Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 84 : de gwikadell (4151) à gwiluze (4200) :- gwikadell
- gwikadenngwikadenn
f. –où
(1) (en plt de qqn) Leuskel ur wikadenn : dire mot.
●(1955) STBJ 40. Hogen ne laoskjont ket ur wikadenn hag e yajont o-daou diwar-wel e-barz ar c'hoad, didrouz ha mezek. ●118. Hogen, daoust d'ar c'hoant am boa da skrijal, ne laoskis ket eur wikadenn, rak nec'h am boa da lakaat muioc'h a zroug da vont em zad. ●118. ne laoskas ket eur wikadenn [ar paotrig], daoust d'an droug am boa lakeet da vont ennañ.
(2) Piaulement de poussin.
●(1951) BLBR 39-40/20. Gwir eo n'o doa ket re a amzer da selaou gwikadennoù.
- gwikal / gwikatgwikal / gwikat
v.
I. V. intr.
(1) (en plt des oisillons) Piauler.
●(1659) SCger 153a. guicat, tr. «faire du bruit comme les poussins.»
●(1931) VALL 557a. Piailler (oiseaux), tr. «gwikal, gwikat.» ●(1951) BLBR 39-40/20. al laboused dibreder o wikal e-kichen o mamm.
(2) (en plt de qqn) Dire mot.
●(1905) HFBI 236. an hini cos ne gouikas ket ken. ●(1913) FHAB Ebrel 102. den ebet ken ne grede gwikal dirag Fontanella. ●(1931) FHAB Eost 284. Den ne grede gwikal na sevel e vouez. ●(1933) KANNkerzevod 78/12. An aotrou mer ne gredas ket vikal.
(3) Gwikal da ub. : dire qqc. à qqn.
●(1905) HFBI 144. né dévoa ket crédet gouikal d'hé zad.
II. V. tr. d. [au négat.] Gwikal (ger, grik) ne dire mot.
●(1928) FHAB Ebrel 123. ne gredas ket ar manac'h gouikal ger ebet ken ! ●(1935) CDFi 11 mai. Arabat d'eomp gwikal ger ebet eus an darvoudig. ●(1939) MGGD 46. Den ne wikas grik d'ar roue.
- GwikanoùGwikanoù
voir Plouganoù
- GwikarGwikar
n. de l. Plougar.
(1) Gwikar.
●(1847) MDM 191. mestr-mevel en eun tiegez kaer en Guikar. ●(1878) EKG ii 105. Ha n’euz ket breman anezho e Plouvorn, e Guikourvest, e Guikar, e Bodiliz, ha zoken marteze e Landivicho ? ●(1879) BMN 323. Fanch Pichon, euz Guicar.
●(1906) BOBL 21 juillet 96/3d. Potred Gwikar. ●(1950) KROB 22/11. Soaz, avat, ganet e Guikourvest, a zo chikolodenn, evel, merc’hed Guikar.
(2) Plougar.
●(1847) FVR 142. Kredi a rann ez eo hini Persoun Plougar.
●(1915) HBPR 80. An dud en em denne oll da Blougar ha da Sant-Dener. ●(1974) ISHV 160. Ur paouez a rejont e Plougar.
- gwikefregwikefre
f./m.
(1) Machine.
●(1879) ERNsup 155. gwikefre, gwikhefre, f. machine, Trév[érec].
●(1920) MVRO 58/1b. Guikefreou (appareils) ispisial a zo evit reseo ar gwagennou-ze.
(2) Chose singulière.
●(1879) ERNsup 155. gwikefre, gwikhefre, f. chose singulière, Trév[érec].
(3) Installation.
●(1879) ERNsup 155. gwikefre, gwikhefre, f. installation, Trév[érec].
(4) Homme original.
●(1879) ERNsup 155. eur gwikefre, gwikhefre, m. un original, un drôle d'individu, Trév[érec].
- gwikefreañ
- GwikellevGwikellev
n. de l. Guicquelleau (ancienne paroisse, Le Folgoat).
●(18--) MILg 230. ha lod all a Vikelle.
●(1921) PGAZ 18. ha Maner Penmarc’h e kichen Guic’helle. ●(1931) FHAB Meurz/114. kement-se a weler e Gwikelle, e kichenik ar Follgoad. ●(1943) VKST Mae/Mezheven 272. ar Follgoad a oa stag ouz parrez Elestreg, anvet c’hoaz Gwikello kerkent hag ar XVIIet kantved.
- gwikez
- GwikourvestGwikourvest
n. de l. Plougourvest.
(1) Gwikourvest.
●(1867) BBZ III 276. Ho mereurien a Wigourvez. ●(1878) EKG ii 4. gand paotred Plouvorn, tud va bro, ha re Guikourvest. ●105. Ha n’euz ket breman anezho e Plouvorn, e Guikourvest, e Guikar, e Bodiliz, ha zoken marteze e Landivicho ? ●(1890) MOA 24a. Guikourvest.
●(1930) TLK III III-IV. e oa hanvet da gure e Gwikourvest. ●(1950) KROB 22/11. Soaz, avat, ganet e Guikourvest, a zo chikolodenn, evel, merc’hed Guikar.
(2) [Toponymie locale]
●(1923) FHAB Mezeven 6/213. Coat-meur, e Gwikourvest.
- gwilajgwilaj
voir gwelaj
- gwilar-gwilar-
voir gwiler-
- gwilatgwilat
voir gwelat
- gwilbrikingwilbrikin
m. Vilebrequin.
●(1633) Nom 196b. Terebellum : vibrequin, villebrequin : lizbricquin, guilbricquin, libriquin.
- gwilc'hadurgwilc'hadur
m. Clignement.
●(1732) GReg 173b. Clignement, mouvement de la paupiere de l'œil qui se ferme à demi, tr. «cüilc'hadur.»
- gwilc'hañ / gwilc'hatgwilc'hañ / gwilc'hat
v.
(1) V. tr. d. Cligner.
●(1659) SCger 26b. cligner les yeux, tr. «quilc'hat, pe guilgat, an daoulagat.» ●168a. quilgat, tr. «cligner les yeux.» ●(1732) GReg 173b. Cligner, fermer l'œil à demi, tr. «Cüilc'hat an daoulagad.»
●(1876) TDE.BF 273a. Gwilc'hat, v. n., tr. «Cligner de l'œil.» ●345a. Kilc'hat, v. n., tr. «Cligner de l'œil.»
●(1914) DFBP 55b. cligner, tr. «Gwilc'hat.»
(2) V. intr. Loucher.
●(1876) TDE.BF 273a. Gwilc'hat, v. n., tr. «loucher.»
●(1922) FHAB Ebrel 113. gwilc'ha, tr. «loucher.»
- gwilc'hatgwilc'hat
voir gwilc'hañ
- gwilc'hata
- gwilc'her
- gwilc'herez
- gwilchadurgwilchadur
m. Action de faucher l'herbe.
●(1732) GReg 928b. Tonture des herbes d'un pré, tr. «Güilc'hadur (lire : Güilchadur).»
- gwilchatgwilchat
v. tr. d. Tondre (l'herbe).
●(1499) Ca 105b. Guilchat ha guilcher vide in tousaff.
●(1732) GReg 928a. Tondre l'herbe des prez, tr. «Guïlc'hat ar guéaud. guïlc'hat ar prajou (lire : guïlchat).»
●(1931) VALL 743a. Tondre ; l'herbe, tr. «gwilchat.» ●(1967) BAHE 52/32. Gwilchat ed = divegañ ed. Awechoù e vez lakaet ar saout da wilchat an ed pa vez re zruz.
- gwilcher
- gwilcherez
- gwildro
- gwildronetgwildronet
adj. Entortillé.
●(1929) MKRN 113. En em bako a ra kloz e roued vras pesketerien Gourin, guildronet en-dro d'hon egiz eur vailhurenn, tr. «Il l'emmaillotte aussi bien que possible dans le grand filet des pêcheurs de Gourin.»
- GwilenGwilen
hydronyme Ar Gwilen : La Vilaine (embouchure à Arzal, 230 km de long).
●(1548) Cco 65. le vinain.
●(1910) ISBR 8. Pelloh é ma er Vilén, en hiran a vreheu-mor er hreisté. ●(1914) ARVG Mae 74. Aber ar Vilen. ●(1931) FHAB Genver 24. E Breiz n'eus ket nemeur a holenegou nemet e kosteziou Bro-Rez ha Gwenrann, etre aberiou ar Wilen (stêr Roazon) hag al Liger (sêr Naoned). ●(1942) ARVR 98. Teir gwazh a zo ouzh hec’h ober : ar Galañch, ar Wilen hec’h-unan. ●(1943) TNKN 17. ar Wilen. ●(1943) HERV 102. Ne deo ket ar Wilen, e Roazon da vihana, eur ster goant tamm ebet. ●(1962) GERV 89. war c’hlann gleiz ar stêr Wilun. ●(1970) BHAF 266. med mond ez afen war ma fenn er Wilen. ●(1971) LLMM 147/276. E Bro-Naoned, er Me, - ar c’hornad-bro ec’hon etre genou ar Wilun hag harzoù Anjev.
- gwilergwiler
f. –ioù Place publique, issue de village.
●(1732) GReg 24b. L’aire d’une Ville, ou, d’un Village, place unie au dedans, ou, au dehors, tr. «Vilér. p. Viléryou.» ●549a. Issuë, sortie d’un village, espace attenant au village, tr. «guïlar. p. guïlaryou. guïlær. p. guïlæryou. ar vilar. ar vilær.»
●(1872) ROU 95b. Place au milieu d’un village, tr. «villar.» ●(1876) TDE.BF 273a. Gwiler, s. f., tr. «Place publique d’un hameau, d’une bourgade, lieu où s’assemblent les enfants pour jouer.
●(1928) FHAB Kerzu 445. c’hoari a ray boulou er vilar da zul.
- Gwiler-KernevGwiler-Kernev
n. de l. Guiler-sur-Goyen.
(1) Gwiler.
●(1890) MOA 21a. Guiler (Blogastell).
(2) [Toponymie locale]
●(1997) CHBI 399. Youenn ar Goaer deuz a Belle, / Ho kwreg 'zo 'r hraoun hag hi krouget.
- Gwiler-LeonGwiler-Leon
n. de l. Guilers.
●(1656) VEach 149. à parres Guiler, en escopti Leon. ●150. en Ilis Guiler.
●(1865) FHB 38/303a. E parrez Guilers e kichen Brest ez eus lakeat, n’eus ket pell, eun daolen peintet gant an Aotrou Barret. ●(1877) EKG I 111. hano persoun Guipavas, persoun Plabennec, kure Guilers, kure Ploumoger, kure Lanrivoare, etc... ●(1890) MOA 21a. Guiler (Vrest).
●(1904) KANngalon Du 261. Enn eur miz pe var dro o deuz laeret ilizou Gouesnou, Guilers, Lokournan, Milizac, Vourc'h-Ven, Guipronvel, Guitalmeze, Kerber-Brest, Recouranz-Brest, Loc-Maria Plouzane, Sant-Sebastian e Loc-Maria, hag Itroun Varia Trezian e Plouarzel.
- gwilerenn
- gwilgadurgwilgadur
m. Clignement.
●(1732) GReg 173b. Clignement, mouvement de la paupiere de l'œil qui se ferme à demi, tr. «Güilgadur.»
- gwilgat
- GwilhGwilh
n. pr. (diminutif de Gwilherm)
(1) Guillaume.
●(1906) BOBL 07 avril 81/3d. Hon c'henvreur Gwill ar C'horfek.
(2) Gwilh (gozh) : surnom du diable.
●(1964) KTMR 34. eur bannah dour benniget war benn Gwill. ●(1970) BHAF 180. Gwill goz a oa aze ’vat. ●(1980) MATIF 101. Ce qu’il a devant lui c’est Gwill, le vieux Gwill, le Diable en personne qui se moque de lui.
- Gwilhamod / GwilhemodGwilhamod / Gwilhemod
n. pr.
●(c.1687) VEach [51]. Iann map da Rolland Pherlicot, ha da Fiacra Guillemot ames à parres Plouhà à Escopti Sant Briec, oaget hep quen à chuezec mis, var tro gouel ar Madalen, er bloaz 1630.
- Gwilhaouig
- Gwilhemed
- GwilhermGwilherm
n. pr. Guillaume.
●(1659) SCger 153a. Guillerm, tr. «Guillaume.» ●(1732) GReg 481a. Guillaume, tr. «Guïlherm.»
●(1855) MAV 46. Paol ha Gwilherm edo o vale breac'h ha breac'h. ●(1866) LZBt Du 204. Nebeut goude ec'h ee mestr Gwillarm war he du kentan.
●(1911) BUAZperrot 292. Goasa pez a oue, Gwilherm, pa bareas, a gouezas en e bleg koz.
- GwilhoùGwilhoù
n. pr. Diminutif hypocoristique de Gwilherm.
(1) Guillaume.
●(1659) SCger 153a. Guillou, tr. «item.» ●(1732) GReg 481a. Guillaume, tr. «guïlhaou. guïlhou.»
●(1847) FVR 275. Gwillou Petoun, Kure e Kerlouan. ●(1885) ARN 29. Loup. – Br. Bleiz ou Blei. Arg[ot] Gwilloïk, diminutif de Gwillo (Guillaume). ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100b). Savet he deus ar paotr Gwilhou, / Ar responter oferennou.
●(1942) DADO 20. Eur chimikenn ac’h eus ezomm, Gwilho ?
(2) Surnom du loup.
●(1732) GReg 29b. güillou ar bleiz. güillaoüic ar Bleiz.
●(1834-1840) BBZcarn I 126a. me ve diguet ghenoc’h guillou en defe o debet / de boet, tr. « Si Guillaume-le-loup était arrivé, il t’aurait mangé / A son repas ! » ●(1836) FLF 3. Var ar fæt e tigouez Guillou : / Näoneq e voa, hac o clasq fret. ●(1878) SVE 138-139 n° 902. Mar vez Guillou, ra-z-i pell dre sant Herve, tr. « Si tu es Guillou, par saint Hervé, va-t-en. »
●(1909) SAIH 29. Mar vezez gwilhou, ra zy pell, en han’ Doue !, tr. « Si tu es loup, va-t-en loin au nom de Dieu ! » ●(1924) ZAMA 22. Gwilhou ar Bleiz paket gantañ e lost e-barz ar griped.
(3) local. Gwilhoù Rous : surnom du loup.
●(1882) SVE 223-224note. Guillou Rous, Guillaume Le Roux, est le nom poétique du loup.
(4) local. Gwilhoù Rous : glouton.
●(1882) SVE 223-224note. Guillou Rous (…). Comme synonyme de glouton, on le donne aussi aux habitants du Cap-Sizun qui, loin de le répudier, apprennent à leurs enfants à en tirer jactance.
- gwilhoù
- gwilhouzgwilhouz
m. Barde itinérant, comédien, jongleur.
●(1499) Ca 18b. Barz. g. menestrier. l. hic mimus / mi. Jtem vide in iangler. Jtem hic mimologus / gi. Jtem hoc minologium. gii b. guilloux. ●105b. Guillous vide in barz. ●(c. 1500) Cb 17b. Barz. g. menestrier. l. hic mimus / mi. Jtem vide in iangler. Jtem hic mimologus / gi. Jtem hoc minologium. gii b. guilloux. ●101b. Guillous vide in barz.
- gwilifrenngwilifrenn
voir poulifrenn
- gwilioudgwilioud
m. –où
(1) Accouchement, enfantement.
●(1499) Ca 102b. Gueleuout. g. couche iesine. ●(1633) Nom 13a. Puerpera : femme accouchée, gisante : gruec en guilyout.
●(1659) SCger 153a. guiliout, tr. «accouchement.» ●(1732) GReg 9a. Accouchement, enfantement, tr. «Güilyoud. Güeleoud. Van[netois] Gulvoud.» ●(1744) L'Arm 5b. Accouchement, tr. «Gulevoutt.. gulevoudeu.» ●(1774) AC 2. ar guilioud difficil pe labourus, tr. «le [accouchement] difficile ou laborieux.» ●(17--) TE 341. en eu-uguêntvèt-dé goudé ou gulevoud diar ur pautr.
●(1821) SST 38. arlerh hou gulvout. ●(1824) BAM 317. ar graguez yaouanc abars o c'henta guilloud.
●(1930) KANNkerzevod 46/15. Ar gwroagez a ve poaniet en o guilioudou.
(2) Bezañ e gwilioud : être en couches.
●(1659) SCger 3a. femme en couche, tr. «grec e guiliout.» ●(1732) GReg 219a. Etre en couche, tr. «beza ê güilyoud. beza ê guëleoud. Van[netois] bout ê gulvoud. Treg[or] beañ eñ gouïlyoud.»
●(1838) OVD 119. Ur gueah vam é gulevoud e souffre gloès hilleih.
(3) Sevel a wilioud : relever de couches.
●(1732) GReg 219a. Relever de couche, tr. «Sevel a vilyoud.»
- gwilioudergwiliouder
m. –ion Accoucheur.
●(1774) AC 2. Besa e seus guiliouderien, tr. «Il est des accoucheurs.»
●(1876) TDE.BF 273b. Gwiliouder, s. m., tr. «Accoucheur ; pl. ien.»
●(1914) DFBP 5b. accoucheur, tr. «Gwiliouder.» ●(1931) VALL 6a. Accoucheur, tr. «gwiliouder.» ●(1955) VBRU 94. Diouzh klevout ar gwiliouder.
- gwiliouderez
- gwiliouderezh
- gwilioudet
- gwilioudiñgwilioudiñ
v. tr. d.
I. (en plt de l'enfant)
(1) [sujet : accoucheur] Mettre au monde.
●(1774) AC 67. mar bes eun eil buguel e guiliouder anesan, tr. «S'il y avoit un second enfant, on en feroit l'accouchement.»
(2) [sujet : femme enceinte] Accoucher de.
●(1659) SCger 153a. guilioudi, tr. «accoucher.» ●(17--) TE 51. En drebad-ce é varhuas Rachel é hulévoudein Benjamin.
►absol.
●(1732) GReg 9a. Accoucher, enfanter, tr. «Guïlyoudi. pr. guïlyoudet.» ●Elle a accouché, tr. «Guïlyoudet he deus.» ●(17--) SP I 484. dech da weleoudi. ●(17--) TE 144. É ouhé (…) e ulevoudas, hac e varhuas ar en tache.
●(1857) CBF 76. gwilioudet e deuz, tr. «Elle est accouchée.»
●(1913) AVIE 9. Élizabet e oé deit hé hours dehi de hulvoudein. ●(1924) BILZbubr 37/812. En ampoent ma wilioudas Izabel.
II. Accoucher (une femme).
●(1732) GReg 9a. Accoucher une femme avant terme, tr. «Guïlyoudi ur c'hrec qent he amser, ou, diaguent he zermen.» ●(17--) TE 64. hac e ordrénas d'er Mameu-Dieguês péré e yai d'ulevoudein er grouaguê Hebrus, mouguein ol er bautrèt quentéh èl ma vezènt gannét.
●(1857) CBF 76. Piou en deuz gwilioudet anezhi ? tr. «Qui l'a accouchée ?»
III. Sav a wilioudiñ : relevailles.
●(1882) BAR 65. Pa oe deuet ab amzer ma tlei ar Verc'hez Vari ober he sao a ouilioudi, pe amzer ar Burification.
- gwiliouri
- gwiluzegwiluze
(botanique) Vaciet.
●(1876) TDE.BF 273b. Gwiluze, s. m., tr. «Nom donné en quelques lieux au vaciet, plante sauvage et bulbeuse ayant de l'analogie avec la hyacinthe.»