Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 94 : de dilignezadur (4651) à dilodennet (4700) :- dilignezadur
- dilignezañ / diligneziñdilignezañ / diligneziñ
v. intr. Dégénérer.
●(1499) Ca 63a. Dilignezaff. g. forligneer / ou degenerer.
●(1659) SCger 1b. s'Abastardir, tr. «Diligneza.» ●38a. degenerer, tr. «diligneza.» ●143a. diligneza, tr. «forligner.» ●(c.1718) CHal.ms i. abastardir, voyés, diminuer, dechoir, empirer. on peut dire, dilignezeïn. ●(1732) GReg 3b. S'abatardir, degenerer, tr. «Diligneza. pr. dilignezet.» ●257b. Degenerer, s'abâtardir, tr. «Diligneza. pr. dilignezet. Van[netois] dilignezeiñ. pr. et.»
●(1880) SAB 43. m'ho pezo aoun rac diligneza.
●(1904) DBFV 55b. dilignézein, v. n., tr. «dégénérer.»
►[empl. comme subst.]
●(1926) CBOU 6/83. dizarbenn an dilignezi.
- diligneziñdiligneziñ
voir dilignezañ
- dilihetdilihet
=
●(1829) CNG 105. É zeu zorn, é zeu droet dré en tacheu trézet, / Dilihet é esquern, que ne vehent contet.
- dilijañsdilijañs
f.
(1) Diligence, célérité.
●(1499) Ca 62b. Diligancc. g. diligence. ●(c.1500) Cb 62b. [diec] g. non paresseusement. b. dre diligencc. ●(1621) Mc 107. ober diligancc.
(2) Diligence (véhicule).
●(1890) MOA 219a. Diligence, Voiture, tr. «dilijans, f.»
●(1905) HFBI 180. ambarki, en dilijans, à réa dar maré zé an hent étré Brest, Lesneven…
- dilijantdilijant
adj.
(1) Attr./Epith. Diligent.
●(1464) Cms (d’après GMB 170). Diligant, g. diligence, l. diligencia. ●(1499) Ca 62b. Diligant en vng propos. g. idem. ●(c.1500) Cb 62b. [diec] g. non paresseux / ou ligier. b. diligent. ●(1575) M 227. Diligant entent frez, tr. «aie soin d'entendre clairement.»
●(1659) SCger 44a. diligent, tr. «diligent.» ●(c.1680) NG 353. Tirantet diligent.
(2) Adv. Diligemment.
●(1557) B I 30. Ha da em empleig diligant / Espediant do tourmantaff, tr. «emploie toi avec diligence et avec soin pour les tourmenter.»
- dilikatdilikat
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Délicat sur la nourriture.
●(1647) Am 533. Da plach rancoudicq mar be delicat, tr. «A une fille (?) … (?) si elle est délicate.»
●(c.1680) NG 911. E ré er bet-man gourmand ha delicat. ●(1732) GReg 261a. Delicat, qui a le goût delicat, friand, tr. «dilicat.» ●Voici qui est d'un goût delicat, tr. «Cetu amâ hac a so dilicat.»
●(1824) BAM 53. beza re zilicat ha re goustus oc'h an daul.
(2) Kaout ur vlaz dilikat : être délicat sur la nourriture.
●(1732) GReg 261a. Voici qui est d'un goût delicat, tr. «Cetu amâ hac èn deus ur vlas dilicat.»
(3) (Bezañ) dilikat : (avoir de) bonnes manières.
●(1838) CGK 3. aben he ober eo ret beza dilicad.
►[antéposé]
●(1942) DHKN 67. Met a unan éh oent ou diù aveit anzaù ne oè ket tu de gavet « dilikatoh » dén nag amiaploh.
B. (en plt de qqc.) Délicat, fin.
●(1633) Nom 53a. Epulæ, dapes : viandes, viandes delicates, & quotidiennes : bouegou, bouegou dilicat, ha pemdizyec. ●62b. Vinum generosum, nobile : vin delicat & friant : guin dilicat, ha friand. ●114a. Multitia : habillements ou draps subtils & delicats : habillamant soubl, scaf, ha dilicat.
●(1727) HB 347. ur c'huez dilicat evel ar c'hanel. ●(1790) MG 65. Ind e eèll sur ou devout bihuance délicatoh.
●(1869) FHB 236/215b. eun doare eol pe balzam hag a scuille eur c'hoez dilicat.
II. Adv. Délicatement.
●(18--) SBI II 70. Guech-all, pa oan en ti ma zad, / E oan-me bewet dilicat, tr. «Autrefois, quand j'étais chez mon père, / On me nourrissait délicatement.»
- dilikatiri
- dilikatourdilikatour
m. Homme délicat.
●(1910-1915) CTPV I 159. Piw vehè en délicatour en hani en des hou maget ? tr. «Qui est donc l'être délicat qui vous a élevée ?»
- dilikedañdilikedañ
v. tr. d. Ouvrir (une porte) fermée au loquet.
●(1877) FHB (3e série) 13/98a. He vicher (...) oa dilikeda an or.
- dilinennad
- dilinennañ
- dilingdiling
interj.
(1) Onomatopée qui imite le bruit d'une cloche.
●(1947) YNVL 80. Kloc'h. – Diliñg ! Diliñg ! Diliñg !
(2) Onomatopée qui imite le bruit du verre qui se casse.
●(1766) MM 1232. dilinq, dilinq... tout e vroustont, tr. «dilink, dilink, toutes en miettes.»
●(1958) BRUD 5/29. A zav-krenn e chomjont seizet evid selaou diling gwer ar sekreteri o koueza.
- dilintr
- diliorzhetdiliorzhet
adj. Que l'on a retiré du jardin.
●(1921) FHAB Meurzh 57. Rozen diliorzet a weler o c'hoenvi.
- dilivdiliv
adj.
(1) Sans couleur.
●(1732) GReg 221a. Sans couleur, qui n'a point de couleur, tr. «Van[netois] diliü..»
(2) Décoloré.
●(1904) DBFV 55b. diliù, adj., tr. «décoloré.»
●(1931) VALL 188b. Décoloré, tr. «diliou.»
(3) Pâle.
●(c.1718) CHal.ms ii. une mine foireuse, tr. «ur faç diliu', blem' ul liü' foarous.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pasle, tr. «blem', glas, diliü, goal liüet.»
●(1904) DBFV 55b. diliù, adj., tr. «pâle.»
- dilivañ
- diliver
- diliverañ / diliveriñ
- dilivergev
- diliveriñdiliveriñ
voir diliverañ
- dilivetdilivet
adj. (en plt de qqn) Pâle, blême.
●(1921) BUFA 39. ar é fas diliùet. ●191. doh é fas diliùet.
- diliviñ
- dilivrdilivr
adj. Délivré.
●(1727) HB 219. Evit beza dilivr da vont divar ho tro. ●602. Dilivr diouz peb anvi.
- dilivrañ / dilivriñdilivrañ / dilivriñ
v. tr. d. Délivrer.
●(1464) Cms (d’après GMB 170). Diliuraff, délivrer. ●(1499) Ca 63a. Diliuaraff. g. deliurer expedier. ●(c.1500) Cb 64a. Diliuuraff. g. deliurer / expedier.
●(1659) SCger 38b. deliurer, tr. «deliuuri a.»
●(1864) SMM 234. Deus afo d'am dilivra. ●(1872) ROU 80b. Délivrer, tr. «Dilivra.»
●(1904) DBFV 43a. delivrein, v. a., tr. «délivrer.» ●(1907) PERS 283. da zelivra eneou ar Purkator.
►[empl. comme subst.]
●(1880) SAB 100-101. braz eleiz eo ganta ar Redemsion, ar prena, an dilivra a zo barreg, ampl e ranc paea. ●101. ur prena ken ker, un dilivra ken coustuz.
- dilivrañsdilivrañs
f. Délivrance.
●(1727) HB 175. Evit dilivranç dan Anaon.
●(1824) BAM 349. O c'hortos an dilivranç parfet-se. ●(1846) BAZ 4. evit ho dilivrans. ●(1877) BSA 56. e tosta an termen euz ho delivrans.
●(1900) MSJO 242. heur an delivrans. ●(1904) DBFV 43a. delivrans, f. pl. eu, tr. «délivrance.» ●(1911) BUAZperrot 846. an dilivrans hag ar peoc'h.
- dilivrer
- dilivrerez
- dilivretdilivret
adj. Délivré.
●(c.1500) Cb 103a. [guenell] Jnde hec enixa / e. ga. deliuree denfantement. b. deliuuret a poan guenell. ●(1612) Cnf 33b. ha seul quent mà ò accomplis, quent à sé ez dymunu ho poanyou, ha seul pelloch maz chom hep ò executiff pelloch ez chomhynt hep bezaff deliuret.
●(c.1680) NG 391-392. Pen domni delliuret / A prison Lucifer, tr. « Since we are liberated / From Lucifer’s prison. »
- dilivriñdilivriñ
voir dilivrañ
- dilizher
- dilizidantatdilizidantat
v. tr. d. Sortir qqn de sa paresse.
●(1939) RIBA 132. paot a uèhieu éh alernè ar é lerh aveit en dilizantat (sic) hag en diflodein.
- dillo .1dillo .1
adv., adj.
I. Adv.
(1) Vite, rapidement.
●(1905) KANngalon Ebrel 367. mont re zillo. ●(1911) FHAB Eost 217. Kea dillo, Jopig, da guzat. ●(1911) BUAZperrot 321. hen eo a zispennas an dilloa geier Arius. ●(1914) MAEV 192. ha me skarra ac'hano an dilloa ma c'hellis. ●(1920) LZBl Gouere 335. a gass ac'hanomp dillo dre douez enezennou goloet a wez huel. ●(1923) FHAB Mae 174. e labour o tont gantan ken dillo ha ken diroufenn. ●(1926) FHAB Mezheven 217. dindan an troad e weler ur gouli bihan a gresk dillo hag a zirent.
(2) E-dillo : rapidement.
●(1867) MGK 44. It d'ar zanaill hag e dillo. ●(1878) EKG II 288. baleomp e-dillo.
●(1927) GERI.Ern 107. e-dillo adv., tr. «vite, promptement.»
(3) A-zillo : vite.
●(c.1836) COM II moj. 15. A-zillo e teuont.
●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-zillo, tr. «vite, L[éon].» ●(1927) GERI.Ern 34. a-zillo adv., tr. «Vite.»
II. Attr/Épith.
(1) Vif, prompt, rapide.
●(1839) BSI 26. un den ampart, înginus ha dilô da ober un dra.
●(1927) GERI.Ern 107. dillo adj., tr. «Vif, prompt.»
(2) Botoù dillo : chaussure qui font aller vite.
●(1927) GERI.Ern 107. botou dillo, tr. «chaussures qui font aller vite, bottes de sept lieues.»
- dillo .2
- dilloaatdilloaat
v. intr. Aller plus vite.
●(1925) FHAB Eost 312. An dansou a bad pell-pell, hag a ya bepred war zilloat.
- dilloenter
- dilloet
- dilloüsdilloüs
adj.
(1) Attr./Épit. Expéditif, rapide.
●(1927) GERI.Ern 107. dilloüs, tr. «prompt, expéditif.» ●(1956) LLMM 54/12. ar baotred dillovus.
(2) Adv. Rapidement.
●(1905) FHAB Genver/c'hwevrer 16. Rouanez ar vizer, eur vaouez gallouduz ; / Al labour zo trec'h d'in hag ar vertuz ive ; Mes evit eur mevier hag eun den didalve, / A sklejan diloüz e meaz ho ziegez / Ha var ho zamig meubl e ran guerzedigez.
- diloaenndiloaenn
f. –où Dépôt (d’un liquide).
●(1938) WDAP 2/122. (Pleiben...) Diloaenn, hano gwregel, liester : Diloaennou. Gouelezenn. Anavezet mat eo ar ger «diloaenn» e Pleiben ha tro-war-dro. Koulskoude ne vez implijet nemet evit henvel gouelezenn an evachou hag an traou tano all a vez lakaet e boutailhou pe e podou.
- diloaiañ
- diloaidigezh
- diloaidurdiloaidur
m. Décantage.
●(1914) DFBP 78a. décantage, tr. «Diloâadur.» ●82a. défécation, tr. «Diloâadur.»
- diloar
- diloc'h .1diloc'h .1
adj.
(1) Inébranlable, inamovible, fixe.
●(1876) TDE.BF 133a. Diloc'h, adj., tr. «Sans bouger.»
●(1911) BUAZperrot 722. ar zent-ze o deus diazezet ar Pologn var garrek diloc'h Iliz Rom. ●(1931) VALL 306b. Fixe, tr. «diloc'h.» ●375a. Immobile, tr. «diloc'h.»
(2) Qui vient de partir.
●(18--) MIL.ms. ha dioc'htu ma voent diloc'h ha dindan gouel ez ejont etrezek ar mor doun (d'après BUBR 20/266).
- diloc'h .2diloc'h .2
m. Dégel, débâcle.
●(c.1718) CHal.ms i. debacle, tr. «diloh, discourn'.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Il auoit degelé hier, mais Il a bien resserré auiourd'huy, tr. «e oüebet un diloh deh maes quemeret endes houah creanoh, scornet endes creanoh hiriu'.» ●(1732) GReg 257b. Degel, tr. «Van[netois] diloh.»
●(1876) TDE.BF 133a. Diloc'h, s. m. V[annetais]., tr. «Dégel de la glace.»
●(1904) DBFV 55b. diloh, m., tr. «dégel, débâcle.» ●(1916) LILH 29 a C'hwevrer. Arsaùet en des en erh, meit diloh e zo hag é ta deur ém haù ! ●(1934) BRUS 185. Le dégel, tr. «en diloh.»
- diloc'hañdiloc'hañ
v. intr. Se déplacer, partir.
●(17--) ST 356. Diloc'homp, konsortet, tr. «Partons, camarades.» ●406. Mall eo d'eomp diloc'ha, tr. «Il nous est temps de partir.»
●(1872) ROU 94a. Partir, tr. «diloc'h.» ●(1893) IAI 106. e rankjont oll diloc'ha. ●(18--) SAQ I 86. eur vag diblaset, diloc'het dre an amzer gaer. ●(18--) SAQ I 161. hag ar mor a ziloc'h da weledi an douar.
●(1924) KANNgwital 255/123. ne ziloc'her nemet divezad diouz an noz evit mont da Venez Sant Mikeal. ●(1903) CDFi août. diloc'ha eeun a rae ar re gamm. (d'après KBSA 14).
- diloc'het
- diloc'hiñdiloc'hiñ
v.
(1) V. impers. Dégeler.
●(1732) GReg 257b. Degeler, tr. «Van[netois] diloheiñ.»
●(1904) DBFV 55b. dilohein, v. n., tr. «dégeler.» ●(1907) VBFV.fb 27b. dégeler, tr. «dilohein.»
(2) V. intr. Débâcler.
●(c.1718) CHal.ms i. La riuiere a debaclé cette nuit, tr. «diloheit é er ster en nos deüehan, en nos deüehan ema discournet er riuier.»
●(1904) DBFV 55b. dilohet é er stér, tr. «la rivière a débâclé (Ch. ms.).»
- dilodennañdilodennañ
v. Bezañ bet ganet ur wech m'eo dilodennnet tout ar c'histin : voir kistin.
- dilodennetdilodennet
adj. Privé de sa part, déshérité.
●(1977) PBDZ 779. (Douarnenez) dilodennet, tr. «privé de sa part, déshérité.»