Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 95 : de dilodennus (4701) à dilostenn (4750) :- dilodennus
- dilodetdilodet
adj. Privé de sa part, déshérité.
●(1977) PBDZ 779. (Douarnenez) dilodet, tr. «privé de sa part, déshérité.»
- diloegiñ
- diloer / diloeroùdiloer / diloeroù
adj.
(1) Sans bas.
●(1732) GReg 249b. Dechaux, qui n'a ni bas, ni souliers, tr. «dilærou, ha divoutou.»
●(1847) GBI i 128. Diarc’henn, dilour, war ma zroad, tr. «A pied, sans chaussure et sans bas.» ●(1849) LLBg vi 4. divot ha diluer. ●(1863) MBF 31. divot ha dilor. ●(1866) FHB 69/133a. Atao e vije dilouerou. ●(1889) SFA 242. diarc’henn ha dilerou. ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100a). E dreid dilerou, diarc’hen.
●(1904) DBFV 55b. dilor, diluer, adj. et adv., tr. «sans bas.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dilour, tr. «sans bas.» ●(1938) DIHU 321/41. fal uisket ! diloreu kaer...
(2) (Botté) à cru.
●(1904) DBFV 55b. dilor, diluer, adj. et adv., tr. «(botté) à cru.»
- diloerenniñdiloerenniñ
v. Retirer ses bas.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. dilourenni, tr. «quitter ou tirer les bas.»
- diloeroùdiloeroù
voir diloer
- diloev-diloev-
voir dilav-
- dilofañdilofañ
v. intr. Jaillir.
●(1650) Nlou 54. An goat dan traou a dinaouas, / A het é costez ez diloffas, / Voar é bisaig quent ez flaychas, / Hac euff guelet à remedas, tr. «Le sang s'écoula au sol ; / le long de son ventre il jaillit / sur son visage avant qu'il ne bougeât / et il guérit sa vue.»
- dilognez
- dilogoddilogod
adj. Sans souris.
●(1732) GReg 38b. En termes grotesques on dit : Bloavez mad deo'ch (lire : deoc'h), ha tyéguez dilogod.» ●882b. Sans souris, tr. «dilogod.»
●(1857) CBF 122. Bloavez mad d'e-hoc'h ha tiegez dilogod ! tr. «Je vous souhaite une bonne année et une maison sans souris.»
●(1903) CDFi août-septembre. an daou bried a dremene o buhez peoc'h etrezo ha dilogod o zi. (d'après KBSA 55).
- dilogota / dilogotat
- dilogotatdilogotat
voir dilogota
- diloj .1diloj .1
adj.
(1) (en plt de qqn) Qui n'a pas de maison.
●(1890) MOA 207b. Délojé, tr. «Diloj.»
●(1900) MSJO 81. Me zo bet diloj, ha no peus ket va digemeret. ●(1905) IVLD 24. Pa vezimp diloj ac'hane. ●(1921) FHAB Ebrel 74. eun nebeud Bretoned – a za (lire : zo) diloj.
(2) (en plt d'une maison) Inhabité.
●(1880) SAB 266. Ar palez caerra pa vez diloj a vez caved trist. ●(1890) MOA 99b. maison abandonnée (déserte), tr. «ti diloj.»
●(1929) KANNgwital 314/235. Eur guchennik soudardet a zo lakeat enhan evit gellout lavaret n'eo ket diloj.
(3) À qui on a signifié qu’il doit déloger.
●(1962) EGRH I 60. diloj a., tr. « à qui on a signifié qu’il doit déloger. »
(4) sens fig. =
●(1935) BREI 405/1d. Ar brezoneg a zo diloj e meur a barrez dija.
(5) Ober Jak diloj, Jil diloj : faire Gilles.
●(c.1718) CHal.ms ii. Il a fait gile, tr. «disparisset endés, oeit é e Cuh groeit endes Iaqu' dilog', gille dilog', groeit endes gill' oeit e quitt' dre cuh.»
●(1904) DBFV 55b. groeit en des Jak diloj ou Jil diloj, tr. «il est parti en cachette (Ch. ms.).»
- diloj .2diloj .2
m.
(1) Délogement.
●(1962) EGRH I 60. diloj m., tr. « délogement. »
(2) Ober an diloj : déloger, déménager, quitter sa résidence.
●(1911) BUAZperrot 740. Kerkent al laboused hag ar pesked a reas o diloj da heul ar sant. ●(1925) FHAB Ebrel 126. N'eo ket en eun devez nag en eur bloaz e voe graet an diloj.
- dilojadegdilojadeg
f. –où Déménagement.
●(1869) FHB 253/348a. an dilojadec ne bad ket pell. ●(1889) SFA 83. Antronoz e oue great an dilojadek. ●(1890) MOA 207b. Délogement, tr. «dilojadek.»
●(1914) DFBP 86a. deménagement, tr. «Dilojadeg.» ●(1922) LZBt Gwengolo 5. An dilojadek a zo bet seul-vuï ezetoc'h d'ober. ●(1955) STBJ 171. e voe dilojadeg ganeomp hag e yajomp da jom, tostoc'hik d'ar vourc'h. ●(1965) KATR 24. hag a bleas gand an dilojadeg.
- dilojadenn
- dilojamant
- dilojañ / dilojiñdilojañ / dilojiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Débarrasser (un endroit) de ce qui l'embarrasse.
●(1935) LZBl Du/Kerzu 278. da zellet piz e pep korn al lochenn ha da ziloja anezi an ostizien deuet eno en e raok da glask lojeiz.
(2) Faire partir (qqn) d'un endroit, expulser.
●(1882) BAR 170. diez e oe bet ho diloja. ●(1896) LZBt Meurzh 29. deut oa a-benn da ober dilojan al laeron deuz ar vro.
●(1911) BUAZperrot 662. da ziloja anezan divar e venez. ●(1915) MMED 122. Urz on deus da ziloja ar Prussianed a zo aze dirazomp, var an dorgennik. ●(1964) KTMR 17. diloja neiziou pig.
(3) Chasser (qqn) d'une maison, d'une ferme.
●(1847) MDM 317. abalamour ma sounch dehoc'h en deuz klasket ho tiloja. ●318. penaos n'em diloje biken ; rag emez-han, ar ouen eus ar famill en doa c'hoand da zerc'hel eno.
(4) Faire cesser le bail de qqn.
●(1870) FHB 300/309b. me zilojo ac'hanoud da c'houel Mikeal kenta.
(5) =
●(1909) BROU 224. (Eusa) Diloja an deñved, tr. «faire sortir les moutons de leur abri.»
(6) Dilojañ neizhioù : défaire des nids.
●(1960) PHPD 381. (Plougrescant) ar skolaer en doa lavaret dezañ na vije ket mad dilojañ neiziou.
II. V. intr.
(1) Déménager.
●(1575) M 454. Emæs az gloat ha ty, deffry á rencq dilog, tr. «Hors de ton domaine et de ta maison, tu devras nécessairement déloger.»
●(1659) SCger 41b. deloger, tr. «dilogea.» ●(1732) GReg 262a. Deloger, changer de logis, de demeure, tr. «Dilogea. pr. diloget. Van[netois] dilogeiñ.»
●(1854) MMM 19. An oll droupou o vesa recevet urs da ziloja. ●(1867) BUE 17. War eunn dro, e tilojaz euz a ru Fouarr. ●(1869) FHB 250/328a. Ma ve red din diloja. ●(1872) GAM 69. renkout aliez diloja. ●(1872) ROU 80b. Déloger, tr. «Diloja.»
●(1907) FHAB Du 286. Ne vin ket va unan o tiloja ! ●(1914) DFBP 85a. deloger, tr. «Diloja.»
(2) Changer de place.
●(1659) SCger 22a. changer de place, tr. «dilogea.»
- dilojer
- dilojerezh
- dilojet
- dilojidigezh
- dilojiñdilojiñ
voir dilojañ
- dilokediñdilokediñ
v. tr. d. Ouvrir (une porte) fermée au loquet.
●(1923) BUBR 28/513. Redek a ra da zilokedi an nor.
- dilokezdilokez
adj. péjor.
I. Attr./Épith.
(1) = (?) Mauvais (?).
●(1956) BAHE 9/13. Arabat avat, implijañ ar Muzik da zinerzhañ bolontez ar Yaouankiz ha da zigeriñ o c'halon d'ar pec'hed. Rak an traoù dilokez-se n'in mat nemet da gement-se…
(2) = (?) Mal conformé (?).
●(1982) LLMM 210/31. Ur mell annoar wenn, hag hi dilokez avat.
II. Adv.
(1) Kaozeal dilokez : parler à tort et à travers, sans suite.
●(1900) KZVr 106 - 25/02/00. (Lannuon) Dilokez, kozeal dilokez, kozeal a-dreuz hag a-hed hep poueza 'pez a lerer.
(2) Gwisket dilokez : mal vêtu.
●(1962) BAHE 32/63. tud gwisket dilokez. (Ploubêr-Pluned h.a.). ●(1965) BAHE 46/49. dilokez = difurlu. ●(1982) TKRH 72. Gwisket ken dilokez e veze ken ma oa ur runkun he gwelout.
(3) Savet dilokez : mal élevé.
●(1962) BAHE 32/63. bugale savet dilokez. (Ploubêr-Pluned h.a.).
(4) Bale dilokez : avoir une démarche (?) inélégante (?).
●(1962) BAHE 32/63. bale dilokez. (Ploubêr-Pluned h.a.).
- diloñchañ
- dilonk
- dilonkañ
- dilontegezh
- dilontekdilontek
adj. Tempérant, modéré, sobre dans le boire et le manger.
●(1827) TJK 284. poellek, eeun, sant, dilontek.
●(1928) CONS 356. Red eo asanti gant kement-man : Kerneviz a zo ken dilontek evel eo lontek Tregeriz. ●(1931) VALL 695a. Sobre, tr. «dilontek.» ●(1932) KANNgwital 351/156. dre m'oun chomet fur ha dilontek.
- dilontrañ / dislontrañdilontrañ / dislontrañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Vomir.
●(1659) SCger 144a. dislontra, tr. «vomir.»
(2) Dilontrañ an daoulagad : faire de grands yeux.
●(1896) GMB 376. En pet[it] Trég[uier] diloñtran veut dire «faire de grands yeux».
●(1901) EPLQ 37. pet[it] tréc[orois] diloñtrañ faire de grand yeux. ●(1902) PIGO I 47. Herri a zilontre e zaoulagad en-dro d'ean. ●(1908) PIGO II 131. en eur dilontan e zaoulagad. ●(1909) BROU 227. (Eusa) Ouvrir de grand yeux, tr. «Dislóuntra.» ●(1919) MVRO 5/1a. Kaer am eus dislontra ma daoulagad.
II. V. intr. (en plt des yeux) S'équarquiller.
●(1925) FHAB Mae 179. e zaoulagad o tilonta en e benn. ●(1974) SKVT III 90. Dislontrañ 'rae daoulagad Veig warno.
- dilontret / dislontretdilontret / dislontret
adj.
(1) Équarquillé.
●(1866) LZBt Gouere 171. dirag ho daoulagad dislontret.
●(1901) EPLQ 37-38. en bas Trég[uier] disloñtet e zaoulagad gañtañ qui écarquille les yeux, Vallée. ●(1902) PIGO I 90. e zaoulagad dilontet. ●(1908) PIGO II 119. da zellet gant eur pikol daoulagad dilontet. ●(1912) BUAZpermoal 808. o daoulagad dislontet a zo hanter-varo.
(2) (Yeux) caves, hagards.
●(1901) EPLQ 37. en Goello disloñtret (yeux) caves, hagards.
(3) (en plt de qqn) Maigre.
●(1901) EPLQ 37. en Goello disloñtret (personne) maigre.
- dilorañ / diloriñdilorañ / diloriñ
v. tr. d.
(1) Diloriñ ul lec'h : nettoyer.
●(1944) GWAL 165/315. (Ar Gelveneg) «C'hwi a zlefe beza bannet er mor da zilori ar vro.
(2) Diloriñ ul lec'h eus ub., udb. : débarrasser de.
●(1936) IVGA 264. da zilori Pont-'n-Abad ouz o faviou. ●270. dilora da genta an dachenn diouz ar chas a ziwall al lezenn. ●(1947) YNVL 22. Diloret ar pont eus ar mous.
(3) Bezañ diloret eus ub. : être débarrassé de qqn.
●(1944) GWAL 165/315. (Ar Gelveneg) «kerzh kuit, ma ne vi gwelet mui, ma vimp diloret ac'hanout».
(4) Diloriñ ub. : délivrer, débarrasser (qqn) de la présence d'un autre.
●(1944) GWAL 165/315. (Ar Gelveneg) «poent eo deoc'h dilori ac'hanomp (hon dieubiñ eus ho pezañs).
(5) Diloriñ ub. =
●(1944) GWAL 165/315. (Ar Gelveneg) Me a ziloro ac'hanoc'h ! (me ho kaso kuit)».
(6) =
●(1944) GWAL 165/315. (Ar Gelveneg) A-wechoù e kemer ster «lazhañ» «kas da get» : «gwell a se ma vefe diloret ar ouenn ac'hanoc'h !»
(7) absol. = karzhañ, naetaat.
●(1947) YNVL 70. Gant-se 'ta ! Youenn Vras, dilorit va burev !... Oust ! ●155. Dilorit alese gant ho Plev-Tan !
(8) =
●(1972) SKVT I 114. Kerkent ha diloret e voued, e tilore ivez al leur-di...
- dilorbet
- dilorc'hdilorc'h
adj.
(1) (en plt de qqn) Humble.
●(1912) BUAZpermoal 299. Poellek eo, dilorc'h ha karantezus. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 27. Daoust d'ar garg uhel en devoa e oa chomet ken dilorc'h ha ken hegarat.
(2) (en plt d'une habitation) Humble.
●(1955) VBRU 109. un toullad kenkizoù dilorc'h a-walc'h.
- dilorc'hañ .1
- dilorc'hañ .2dilorc'hañ .2
v. tr. d. Rendre humble, rabattre l'orgueil.
●(1944) EURW I 198. izelekaat ha dilorc'ha ar re ac'hanomp (...).
- dilorc'hañ .3dilorc'hañ .3
v. tr. d. Détromper, désillusionner.
●(1910) ISBR 287. Er bobl dilorhet d'en Dispeah. – De goursad ketan an Dispeah é oé bet koutant an dud a hé labour. Grateit e oé bet dehé en ol leuiné ha cheleuet ou devoé doh el lorhenneu-sé.
- dilorc'husdilorc'hus
adj. Humble.
●(1911) BUAZperrot 8. ken dilorc'hus hag eur c'hrouadur. ●173. dilorc'husa den a vijet goest da gaout. ●292. Poellek eo dilorc'hus ha karantezus. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 84a. An Aotrou Helies oa dilorc'husa den e c'helled en em gaout gantan.
- diloriñdiloriñ
voir dilorañ
- diloskus
- diloskusted
- dilost .1dilost .1
adj.
(1) Sans queue.
●(1732) GReg 772a. Qui n'a pas de queüe naturellement, tr. «Dilost.»
●(1876) TDE.BF 133b. Dilost, adj., tr. «Sans queue, qui n'a pas de queue.»
●(1904) DBFV 55b. dilost, adj., tr. «sans queue.»
(2) Penn dilostañ =
●(1910) MAKE 7. e kemer peg en eur grampouezen a bez a stribilh ouz e c'henou, hag e chach warni betek ar penn dilosta.
(3) sens fig. Sans queue (ni tête).
●(1925) FHAB Gwengolo 337. al lavariou dibenn ha dilost o doa klevet.
- dilost .2dilost .2
m., prép. & adv.
I. M.
(1) temp. Fin.
●(1857) HTB 137. an dilost ar bla. ●(1865) LZBt Gouere 26. e dilost an devez.
●(1903) MBJJ 252. Dilost ar pardon. ●(1904) DBFV 55b. en dilost ag er blé, tr. l'arrière-saison.» ●(1910) MAKE 68. Bloaz a vije a-benn dilost miz Genver. ●(1916) LIKA 27. (Groe) ardro en dilost miz. ●(1929) MKRN 83. da zilost ar bla. ●(1931) KANNgwital 337/7. e pen ar bloas pe e dilost ar bloaz.
(2) spat. Fin.
●(1857) HTB 189. Ari e oat en dilost ar pasach. ●(1867) BUE 83. E dilost ar pennad-man. ●(1877) EKG I 313. Dilost ar c'henta lodenn.
(3) sens fig. Suite, résultat.
●(1821) SST.ab xxxv. Ur bunition eahus aberh Doué, un dilost a bersecution en Huguenodet.
II. Loc. prép.
(1) War dilost : à la fin de.
●(1865) LZBt Gouere 13. war dilost ar bla war-lerc'h.
(2) Diouzh dilost : à la fin de.
●(1910) ISBR 207. Doh dilost en noz ou doé stanket (…).
III. Loc. adv.
(1) A-benn an dilost : à la fin.
●(1867) FHB 116/93b. hag a benn ann dilosd ho pugale vian n'ho devezo netra.
(2) E dilost : à la fin.
●(1866) LZBt Genver 74. adalek tarz an de, en em lakeemp en hent ; hag e dilost, e errujomp da barde, eunn tamm diwezat (...) er gerik diveza.
- dilost-foar
- dilost-hañvdilost-hañv
m. Automne.
●(c.1718) CHal.ms i. autonne / saison diüehan diben est, dilosthan, er guenol queru [= Kervignac] mais selon mr Ing. [Mr d'Inguiniel] er guenol signifie 7bre et non L'autonne. ●(1732) GReg 71a. Automne, troisiéme saison de l'Année, tr. «Van[netois] dilost-hañ. dilost-hañü.» ●(1744) L'Arm 17b. Arriere-saison, tr. «Dilossthan. m.» ●25a. Automne, tr. «Dilossthan m.» ●362b. Fin de l'Automne, tr. «Dilosthan.» ●(1790) Ismar 318. Cortualeu en dilost-han.
●(1849) LLB 224. En dilost han é rein blaiadeu penhuikoh. ●(1897) EST 70. De gours en dilost-han.
●(1904) DBFV 55b. dilost han, en dilost ag en han, s., tr. «automne.» ●(1934) MAAZ 67. doh en dilost hanù.
- dilostajoù
- dilostaldilostal
v. intr. (en plt d'un chien) Remuer la queue.
●(1896) GMB 680. tilostal, tr. «remuer la queue (lost) de joie, à Magoar (C.-d.-N.).»
- dilostañ / dilostiñdilostañ / dilostiñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Écouer.
●(1876) TDE.BF 133b. Dilosta, v. a., tr. «Ecourter, couper la queue.»
●(1903) EGBV 54. dilostein, tr. «enlever la queue.» ●(1904) DBFV 55b. dilostein, v. a., tr. «écouer, couper la queue.» ●(1907) VBFV.fb 6b. arracher la queue, tr. «dilostein.» ●(1972) SKVT I 175. avel da zilostañ ar saout.
(2) (agriculture) =
●(1985) AMRZ 91. o tilosta ognon er Park-Hir. ●167. ougnon da biketa pe da denna ha da zilosta.
B. sens fig.
(1) = (?) echuiñ a-raok ar fin (?).
●(1905) DIHU 2/33. Jobig aben e zilost é akt a Fé. ●(1905) DIHU 5/91. Jobig e zilost é soñnen.
(2) Terminer, clore.
●(1896) GMB 559. 'tilostañ ar bla ec'h omp (l'année va finir), Pontrieux.
●(1913) ARVG Eost 189. has an evoa da c'hoût penôs an ije dilostet an diou glaken o c'hôz.
II. V. intr. sens fig. Se terminer.
●(1866) SEV 63. ann amzer en devoa roet Doue d'ezhañ da ren, hag a voa o tilosta.
●(1907) FHAB Du 286. ar goanv evit dilosta, a ro d'eomp skoulad ar gougouk.
- dilostenn