Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 99 : de diner-arrez (4901) à dinodin-dinodan (4950) :
  • diner-arrez
    diner-arrez

    m. Arrhes.

    (1904) DBFV 56a. dinér Doué, dinér arrez, tr. «denier à Dieu, arrhes.»

  • diner-Doue
    diner-Doue

    m. Arrhes.

    (1732) GReg 266a. Denier à Dieu, tr. «Dinér-douë

    (1876) TDE.BF 135b. Diner-Doue, s. m., tr. «Des arrhes ; à la lettre, monnaie ou denier de Dieu.» ●Rei diner-Doue, tr. «donner des arrhes.»

    (1904) DBFV 56a. dinér Doué, dinér arrez, tr. «denier à Dieu, arrhes.»

  • dinerad
    dinerad

    m. –où Valeur d'un denier.

    (1659) SCger 143a. dinerat, tr. «vn denier.»

    (1827/29) VSA 1429. gand dou dinerad bara. ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerad, s. m., tr. «La valeur d'un denier.» ●Eunn dinerad butun, tr. «pour un denier de tabac.» ●(1899) HZB 126. Hag hon defe daou c'hañt dinerad bara.

    (1911) BUAZperrot 318. Daou c'hant dinerad. ●(1962) EGRH I 61. dinerad m. -où, tr. « valeur d’un denier. »

  • dineriñ
    dineriñ

    v. tr. d. Exterminer.

    (1919) DBFVsup 17a. dinérein, v., tr. «détruire ce qui pullule, poissons, plantes, gibier.»

  • dinerus
    dinerus

    adj. Qui a beaucoup de deniers.

    (1732) GReg 266a. Qui abonde en deniers, tr. «Dinérus. p. tud dinérus

  • dinervennañ
    dinervennañ

    v. tr. d. Énerver, dénerver.

    (c.1500) Cb. [neruenn] Jtez subneruo / as. g. tranchier nerfz. b. dineruennaff.

  • dinerzh .1
    dinerzh .1

    [brpm dinerz < di- .2 + nerzh]

    Adj.

    (1) Faible, sans forces.

    (1659) SCger 36b. debile, tr. «dinerz.» ●50a. enerué, tr. «dinerz.» ●58b. foible, tr. «dinerz.» ●68b. imbécille, tr. «dinerz.» ●(1732) GReg 246a. Debile, tr. «dinerz.» ●423b. Sans force, sans vigueur, tr. «dinerz.» ●562a. Languissant, ante, tr. «dinerz.» ●(1744) L'Arm 91a. Débile, tr. «Goann : dineerh

    (1862) JKS 197. pegen dinerz ha peger sempl ounn. ●(1878) EKG II 40. re zinerz oan. ●(1889) ISV 100. Jul gouscoude a iea ato dinersoc'h dinersa.

    (1904) DBFV 56a. dinerh, adj., tr. «sans force, faible, inefficace.» ●(1920) AMJV 77. koueza a rafent buan dinerz [ar vugale].

    (2) Qui n'a pas la force, le pouvoir.

    (1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?

  • dinerzh .2
    dinerzh .2

    [di- .2 + nerzh]

    M. Manque de force, faiblesse.

    (1904) DBFV 56a. dinerh, m. pl. eu, tr. «inefficacité, faiblesse.» ●(1912) MMPM 36. an dud a garfe seveni ho oll deveriou mez a laosk eul loden a gostez dre aoun pe dinerz.

  • dinerzhañ / dinerzhiñ
    dinerzhañ / dinerzhiñ

    [mbr dinerzaff, brpm dinerza, dineerhein < dinerzh + -añ / -iñ]

    V.

    I. V. intr.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Perdre ses forces, s'affaiblir, faiblir.

    (c.1500) Cb. [spazaff] idem emasculo / as. ou cest eneruer / ou affoiblir. b. dinerzaff / semplat.

    (1659) SCger 36b. debiliter, tr. «dinerza.» ●(1744) L'Arm 91a. Débiliter, tr. «Dineerhein

    (1847) FVR 251. na vije deuet ar gwel ec'hanoun da voukaat he galoun, d'he zinerza. ●(1869) FHB 237/218a. an hini glan a greske atao he foan hag a zinerze bepred.

    (1905) IVLD 234-235. ar plac'h paour a deuzaz hag a zinerzaz. ●(1911) BUAZperrot 496. evel ma teu ar c'horf e berr amzer da zinerza ha da vervel. ●(1930) KANNgwital 334/455. siouas, René Cannic a zinerzas buhan.

    (2) sens fig. Faiblir.

    (1912) MMPM 54. reizit ho pugale heb dinerza mez ivez heb krizder na kounnar.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt du vent) Faiblir.

    (1925) BILZ 173. Da c'houlou-de, an avel a zinerzas eun tammig.

    (2) (en plt du feu, de tirs) Faiblir en intensité.

    (1919) BUBR 5/122. pa'z eo digouezet d'an tan dinerza.

    II. V. tr. d.

    (1) Faire perdre ses forces (à qqn).

    (1659) SCger 50a. eneruer, tr. «dinerza

    (1838) OVD 188. ellein e rér perpet er goannat [er horve] a pe garér ; mæs mar en dinerhér rai ne ellér quet er reparein a pe garér. ●(1869) FHB 208/409b. evit dinerza eun den. ●(18--) SAQ I 197. da zinerza he vreac'h.

    (1904) DBFV 56a. dinerhein, v. a., tr. «affaiblir, énerver.» ●(1907) FHAB Gouere 131. caout a reas an tu d'ho dinerz. (1920) AMJV 59. an dersien velen a deuas (…) da zinerza al leanezed.

    (2) sens fig. Affaiblir.

    (1839) BESquil 629-630. Ér memb amzér er Sperèd-Santel e zistréhas en dihoelæt péhani e guhé doh-t-hi er vrastet ag hé fauteu, hag e dinerhas er galettet ag hé halon dré é hræce santel. ●(1884) LZBt Mae 83. Penoz dinerzan zuroc'h labour ar re a glask diskar ar groaz veniget, evit na rei Breuriez ar Fe ?

  • dinerzhded
    dinerzhded

    [brpm dinerzded < dinerzh + -ded]

    F. Faiblesse, manque de forces.

    (1732) GReg 246a. Debilité, foiblesse, tr. «dinerzded

    (1867) BUE 164. hag e krogaz eunn dinerzded hag eur c'hren hep paouez enn he izili. ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerzded, s. m., tr. «Faiblesse, affaiblissement.»

    (1906) BOBL 20 octobre 109/1b. eur stad a zinerzded. ●(1931) VALL 291a. Faiblesse, tr. «dinerzded f.»

  • dinerzhet
    dinerzhet

    [brpm dinerzet < dinerzh + -et .1]

    Adj. Affaibli, qui a perdu ses forces.

    (1651) JK 25. var o diouscoas dinerzet, tr. «sur vos épaules affaiblies.»

    (18--) SAQ II 65. He izili a ioa dinerzet.

    (1900) MSJO 231. Jospeh oa dinerzet araog an oad. ●(1912) AHBT 54. lakat hun manpreu dinerhet de zichuéh. ●(1912) MMPM 58. ar re dinerzet. ●(1912) BUAZpermoal 254. Galloud da zeski a oa ennan, koulskoude, mes ar galloud-ze a zo dinerzet, o vezan bet lezet re bell hep impli. ●(1939) MGGD 30. eur c'hoziad kabac'h ha dinerzet.

  • dinerzhidigezh
    dinerzhidigezh

    [brpm dinerhidigueah, dinerzidiguez < dinerzh + -edigezh / -idigezh]

    F. Affaiblissement.

    (1732) GReg 17b. Affoiblissement, tr. «Van[netois] dinerhidigueah.» ●421b. Foiblesse, debilité, tr. «dinerzidiguez

  • dinerzhiñ
    dinerzhiñ

    voir dinerzhañ

  • dinerzhus
    dinerzhus

    [dinerzh + -us .1]

    Adj. Affaiblissant.

    (1876) TDE.BF 135b. Dinerzuz, adj., tr. «Ce mot, composé de di, particule privative, et de nerzuz, efficace, parlant d'une remède, d'un régime de malade, ne peut s'appliquer qu'aux choses, au sens de non efficace.»

    (1962) EGRH I 61. dinerzhus a., tr. « affaiblissant. »

  • dinés
    dinés

    adj. (?) cf. dinoaz (?).

    (1) Inoffensif.

    (1903) EGBV 38. dinés, tr. «inoffensif.» ●39. Ar un daul distér, en dén e gav de zèbrein bouid dinés ha iahus ; er ré pinùik, get taseu argand, e lonk liés ivaj treisus hag anpouizonet.

    (1904) DBFV 56a. dinés, adj., tr. «qui ne nuit pas, inoffensif.»

    (2) Innocent.

    (1904) DBFV 56a. dinés, adj., tr. «innocent.»

  • dinet
    dinet

    adj. =

    (1647) Am 702. Ead he va drouin, chetu me dinet. / Nemeux na baguet, yalch, na bougeden, tr. «Mon havresac s'en est allé, me voici (?) renversé (?). / Je n'ai ni sacoche, ni bourse, ni bougette.»

  • dineudadur
    dineudadur

    m. Défilage.

    (1931) VALL 192a. Défilage, tr. «dineudadur m.»

  • dineudañ / dineudiñ
    dineudañ / dineudiñ

    v. tr. d.

    (1) Désenfiler, défiler, ôter ce qui est sur un fil (perles, etc.).

    (1904) DBFV 56a. dinedein, v. a., tr. «défiler, désenfiler.»

    (2) Défibrer.

    (1931) VALL 192a. Défibrer, tr. «dineuda

  • dineudennañ / dineudenniñ
    dineudennañ / dineudenniñ

    v. tr. d.

    (1) Désenfiler, défiler, ôter ce qui est sur un fil (perles, etc.).

    (1904) DBFV 56a. dinedennein, v. a., tr. «défiler, désenfiler.» ●(1907) VBFV.fb 27b. défiler, tr. «dinedennein

    (2) Désenfiler (une aiguille).

    (1931) VALL 207b. Désenfiler, tr. «dineudenna

    (3) Effiler (une étoffe).

    (1931) VALL 242a. Effiler, tr. «dineudenna

    (4) Effiler (les haricots).

    (1962) EGRH I 61. dineudenniñ v., tr. « effiler (les haricots). »

  • dineudenniñ
    dineudenniñ

    voir dineudennañ

  • dineuderezh
    dineuderezh

    m. Défilage.

    (1931) VALL 192a. Défilage, tr. «dineuderez m.»

  • dineudiñ
    dineudiñ

    voir dineudañ

  • dineuz
    dineuz

    adj.

    (1) Défiguré, difforme.

    (1876) TDE.BF 135b. Dineuz, adj., tr. «défiguré, informe.» ●(1890) MOA 205a. Défiguré, tr. «dineuz.» ●218b. Difforme, tr. «Dineuz

    (2) Vain.

    (1659) SCger 122b. vain, tr. «dineuz

  • dineuziñ
    dineuziñ

    v. tr. d. Défigurer, difformer.

    (1890) MOA 205a. Défigurer, tr. «dineuzi

  • dinez
    dinez

    adj. Détors.

    (1732) GReg 280b. Detors, qui n'est pas tors, tr. «dinez

    (1869) TDE.FB 274a. Détors, tr. «Dinez

  • dinezañ / dineziñ
    dinezañ / dineziñ

    v. tr. d. Détordre.

    (1732) GReg 280b. Detordre, detortiller, tr. «dineza. pr. dinezet. Van[netois] dineeiñ. ppr. et

    (1869) TDE.FB 273b. Détordre, tr. «Dineza. p. et Vann. dineein. ●Détordre du fil, tr. «dineza neud.»

    (1904) DBFV 56a. dinéein, v. a., tr. «détordre, détortiller.»

  • dineziñ
    dineziñ

    voir dinezañ

  • ding dong
    ding dong

    interj. Onomatopée qui imite le son d'une horloge qui sonne.

    (1964) BRUD 18/16. Ding ! Dong ! Eun eur !

  • dinij
    dinij

    Nij-dinij : qui vole çà et là.

    (1927) GERI.Ern 416. nij-dinij, tr. «qui vole çà et là, qui va et vient en volant.»

  • dinijal .1
    dinijal .1

    v. intr. Nijal-dinijal : voler çà et là.

    (1927) GERI.Ern 416. nijal-dinijal, tr. «voler çà et là.» ●(1950) KROB 31-32/17. endra ma nij-dinije ar melvenned eus an eil bleunienn d'eben.

  • dinijal .2
    dinijal .2

    v. intr. S'envoler.

    (c.1500) Cb. [nigal] Jtem inuoluo. as. g. enuoler. b. dinigal.

    (1920) FHAB C'hwevrer 241. An holl evned diwardro a zinijas da welet.

  • dinijal .3
    dinijal .3

    voir denijal

  • diniñvañ
    diniñvañ

    v. intr. Se défâcher.

    (1931) VALL 190b. se défâcher, tr. «diniñva

  • dinite / dinitez
    dinite / dinitez

    f. Dignité.

    (1838) OVD 197. a honestis hag a zinité. ●(1872) ROU 81a. Dignité, tr. «Dinitez.» ●(1879) GDI 5. dré en dinité.

  • dinitez
    dinitez

    voir dinite

  • diniver
    diniver

    adj.

    (1) Innombrable, très nombreux.

    (1911) BUAZperrot 150. diniver eo ar burzudou en e genver. ●262. eur strollad barbared diniver ha digernez. ●(1931) VALL 391a. Innombrable, très nombreux, tr. «diniver

    (2) Ur bobl diniver : une foule innombrable.

    (1909) FHAB Even 188. a zirag daou-uguent Eskop hag eur bobl diniver ! ●(1911) BUAZperrot 147. dirak eur bobl diniver.

  • diniveradur
    diniveradur

    m. –ioù Dénombrement.

    (1923) SKET I 30. diniveradur rannou ar bed.

  • diniverapl
    diniverapl

    adj. Innombrable, qu'on ne peut dénombrer.

    (1839) BSI 269. va negligeançzou diniverapl.

  • diniverus
    diniverus

    adj. Innombrable, qu'on ne peut dénombrer.

    (1931) VALL 391a. Innombrable, qu'on ne peut nombrer, tr. «diniverus

  • dinoasted
    dinoasted

    f. Bénignité.

    (1931) VALL 63b. Bénignité, tr. «dinoasted f.»

  • dinoaz
    dinoaz

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Innocent.

    (1499) Ca 63a. Dinoas vide in innocent. ●(1650) Nlou 140. Mary dinoas à ganas peur hasaou, / Hon guir Autraou, hep goulaou enaouet, tr. «l'innocente Marie enfanta très respectueusement, / notre vrai seigneur, sans lumière allumée.»

    (1866) LZBt Ebrel 103. Goad dinoaz ar gristenien a helle, hen hep-ken, freskaat eunn tammik he c'hounar.

    (1911) BUAZperrot 610. an dud dinoaz. ●(1924) FHAB Genver 33. soniou dinoaz. ●(1977) PBDZ 772. (Douarnenez) dinoaz, tr. «inoffensif.»

    (2) Inoffensif.

    (1659) SCger 143a. dinoas, tr. «qui ne nuit.» ●(1710) IN I 134. lavaret gueier dinoas. ●(1732) GReg 615a. Mensonge qui ne porte pas de préjudice, tr. «Gaou dinoaz.» ●(1744) L'Arm 255b. Qui ne nuit, tr. «Dïnæss

    (3) Pacifique.

    (1659) SCger 87a. pacifique, tr. «dinoes

    (4) par iron. Sans risque.

    (c.1825-1830) AJC 5766. hac e coangom en nos se dinoas evid on dend.

    II. Adv.

    (1) Sans nuire.

    (1889) SFA 222. mar kerez toui dign e vevi dinoaz hiviziken.

    (2) Pieusement.

    (1650) Nlou 268. Maz deuzont dinoas, dezaff da goassat, tr. «dont ils vinrent pieusement lui faire hommage.»

  • dinoazus
    dinoazus

    adj. Inoffensif.

    (1904) BOBL 1er octobre 2/1c. kanaouennou dinoazuz ar varzed iaouank.

  • dinobl
    dinobl

    adj. Qui n'est pas noble, roturier.

    (1911) BUAZperrot 366. nobl ha dinobl, paour ha pinvidik.

  • dinoblañs
    dinoblañs

    plur. (Gens) qui ne sont pas nobles, roture.

    (1893) IAI 168. Tud all a zoujanz Doue, merc'hed ha gwazed, noblanz ha dinoblanz.

  • dinobliñ
    dinobliñ

    v. tr. d. Désanoblir.

    (1732) GReg 258b. Degrader quelqu'un de noblesse, tr. «Dinobla ur re. pr. dinoblet

    (1869) SAG 78. petra'deu do noplat pe do dinobli.

  • dinoblisañ
    dinoblisañ

    v. tr. d. Désanoblir.

    (1732) GReg 258b. Degrader quelqu'un de noblesse, tr. «dinobliçza ur re. pr. dinobliçzet

  • dinodadur
    dinodadur

    m. Éclosion.

    (1957) BRUD 1/53. dinodadur ar bokedou-lêz.

  • dinodañ
    dinodañ

    voir dinodiñ

  • dinodet
    dinodet

    adj.

    I.

    A.

    (1) (en plt d'animaux ovipares) Éclos.

    (1867) FHB 130/205b. al labousik nevez-dinadet (sic).

    (1912) MMPM 81. Prenved a ïoa dinodet en he gig. ●(1926) FHAB Me 194. al laboused nevez dinodet.

    (3) (en plt de fleurs) Éclos(e).

    (1911) CDFi spetembre. en Léon «éclore» ur fleuren dinodet brao.

    B. par antiph. Détruit.

    (1956) LLMM 55/27. dinodet ez eo ar jibier er vro-mañ.

    II. sens fig.

    (1) Naître, voir le jour.

    (1951) BLBR 41-42/3. traou nevez dinodet eus ar vi el lec'h ma oant souchet. ●(1958) BLBR 111/4. hag en o empenn o-daou, oa dinodet eur menoz kaer, a gave dezo. ●(1958) BLBR 114/5. Kemend marvailh dinodet er barrez.

    (2) Développé.

    (1956) BLBR 92/1. Arabat kondaoni da vad ar zevenaduriou n'int ket c'hoaz dinodet kaer.

    (3) (en plt des membres) =

    (1942) FHAB Du/Kerzu 224a. an diwesker dilui, dinodet mat ha lijer.

  • dinodiñ / dinodañ
    dinodiñ / dinodañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) (en plt des oiseaux) Éclore.

    (1926) FHAB Mae 194. Abenn eun dervez war nugent e tinodo al laboused. ●(1944) VKST C'hwevrer 55. peseurt labous a zinodo eus ar vi-se ! ●(1950) KROB 23-24/11. betek ma tinodas eus ar viou / eun torrad koant a evnedigou. ●(1991) MARV v 17. (Kleder) Hag al laboused-mañ, eur wech dinodet, a red dioustu memestra evel eur yar vihan.

    (2) (en plt des fleurs) Éclore.

    (1911) CDFi septembre. dinodi en Léon "éclore".

    (3) (en plt d'une idée) sens fig. Venir.

    (1958) BLBR 111/4. en o empenn o-daou, oa dinodet eur menoz kaer. ●(1961) BLBR 128/23. pa zinodas e penn Pêr, eur zoñj iskis.

    II. V. tr. d.

    (1) (en plt d'animaux) par antiph. Détruire, exterminer.

    (1956) LLMM 55/26. Te eo, hervez a glevan, a vez o tinodiñ an holl jibier e koadeier Breizh-Izel. (1962) BAHE 32/63. Dinodiñ : distrujañ (Bro-Lannuon) : traoù, loened diaes da zinodiñ. ●(1963) BAHE 36/41. dinodañ lern bihan.

    (2) =

    (1919) MVRO 11/1c. en despet d'an dud fall a zo o klask dinôda hon rans.

    (3) sens fig. =

    (18--) COMbeau. Evit ma c'hellfe va chaloun dinodi gwersiou. (d'après Notes d'étymologie Bretonne 28).

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...