHal.ms iii. redeuancier, tr. «goas, goesion, goazet, en hani a delé ranteu.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Valet meüel ; meüelion. seruitour, seruiterion on dit a sarz[eau] goas goazet, et quand il signifie vassal. Il fait au plurier goüizion, ou güizion selon mr de queruignac. ●(1732) GReg 949b. Vassal, ale, tr. «Goas. p. guïsyen. Van[netois] goas. p. guïsyon, guïsyan.» ●(1790) MG 172. ur hrokand, péhani en doai ur goas, hac e lairai é væstr a glei hag a ziheu. ●(1792) HS 53. gouass pe mattéh. ●122-123. Ur gouass e eèl enn devout mui à réson enn unn ocasion benac, eit é vèstre. ●(17--) BSbi 1123. é misq men guizion.
●(1856) VNA 94. Où est allé le domestique ? tr. «Mèn é mé oueit er goas pe mehuel.»
●(1908) DIHU 35/71. Bara fresk ha koed glas / E gas er mestr de vout goas. ●(1910) ISBR 134. Eutru Tinténiag ha vikont Dinan e oé eùé guizion kont Roahon.
(3) par ext. Bezañ ur gwaz da : un as, un champion.
●(1949) KROB 12/11. Glaoda Gerdrañvad a oa bet, en e amzer wella, eur gwaz da jaseal.
(4) Homme.
●(1633) Nom 130b. Andro, andronitis : logis des hommes, la maison aux garçons : logeïs euit an gouaset, ty an paotret.
●(1659) SCger 66a. homme, suiet, tr. «goas, p. guisien.» ●150b. goas p. goaset, tr. «garçon, homme.» ●(1732) GReg 497a. Homme, parlant du sexe masculin, & le distinguant de la femme, tr. «Goaz. p. goazed.»
●(1862) BSH 33. Ebar on c'houand n'antre quet a voerset. ●(1870) GBI II 528. Seis gwas vad n'hi gourrejent ket, tr. «Sept hommes forts n'auraient pu la porter.» ●(1876) TDE.BF 234b. Goas, goaz, gwaz, s. m., tr. «Homme, par opposition à femme.»
●(1907) PERS 78. Etouez ar oazed. ●(1923) ADML 40. ar woazed a ïea diaraog. ●(1934) PONT 27. eur goaz bennak o vont d'an oferen.
(5) Époux.
●(1876) TDE.BF 234b. Goas, goaz, gwaz, s. m., tr. «mari. Une ouvrière dira : va goas, mon mari, et en termes familiers, va hini koz.» ●(1879) GDI 158. groagué en hum glêm ag en tauleu e receuant guet ou goassed. ●(1889) SFA 188. goazed o kuitaat o gragez.
(6) Fermier (qui loue une ferme).
●(1899) BSEc xxxvii 148 / KRL 13. De foar ar Groaz / 'Ra an otro biz d'e waz, tr. «Le jour de la foire de la Croix (14 septembre à Saint-Michel-en-Grèves), le maître fait le doigt (fait de gros yeux) à son fermier.»
- gwaz-dor
- gwaz-gopraer
- gwaz-houarn
- gwaz-korngwaz-korn
m. (technique) Pièce de renfort aux angles d'une porte.
●(1931) VALL 644b. pièce de renfort aux angles d'une porte, tr. «gwaz-korn T[régor].»
- gwaz-nevez