Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 94 : de dilignezadur (4651) à dilodennet (4700) :
  • dilignezadur
    dilignezadur

    m. Dégénérescence, abâtardissement.

    (1923) SKET I 52. dilignezadur ha steuziadur ar ouenn. ●(1931) VALL 2a. Abatardissement, tr. «dilignezadur m.» ●193a. Dégénérescence, tr. «dilignezadur m.»

  • dilignezañ / diligneziñ
    dilignezañ / diligneziñ

    v. intr. Dégénérer.

    (1499) Ca 63a. Dilignezaff. g. forligneer / ou degenerer.

    (1659) SCger 1b. s'Abastardir, tr. «Diligneza.» ●38a. degenerer, tr. «diligneza.» ●143a. diligneza, tr. «forligner.» ●(c.1718) CHal.ms i. abastardir, voyés, diminuer, dechoir, empirer. on peut dire, dilignezeïn. ●(1732) GReg 3b. S'abatardir, degenerer, tr. «Diligneza. pr. dilignezet.» ●257b. Degenerer, s'abâtardir, tr. «Diligneza. pr. dilignezet. Van[netois] dilignezeiñ. pr. et

    (1880) SAB 43. m'ho pezo aoun rac diligneza.

    (1904) DBFV 55b. dilignézein, v. n., tr. «dégénérer.»

    ►[empl. comme subst.]

    (1926) CBOU 6/83. dizarbenn an dilignezi.

  • diligneziñ
    diligneziñ

    voir dilignezañ

  • dilihet
    dilihet

    =

    (1829) CNG 105. É zeu zorn, é zeu droet dré en tacheu trézet, / Dilihet é esquern, que ne vehent contet.

  • dilijañs
    dilijañs

    f.

    (1) Diligence, célérité.

    (1499) Ca 62b. Diligancc. g. diligence. ●(c.1500) Cb 62b. [diec] g. non paresseusement. b. dre diligencc. ●(1621) Mc 107. ober diligancc.

    (2) Diligence (véhicule).

    (1890) MOA 219a. Diligence, Voiture, tr. «dilijans, f.»

    (1905) HFBI 180. ambarki, en dilijans, à réa dar maré zé an hent étré Brest, Lesneven…

  • dilijant
    dilijant

    adj.

    (1) Attr./Epith. Diligent.

    (1464) Cms (d’après GMB 170). Diligant, g. diligence, l. diligencia. ●(1499) Ca 62b. Diligant en vng propos. g. idem. ●(c.1500) Cb 62b. [diec] g. non paresseux / ou ligier. b. diligent. ●(1575) M 227. Diligant entent frez, tr. «aie soin d'entendre clairement.»

    (1659) SCger 44a. diligent, tr. «diligent.» ●(c.1680) NG 353. Tirantet diligent.

    (2) Adv. Diligemment.

    (1557) B I 30. Ha da em empleig diligant / Espediant do tourmantaff, tr. «emploie toi avec diligence et avec soin pour les tourmenter.»

  • dilikat
    dilikat

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Délicat sur la nourriture.

    (1647) Am 533. Da plach rancoudicq mar be delicat, tr. «A une fille (?) … (?) si elle est délicate.»

    (c.1680) NG 911. E ré er bet-man gourmand ha delicat. ●(1732) GReg 261a. Delicat, qui a le goût delicat, friand, tr. «dilicat.» ●Voici qui est d'un goût delicat, tr. «Cetu amâ hac a so dilicat

    (1824) BAM 53. beza re zilicat ha re goustus oc'h an daul.

    (2) Kaout ur vlaz dilikat : être délicat sur la nourriture.

    (1732) GReg 261a. Voici qui est d'un goût delicat, tr. «Cetu amâ hac èn deus ur vlas dilicat

    (3) (Bezañ) dilikat : (avoir de) bonnes manières.

    (1838) CGK 3. aben he ober eo ret beza dilicad.

    ►[antéposé]

    (1942) DHKN 67. Met a unan éh oent ou diù aveit anzaù ne oè ket tu de gavet « dilikatoh » dén nag amiaploh.

    B. (en plt de qqc.) Délicat, fin.

    (1633) Nom 53a. Epulæ, dapes : viandes, viandes delicates, & quotidiennes : bouegou, bouegou dilicat, ha pemdizyec. ●62b. Vinum generosum, nobile : vin delicat & friant : guin dilicat, ha friand. ●114a. Multitia : habillements ou draps subtils & delicats : habillamant soubl, scaf, ha dilicat.

    (1727) HB 347. ur c'huez dilicat evel ar c'hanel. ●(1790) MG 65. Ind e eèll sur ou devout bihuance délicatoh.

    (1869) FHB 236/215b. eun doare eol pe balzam hag a scuille eur c'hoez dilicat.

    II. Adv. Délicatement.

    (18--) SBI II 70. Guech-all, pa oan en ti ma zad, / E oan-me bewet dilicat, tr. «Autrefois, quand j'étais chez mon père, / On me nourrissait délicatement.»

  • dilikatiri
    dilikatiri

    f. Délicatesse.

    (1710) IN I 271. da goueza en dilicateri.

  • dilikatour
    dilikatour

    m. Homme délicat.

    (1910-1915) CTPV I 159. Piw vehè en délicatour en hani en des hou maget ? tr. «Qui est donc l'être délicat qui vous a élevée ?»

  • dilikedañ
    dilikedañ

    v. tr. d. Ouvrir (une porte) fermée au loquet.

    (1877) FHB (3e série) 13/98a. He vicher (...) oa dilikeda an or.

  • dilinennad
    dilinennad

    f. –où Alinéa.

    (1931) VALL 19a. Alinéa, tr. «dilinennad m.»

  • dilinennañ
    dilinennañ

    v.

    (1) Aller à la ligne.

    (1931) VALL 246b. Aller à la ligne, tr. «dilinenna

    (2) [empl. comme subst.] Alinéa.

    (1931) VALL 19a. Alinéa, tr. «dilinenna

  • diling
    diling

    interj.

    (1) Onomatopée qui imite le bruit d'une cloche.

    (1947) YNVL 80. Kloc'h. – Diliñg ! Diliñg ! Diliñg !

    (2) Onomatopée qui imite le bruit du verre qui se casse.

    (1766) MM 1232. dilinq, dilinq... tout e vroustont, tr. «dilink, dilink, toutes en miettes.»

    (1958) BRUD 5/29. A zav-krenn e chomjont seizet evid selaou diling gwer ar sekreteri o koueza.

  • dilintr
    dilintr

    adj. Terne, sans éclat, mat.

    (1931) VALL 453b. Mat, tr. «dilintr

  • diliorzhet
    diliorzhet

    adj. Que l'on a retiré du jardin.

    (1921) FHAB Meurzh 57. Rozen diliorzet a weler o c'hoenvi.

  • diliv
    diliv

    adj.

    (1) Sans couleur.

    (1732) GReg 221a. Sans couleur, qui n'a point de couleur, tr. «Van[netois] diliü..»

    (2) Décoloré.

    (1904) DBFV 55b. diliù, adj., tr. «décoloré.»

    (1931) VALL 188b. Décoloré, tr. «diliou

    (3) Pâle.

    (c.1718) CHal.ms ii. une mine foireuse, tr. «ur faç diliu', blem' ul liü' foarous.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pasle, tr. «blem', glas, diliü, goal liüet.»

    (1904) DBFV 55b. diliù, adj., tr. «pâle.»

  • dilivañ
    dilivañ

    v. tr. d. Décolorer.

    (1931) VALL 188b. Décolorer, enlever la coloration, tr. «diliva

  • diliver
    diliver

    adj. Sans entraves.

    (1931) VALL 262b. sans entrave, tr. «dilifre, diliver

  • diliverañ / diliveriñ
    diliverañ / diliveriñ

    v. tr. d. Désentraver.

    (1876) TDE.BF 133a. Dilifra, v. a. T[régor], tr. «Désentraver, ôter les entraves.»

    (1931) VALL 262b. enlever les entraves, tr. «dilifrea, diliveri.» ●(1962) EGRH I 60. diliveriñ v., tr. « désentraver. »

  • dilivergev
    dilivergev

    s. = (?).

    (17--) FGab 147. C'hoari-'n dilivergev ; a choantëa da Jañ.

  • diliveriñ
    diliveriñ

    voir diliverañ

  • dilivet
    dilivet

    adj. (en plt de qqn) Pâle, blême.

    (1921) BUFA 39. ar é fas diliùet. ●191. doh é fas diliùet.

  • diliviñ
    diliviñ

    v. tr. d. Décolorer.

    (1904) DBFV 55b. diliùein, v. a., tr. «décolorer, déteindre, ternir.»

  • dilivr
    dilivr

    adj. Délivré.

    (1727) HB 219. Evit beza dilivr da vont divar ho tro. ●602. Dilivr diouz peb anvi.

  • dilivrañ / dilivriñ
    dilivrañ / dilivriñ

    v. tr. d. Délivrer.

    (1464) Cms (d’après GMB 170). Diliuraff, délivrer. ●(1499) Ca 63a. Diliuaraff. g. deliurer expedier. ●(c.1500) Cb 64a. Diliuuraff. g. deliurer / expedier.

    (1659) SCger 38b. deliurer, tr. «deliuuri a.»

    (1864) SMM 234. Deus afo d'am dilivra. ●(1872) ROU 80b. Délivrer, tr. «Dilivra

    (1904) DBFV 43a. delivrein, v. a., tr. «délivrer.» ●(1907) PERS 283. da zelivra eneou ar Purkator.

    ►[empl. comme subst.]

    (1880) SAB 100-101. braz eleiz eo ganta ar Redemsion, ar prena, an dilivra a zo barreg, ampl e ranc paea. ●101. ur prena ken ker, un dilivra ken coustuz.

  • dilivrañs
    dilivrañs

    f. Délivrance.

    (1727) HB 175. Evit dilivranç dan Anaon.

    (1824) BAM 349. O c'hortos an dilivranç parfet-se. ●(1846) BAZ 4. evit ho dilivrans. ●(1877) BSA 56. e tosta an termen euz ho delivrans.

    (1900) MSJO 242. heur an delivrans. ●(1904) DBFV 43a. delivrans, f. pl. eu, tr. «délivrance.» ●(1911) BUAZperrot 846. an dilivrans hag ar peoc'h.

  • dilivrer
    dilivrer

    m. Libérateur.

    (c.1500) Cb 64a. [diliuuraff] g. libereur. b. diliuurer.

  • dilivrerez
    dilivrerez

    f. Libératrice.

    (c.1500) Cb 64a. [diliuuraff] g. deliureresse. b. diliuureres.

  • dilivret
    dilivret

    adj. Délivré.

    (c.1500) Cb 103a. [guenell] Jnde hec enixa / e. ga. deliuree denfantement. b. deliuuret a poan guenell. ●(1612) Cnf 33b. ha seul quent mà ò accomplis, quent à sé ez dymunu ho poanyou, ha seul pelloch maz chom hep ò executiff pelloch ez chomhynt hep bezaff deliuret.

    (c.1680) NG 391-392. Pen domni delliuret / A prison Lucifer, tr. « Since we are liberated / From Lucifer’s prison. »

  • dilivriñ
    dilivriñ

    voir dilivrañ

  • dilizher
    dilizher

    adj. Sans bail.

    (1877) EKG I 92. mar chomfe dilizer.

  • dilizidantat
    dilizidantat

    v. tr. d. Sortir qqn de sa paresse.

    (1939) RIBA 132. paot a uèhieu éh alernè ar é lerh aveit en dilizantat (sic) hag en diflodein.

  • dillo .1
    dillo .1

    adv., adj.

    I. Adv.

    (1) Vite, rapidement.

    (1905) KANngalon Ebrel 367. mont re zillo. ●(1911) FHAB Eost 217. Kea dillo, Jopig, da guzat. ●(1911) BUAZperrot 321. hen eo a zispennas an dilloa geier Arius. ●(1914) MAEV 192. ha me skarra ac'hano an dilloa ma c'hellis. ●(1920) LZBl Gouere 335. a gass ac'hanomp dillo dre douez enezennou goloet a wez huel. ●(1923) FHAB Mae 174. e labour o tont gantan ken dillo ha ken diroufenn. ●(1926) FHAB Mezheven 217. dindan an troad e weler ur gouli bihan a gresk dillo hag a zirent.

    (2) E-dillo : rapidement.

    (1867) MGK 44. It d'ar zanaill hag e dillo. ●(1878) EKG II 288. baleomp e-dillo.

    (1927) GERI.Ern 107. e-dillo adv., tr. «vite, promptement.»

    (3) A-zillo : vite.

    (c.1836) COM II moj. 15. A-zillo e teuont.

    (1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-zillo, tr. «vite, L[éon].» ●(1927) GERI.Ern 34. a-zillo adv., tr. «Vite.»

    II. Attr/Épith.

    (1) Vif, prompt, rapide.

    (1839) BSI 26. un den ampart, înginus ha dilô da ober un dra.

    (1927) GERI.Ern 107. dillo adj., tr. «Vif, prompt.»

    (2) Botoù dillo : chaussure qui font aller vite.

    (1927) GERI.Ern 107. botou dillo, tr. «chaussures qui font aller vite, bottes de sept lieues.»

  • dillo .2
    dillo .2

    m. Vitesse, célérité.

    (c.1836) COM vi moj. 10. $$$Pe dâl $$$d'ec'houi 'ta hô tillô ? ●(1871) FHB 311/396b. gant kement a zillo e labourent ma save ar mogeriou evel dre vurzud.

    (1927) GERI.Ern 107. kaout dillo da labourat, tr. «avoir de l'ardeur au travail, être expéditif.»

  • dilloaat
    dilloaat

    v. intr. Aller plus vite.

    (1925) FHAB Eost 312. An dansou a bad pell-pell, hag a ya bepred war zilloat.

  • dilloenter
    dilloenter

    v. tr. d. Délier.

    (1464) Cms (d’après GMB 170). Dilloenter, délier. ●(1499) Ca 63a. Dilloenter. g. deslier. ●(c.1500) Cb 64a. Dilloenter. alias dieren. g. deslier.

  • dilloet
    dilloet

    adj. Délié.

    (1464) Cms (d’après GMB 170). dilloeet. ●(1499) Ca 63a. g. desliez. b. dilloet.

  • dilloüs
    dilloüs

    adj.

    (1) Attr./Épit. Expéditif, rapide.

    (1927) GERI.Ern 107. dilloüs, tr. «prompt, expéditif.» ●(1956) LLMM 54/12. ar baotred dillovus.

    (2) Adv. Rapidement.

    (1905) FHAB Genver/c'hwevrer 16. Rouanez ar vizer, eur vaouez gallouduz ; / Al labour zo trec'h d'in hag ar vertuz ive ; Mes evit eur mevier hag eun den didalve, / A sklejan diloüz e meaz ho ziegez / Ha var ho zamig meubl e ran guerzedigez.

  • diloaenn
    diloaenn

    f. –où Dépôt (d’un liquide).

    (1938) WDAP 2/122. (Pleiben...) Diloaenn, hano gwregel, liester : Diloaennou. Gouelezenn. Anavezet mat eo ar ger «diloaenn» e Pleiben ha tro-war-dro. Koulskoude ne vez implijet nemet evit henvel gouelezenn an evachou hag an traou tano all a vez lakaet e boutailhou pe e podou.

  • diloaiañ
    diloaiañ

    v. intr. Se décanter.

    (1914) DFBP 78a. décanter, tr. «Diloâa.» ●82a. déféquer, tr. «Diloâa.» ●(1938) WDAP 2/122. (Pleiben...) Diloaia, verb, Gouelezenni. Skouer : Diloaia a ra ar gwin er voutailh.

  • diloaidigezh
    diloaidigezh

    f. Décantation.

    (1914) DFBP 78a. décantation, tr. «Diloâidigez

  • diloaidur
    diloaidur

    m. Décantage.

    (1914) DFBP 78a. décantage, tr. «Diloâadur.» ●82a. défécation, tr. «Diloâadur

  • diloar
    diloar

    adj. (astronomie) (Nuit) sans lune.

    (1931) GWAL 26/10. an nozveziou goañv, diloar ha koumoulek. ●(1931) VALL 435a. (nuit) sans lune, tr. «diloar.» ●(1964) BAHE 38/33. en nozioù diloar.

  • diloc'h .1
    diloc'h .1

    adj.

    (1) Inébranlable, inamovible, fixe.

    (1876) TDE.BF 133a. Diloc'h, adj., tr. «Sans bouger.»

    (1911) BUAZperrot 722. ar zent-ze o deus diazezet ar Pologn var garrek diloc'h Iliz Rom. ●(1931) VALL 306b. Fixe, tr. «diloc'h.» ●375a. Immobile, tr. «diloc'h

    (2) Qui vient de partir.

    (18--) MIL.ms. ha dioc'htu ma voent diloc'h ha dindan gouel ez ejont etrezek ar mor doun (d'après BUBR 20/266).

  • diloc'h .2
    diloc'h .2

    m. Dégel, débâcle.

    (c.1718) CHal.ms i. debacle, tr. «diloh, discourn'.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Il auoit degelé hier, mais Il a bien resserré auiourd'huy, tr. «e oüebet un diloh deh maes quemeret endes houah creanoh, scornet endes creanoh hiriu'.» ●(1732) GReg 257b. Degel, tr. «Van[netois] diloh

    (1876) TDE.BF 133a. Diloc'h, s. m. V[annetais]., tr. «Dégel de la glace.»

    (1904) DBFV 55b. diloh, m., tr. «dégel, débâcle.» ●(1916) LILH 29 a C'hwevrer. Arsaùet en des en erh, meit diloh e zo hag é ta deur ém haù ! ●(1934) BRUS 185. Le dégel, tr. «en diloh

  • diloc'hañ
    diloc'hañ

    v. intr. Se déplacer, partir.

    (17--) ST 356. Diloc'homp, konsortet, tr. «Partons, camarades.» ●406. Mall eo d'eomp diloc'ha, tr. «Il nous est temps de partir.»

    (1872) ROU 94a. Partir, tr. «diloc'h.» ●(1893) IAI 106. e rankjont oll diloc'ha. ●(18--) SAQ I 86. eur vag diblaset, diloc'het dre an amzer gaer. ●(18--) SAQ I 161. hag ar mor a ziloc'h da weledi an douar.

    (1924) KANNgwital 255/123. ne ziloc'her nemet divezad diouz an noz evit mont da Venez Sant Mikeal. ●(1903) CDFi août. diloc'ha eeun a rae ar re gamm. (d'après KBSA 14).

  • diloc'het
    diloc'het

    adj. Déplacé.

    (1874) FHB 490/159a. hag ar sitoian Brutus en devoue diou gosten bleget hag eur c'har diloc'het. ●(18--) SAQ II 351. ar c'houbl-kam a zo diloc'het.

  • diloc'hiñ
    diloc'hiñ

    v.

    (1) V. impers. Dégeler.

    (1732) GReg 257b. Degeler, tr. «Van[netois] diloheiñ

    (1904) DBFV 55b. dilohein, v. n., tr. «dégeler.» ●(1907) VBFV.fb 27b. dégeler, tr. «dilohein

    (2) V. intr. Débâcler.

    (c.1718) CHal.ms i. La riuiere a debaclé cette nuit, tr. «diloheit é er ster en nos deüehan, en nos deüehan ema discournet er riuier.»

    (1904) DBFV 55b. dilohet é er stér, tr. «la rivière a débâclé (Ch. ms.).»

  • dilodennañ
    dilodennañ

    v. Bezañ bet ganet ur wech m'eo dilodennnet tout ar c'histin : voir kistin.

  • dilodennet
    dilodennet

    adj. Privé de sa part, déshérité.

    (1977) PBDZ 779. (Douarnenez) dilodennet, tr. «privé de sa part, déshérité.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...