Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 83 : de gwichez (4101) à gwikad (4150) :- gwichezgwichez
f. Guichet de confessionnal.
●(1921) PGAZ 49. Pa vezo digoret ar vichez, ar preneztig bian, gant ar beleg, ma ne vez ket ho penn ken huel hag ar vichez (…).
- gwidal .1gwidal .1
adj.
(1) =
●(1944) EURW I 32. hada devosion en eneou, ha ma hini-me a oa gwidal mat. ●147. Ar re all ac'hanomp, a oa pell gwidaloc'h eget Ab Alor.
●(1966) BREZ novembre 109/8b. Dond a reas da veza tramailler, feker, gwidal ha reder-e-reor evel porhell bihan sant Anton. ●(1970) BHAF 384. Eur bugel gwidal a zo «abil», nervuz, poan dezañ en eun tu bennag, atao o redeg warlerh e fri, o firboucha.
(2) =
●(1970) BHAF 384. Med pa gomzer euz eun den war an oad, eo gwasoh ar ster : nebeut a benn ha troet da verheta. Marteze eo bet kenteuzet gwidal gant gadal.
(3) =
●(1908) BOBL 01 août 188/2b. Itronezed gwidal Bro-Saoz o deuz kavet dizrenvelerezed en Bro C'hall. E leiz a verc'hed (…) a fell d'ezo voti.
- gwidal .2
- gwidal .3gwidal .3
v. intr. Pépier, gazouiller.
●(1499) Ca 157b. [pichon] vnde pipio / as. n. g. piper. b. guydal.
- GwidelGwidel
n. de l. Guidel.
(1) Gwidel.
●(1748) CI.pou []. Gùidèl.
●(1867) BBZ III 337. E Gwidel e oent diskennet.
●(1902) LZBg Mae 101. Guidel. ●(1905) ALMA 70. Guidel. ●(1905) DIHU 01/10. Loeiz er Foéuour a Huidel. (...) Foéuour Guidel. ●(1959) MOJE II 6. ken kaer m'eo dalhet he houn e parreziou Plañwour, Gwidel ha Kloharz. ●(1995) LMBR 60. E Gwidel emañ an dour dre-holl.
(2) (Expression)
●(2005) TAGW 339. 'wid piw 'peus votet ? - 'wid person Gwidel ! / Pour qui avez-vous voté ? - pour le recteur de Guidel (i.e. : ça ne vous regarde pas !).
(3) (Blasons populaires) Voir Foeñverion, Yac'hoc'hed.
(4) [Toponymie locale]
●(1835) GUI 75. on découvrait la fumée des chaumières de Kervresten et de Beg-en-Ainès. ●117. qui servait encore il y a quelques années aux familles de Kerwigott, de Beg-en-Ainès et de la Sauderaie. ●295. Loc-Maria.
●(1905) DIHU 03/48. parréz Guidel, er gadon e arriùas étal Sant-Maheu. ●(1942) DHKN 57. Manér er Boderù ne oè ket ur hastel, eit laret mat. ●63. rak a skoéans dehi éh oè ur beizantéz ag er Pemp-Hent e anaùé, hag e vehè bet ret dehi, penevé-sé, derhel komz dehi. ●68. én ur hratat dehi ur haer a brov aveit hé chapél a Gériadeu. ●(1995) LMBR 63. poderien Kerbigod.
- Gwideliz
- gwidennad
- gwidig / gwigniggwidig / gwignig
m. (jeu) Jeu de crosse.
●(1919) DBFV.Sup 30a. guidig, guignig (M.), tr. « jeu de crosse. »
- gwidilañ
- gwidilusgwidilus
adj. Tortueux.
(1) Tortueux.
●(1732) GReg 929b. Tortueux, euse, qui va en tournant, tr. «guydilus.»
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidiluz, adj., tr. «Entortillé, enroulé, brouillé.»
●(1927) GERI.Ern 206. gwidilus, tr. «tortueux, sinueux.»
(2) An diaoul gwidilus : le serpent tortueux.
●(1732) GReg 929b. Le serpent tortueux, ou plein de remplis, dont parle l'Ecriture Sainte, tr. «an diaul guydilus.»
(3) Qui n'est pas franc dans ses paroles.
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidiluz, adj., tr. «au figuré, qui n'est pas franc dans ses paroles.» ●(1890) MOA 242a. Qui n'est pas franc dans ses paroles, tr. «gwidiluz.»
●(1927) GERI.Ern 206. gwidilus, tr. «trompeur.»
- gwidor
- gwidoroc'hgwidoroc'h
I.
A. M. Dernier-né d’une portée de truie, etc.
●(c.1500) Cb 105a. Guidoroch. g. le dernier cochon.
●(1659) SCger 153a. guidoroc, tr. «le derrnier des petits cochons.» ●(1732) GReg 176a. Le dernier des petits cochons, tr. «Ar guydor-oc’h. ar guydor-oc’hicq.»
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidoroc’h, s. m., tr. «Le dernier né des petits cochons.»
B. M./f. Dernier-né/Dernière-née des enfants dans une famille.
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidoroc’h, s. m., tr. «Il se dit aussi, en termes familiers, du dernier des enfants.»
●(1931) VALL 63b. Benjamin ; (le) benjamin, le dernier enfant, tr. «gwidoroc’h pl. –ed.» ●(1943) HERV 118. Hervelina, avat ar widoroc’hig, oa bet atao an dosta d’e galon.
C. plais. Auriculaire, petit doigt.
●(1732) GReg 299a. Ar bis bihan. (burlesq. bisi-bu. ar guydor-oc'hicq. ar guydor.
II. Homme de peu de vigueur.
●(1868) FHB 193/296b. N’em eus nemet pemp taltouin, pemp guidoroc’h divalo.
●(1924) NFLO. bout d’homme, mauvais rejeton, tr. «bidoroc’h (H[aut-Léon) m. et f. selon sexe.» ●(1935) LZBl Du/Kerzu 194. eur gwidoroc’h a roue aman er vro.
- gwidregwidre
m.
(1) Ruse.
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidre, s. m., tr. «Ruse, subtilité, malice.»
●(1909) KTLR 89. Eun Tregeriad hag eul Leonard, leun ho zac'h a widre, a erruaz ganthan. ●(1959) TGPB 198. Met ne ouien ket e verve kemend-all a widre e klopenn vrein va enebour.
(2) Accès de mauvaise humeur.
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidre, s. m., tr. «quinte de mauvaise humeur.»
(3) Bezañ, sevel gwidre en ub. : être de mauvaise humeur.
●(1870) FHB 303/329b. ez eus savet guidre enho.
●(1922) FHAB Here 301. met ar vamm-goz a oa gwidre enni.
(4) Bezañ gwidre gant ub. : être de mauvaise humeur.
●(1911) BUAZperrot 49. ar pried a c'hell kas e bried da vale d'an distera gwidre a vô ganti.
- gwidrealgwidreal
v. intr. Être de mauvaise humeur.
●(1889) ISV 451. Hirio da benn zo tenval / Ne rez mui nemet guidreal, / Ha ne ket souez, rak tra pe dra, / Zo dalc'h mad oc'h da zieza.
- gwidreetgwidreet
adj. De mauvaise humeur.
●(1876) TDE.BF 272b. Gwidret, et aussi Gwidreet, adj., tr. «il se disait d'un homme qui est toujours de mauvaise humeur et qui est incommode à ceux qui l'entourent, quinteux.»
- gwidreüs
- gwiet
- gwifgwif
[mgall gwif ; voir gouzifiad & DEBM 300, équivalent exact du gall gwif]
F. –où (agriculture) Longue fourche à deux doigts.
●(1879) ERNsup 155. gwif, f., fourche à pied long, Lanr[odec]. ●(1895) GMB 288. tréc[orois] gwif, f. pl., o, fourche à deux doigts, à pied long.
●(c.1900) VALLtreg 279 (1020-6). Gouif : fourche à long manche. ●(1105-7). Gwif fourche à deux dents et à long manche (Biler). Fém. pl. gwifo, fourche à 2 doigts et à pied long (RECe VII 311-312). – Tréguier. (Gallois gwyddif = serpe.) Eur wif se dit d’une fourche à 2 dents à Quemper-Guézennec. (…) Fourche à deux dents. Skoet en deuz gant-an a doliou gwif, tr. « il a frappé à coups de fourche à deux dents. » (Lec’hvien). ●(1931) VALL 316a-b. Fourche à deux dents, tr. «gwif f.» ●(1980) MATIF 99. avec leur fourche à deux dents pointues, celle qu’on appelle ar wiff en breton.
- gwifadgwifad
[gwif + -ad]
F. -où (agriculture) Ce que l’on prend avec une fourche à deux dents.
●(c.1900) VALLtreg 279 (1020-6). gouifad, tr. « ce que l’on prend en une fois avec la fourche. » (Goëlo, Biler).
- gwiflgwifl
m. –où (charpenterie)
(1) Chevron.
●(1633) Nom 143a. Canterij : chantiers, ou chevrons : guifflou, guifflennou.
●(1659) SCger 25a. cheuron, tr. «guiffl.» ●153b. guinflou, tr. «chevrons.» ●(1732) GReg 163b. Chevron, bois de sciage à mettre sur les pannes des couvertures d'un logis pour soutenir les lattes, tr. «Guiffl. p. guifflou.»
(2) local. Solive.
●(1732) GReg 163b. en quelques endroits on dit : Qebr. p. qebrou, qui est proprement, solive ; & là ils disent güiffl pour solive. ●873b. Solive, pièce de mairin qui se pose de travers sur les planches, tr. «guïffl. p. guïfflou.»
- gwiflaj
- gwiflajenngwiflajenn
f. –où (charpenterie) Solive.
●(1744) L'Arm 361a. Solive, Soliveau, tr. «Gùiffragênn.. neu. f.»
- gwiflañgwiflañ
v. (charpenterie) Faire des chevrons.
●(1732) GReg 163b. Faire des chevrons, ou, les mettre en œuvre, tr. «Güiffla. pr. güifflet.»
- gwiflekgwiflek
adj. (charpenterie) Plein de chevrons.
●(1732) GReg 163b. Plein de chevrons, tr. «Güifflecq.»
- gwiflenn
- GwigGwig
n. de l. (rivière) Ar Gwig : le Guic (affluent du Léguer, 5 km de long).
(1) Ar Gwig.
●(1905) BOBL 22 juillet 44/3e. en eur heuil bord rivier ar Guic. ●(1923) ARVG C’hwevrer 22. evit meskan he dour gant hini ar Gwik. ●(1923) ARVG Eost 136. Heuilhet gante, adalaek ar mor, stêr al Leger hag ar Gouig, epad tri-c’hart leo. ●(1941) GWAL 140-43/83. war stêr Leger a gej e Benac’h gant ar Gwik.
(2) (Légende)
●(1959) BRSA 220. Tav, dour, mik, / Ma klevin ma c'hoarig. ●« Le Guic, malgré son débit torrentiel, est prodigieusement silencieux à l'endroit où se retrouvaient les deux ermites [= Envel & Jeune], mais depuis le jour seulement où à cause de leur tapage, Envel, ne pouvant entendre sa sœur, commanda aux eaux ».
- gwiggwig
m. -où (gwikoù par erreur) Bourgade. Cf. gwigour .1
●(1659) SCger 153a. guic, tr. «bourg.» ●(1732) GReg 170b. Cité, Ville, tr. «ãls. guycq. p. guycqou.»
●(1834) KKK 85. war eur platen huel hirio strobet gand ar gwikou Kerilien, Koadaleg ha Kergroaz. ●(1876) TDE.BF 273a. Gwik, s. m. (anc.), tr. «Bourg, bourgade.»
- gwigadenngwigadenn
f. –où Chaîne ; de branches retorses attachant la latte de la charrue.
●(1732) GReg 155b. Une chaine de bois faite de branches retorses qui attache la latte au chariot, tr. «Güigadenn. p. ou. güeadeñ. ar vigadeñ.» ●L’œillet de cette chaîne ou entre la latte, tr. «Lagadeñ ar vigadeñ.»
●(1876) TDE.BF 272b. Gwigadenn, s. f., tr. «Chaîne de la charrue. – Ar wigadenn (vigadenn), la chaîne.»
●(1931) VALL 107b. Chaîne ; de branches retorses attachant la latte de la charrue, tr. «gwigadenn f.»
- gwigalgwigal
v. intr. Grincer.
●(1992) HYZH 189/64. (Treboull) me m'us klevet ma zad o lavar 'vat a n'eus klevet karrig an Ankou ya, o wigal.
- GwigaledGwigaled
voir Aled
- GwiglannGwiglann
n. de l. Guiclan.
(1) Gwiglann.
●(1732) GReg 110a. guyc-lan.
●(1821) GON 265a. Gwîk-lann. ●(1836) OLLI 134. Buez Mari-Amiç Picart ganet e Guiclan. ●(1847) FVR 114. Jezekel, belek euz a Wiklan. ●(1860) BAL 210. eus a Viclan da Lambader. ●(1877) EKG I 85. Tud Sant-Thegonnek, Guimiliau, Guiclan, Lambaol-Guimiliau ha re an Dre-Nevez. ●86. Guiklan ha Guimilliau. ●(1890) MOA 21a. Guiklann.
●(1905) ALMA 63. Gwiklann. ●(1907) FHAB Kerzu 310-311. Morse ne oue gwelet eun hevelep prosesion kemenerien. Beza e oa euz a bep leac'h : denved Pontivi, glaziked Kast, melaniked Elliant, pilhaouerien Poullaouën, juloded Gwiklan, ha zoken pennou sardin Douarnenez. ●(1923) FHAB Mezeven 6/214. Alan Tournemine en devoa kasoni ouz eun den chentil eus a Wiclan, Jakez ar Senechal, aotrou Lezarazien.
(2) Ploulann.
●(1732) GReg 110a. plou-lan.
●(1821) GON 265a. Plou-lann.
(3) (Devise de maison noble).
●(c.1900) PEAB.Guiclan 30. Kersauson, Sr de Combout et de Kersaintgilly : de gueules au fermail d'argent; devise : Pred eo, pred a vo.
(4) [Toponymie locale]
●(1878) EKG II 310. Kenavezo ive, Itroun-Varia a Gerreloun !
●(1911) BUAZmadeg 150. Edo erruet e Koat ar zarpant e Lezerazien. ●(1923) FHAB Mezeven 6/214. Alan Tournemine en devoa kasoni ouz eun den chentil eus a Wiclan, Jakez ar Senechal, aotrou Lezarazien.
- gwigngwign
m. –où
(1) Signe.
●(1903) MBJJ 209. petore mennoz a zo dindan e wign. Hag heñ oc'h ober eur gwign all. ●(1911) DIHU 72/263. dré gonzeu pé dré guigneu.
(2) Ober gwign da ub. : faire signe à qqn.
●(1856) GRD 113. En henteu péré e guemérér eit dastum danné e zou èl henteu distro ar béré é laquér ur merche eit gobér huin d'er e bass : amen é hès bet lairet un dén.
●(1912) DIHU 85/102. Lakdar, hemb konz, e hras guign dehé de chouket etaldon ar er héaut. ●(1934) BRUS 127. Faire signe, tr. «obér guign.» ●(1974) YABA 05.10. Mé de hopal dehon ha d'obér guign dehon.
(3) Dre wign : en faisant des signes.
●(1907) AVKA 3. E, e-unan, en roe d'he dre wign da c'hoût. ●9. ha ma c'houljont dre wign ouz e dad an hano e felle dehan rei d'e vab. ●(1932) GUTO 2. Hag ean eilgiriet dehè dré huign en degas dehon.
- gwign-lagadgwign-lagad
m. Clignement de l'œil.
●(1732) GReg 173b. Clignement de l'œil, pour faire signe à un autre, tr. «güign-lagad.»
- gwignadenn
- gwignadur
- gwignal / gwigniñgwignal / gwigniñ
v.
I. V. tr.
A. V. tr. d.
(1) Gwignal an daoulagad : cligner des yeux.
●(1464) Cms (d’après GMB 306). Guingnal a nou lagat, guigner des yeux. ●(1499) Ca 106a. Guingnal an noulagat. g. guingner des yeux.
(2) Gwignal ub. : cligner de l'œil à qqn.
●(1732) GReg 173b. Cligner quelqu'un, guigner, faire signe des yeux à quelqu'un, tr. «Güignal ur re.» ●(1792) BD 4155. eman ous ma guignal da vonnet dequichen, tr. «Elle me fait de l'œil pour que j'aille près d'elle.» ●(17--) CT Acte II 705. eman ous me guinnal da vonet de chuchen, tr. «elle me fait signe d'aller près d'elle.»
(3) Guigner.
●(1732) GReg 481a. Guigner, regarder du coin de l'œil, tr. «Guïgnal. pr. guïgnet.»
B. V. tr. i. Gwignal da ub. : faire signe à qqn.
●(1849) LLB 640. Te huignou d'ein pelat a zoh er hareger.
II. V. intr. par ext. Faire des signes de la main, etc.
●(1903) MBJJ 209. 'n eur wignal gant ma biz ha gant ma fenn. ●(1910) MBJL 145. Ker 'n eus an Otro Bourne, gant e zaouarn, gwignal d'an dud tevel. ●(1913) AVIE 5. guignein dehé get é zehorn. ●(1925) DIHU 163/202. (Groe) Hugnal, tr. «faire signe, appeler avec le bras.» Dastumet de Vleimor.
- gwignedgwigned
f. gwignizi
(1) Outil à sarcler.
●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Gwigned, féminin, : ar wigned, pluriel gwinezi, est employé en Bas-Léon, pour désigner une palette à sarcler. ●(1957) AMAH 244. ken manchek hag un troc’her lann kollet gantañ gwigned ha fichell.
(2) Faucille pour récolter les algues.
●(1920) KZVr 365 - 29/02/20. faucille pour couper le goemon attaché aux rochers. E Treger, gwigned. ●(1987) GOEM 57. A Porpoder, elle porte le nom de vignet, ar c'houignet (pluriel : ar c'houignizi).
- gwignengwignen
m. Aubier.
●(1732) GReg 63b. Aubier, ou, aubour, ou, aubien. Le bois blanc qui se trouve entre le vif de l'arbre, & l'écorce, tr. «Güignen.»
- gwignergwigner
m. –ion Celui qui cligne des yeux pour faire signe à qqn.
●(1732) GReg 173b. Celui qui cligne, qui guigne quelqu'un, tr. «Van[netois] Güigner. p. güignéryen.»
- gwigniggwignig
voir gwidig
- gwigniñgwigniñ
voir gwignal
- gwigour .1gwigour .1
m. Marchand.
●(14--) Jer.ms 166. Quemeret treut ha bourr / Ha pan duy an guygourr, tr. Herve Bihan « Prenez maigre et gras, / Et quand viendra le marchand. »
- gwigour .2gwigour .2
m.
I.
(1) Action de grincer, grincement.
●(1732) GReg 123a. Bruit d'une charrette, tr. «Güigour.»
●(1876) TDE.BF 242a. Gouigour, s. m., tr. «Bruit d’une porte sur ses gonds, d’un essieu mal graissé, cri de souliers neufs.» ●(1877) EKG i 76. dihunet gand guigour an alc’houez e potaill an nor. ●(1878) EKG ii 124. guigour ar gleizenn. ●(1945) DWCZ 12. gant e votou ler melen, nevez flamm ha gwigour ganto.
●(1954) VAZA 44. gwigour ur c'harr o pellaat. ●(1955) VBRU 35. gwigour heuzoù nevez.
(2) (Un) grincement.
●(1923) KNOL 151. an nor a zerras gant eur wigour hag eun trouz spountus.
II. par ext.
(1) Plainte.
●(1910) FHAB Mae 152. Guigour a oa enni muioc'h-mui. ●(1932) ALMA 119. Hag e tle ar goaz, heb klem na wigour / senti atao, ha staga d'al labour.
(2) Bruit.
●(1924) NFLO. bruit. que de bruit tu fais, tr. «hag a wigour a zo ganez.»
(3) = (?) Vantardise (?).
●(1953) BLBR 63/(couv. 3). c'houi eo a zo bet o ren ar gouel daoust d'an nebeut a wigour a zo bet klevet ganeoc'h.
III. (en plt de qqn) Revr-war-wigour : un m’as-tu vu.
●(1954) VAZA 154. daoust d'e garg n'eo ket ur reor war wigour.
- gwigouradenn
- gwigourañgwigourañ
voir gwigourat
- gwigourat / gwigourañgwigourat / gwigourañ
v. intr. Grincer.
●(1659) SCger 153a. guigoura, tr. «faire du bruict.» ●(1732) GReg 123a. Faire le bruit d'une charrette, tr. «Güigourat. pr. güigouret.»
●(1838) CGK 4. Miret un hor da vouigourat. ●(1857) CBF 95. Lardit ar c'harr, rak gouigourat a ra ker gourt eo da loc'h, tr. «Graissez la charrette, car elle crie, tant elle est difficile à remuer.» ●(1864) SMM 166. an doriou o tigeri hag o vigourrat. ●(1867) MGK 128. Pa c'houigour 'nn nor o tigeri. ●(1872) ROU 79b. La plus mauvaise roue crie le plus, tr. «Ar rod falla a vigour muia.» ●(1877) EKG I 227. Kerkent e klefcheur ar poleou o c'hrigonsal, o vigourat. ●(1878) EKG II 124. ar gleizenn a deuaz ganen (…) en eur vigourrat. ●(1884) LZBt Meurzh 45. kirri a c'hiz koz : gwigourat a rent euzuz.
●(1903) MBJJ 104. rojo ar c'hirri a ouigour hag a skrij da vreuza hon diouskouarn. ●(1919) BUBR 3/65. trouz hon treid war an hent hag an harnez o wigourat en-dro d'hon c'horfou.
- gwigourergwigourer
m. –ion Pleurard, geignard.
●(1899) MSLp xi 5 [96]. gouigourrer «pleurard, pleurnicheur, qui se plaint toujours» Milin ms.
- gwik .1gwik .1
voir gik
- gwik .2gwik .2
voir gwig
- gwikad