Devri

Recherche 'pi...' : 623 mots trouvés

Page 9 : de pinson (401) à pirc_hindour (450) :
  • piñson
    piñson

    m. –ed (ornithologie) Pinson.

    ●(1633) Nom 39a. Fringilla : pinson : vr pinsounicq, vr goluennicq.

  • pint .2
    pint .2

    m. –où

    (1) (métrologie) Pinte.

    ●(1499) Ca 158b. Pint. g. pinte.

    ●(1659) SCger 92b. pinte, tr. «pint.» ●164b. pint, tr. «pinte.» ●(1732) GReg 724a. Pinte, mesure, tr. «Pint. p. pintou.» ●(1744) L'Arm 285b. Pinte, tr. «pinte. eu m.»

    ●(18--) PEN 93/74. me zo skolliet (da vania pint a gueren). ●(1863) GBI II 74. Eva ur pintr bemdez a wad, / Hag a wad den, gouveet mad, tr. « Boire chaque jour une pinte de sang, / De sang d’homme, sachez-le bien. »

    (2) Puñsal ar pintoù : s’enivrer avec ardeur.

    ●(1732) GReg 724a. Pinter, faire débauche, tr. «punçzal ar pintou.»

  • pint / pintig .1
    pint / pintig .1

    m. –ed (ornihologie) Pinson.

    I.

    ●(1732) GReg 724a. Pinçon, oiseau, tr. «pint. p. pintet.»

    ●(1867) MGK 21. Ar big hag ar pintik.

    II. (Seder, drant, laouen) evel ur pint(ig) : (gai) comme un pinson.

    ●(1936) LVPR 37 (L) K. Jezegou. Laouen oa evel eur pindik, dous ha mat e kever an holl. ●(1949) KROB 13/5 (L) J. Seité. D'an nevez amzer e kane e sute, e taoulamme, drant ha seder, evel ur pint. ●(1955) STBJ 117 (K) Y. ar Gow. Me, ar mous-kreien, a oa ken seder hag eur pintig ha ken eürus hag eur paour kêz a vije bet lakeet da roue. ●(1958) BRUD 3/10 (L) *Mab an Dig. «Na pebez mab am-eus !» a zoñje. «Atao laouen evel eur pintig. ●(1958) BRUD 4/52 (L) *Mab an Dig. Moushoarz ur bugelig koant, laouen evel eur pintig, a lakeas ar peoh en o halon.

    III. Mimologisme (cri du pinson, Ploneis).

    ●(1882) SVE 252. Piou, piou, piou, / Zo eet da Gemper hiriou ?

    ●(1975) BRUD 50/26. Lavaroud a ra ar pintig d'ar re hanter-vezo : / Piou, piou, piou, / Zo aed da Gemper hirio ?

  • pintad
    pintad

    m. –où Contenu d'une pinte.

    ●(1659) SCger 92b. pinte, tr. «pintad.» ●164b. pintat, tr. «vne pinte.» ●(1732) GReg 724a. Dix pintes font cinq pots, tr. «Decq pintad a ra, ou, a dal, ur podad.» ●(1744) L'Arm 285b. Pinte de vin, tr. «Pintatt gùin. m.» ●(17--) EN 135. eur pintad guin clered, tr. «une pinte de vin clairet.»

    ●(1856) VNA 186. en les noyant de suite dans une ou deux pintes de vin, tr. «doh ou baiein quentéh én ur pintad gùin pe deu.»

    ●(1907) VBFV.bf 61a. pintad, m. pl. eu, tr. «plein une pinte, un litre.»

  • pintadez
    pintadez

    f. –ed (ornithologie) Pintade Numida meleagris.

    ●(1920) LZBl Gouere 341. da chaseal eur marmouz bennag, eur bintadez pe eur c'hudon.

  • pintal / pintiñ
    pintal / pintiñ

    v. intr. Boire plus que de raison.

    ●(1732) GReg 724a. Pinter, faire débauche, tr. «Pintal. pr. pintet.» ●(1744) L'Arm 285b. Pinter, tr. «Pintein.. tétt.» ●(1790) MG 179. eit hoari hac eit pintein d'er Sulieu ha d'er Goulieu.

  • pintañ .1
    pintañ .1

    v. intr. Pintañ gant ar sec'hed : crever de soif.

    ●(1949) KROB 20/17. Me a zo prest da binta gant ar zec'hed.

  • pintañ .2
    pintañ .2

    v. intr.

    ●(1991) MARV v 7. (Kleder) Pinta, pa vez riou, an den a vez a-wechou livet-fall, setu ma vez lavaret : «Hemañ a zo o vond da binta», peotramant e-neus «riou memez tra evel eur pint».

  • pintek
    pintek

    adj.

    (1) Attr./Épith. Pointu.

    ●(1895) FOV 237. Ur houh bonnet pintek, tr. «le bonnet pointu.»

    ●(1942) DHKN 88. Arnonn ean ha guintein ur speg hir ha pintek, e goéhas ’tal me zreid.

    (2) Adv. Dressé.

    ●(1923) DIHU 144/277. saùet pintek e ziskoarn geton.

  • pinter
    pinter

    m. –ed (ornithologie) Pinson.

    ●(1732) GReg 724a. Pinçon, oiseau, tr. «Pintèr. p. pintéred.»

    ●(1927) GERI.Ern 467. pinter m., tr. «Pinson, dim. ig.»

  • pintet
    pintet

    adj.

    (1) Perché, haut monté.

    ●(1879) ERNsup 165. pintet, suspendu, Trég[uier].

    ●(1927) GERI.Ern 467. pintet p., tr. «Perché, haut monté.» ●(1931) VALL 548a. Perché ; haut monté, tr. «pintet T[régor].»

    (2) Pintet mat : qui a de bonnes jambes.

    ●(1879) ERNsup 165. pintet mad, bien monté sur jambes, Trév[érec].

    (3) Pintet uhel : qui est haut sur jambes.

    ●(1879) ERNsup 166. celui qui est haut sur jambes, pintet huel.

  • pintik
    pintik

    s. enfant. Ober pintik d'ur bugel : élever un petit enfant en l'air.

    ●(1879) ERNsup 165. En élevant dans les airs les petits enfants, on leur dit : Pintekh ! pintekh ! et pour leur demander s'ils le veulent : Gred vo pintekh d'ac'h ? Trév[érec].

    ●(1927) GERI.Ern 467. ober pintik, tr. «élever en l'air (un enfant) T[régor].»

  • pintiñ
    pintiñ

    voir pintal

  • pintr
    pintr

    m. –où (liturgie) Mitre.

    ●(1921) LZBt Here 24. gwelet an iskibien, ar pintr war o fenn. ●(1922) LZBt Meurzh 14. eur gamell hag eur pintr.

  • pintrenk
    pintrenk

    voir piltrenk

  • pinvidig
    pinvidig

    m. pinvidion Homme riche.

    ●(1530) Pm 261. Na fyzy pynuizyc (variante : pinuisic) en nygun / Disgra da cahun da hunan, tr. «Ne te fie, riche, à personne. / Défais ton feu toi-même.» ●(1612) Cnf 17a. nep à dirob an pinuizic.

    ●(c.1680) NG 485-486. Ema er fal peuidion / E losquin poueh breman. ●1118. El fal peuic meschant. ●(1710) IN I 333. etre ar beorien evel etre ar binvidien. ●(1732) GReg 822a. Riche, tr. «Pinvidicq. pinvizicq. pinvicq. pp. pinvidyen. pinvizyen. pinvyen.» ●Le mauvais riche, tr. «Ar fals pinvidicq.»

    ●(1868) FHB 161/36b. Pinvidien ar bed-ma.

  • pinvidigezh
    pinvidigezh

    f. –ioù

    (1) Richesse.

    ●(1499) Ca 158b. Pinuizigaez. g. richesse. ●(1625) Bel 194. An Auaricc eo vn affection disordrenet da quehela an pinuiziguezou.

    ●(1659) SCger 105b. richesses, tr. «pinuidiguezou.» ●164b. pinvidiguez, tr. «richesse.» ●(1732) GReg 822a. Richesse, tr. «Pinvidiguez. p. pinvidiguezou. Treg[or] pinviziguez. p. pinviziguezo. Van[netois] pihuïdigueah. pinhuïdigueh.» ●(1744) L'Arm 30a. Bien, tr. «Danné : Pihuidiguiah. m.»

    ●(1839) BESquil 562. é creis er bihuidicgueah.

    ●(1911) BUAZperrot 263. Eienen ar binvidigez eo al labour. ●(1920) FHAB Genver 195. Diou vammen a binvidigez.

    (2) Blason populaire : Pinvidigezh Plevin.

    ●(2016) TELGR (29.07.2016) [52a] (Daniel Giraudon). Pinvidigez Plevin, tr. « les riches de Plévin ».

  • pinvidik
    pinvidik

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) (en plt de qqn) Riche.

    ●(1499) Ca 159a. Pinuizic. g. riche. ●(1575) M 283. Mar dout pinuzic meur, tr. «Si même tu es riche.» ●(1638) Peiresc 1. O trou piuidic, tr. «Riche seigneur.»

    ●(1659) SCger 43b. deuenir riche, tr. «dont pinuidic.» ●105b. riche, tr. «pinuidic.» ●164b. pinvidic, tr. «riche.» ●(1732) GReg 822a. Riche, tr. «Pinvidicq. pinvizicq. pinvicq. (Le premier mot est de Leon, & de la Corn[ouaille]. le second est de Treg[or] le troisieme de la h[aute] Corn[ouaille]. Van[netois] pinhuïcq. pihuïcq.» ●(1744) L'Arm 198a. Qui s'est enrichi par des voyes indirectes, tr. «A zou deitt devoutt pihuic dré gam-droyeu.» ●311a. gueux enrichis, tr. «jalodétt deitt devoutt pihuic.» ●(1790) MG 119. en dud pihuiq. ●(17--) TE 23. èl ma hoènt ou deu forh pihuiq.

    ●(1894) BUZmornik 495. an dud pinvidik.

    ●(1911) SKRS II 73. eun den pinvidik braz. ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. Dont pinvidik a-strons, tr. «s'enrichir tout d'un coup.» ●(1922) LZBt Meurzh 24. c'houi zo eur c'hrokant pinvik.

    ►[empl. avec un adv. intens.]

    (1) Pinvidik peurfonn : très riche.

    ●(1867) MGK 27. Pinvidik perfoun voa.

    ●(1922) BUBR 14/40. pinvidik-perfoun. ●(1950) KROB 21/13. penaos e oa savet pinvidik-peurfounn.

    (2) Pinvidik-parfont : très riche.

    ●(1920) MVRO 34/1c. Eat oun da redeg bro gant eur Zaoz pinvidik-parfount.

    (3) Pinvidik pounner : très riche, fort riche.

    ●(1907) AVKA 225. Setu un den, e hano Zache, ar c'henta deus an Doktoret, ha pinvik pounner. ●(1913) LZBt Gwengolo 21. Pinvik pouner a oa.

    (4) Pinvidik bras : très riche

    ●(1907) PERS 323. eur protestant, pinvidig braz.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'une union) Qui enrichit.

    ●(1859) MMN 80. Parlant a rear eus a zemezi eun den : Eun demezi pinvidic a ra ?

    (2) Qui donne une impression de richesse, de valeur.

    ●(1633) Nom 110a. Vestis segmentata : habillement où il y a du cramoisin, ou de l'or parmy tyssu, & par filets labouré : bende d'or, ou d'autre richesse & ouurage : habit en læch ma vez neud aoür mellet, banden aoür, pe á vn euffraig all pinuidicq. ●191a. Opima spolia : riche butin : vr butin pinuidic.

    ●(1878) EKG II 227. P'en em gavaz enn he zi, e leac'h an arrebeuri pinvidik a ioa enn-han p'oa eat d'ar prizoun, ne gavaz nemed tammou koz-gueleou.

    (3) Qui enrichit financièrement.

    ●(1849) LLB 224. En dilost han é rein blaiadeu penhuikoh.

    (4) sens fig. Qui enrichit intellectuellement.

    ●(1904) KANNgwital 17/130. ar c'henteliou pinvidik ha talvoudek-ze.

    (5) Riche en matières grasses.

    ●(1907) BOBL 25 mai 139/2f. eul laez puill ha pinvidik.

    II. Adv. Richement.

    ●(1633) Nom 54a. Cœna recta : vne cene tres-richement ordonnée : vn coan ordrenet pinuidic meurbet. ●54b. Saliarem in modum epulari : banqueter magnifiquement & richement : banquegaff magnific ha pinuidic.

    ●(17--) TE 315. unan harnæzét pihuiqueoh eid er-ré-ral.

    ●(1838) OVD 111. ur sai (…) brondet pihuiq.

    ●(1928) BFSA 157. E-lec'h mont en egas ouz tud ken dispont, ar roue a ziskouezas d'ezo merc'hed fichet pinvidik.

    III.

    (1) Pinvidik evel ar mor : voir mor.

    (2) Dont da vout pinvidik ouzh al loar : voir loar.

  • pinvidikaat
    pinvidikaat

    v.

    I. V. intr. S'enrichir.

    ●(1499) Ca 159a. g. enrichir. b. pinuizicat.

    ●(1659) SCger 43b. deuenir riche, tr. «pinuidicat.» ●(1732) GReg 283a. Devenir riche, tr. «pinvidicqât. pr. pinvidicqeët.» ●822a. Devenir riche, tr. «Pinvidicqât. pr. pinvidicqeët. pinvizicqât. pr. eët. Van[netois] pinhuicqat. pihuicqat.» ●S'enrichir aux dépens d'autruy, tr. «Pinvidicqât divar goust ar re all.»

    ●(1880) SAB 197. an hast da binvidicaat. ●(1889) ISV 411. pa binvidica unan, eo ret d'eun all paourât. ●(1894) BUZmornik 626. e leac'h pinvidikaat, dont da veza paouroc'h eo a reont.

    ●(1908) FHAB Gouere 194. sevel ha pinvidikaat. ●(1910) MAKE 111. e dud ne binvidikaent tamm ebet gant an amzer.

    II. V. tr. d.

    (1) Enrichir.

    ●(1659) SCger 164b. pinvidicat, tr. «enrichir.» ●(c.1718) CHal.ms i. Il fait la fortune de tous ceus qui lui apartiennent, qui sont a son seruice, tr. «pinuicat ara quement déen a apparten' dehou, aso en é seruig'.» ●(1732) GReg 349a. Enrichir, faire ou rendre riche, tr. «Pinvidicqât. pr. pinvidicqeët. pinvizicqât. pr. pinvizicqeët. Van[netois] piñhuidiqueiñ.» ●(1744) L'Arm 135a. Enrichir, s'enrichir, tr. «Pihuiquein ou Pihuiquiatt.» ●(1790/94) PC I 216. Moyen gaër do pinvidicad.

    ●(1839) BESquil 509. soulagein ha pinhuiquat er beurerion.

    ●(1911) BUAZperrot 128. pinvidikât an den. ●(1923) FHAB Du 406. da gristenaat ha da binvidikaat muioc'h-mui e eskopti.

    (2) sens fig. Enrichir.

    ●(17--) TE 217. ou fihuiquad a vertuyeu.

    ●(1866) LZBt Ebrel 130. o pinvikaat ar skiancho gant he gavadenno.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 365. ho finvidikaat evit ar bed all. ●(1922) FHAB Mezheven 188. e c'hellomp maga, lemma ha pinvidikat ar sperejou. ●(1929) MANO 17. Labourat a reas da binvidikaat e spered.

    III. V. pron. réfl. En em binvidikaat : s'enrichir.

    ●(1612) Cnf 17a. deuruezout em pinuizicat gant pauuaentez an paour. ●38a. An heny à ya dan bresel eguit em pinuizicat.

    ●(1856) GRD 281. monnèt d'hum binhuiquat d'ur ranteleah. ●(1877) EKG I 237-238. tud hag a felle d'ezho en em binvidikaat divar goust an nesa.

    ●(1911) BUAZperrot 134. ha goude ma n'en em binvidikafe ket diouz an dra-ze. ●(1935) VKST Du 379. En em binvidikaat hon unan eo a reomp.

  • pinvidikaerezh
    pinvidikaerezh

    m. Enrichissement.

    ●(1744) L'Arm 135a. Enrichissement, tr. «Pihuiquereah.. heu. m.»

  • pinvizik-
    pinvizik-

    voir pinvidik-

  • pioch .1
    pioch .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Qui a les pieds tournés en dedans.

    ●(1927) GERI.Ern 468. pioch C[ornouaille] adj., tr. «(Pieds) en dedans.» ●(1931) VALL 557b. qui a les pieds tournés en dedans, tr. «pioch.»

    (2) Adv. Kerzhout pioch : marcher les pieds en dedans.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. pioch, tr. «[qui marche] le bout des pieds en dedans.» ●(1931) VALL 557b. marcher les pieds en dedans, tr. «kerzet pioch.»

  • pioch .2
    pioch .2

    m.

    (1) Pioche.

    ●(1499) Ca 159a. Pioche. g. idem.

    ●(1960) EVBF I 336. La pioche. Les termes les plus employés (…) On trouve encore : l'emprunt français pioch, sud-Corn[ouaille], Tréhou, Loperhet...

    (2) Pioch penn bouc'hal : pioche.

    ●(1960) EVBF I 336. La pioche. Les termes les plus employés (…) piemontwar, P[ommeri]t-le-V[icomte] (sorte de hache-pioche, «hache piémontaise») ; trubard, ou pioch penn-bohal, Tréhou (même sorte de pioche, v. fig. 2).

  • piochat
    piochat

    v. intr. (argot des tailleurs vannetais) Dormir, pioncer.

    ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Piochat, tr. «kousket.»

  • piochennek
    piochennek

    adj. (argot des tailleurs vannetais) Endormi, indolent.

    ●(1932) BRTG 77. Girieu ag el langaj «kemenér» biochennek = kouskeréz. ●78. kavet ur «hoem » ker «biochennek» ha ken «kahart» èl hani Koèdan.

  • pioka
    pioka

    coll. (phycologie)

    I. Algues Chondrus crispus. cf. bezhin-bihan

    ●(1942) VALLsup 87b. Pioka est en L[éon] le nom du goémon comestible. ●(1954) BISO.llmm 25. ar bizhin krenn glas-melen ma reont anezhañ bouchounoù pe c'hoazh pioka. ●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le pioka, aussi appelé tapioka, liken, karagaen (pioka, tapioka, liken, karragaen), désignant à la fois le Chondrus crispus et la gigartina mamillosa, goémons très voisins et habituellement confondus dans la même appellation dans les différentes langues. ●(1964) BRUD 18/16. evel eur bouch pioka war eun ormelenn. ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka, «tapioca» : Kerhurus en Plouneour-Trez, Carantec. ●(1978) BZNZ 9. (Lilia-Plougernev) a deue da glask pioka, tr. (THAB 1/38) «Pioka, (ou) liken : algue, Chondrus crispus et Gigartina stellata.» ●25. Bremañ d'ar fin, oamp koumañset da glask tapioka, met er penn kentañ ne oa ket anv outo. (...) un hañvezh pe ziv o klask pioka (...) Bezhin-bihan a rea lod anezho. ●(1980) PLNN 5/21. (Kastell-Paol) bernioù pioka en-dro d'an enesenn. ●(1985) OUIS 127note. Le petit goémon ou pioca est une petite algue brune : lichen carraghem.

    ●(2007) GOEMOn 119b. Pioca : chondrus crispus (dans le Léon).

    II. [avec un déterm.]

    A.

    (1) Pioka-ruz : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 224. Chondrus crispus. pioka 'ryz, «tapioca rouge» : Molène.

    (2) Pioka-plat : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka pla:d, «tapioca plat» : Karreg-Hir en Kerlouan, Meneham en Kerlouan.

    (3) Pioka delioù ledan: Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka deu le:dân, «tapioca à larges feuilles» : Saint-Pabu.

    (4) Pioka-pin : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka 'pi:n, «tapioca-pin» : Kellerdud en Plouguerneau.

    (5) Pioka-bouchonoù : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka buu:nu, «tapioca en pompoms» : Kerhurus en Plouguerneau, Kerfizien en Cleder.

    (6) Pioka-gouez : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka 'gu:ez, «tapioca sauvage» : Karreg-Hir en Kerlouan, Meneham en Kerlouan.

    (7) Pioka-daere : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka darze, «tapioca de basse mer» : Karreg-Hir en Kerlouan, Meneham en Kerlouan.

    (8) Pioka-brun : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. pioka bry:n, «tapioca brun» : Guisseny.

    B. Pioka-du : Gigartina stellata.

    ●(1968) NOGO 225. Gigartina stellata. pioka'dy : «tapioca noir» : Kellerdud en Plouguerneau. Cf. Chondrus crispus. ●(1980) PLNN 5/43. (Kerlouan) An tin du, neuse, ar re-se, neuse, sañset, n'int ket pioka du int.

    III. [empl. comme déterm.] Bezhin-pioka : Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. bezin pioka, «goémon-tapioka» : Tremazan.

  • piokaa
    piokaa

    v. intr. Récolter les algues nommées «pioka».

    ●(1995) EIGV 99. o weled ar re all o vond da bioka.

  • piokour
    piokour

    m. (?) (phycologie) Algue Chondrus crispus (?).

    ●(1909) FHAB Mae 136. En divez e lavarin eur ger euz ar piokour, eur seurt bizin a vez great breman kemwerz braz anezan.

  • piou
    piou

    interj. =

    ●(1880) ANN 103. Piou ! Paoun ! – Hen loskaz he zaou denn.

  • piouit
    piouit

    interj. =

    ●(1930) DIHU 230/123. Garm boézet er bilann, pe gemér hé randon eit dizouar ha krog de neijal e zo Piouit !...

  • pip
    pip

    f. –où

    (1) (métrologie) Pipe, ancienne mesure.

    ●(1499) Ca 159a. Pip. g. pipe.

    ●(1732) GReg 724a. Pipe, mesure de choses liquides, tr. «Pip. p. pipou. Van[netois] pimp. p. pimpëu.»

    (2) Tonneau.

    ●(14--) Jer A.168. Me a m’eux leyz an pyp da dybryff, tr. « J’ai plein le tuyau (ou : le tonneau) à manger » ●(1557) B I 469. Clesquet diff un pip (…) / Rete o crenn he disquenn ennhy, tr. «Cherchez-moi un tonneau (…) il faut la mettre dedans.» ●470. Chetu an pip ann orriplaff / Ameux quet caffet da quentaff / Evit he ruyllaff, tr. «Voici ce que je viens de trouver : c'est le tonneau qui lui fera le plus de mal en roulant ainsi, car il est léger.»

    ●(1927) GERI.Ern 468. Pip f., tr. «Tonneau, fût.»

    (3) Cuvier.

    ●(1990) TTRK 188. Ne vane ket kalz a dra eus ar c'hanndi e-unan, met ur bib a oa eno da vare va yaouankiz. Ur savadur kelc'hiek graet gant mein mañson e oa pib Kergelenn.

  • pipad
    pipad

    f. –où Plein un tonneau de.

    ●(c.1500) Cb 24a. [beringnaff] gal. la croste ou la mousse qui vient au font dung tonel de vin. b. diuez vn pipat guyn.

    ●(1732) GReg 724a. Pipe pleine, tr. «Pipad. p. pipadou.» ●Une pipe de vin, dix pipes de vin, tr. «Ur bipad vin, decq pipad vin.»

    ●(1927) GERI.Ern 468. pipad f., tr. «contenu d'un tonneau.»

  • pipañ / pipat
    pipañ / pipat

    v. tr. d.

    (1) Manger par petites bouchées.

    ●(1905) ALLO 47. ar vran loued, / O pipat he fastell boued. ●(1911) BUAZperrot 254. ha bemdez e pipont o zamm hag e tapont o lomm. ●(1927) GERI.Ern 468. pipa L[éon] C[ornouaille], tr. «avaler (la bouillie), mot trivial.» ●(1928) FHAB Gouere 257. al laboused bihan a zo o pipat ar blokadou rejin a gouez diouz ar c'holonennou.

    ►absol.

    ●(1909) FHAB Genver 21. ne c'hellas Marc'harid nemed pipat.

    (2) Chaparder, piper.

    ●(1829) HBM 8. ar memes laer pehini en devoa pipet dezàn e ber, tr. (GMB 493) «lui avait volé ses poires.» ●(1834) SIM 160. Ar arc'hant-se (...) pehini oun bet fin aoüalc'h evit e bipa tout.

    ●(1971) BAHE 68/22. C'hwipat n'eo ket laerezh. Pipat a glever ivez.

    (3) (jeu) Piocher.

    ●(2004) LBBCA 84. 14 domino a chom war an daol, ha kuzet. Red eo piochañ (pipad) dre renk.

  • pipat
    pipat

    voir pipañ

  • piped .1
    piped .1

    s. Oison.

    ●(1499) Ca 159a. Pipet. g. pirot.

  • piped .2
    piped .2

    m. –où

    I.

    (1) Pivot.

    ●(1927) GERI.Ern 468. piped m. pl. ou, –ejou, tr. «Pivot.» ●(1931) VALL 563a. Pivot, tr. «piped m. pl. ou et pipejou.»

    (2) Pointe de casque.

    ●(1955) VBRU 29. un tolpad gwazed o zog piped kouevr. (…) ar c'hentañ ofiser e biped lemm. ●191. piped : ur beg lemm ha hir, e koad, houarn pe gouevr.

    (3) Pointe d'un clou.

    ●(1955) VBRU 191. Un tach piped hir (tach un dompi).

    (4) plais. Jambe.

    ●(1927) GERI.Ern 468. piped m. pl. ou, –ejou, tr. «jambe, T[régor] (par plaisanterie).»

    II. Sonn war e bipedoù : bien planté.

    ●(1931) VALL 565b. (homme) bien planté, tr. «sounn war e bipejou fam.»

  • Pipi
    Pipi

    n. pr.

    (1) Diminutif de Pierre.

    ●(1889) CDB 111. Pipi ar Bouder, tr. «Pierre le Bouder.»

    ●(1902) PIGO I 4. Êt an daou-man en hent, Yann war-lerc'h, Pipi eur pennadig a-raog. ●(1954) VAZA 39. ar gov Pipi Berrot.

    (2) Yann-Pipi : diminutif de Jean-Pierre.

    ●(1838) CGK 34. ar paour quès Yan-Pipi.

    (3) Pipi vras : le grand Pierre.

    ●(1980) MATIF 54. Pipi Vraz, tr. « le grand Pierre ».

    (4) Nom donné à un chien.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1029. Kiez ar brigadier a oa en rud : deut eun heugenn da Bipi da vont da giesa.

  • pipi .1
    pipi .1

    adj.

    (1) Adroit, habile de ses mains.

    ●(1958) ADBr lxv 4/515. (An Ospital-Kammfroud) Pipi Adj. – Habile : Ar vaouez-se a zo pipi da wriad. – N'on ket bet morse gwall bipi da lakaad an neud en nadoz.

    (2) Brezhoneg pipi : mauvais breton.

    ●(1879) ERNsup 163. brezonek pipi, mauvais breton, Trév[érec].

  • pipi .2
    pipi .2

    m. –où

    I. (en plt de qqn)

    (1) par iron. Personnage, individu, original.

    ●(1847) BDJ 48. o welet ar pipi-ze, tr. «(GMB 486) ce personnage, par ironie.» ●(18--) TVG 4. C'houi so ur goël bipi, a gont din cals a dreo.

    (2) =

    ●(1869) SAG 235. Raizoun a zo sur, autrou, da lezanvel anezhan Pipi : eur pipi eo, eur frip-he-drantel.

    (3) Pipi Gouer : surnom des paysans.

    ●(1803) MQG 9. Pipi-gouer ha pagan, lourdot ha mic'hiec. ●(1838) CGK 28. Na petra eure pipi goër / Ne mert dic'haloupat dar stær.

    ●(1908) BOBL 17 octobre 199/1b. hag ato divar goust Pipi Kouer.

    (4) enfant. Genou.

    ●(1896) GMB 486. A Trévérec pipi, pl. o, signifie «genou» en langage enfantin.

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Pipi du : café.

    ●(1885) ARN 30. Café. – Br. Kafe. Arg[ot] : 1. Pipi-du, Pierre (nom d'homme) noir ; et peut-être : urine noire. 2. Loa vihan ; littéralement : petite cuiller. – Il n'entre pas un mot d'argot proprement dit dans ces deux expressions.

    ●(1931) VALL 90a. Café, tr. «Pipi du (popul.).» ●(1943) SAV 29/15. gwelet am eus Pipi Du o klouari e-tal an tan.

    (2) Pipi du : cafetière.

    ●(1943) SAV 29/8. Pipi-Du a zo kluchet e-tal al ludu. ●(1952) LLMM 30/35. emañ Pipi du ouzh ho kortoz en e gluch el ludu.

    (3) Pipi ludu : mauvais café, léger & surnom de la cafetière.

    ●(1931) VALL 90a. Cafetière, tr. «Pipi ludu (popul.).» ●(1968) LOLE 23. eun tasad kafe (...) hini beuz pell diouz beza kar pe gillorou da Bipi Ludu.

    III.

    (1) Faeüs evel ur pipi : très dédaigneux.

    ●(1935) ANTO 3 (T) *Paotr Juluen. Met bruzunet ar gaoter, ar pod-pri a sav e benn, gant c'houez e fouge, faeus 'vel eur pipi, e gôf leun a vrasoni...

    (2) Bezañ (sonn, reut) evel ur pipi : être très droit, très raide.

    ●(1943) SAV 29/14 (T) *Jarl Priel. sounn evel eur pipi. ●(1962) BRUD 16/29-30 (T) E. ar Barzhig. Med ar pôtr-saoud a oa war-lerh, sonn evel eur pipi. ●(1967) BRUD 26-27/46 (T) E. ar Barzhig. Goude beza tennet eur pennad war ar horn-ze gand kalz a fesonou, e tostaas ouz Wilm hag e chomas dirazañ reud evel eur pipi. ●(1968) BAHE 58/21 (T) E. ar Barzhig. Hag ar velo a gase ac’hanon sonn evel ur pipi betek an traoñ. ●(1970) BHAF 158 (T) E. ar Barzhig. Ar veleien e-barz, hag eñ, sonn evel eur pipi, war skabell-diaraog ar harr-kañv o tifreta ar rañjennou. ●(1977) DAHG 88 (T) E. ar Barzhig. Setu hi sonn evel ur pipi war he inkane.

  • pipi .3
    pipi .3

    m. –ed enfant. Poule.

    ●(1952) LLMM 34/47. (Douarnenez) Pipi –ed. Ger-bugel : yar.

  • pipial
    pipial

    v. intr. Piailler.

    ●(1732) GReg 720a. Piailler, ou piauler, crier comme les poussins après leur mere, tr. «Pipyal. pipya. ppr. pipyet.»

    ●(1876) TDE.BF 518a. Pipia, v. n., tr. «Piauler ou crier comme les poulets ; p. pipiet.»

    ●(1924) CBOU 2/27. eul labous bennak a glever o pipial.

  • pipin
    pipin

    coll. Pépins.

    ●(1633) Nom 68a. Acinorum nuclei, semina, vinacea : les pepins : an plusq, an pipin. ●71b. Vinaceus, semen : le pepin : an plustren, an splusen, an pipin.

  • pipioù
    pipioù

    plur. (argot de la Roche-Derrien) Morpions.

    ●(1885) ARN 29. Morpions (toujours au pluriel). – Br. laou Pharaon, mot à mot, poux de Pharaon. Arg[ot] : Pipio.

  • pipon
    pipon

    adj.

    (1) Niais.

    ●(1879) ERNsup 163. Hennes zo pipoñn, c'est un niais, Trév[érec].

    ●(1983) GOEL 117. (Bro-Oueloù) Pipoñn, tr. «niais.»

    (2) Brezhoneg pipon : mauvais breton.

    ●(1879) ERNsup 163. brezonek pipoñn, mauvais breton, Trév[érec].

  • pipoul
    pipoul

    m. (botanique) Pourpier.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. quand on confit du pourpier, il le faut laisser longtemps tremper dans le vinaigre, tr. «abe gonfiser pepour ret é lesel de soubein pel amser abarh er güin aigr'.» ●(1744) L'Arm 298a. Pourpier, pourpié, tr. «pipoul. m.»

    ●(1856) VNA 19. du Pourpier, tr. «Pipoul.»

    ●(1907) VBFV.bf 61a. pipoul, m., tr. «pourpier.»

  • piramidenn
    piramidenn

    f. –où Pyramide.

    ●(1834) SIM 196. Ar sosiete so evel ur biramiden.

    ●(1909) FHAB Eost 225. an touriou iskis, hanvet piramidennou. ●(1929) SVBV 38. Piramidennou Gizeh.

  • piraost
    piraost

    m. –ed (entomologie) Pyrauste, pyrale pourpre Pyrausta purpuralis.

    ●(1710) IN I (prefaç) i-ii. ma nich ar Piraustet dre'r flammou hep devi o diouasquel.

  • pirc'hinded
    pirc'hinded

    f. –où (religion) Pèlerinage.

    ●(1732) GReg 708b. Pelerinage, tr. «Van[netois] perheinded. p. ëu.»

    ●(1907) BSPD I 12. pé hoah, perhindedeu, ne oé ket rekis dehon gobér.

  • pirc'hindetat
    pirc'hindetat

    v. intr. Faire un pèlerinage.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 80. monnèt guet ur hatolik de berhindettat de Rom.

    ●(1932) BRTG 67. donet e hrant de gavet er person de houlen ali geton, d'en aters émen é jaujè dehé monet de berhindetat. ●87. Un droiad éh oent bet éh obér, én ur barréz aral, pèl, pèl, é sigur perhindetat.

  • pirc'hindour
    pirc'hindour

    m. –ion Pèlerin.

    ●(1732) GReg 708b. Pelerin, tr. «Van[netois] perhindour. p. perhinderyon.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...