Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 69 : de gwaz-spagn (3401) à gwazhiennad (3450) :
  • gwaz-Spagn
    gwaz-Spagn

    f. (ornithologie) Outarde.

    ●(1744) L'Arm 459b. Outarde, tr. «Goai-Spaignn. f.»

  • gwaze
    gwaze

    m. (agriculture) Pièce qui reçoit le soc de la charrue à avant-train.

    ●(1996) VEXE 265. Ar gwaze.

  • gwazelezh
    gwazelezh

    f. Vassalité.

    ●(1931) VALL 773a. Vassalité, tr. «gwazelez f.»

  • gwazez
    gwazez

    f. –ed Serve.

    ●(c.1500) Cb 88a. [franc] Jtem hic libertus / ti. g. serf afranchy. b. goas francqueat. Jtem hec liberta / te. g. serue afranchie. b. goases francqueat.

  • gwazh .1
    gwazh .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Pire.

    ●(1530) J 234b. Goaz eguyt con patron a rustony, tr. «pires que des chiens, un vrai type de grossièreté.»

    ●(1659) SCger 150b. goaz, tr. «pire.» ●(1710) IN I 137-138. en devise lavaret ar gôms-se pe vouaz egueti, em bise-hi quemeret a berz-vat. ●(1732) GReg 725b. Pire, plus mauvais, tr. «Goaçz.» ●(1744) L'Arm 226a. plus mal, tr. «Goah.»

    (2) Mauvais, mal.

    ●(1908) PIGO II 65. hag a wel breman pegen gwaz eo ar brezel etre breudeur.

    (3) Bout gwazh (ag udb.) : pâtir, se ressentir, être victime (de qqc.).

    ●(1710) IN I 199. un disurz bennâc, peveus a hini e vez vouaz ar païsant. ●(c.1718) CHal.ms iii. Il se ressent des debauches de sa Ieunesse, tr. «goah é es en dibaucheu a yoanctis.» ●(1790) MG 416. Daibrein e rér, ivèt e rér bet-ha bout goah.

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 158. n'en dé quet souéh m'en dé bet goah ag er brézel.

    ●(1903) CDFi août. ne ray burzud ebet ken, ha c'houi eo a vezo gwaz a ze d'eoc'h !… (d'après KBSA 14). ●(1925) SFKH 29. Deustou dehé neoah bout liés hoèh bras ag en droiadeu-sé.

    (4) Nend eo gwazh da : il (me, nous, etc.) faut.

    ●(1741) RO 277. Nen de voas dimp preparin breman hep aretin. ●(1783) BV 302. Nen deuoas dimp etta mont pep hinin de di. ●(17--) BMa 17. Nen deo voas ma friet diguemen ma bugallé, tr. «Il faut donc mon épouse avertir mes enfants.» ●(17--) SP I 319. Nen de was din eta ajisan libramant, tr. «Je n'ai donc pas à craindre d'agir librement.» ●363. Nen de was dimp monet dan Ilis, tr. «Nous n'avons plus qu'à nous rendre à l'église.» ●627. Nen de was dimp eta monet presantamant, tr. «Il nous faut donc aller de suite.» ●(17--) ST 142. N'en de waz d'in monet, tr. «je ferais bien de partir.»

    ●(1850) JAC 52. N'en dê voas demp eta ho renta prisonnier. ●(1850) MOY 295. N'en dê voas din eta mont d'an ifern, allas ! ●(18--) AID 455. Nen deo voas din divisqua va zoalletten, tr. «Autant vaut pour moi me dévêtir de ma toilette.»

    (5) Gwazh a-se : tant pis.

    ●(1900) MSJO 24. va zud a vo kounnar ennho : goas a ze. ●(1902) PIGO I 27. ha gwaz a ze ma na gavomp ti ebed ! ●(1907) PERS 306. goaz a ze evit ar re n'her gouient ket. ●(1911) BUAZperrot 20. Goaz a ze d'ezan ma ya da goll. ●(1921) PGAZ 61. goaz a-ze d'ar gerent o dezo great fall o dever. ●(1929) FHAB Genver 14. gwas-a-se d'al lestr paour a en em gav, dre eno. ●(1957) AMAH 155. ha gwazh a se din ma kave ur fazi bennak, ul lizherenn re, pe ur virgulenn ankounac’haet.

    (6) Ober gwazh eget paouez : ne faire qu'empirer les choses.

    ●(1868) FHB 191/276b. Da lavaret eo, o frotta e rit goas evit paoues. ●(1896) LZBt Meurzh 26. Kaout true deuz Iann fripon e vefe waz evit paouez.

    ●(1912) MELU xi 314. Ober waz évid paouez, tr. «Faire pis qu'omettre, faire ce qu'on aurait dû ne pas faire. Hing.35.»

    (7) Lavarout gwazh eget paouez : dire pis que pendre.

    ●(1913) PRPR 123. Lavaret e vo gwaz evid paouez divar benn danvez eun toullad euz soniou Prosper Proux.

    (8) Mont en-dro gwazh eget paouez =

    ●(1906) BOBL 13 octobre 108/1b. o zeodou fall a ia en dro gwaz evid paouez.

    (9) Gwazh da : malheur à.

    ●(c.1680) NG 167-168. Goueh dim eué, / Pe guemersam biscoueh buhé. ●1838. goueh dimp e ouem ganet.

    (10) Rak aon a wazh : de crainte de pis.

    ●(1732) GReg 725b. De crainte de pis, tr. «Rag aoun a voaçz.»

    (11) Mont a zroug da wazh : aller de mal en pis.

    ●(1732) GReg 725b. Tout va de mal en pis, tr. «Pep tra a ya a zroucq da voaçz.»

    II. Loc. adv.

    (1) A-wazh-da-washoc'h : de pire en pire.

    ●(1896) LZBt Meurzh 31. Ar bersekusion a dalc'h waz-da-wasoc'h.

    (2) Gwashoc'h-gwazh : de pire en pire.

    ●(1896) HIS 31-32. labourat goahoh goah.

    ●(1907) PERS 247. An den yaouank a rea goap, goasoc'h goaz. ●(1911) BUAZperrot 116. e leac'h o habaskât, e gomzou ne rejont nemet o lakât da gounari goasoc'h-goas.

    (3) Gwashoc'h eget gwazh : de pire en pire.

    ●(1867) BSSo 18. Goah eit goah é aranjent doh er hleuèt.

    (4) Gwazh eo se : tant pis.

    ●(1852) MML 200. Ma nan out qet contant ; oaz eo ze.

    (5) Bezañ a-wazh : en pâtir.

    ●(1909) BLYA 100. Hag ar Barz-miliner / Gant se a zo a waz ! ●(1928) BREI 57/1b. ne vefe ket ar vro a-waz.

    (6) Gwazh-ouzh-gwazh : de pire en pire.

    ●(14--) N 1110-1111. Dall ha goallet abaffet ezedou / A het decc bloaz goaz oz goaz eza diff, tr. « Je suis aveugle, infirme, abattu ; / Depuis dix ans cela va pour moi de pis en pis. » ●(1625) Bel [f° 32 v° p. 64]48. ha goude se oz cresquiff ezeont bepret goaz ouz goaz, bede maz vezo deze pardonnet ò pechedou dre an gracc à Doué

    (7) Zo gwazh : qui est pire, hélas. Voir siwazh

    III. Bout gwazh eget ar vosenn : voir bosenn.

  • gwazh .2
    gwazh .2

    f. –ioù, –ier, gwazhegi (hydrologie)

    (1) Ruisseau.

    ●(1066-1081) Cqlé 156 (f° 71r°). Ego groegon filius harnou pecuniae compulsus necessitate decimas meas quas a guoeth ann auallenn usque ad caer strat habebam.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 267). goazz «ruisseau». ●(1499) Ca 95a. Goaz. g. russeau. ●(1576) Gk II 104. hac à nezafu ez scuillont var an ré aral, euel goazyou ves an feunteun à pep gracz, tr. «et de lui se répandent sur les autres, comme des ruisseaux de la source de toute grâce.» ●(1633) Nom 240b. Vena fontis, scaturigo, scatebra, scatebræ : source, surgeon : sourcen, an gouaz ves an feunteun.

    ●(1732) GReg 834b. Ruisseau, tr. «goaz. p. goazyou. goëz. p. goézyou.»

    ●(1849) LLB 39. goehieu kloar. ●1029. avel ur hoeh. ●(1876) TDE.BF 234b. Goas, goaz, s. f., tr. «Ruisseau.» ●(1889) ISV 12. an eienennou-ze a ra ar steriou ha goaziou. ●166. ne voa neuze nemet eur voazig a rede etouez ar guezeri.

    ●(1906-1907) EVENnot 31. (Plouigno) Eur waz a dremen dre ger, tr. «rivière.» ●(1907) PERS 65. eun nebeut guern a hed ar goaziou. ●(1908) PIGO II 64. choselli ar waz ha dizrei an dour el lec'h dounan anezi.

    (2) = (?) Lit de cours d'eau (?).

    ●(1869) FHB 251/335a. an dour o trouzial goustadig o vont gant ar waz.

    (3) Marais, marécage.

    ●(1744) L'Arm 230a. Marécage, tr. «Goah.. goahégui. f.» ●455b. Marais, tr. «Goah.. hégui.»

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 112. é kreiz er hoèdeu hag er hoahegi. ●(1904) LZBg Mae 123. er bodeu spern, er goahegi ha deu vañné ablom. ●(1906) HPSA 45. ou sekour de ziséh er goahiér. ●(1913) HIVR 60. dré er goahiér, er hoedeu pé er lanneu.

    (4) (domaine maritime) Vague.

    ●(1907) AVKA 56. Ar gwajo, bec’h warne, a n-am dôle war ar vag. (...) setu koueet an avel, hag ar gwajou evel kousket. ●122. houl ar gwajo. ●127. ar gwajo folle a zaille spontuz war ar vag.

    (5) (croyance populaire) Les trois vagues.

    ●(1962) TDBP II 21. Na zeuez ket en aot : arru eo an teir gwaz, tr. «ne viens pas à la côte (=près des rochers) : la série des trois grosses vagues arrive.» ●100. Gand an teir gwaz oh arruout n'hallem ket dïaocha on hanod, tr. «à cause des trois (grosses) vagues qui arrivaient nous ne pouvions pas éloigner notre canot du rivage (ou : des rochers). ●197. Na deuez ket en aot : arru eo an teir gwaz, tr. «ne viens pas à la côte (au rivage) : les trois vagues successives arrivent.»

  • Gwazh-ar-Geoded
    Gwazh-ar-Geoded

    hydronyme (ruisseau, Ploulec’h).

    ●(1973) TONA XIX 671/11838. Ruisseau au Sud du Yaudet, Gwaz Ar Geoded.

  • Gwazh-ar-Gouez
    Gwazh-ar-Gouez

    hydronyme (ruisseau, Locquémeau).

    ●(1973) TONA XIX 668/11788. Ruisseau de Locquémeau, Gwaz Ar Gouez, Ruisseau de la Lessive, Pr. : Goué.

  • gwazh-àr-se
    gwazh-àr-se

    adv. & prép.

    (1) Loc. adv. Tant pis.

    ●(1908) NIKO 143. Mé ataù, mar em fariet, goah-arzé ! ●(1912) BOEG 32. Nann, hama goah-arzé !

    (2) Loc. prép. Gwazh-àr-se da : tant pis pour, malheur à.

    ●(1896) HIS 3. Goah arzé d'en nemb e guhou en Eutru Doué doh ur hroèdur.

    ●(1912) AHBT 18. Goaharzé d'en hani / E dremén ar henteu ar bed, é ialh gouli !

  • Gwazh-ar-Skin
    Gwazh-ar-Skin

    hydronyme (ruisseau, Ploulec’h).

    ●(1973) TONA XIX 670/11824. Ruisseau à l'Ouest d'Ar-Gelenneg, Gwaz Ar Skin.

  • gwazh-àr-wazh
    gwazh-àr-wazh

     adv. De pire en pire.

    ●(c.1680) NG 569-570. Mais allas, gouah ar gouah / Eu e ham-ny bamdé. ●(1744) L'Arm 286b. De-pis-en-pis, tr. «Goah-ar-hoah.» ●(1790) MG 203. larèt goah-ar-hoah. ●(1792) HS 150. perpet é hai gouah-ar-ouah. ●(1792) CAg 70. Aveit goah-ar-oah goapale / Jesus hun Roué gùirion.

    ●(1829) CNG 141. En dairvet quis ma péhet hoah / (…) goah-ar-hoah. ●(1861) BSJ 136. huchal e hré goah ar hoah. ●(1896) HIS 139. hudal goah ar hoah.

  • Gwazh-Arc'hant
    Gwazh-Arc'hant

    hydronyme (ruisseau, Caouennec-Lanvézéac).

    ●(1970) BHAF 48. Eur yaouvez, e heuilhjom, Jañig ha me, ruzelenn Gwaz-Arhand, dre prajou fall leun a zour merglet.

  • gwazh-da-wazh
    gwazh-da-wazh

    adv. De pire en pire.

    ●(1825) COSp 200. Quement-cé e gresquai poénieu Jesus hac e vlessai goèh-de-hoèh é inéan.

  • gwazh-dour
    gwazh-dour

    f. Ruisseau.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 267). goacdour, l. scatebra, scaturigo. ●(1633) Nom 240b. Castellum : conduit : vn gouaz dour, counduit. ●246a. Riuus : ruisseau : gouazic dour, gouaz reden.

    ●(1659) SCger 107a. ruisseau, tr. «gouez, ou gouezic dour.» ●(1732) GReg 834b. Ruisseau, tr. «goaz-dour. p. goazyou-dour.»

    ●(1829) CNG 101. Én ur ouah-deur en er stleigeant. ●(1869) FHB 211/11a. Pa zidarz eur voas-dour. ●(1889) ISV 466. me fell din guelet a dost penauz e red ar voas dour a velan du-ze ! ●(18--) KTB.ms 14 p 242. ur waz-dour a oa eno.

    ●(1900) MSJO 20. N'oa nemet eur voas dour o tispartia ho douarou. ●(1907) PERS 217. ar goaziou dour o redek ken flour. ●(1913) ANRO 27. Ar waz dour zo chenchet er rivier ar wasa.

  • gwazh-dre-wazh
    gwazh-dre-wazh

     adv. De pire en pire.

    ●(1818) HJC 87. Er Juiffet e glasquai enta goëh-d'er-oèh (…) ir laquat d'er marhüe. ●347. Mæs er Juiffet-cen e zalhai attaüe goèh d'er oèh. ●inn accuseign goèh d'er oèh.

    ●(1907) BSPD I 211. hudal goéh ter hoéh. ●(1907) BSPD II 143. de gounarein goéh ter hoéh. ●241. de gounarein goah t-er hoah. ●(1921) DIHU 116/207. goah d'er hoah é ha en treu. ●(1931) GUBI 204. en treu e ié hemb arsaù goah-der-hoah. ●(1934) MAAZ 72. Dihun e hra en éned ar ou hluteu, ha kaékal e rant goah der hoah.

  • Gwazh-Melin-Gernegez
    Gwazh-Melin-Gernegez

    hydronyme (ruisseau, Lannion).

    ●(1973) TONA XIX 670/11816. Ruisseau (rive gauche), Gwaz Melin Gernegez.

  • gwazh-ouzh-gwazh
    gwazh-ouzh-gwazh

    adv. De pire en pire, de mal en pis.

    ●(17--) CT Acte II 1225. deut on goas ous goas, tr. «je suis devenu de pire en pire.»

    ●(1931) VALL 442a. aller de plus en plus mal, de mal en pis, tr. «mont gwaz-ouz-gwaz.»

  • gwazh-pe-wazh
    gwazh-pe-wazh

    adv. De pire en pire.

    ●(1896) LZBt Meurzh 31. pep-hini a re waz pe waz d'e.

    ●(1924) NOLU 29. – Mes hui e zalh ataù d'oh hou chonj ? – Goah-pé-goah.

  • Gwazh-Penwern
    Gwazh-Penwern

    hydronyme (ruisseau, Pleumeur-Bodou).

    ●(1973) TONA XIX 694/12161. Ruisseau au fond d'une anse, à l'Est de Krec'h-an-Tantadou, Gwaz Penn-Wern, Ruisseau d'Extrémité-du-Marais.

  • Gwazh-Pont-ar-Veuzenn
    Gwazh-Pont-ar-Veuzenn

    hydronyme, nom de la Douffine à Pont-de-Buis. Voir Doufin.

    ●(1914) ARVG Mae 79. an Doufin, hanvet ive Gwaz Pont-ar-Veuzen.

  • gwazh-red
    gwazh-red

    f. gwazhioù-red (hydrologie) Cours d'eau.

    ●(1732) GReg 834b. Ruisseau, tr. «goaz-réd. p. goazyou-red.»

    ●(1847) FVR 367. Netra na helle derc'hel ar waz red-ze. ●(1866) FHB 86/268a. gouaz-red Cedron. ●(1866) LZBt Gouere 159. pa ve eur rizier pe eur waz-red-bennag da dreuzin. ●(1869) BSGc 20. eur c'houeren pe eur vouaz-red a c'helle da dreuzi heb diezamant. ●(1876) TDE.BF 262b. Gwaz-red, s. f., tr. «Torrent, ruisseau impétueux.»

  • gwazh-val
    gwazh-val

    f. Bief de moulin.

    ●(1938) ARBO iv. en deur é lammein ar er rod-melin hag é strimpein d'er oah-val.

  • gwazh-vor
    gwazh-vor

    f. (domaine maritime)

    (1) Bras de mer.

    ●(1659) SCger 17a. bras de mer, tr. «goaz mor.» ●(1732) GReg 115a. Bras de mer, tr. «goaz-vor. p. goazyou-vor.»

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 68. Er porh-men en dès ur hoah-vour a bedair leàu a hirdæt. ●(1867) BUE 144. en em woalc'hin enn gwaz-vor al Leger. ●(1869) FHB 238/227a. En eur zont euz Callot hag o c'heuil eur vouazic vor a bign en douar, ne gevomp netra var hon hent beteg erruout e bourk Penze.

    ●(1902) PIGO I 6. Sed aman eur waz-vôr hag eur vag warni ! ●(1937) TBBN 15. goèh-mor er Seine.

    (2) Détroit.

    ●(1942) VALLsup 52b. Détroit, tr. «gwaz-vor f.»

  • gwazhad / gwazhiad
    gwazhad / gwazhiad

    f. –où

    (1) Contenu d'un ruisseau.

    ●(1939) MGGD 59. eur wazied dour sklaer. ●(1939) RIBA 32. treuzein ur oahad deur.

    (2) par ext. Flot.

    ●(1903) MBJJ 54. 'Pez a red enne eo eur oazad treo teuzet.

  • gwazheg
    gwazheg

    f. –i, –où, gwazheier Marais, marécage.

    ●(1744) L'Arm 230a. Marécage, tr. «Goah.. goahégui. f.» ●455b. Marais, tr. «Goah.. hégui.»

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 112. é kreiz er hoèdeu hag er hoahegi. ●(1904) LZBg Mae 123. er bodeu spern, er goahegi ha deu vañné ablom. ●goudé hur bout trezet goahegi. ●(1910) ISBR 85-86. gellout e hras derhel pen hir amzér d'er Franked abalamor d'er goaregi (lire : goahegi) e vezé tro ha tro d'er mañné. ●(1913) HIVR 21. kornad Langonet, goarantet mat get goahiér, koedeu bras. ●(1919) BSUF 34. Tuchant dre henteu skosellek ha diblén, tuchant dre er goahiér, er hoédeu pé er lanneu frank ag er vro. ●(1931) VALL 668a. lieu où il y a des ruisseaux (et marécageux), tr. «gwazeg f. pl. –où, –i.»

  • gwazhek
    gwazhek

    adj. Marécageux, plein de ruiseeaux.

    ●(1744) L'Arm 230a. Marécageux, tr. «Goahêc.»

    ●(1931) VALL 668a. (lieu) plein de ruisseaux, tr. «gwazek.»

  • gwazhell
    gwazhell

    f. gwazhilli Terrain où passe un ruisseau.

    ●(1752) PEll 388. Gwazell, terrein où passe un ruisseau qui rend une vallée fertile en pâturages. Ce nom est rare, & se donne aussi à des lieux marécageux abandonnez au gros bétail pour le paturage.

    ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazell, s. f., tr. «Lieu fertilisé par des ruisseaux d'eau courante.»

    ●(1942) VALLsup 64b. Terrain fangeux, tr. «gwazell f. pl. gwazilli (Locronan). Entre Goudelin et Gommenec'h, Côtes-du-Nord, il y a un moulin appelé milin ar Wazell ; Gwazell doit être aussi le nom du cours d'eau.»

  • gwazhenn .1
    gwazhenn .1

    f. –où (domaine maritime) Vague.

    ●(1927) AVZH I 15. en hevelep doare ma oa ar vag goloet a goumou3. 3goajennou. ●29. Ar vag a oa dija e-kreiz ar mor, pilet gant ar goajenou.

  • gwazhenn .2
    gwazhenn .2

    f. –où cf. gwazhienn

    I. (anatomie) Veine, vaisseau sanguin.

    ●(1499) Ca 95a. Goazenn. g. vaine. l. hec vena / e. ●(1557) B I 546. Ha quement goazenn so enn hy / A uoe guenompny disgruiet, tr. «nous avions (…) déchiré toutes les veines de son corps.» ●(1633) Nom 14a. Vena : veine : an gouazen, gouazien. ●Arteria, vena, vena pulsatilis : artere : an gouazen bras. ●176a. Excipulum : vaisseau où le sang coule de la veine : an vessel da reseruiff an goat á deu an gouazen. ●259b. Tabes : l'eticque, ou tisie : an eticq, gouaz en sæchidic. ●263b. Varix : veine de iambe pleine de sang melancholique : gouaz en em gar leun á goat melancolicq.

    II. par ext.

    (1) Veine d'une source.

    ●(1872) ROU 107b. Veine d'une source, tr. «voazenn.»

    ●(1959) BRUD 10/19. Ar wazenn ne ro mui netra ! ●(1961) BLBR 134/22. Gwazienn ar puns koz am-oa kavet.

    (2) Veine d'une carrière, filon.

    ●(1633) Nom 229b. Vena : veine : gouazen douar.

    ●(1732) GReg 950b. Veine d'or, tr. «Goazenn aour. p. goazennou aour.»

    ●(1872) ROU 107b. Veine d'une carrière, tr. «voazenn.»

    ●(1931) VALL 305a. Filon, tr. «gwazenn f. pl. ou.»

    (3) Veine du bois, de la pierre.

    ●(1732) GReg 950b. La veine du bois, tr. «Goazenn ar c'hoad.» ●La veine du roc, tr. «Goazenn ar roc'h.»

    ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazenn, s. f., tr. «Veine du bois, des pierres ; pl. ou.»

    (4) Rayon (de soleil).

    ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazenn, s. f., tr. «rayon, parlant du soleil ; pl. ou.»

    III. sens fig. Ruisseau.

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 213. Ar groaz eo an eienen, an aoter ar voazen a zigas beteg ennomp miritou Jezuz-Krist.

  • gwazhenn-an-deiz
    gwazhenn-an-deiz

    f. Aube, point du jour.

    ●(c.1500) Cb. [mintin] g. aube de iour. b. goazenn an deiz.

    ●(18--) PEN 93/179. meavel goassen an deis atonet.

  • gwazhenn-heol / gwazhienn-heol
    gwazhenn-heol / gwazhienn-heol

     Rayon de soleil.

    ●(1732) GReg 778b. Raion, lueur qui par du corps du Soleil, tr. «goazenn an héaul. p. goazennou an héaul.» ●950b. Veine de soleil, raïon qui passe entre les nuës, tr. «Goazenn héaul. p. goazennou héaul.» ●(1752) PEll 388. Gwazen-heaul, Rayon de soleil.»

    ●(1866) FHB 73/167b. Divar ar beradou dour-ze, goazennou an heol en em zestum evel en eur stroillad. ●(1866) SEV 87. Herodez a lugerne gant ar gwazennou heol a bare war-n-ezhan.

    ●(1904) KZVr Gouere. an avel a davas, ar c'houmoul a zispakas, hag eur wazienn heol a baras. (d'après KBSA 35). ●(1906) KPSA 236. gwazennou diveza an heol.

  • gwazhenn-vor / gwazhienn-vor
    gwazhenn-vor / gwazhienn-vor

    f. (domaine maritime)

    A. Bras de mer.

    ●(1659) SCger 150b. goazen mor, tr. «bras de mer.» ●(1732) GReg 115a. Bras de mer, tr. «goazenn-vor. p. goazennou-vor. goazyenn-vor. p. goazyennou-vor.»

    ●(1866) FHB 78/202a. ez eas dre eur voazen vor tro distro dre voasc ar c'herreg. ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazenn-vor, s. f., tr. «bras de mer, canal naturel que la mer a formé ou envahi.»

    ●(1903) MBJJ 347. e-maez euz he goazien-vor. ●(1914) ARVG mae 81. Gwazien-vor, brec’h-vor, en galleg : bras de mer, estuaire.

    ►absol.

    ●(1903) MBJJ 59. eman o vont er oazien en em gav enni a-gevred daou dour, dour ar mor Tyrenien ha dour ar mor Yonien.

    B. Appellatifs. Gwazhienn-vor-Landreger.

    ●(1914) ARVG Mae 79. Ar Yeodi...hag ar Gindi...en em gav dirak Landreger ; ac’hane d’ar mor ar ster a zo hanvet Gwazien-vor Landreger.

  • gwazhenn-zour / gwazhienn-zour / gwazhienn-dour
    gwazhenn-zour / gwazhienn-zour / gwazhienn-dour

    f. (hydrologie) Cours d'eau.

    ●(1874) FHB 483/104a. Edo en em gavet gand ar voazenn zour a zired diouc'h Lanrial ha milin St-Jorj.

    ●(1905) IVLD 13. Kement goazen zour a zo e Lourd e deuz he hano. ●(1911) FHAB Mezheven 140. eur voazennik dour o tiskenn. ●(1911) BUAZperrot 429. ar wazenn-zour a red a dreuz ar prajeier. ●(1913) PRPR 9. eur wazien dour, he hano an Douranik, en em daol pemp-kant kammed ahano en Aven. ●(1915) MMED 53. Eur voazen zour a ioa dirak an toull roc'h.

  • gwazhennad
    gwazhennad

    f. –où Veine d'une carrière. cf. gwazhiennad

    ●(1872) ROU 107b. Veine d'une carrière, tr. «Vouazennad.»

    ●(1931) VALL 305a. Filon, tr. «gwazennad f. pl. ou.» ●(1935) ANTO 151. peogwir ez omp war eur wazennad mein-glas.

  • gwazhennañ
    gwazhennañ

    v. tr. d. Veiner.

    ●(1931) VALL 449a. marbrer de veines, tr. «gwazenna.»

  • gwazhennek
    gwazhennek

    adj. Veineux, veiné.

    ●(1732) GReg 950b. Veineux, euse, ou veiné, ée, tr. «goazennecq.»

    ●(1931) VALL 449a. marbré, tr. «gwazennek.»

  • gwazhennus
    gwazhennus

    adj. Plein de veines.

    ●(c.1500) Cb 95a. [goazenn] Jtem venosus / a / um. g. plain de vaines. b. goazennus.

    ●(1732) GReg 950b. Veineux, euse, ou veiné, ée, tr. «Goazennus.»

    ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazennuz, adj., tr. «Rempli de veines, parlant du bois, des pierres, etc.»

  • gwazhiad
    gwazhiad

    voir gwazhad

  • gwazhiañ / gwazhiñ
    gwazhiañ / gwazhiñ

    v. tr. d. Irriguer.

    ●(1872) ROU 90b. Faire des irrigations. L'Avent en est l'époque, tr. «en Asvent eo gouazia ar prajou.»

    ●(1902) PIGO I 100. Per (...) a zonje (...) er prajo 'oa da wazian. ●(1919) DBFVsup 27a. goahein, v. n., tr. «creuser un lit aux eaux.» ●(1937) DIHU 315/336. Laret e vè meur a huéh rigolennein met er gir brehonek anaùet e zo goèhein.

    ►absol.

    ●(1933) ALBR 46. eur bonn bet diblaset o wazia.

  • gwazhied
    gwazhied

    pl. gwazhienn

  • gwazhied-lañset
    gwazhied-lañset

    f. (pathologie) Entorse.

    ●(1938) WDAP 2/123. (Pleiben, Gwezeg, Ploudiern) Gwazied-Lañset, hano gwregel, liester Gwaziedou-Lañset. Gweadenn-droad (hervez Vallée). Skoueriou : Gwazied-lañset en deus graet en e droad. Ne c'hell ket bale abaoe ma en deus graet eur wazied-lañset.

  • gwazhienn
    gwazhienn

    f. gwazhied, gwazhioù, gwazhi, gwizhi. cf. gwazhenn

    I. (anatomie)

    (1) Veine, vaisseau sanguin.

    ●(1557) B I 394. Maz yeno gant poan hac anoaz / Quent euit henuoaz da goazy, tr. «si bien qu'avant cette nuit tes veines se glaceront de peine et d'angoisse.» ●459. Ne mano enn hy goazyen / Na vezo a crenn dispennet, tr. «il ne restera veine dans son corps qui ne soit déchirée entièrement.» ●569. Oll he corff noaz gruet poaz hac he goazy, tr. «brûlez son corps nu et ses veines.» ●(1612) Cnf 27a. ez eo poazet ha losquet dorn an Chalony bedez on Ascorn hac an goazyet, dré an tomder ves à dorn an Sant. ●(1633) Nom 14a. Vena : veine : an gouazen, gouazien. ●21b. Iecinoris fibræ : les petites veines ou filets du foye : an goüaziedigou munut á vez voar dro an eü. ●274a. Varicosus : qui a les veines des cuisses enflées de sang melancholique : vnan en deus gouaziet ez diuuorzat couezuet á goat melancolicq.

    ●(1659) SCger 123a. veine, tr. «goazien p. goazi ou iet.» ●150b. goazien p. goaziet, tr. «veine.» ●(1688) MD I 18. ar goat eus e g'hoaziat. ●(1710) IN I 309. etre an nervennou hac ar gouaziet. ●(1732) GReg 950b. Veine, vaisseau qui contient le sang, tr. «Goazyenn. p. goazyennou, goazyed. Van[netois] goayen. p. goayed. goéhyen. p. goéhyed, goéhyad.» ●(1787) BI 223. scontet què ne sclassai é oaid enn é oüaheyat. ●(1792) BD 517. men ya da deurl ma lans ebars es goasio, tr. «Je vais pousser ma lance dans tes veines.»

    ●(1849) LLB 1207. Ar é vruch é huéler ol é hoehiad bolzet. ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazienn, s. f., tr. «Veine du corps des animaux ; pl. gwazied.»

    ●(1900) KEBR 16. Ar gwazied, tr. « Les veines ». ●(1908) PIGO II 170. keit m'o devo eur berad gwad 'n o gwaziou. ●(1909) KTLR 214. guelet a raan e ma va goad o redek digemesk en da goazied. ●(1977) PBDZ 658. (Douarnenez) gwazhienn, gwizhi, tr. «veine (vaisseau sanguin).» ●(1963) LLMM 99/264. war o c’hof-kar distumet gand gwaziet koeñvet ha seul ma taoulamment.

    (2) Nerf.

    ●(14--) N 1897-1899. Ma merch ma man e drouc abri / (…) / Ha glisi en ho goasiet, tr. «Ma fille, mon fils (sont) en mauvais étant, / (…) / Et la crampe est dans leurs nerfs.» ●(1530) Pm 155. Dan tut loffr goude nech ez renthe ho iechet / ha dan re paralisi yuez ho goazyet, tr. Herve Bihan « Aux lépreux, après (leur) douleur, il rendait la santé, / Et aux paralytiques aussi les nerfs. »

    ●(c.1656) VEach 84. perclus ames hé breac'h cleiz, hac ames hé garr dehou, dré mazoa diberret (lire : diverret) ar goaziet anezi. ●(1659) SCger 30b. contraction de nerfs, tr. «deuerradurez ar goaziet, pe goezi.»

    ●(1876) TDE.BF 262b. Gwazienn, s. f., tr. «nerf du corps des animaux ; pl. gwazied.» ●(1889) ISV 175. Adrien Judeaux, eus a Vessac, en escopti Roazon, a voue scoet gant eur c'hlenvet pehini a ziverras he oll voaziet.

    (3) Tendon.

    ●(1633) Nom 14a. Tendo : tendons : an gouaziet perè en em asten.

    II. Veine d'une carrière, filon.

    ●(1938) IABB 99. La veine, tr. «ar ruskenn, ar waienn ou ar wazienn.»

    III.

    (1) Kaout gwad en e wazhied : voir gwad.

    (2) Ruilhal gwad gad en e wazhied : voir gad.

  • gwazhienn-c'hros
    gwazhienn-c'hros

    f. (pathologie) Varice.

    ●(1958) BAHE 15/23. ar gwad sac'het en e zivc'har gwriet a wazhied gros.

  • gwazhienn-dour
    gwazhienn-dour

    voir gwazhenn-zour

  • gwazhienn-laezh / gwazhienn-al-laezh
    gwazhienn-laezh / gwazhienn-al-laezh

     f. (anatomie) Veine laitière.

    ●(1996) VEXE 218. Une vache qui donne beaucoup de lait se reconnaît au moins à deux signes : l'intérieur de ses oreilles est sale : «On y trouve du jaune», et l'artère visible sous le ventre (gwazienn al lêz) doit être bien saillante.

  • gwazhienn-veud / gwazhienn-ar-meud
    gwazhienn-veud / gwazhienn-ar-meud

    f. (anatomie) Artère du pouls.

    ●(1732) GReg 746a. Pous, agitation du cœur, battement de l'artere, tr. «ar pouls eus a voazyen ar meud. taulyou goazyen ar meud.»

  • gwazhienn-vor
    gwazhienn-vor

    voir gwazhenn-vor

  • gwazhienn-vras
    gwazhienn-vras

    f. (anatomie) Artère.

    ●(1744) L'Arm 17b. Artère, tr. «Goahïenn vrass… ïatt vrass. f.»

    ●(1900) KEBR 16. Eur wazien-vraz, tr. « Une artère ».

    ►

    ●(1957) BRUD 1/107 (K) Yeun ar Gow. Diskaret e oa bet Frañseza Stervinou gant eun taol-gwad, freget eur wazied vras enni, moarvad ha torret neudennou he halon, ha ne zaleas ket da vervel.

  • gwazhienn-zour
    gwazhienn-zour

    voir gwazhenn-zour

  • gwazhiennad
    gwazhiennad

    f. –où Veine d'une carrière.

    ●(1938) IABB 99. Le contenu de la veine, tr. «ar waiennad ou ar waziennad.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...