Devri

Recherche 'pi...' : 623 mots trouvés

Page 10 : de pirc_hirin (451) à pistigadur (500) :
  • pirc'hirin
    pirc'hirin

    m. –ed Pèlerin.

    ●(14--) Jer.ms 27. Heman eu un pyrchyrin a pleuyn, tr. «C'est un pèlerin, je le garantis.» ●(1499) Ca 159a. Pirchirin. g. pelerin.

    ●(1659) SCger 90a. pelerin, tr. «pirc'hirin.» ●164b. pirc'hirin, tr. «pelerin.» ●(1732) GReg 708b. Pelerin, tr. «Pirc'hirin. p. pirc'hirined.»

    ●(1889) SFA 2. eur perc'hirin (pelerin) o c'houlenn an aluzenn.

    ●(1912) MMPM 149. pic'hirin var ar bed. ●(1931) VALL 544b. Pèlerin, tr. «pirc'hirin m. pl. ed.» ●(1935) BREI 408/4b. Pardon ar Guiaudet (...) a gargas ar chapel hag an diadro a birc'hirined.

  • pirc'hirinad
    pirc'hirinad

    m. –ed Pèlerin.

    ●(1949) KROB 12/4. Beaji a reas an daou birc'hirinad en eur bedi a spered.

  • pirc'hirinadeg
    pirc'hirinadeg

    f. –où Pèlerinage en commun.

    ●(1931) VALL 544b. Pèlerinage, tr. «pirc'hirinadeg f.»

  • pirc'hirinadenn
    pirc'hirinadenn

    f. –où Pèlerinage.

    ●(1931) VALL 544b. (un) pèlerinage, tr. «pirc'hirinadenn f.»

  • pirc'hirinaj
    pirc'hirinaj

    m. –où Pélerinage.

    ●(1732) GReg 708b. Pelerinage, tr. «pirc'hirinaich. p. pirc'hirinaichou.» ●966a. Faire vœu d'aller en Pelerinage à Lorette, tr. «ober goëstl da vonnet ê pirc'hirynaich da Loretta.»

    ●(1933) MMPA 174. Perak mont ken pell en pirc'hirinaj ? ●(1935) BREI 419/3c. Ar vamm he deus, e Breiz, eur pirc'hirinaj dembar da hini ar verc'h.

  • pirc'hirinañ
    pirc'hirinañ

    v. intr. Aller en pèlerinage.

    ●(1659) SCger 126a. voiager, tr. «pirc'hirina.»

    ●(1942) VALLsup 131a. Péleriner, tr. «Perc'hirina.»

  • pirc'hirinata
    pirc'hirinata

    v. intr. Aller en pèlerinage.

    ●(1942) VALLsup 131a. Péleriner, tr. «Perc'hirinata.»

  • pirc'hirinded
    pirc'hirinded

    f. –où Pèlerinage.

    ●(14--) Jer.ms 28. Pyou ouch na peban ouch duet / Dan Kaerman breman ent hanvet / A pleuyn e pyrchyryndet, tr. «Qui vous êtes et d'où vous êtes venus, / En cette ville maintenant nommée, / Je le garantis, en pèlerinage.» ●(1499) Ca 159a. Pirchirindet. g. pelerinaige. ●(1612) Cnf 41a. offerennou, Iunou, ha pirchirindet.

    ●(1659) SCger 126a. voiage, tr. «pirc'hirindet.» ●164b. pirc'hirindet, tr. «pelerinage.» ●(1732) GReg 708b. Pelerinage, tr. «Pirc'hirinded. p. pirc'hirinedou.»

    ●(1866) FHB 89/293b. He fedi a reas c'hoas da vont evit-han e pec'hirindet.

    ●(1931) VALL 544b. Pèlerinage, tr. «pirc'hirinded f.»

  • pirc'hirindour
    pirc'hirindour

    m. –ion Pèlerin.

    ●(1821) SST 95. é homp prehenderion ar en doar. ●(1821) SST.ab vii. hac onet el ur prehendour.

  • pirc'hirindourez
    pirc'hirindourez

    f. Pèlerine.

    ●(1849) LLBg vi 4. Perhenderez gredus.

  • pirc'hirinerezh
    pirc'hirinerezh

    m. Pèlerinage.

    ●(1928) BFSA 31. mizou ar pirc'hirinerez. ●(1931) VALL 544b. Pèlerinage, tr. «pirc'hirinerez m.»

  • pirc'hirinez
    pirc'hirinez

    f. –ioù Pélerinage.

    ●(1931) FHAB Mae 163. mouga en o bouedenn ar birc'hirineziou a dlie, er c'hantvejou da zont, digas milionou a gristenien.

  • Pireneoù
    Pireneoù

    oronyme Pyrénées.

    ●(1927) CONS 903. Ar roue Fransez kenta en devoa ive an hevelep galloud, o wellaat Droug Sant Kadou (pe droug ar Roue) e Bro-C’hall hag en tu all d’ar Pireneou, Siwaz !

  • pireta
    pireta

    s. (botanique) Pyrêthre.

    ●(1633) Nom 92a. Pyrethrum, salinaris : pyrette, pied d'Alexandre : piretta, bocquet.

  • pirien
    pirien

    plur. par

  • pirient
    pirient

    m. Compagnon.

    ●(1575) M 1734. Heul an stir é piryent, tr. «Suivre l'élan de son compagnon.»

  • pirilh
    pirilh

    m. –où

    (1) Péril.

    ●(14--) Jer.ms 40. Ouz an pyryll mat ve myret / Pe ez ouch en trete, tr. Herve Bihan « Du péril il serait bon de se préserver, / Si vous êtes dans le traité » ●(1499) Ca 159a. Pirill. g. pirill. ●(1530) Pm 9. Ouz pep pirill me oz miro / Na tra diuir no pirillo, tr. «De tout péril je vous garderai. / Et nulle chose cruelle ne vous fera périr.» ●25. Deut tiz ouz pirill dam miret / Eual hoz mam ouz estlamdet, tr. «Venez vite me garder de péril, / Comme votre mère, (et) d'épouvante.» ●82. ouz estlamdet (variante : estlamet) / Ouz poan ha pirill de miret, tr. «pour d'épouvante, / De peine et de péril la préserver.» ●(1557) B I 796. Den a neb stir ouz pirill nem miro, tr. «personne, par nul effort, ne peut me garder de ce péril.» ●(1575) M 246. Pirillou an Iffernn, tr. «Les périls de l'enfer.» ●(1612) Cnf.epist 19. an dangerou, ha perillou.

    ●(1659) SCger 36a. danger, tr. «pirill.» ●164b. pirill, tr. «danger.» ●(1732) GReg 242b. Danger, peril, risque, tr. «pirilh. p. pirilhou.» ●713a. Peril, tr. «Pirilh.» ●Être en peril, tr. «beza ê pirilh.»

    (2) E pirilh eus : au péril de.

    ●(1732) GReg 242b. Il a été en danger de mourir, tr. «ê pirilh eus e vuez eo bet.»

    (3) E pirilh da : en danger de.

    ●(1732) GReg 242b. Se mettre en danger de, tr. «En hem lacqât ê pirilh da.»

  • pirilhañ
    pirilhañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Périr.

    ●(1499) Ca 159a. Pirillaff. g. perir. ●(1530) Pm 179. Heman en tensor enoret / Nep a mir guir ne pirill quet, tr. «Ceci est le trésor honoré, / (Tel) que quiconque conserve fidèlement ne périt point.» ●(1612) Cnf 79b. na deuhé da perillaff.

    ●(1612) Cnf 79b. na deuhé da perillaff.

    (2) Être en péril.

    ●(1732) GReg 713a. Être en peril, tr. «Pirilha. pr. pirilhet.»

    II. V. tr. d. Faire périr.

    ●(1530) Pm 9. Ouz pep pirill me oz miro / Na tra diuir no pirillo, tr. «De tout péril je vous garderai. / Et nulle chose cruelle ne vous fera périr.» ●184. Na nep tra guir ne pirillo, tr. «Et rien vraiment ne le fera périr.»

  • pirilhus
    pirilhus

    adj. Dangereux.

    ●(1499) Ca 159a. Pirillus. g. perilleux. ●(1612) Cnf.epist 18. perillus bras. ●(1633) Nom 231b. Præcipitium : lieu haut, & dangereux de choir : vn læch vhel á pirillus da couezaff pricipiçc.

    ●(1659) SC 60. pa za en vr veaich pirillus. ●36a. dangereux, tr. «pirillus.» ●164b. pirillus, tr. «dangereux.» ●(1732) GReg 243a. Dangereux, euse, tr. «pirilhus.» ●713a. Perilleux, tr. «Pirilhus.»

  • pirog
    pirog

    s. –où Pirogue.

    ●(1943) TRHS 85. bagoù bihan, «pirogoù» ; graet int gant ur wezenn gleuzet.

  • pirogenn
    pirogenn

    f. –où Pirogue.

    ●(1944) DGBD 98. en ur binasenn pe en ur birogenn.

  • piroger
    piroger

    m. –ion Piroguier.

    ●(1943) TRHS 85. ober o stal d'ar birogerion.

  • pirola
    pirola

    s. (botanique) Pirole.

    ●(1633) Nom 88b. Limonium, beta siluestris, terræ tintinnabulum, officinis pyrola : pirole : pirola.

  • piromañsi
    piromañsi

    s. Pyromancie.

    ●(14--) N 772. Dre pyromancy me gray doff, tr. «Par pyromancie je les rendrai soumis.»

  • piron .2
    piron .2

    m. –où Pakañ pironoù : se faire engueuler.

    ●(1982) HYZH 147/31. (Treboull) Aze n'oe paket pironoù 'vat !

  • piron .3
    piron .3

    m. (anatomie) Estomac.

    ●(1931) VALL 274a. Estomac, tr. «piron C[ornouaille].»

  • piron / pilon .1
    piron / pilon .1

    m. –ed (ichtyonymie)

    (1) Canthare, griset, dorade grise Spondyliosoma cantharus.

    ●(1977) PBDZ 565. (Douarnenez) ar pironed, tr. «les canthares (poisson).» ●(1986) GEVU v 118. (Pouldahu) Pironed ’m eus soñj pa vegn mous a vie, tr. «Quand j’étais mousse on pêchait des canthares.»

    (2) Pironneau, sorte de daurade.

    ●(1850) HHO 71. Pelons & Pirlons, Trigla hirundo, tr. « Pelonet. »

    ●(1907) VBFV.bf 59a. pelon, m., pl. ed, tr. «pironneau (poisson).» ●(1934) BRUS 257. Un pelon, tr. «ur pelon –ed.» ●(1950) LLMM 20/49 (île de Sein). piloun (-ed), tr. « pironneau. »

  • pironenn
    pironenn

    f. –où

    I. (anatomie)

    (1) Fressure.

    ●(1744) L'Arm 165b. Fressure de veau, le poumon, le foye, le cœur & les hampes, tr. «Pironneenn lay ou lé.» ●403b. Viscéres, tr. «Pironnênn à Vap-Deinn.»

    ●(1907) VBFV.fb 46a. fressure, tr. «piroñnen, f. (pl. neu).»

    (2) Estomac.

    ●(1904) DBFV 23b. bironen, s., tr. «poitrine, estomac.»

    II. [en locution]

    (1) Drusaat e bironenn : se remplir la panse.

    ●(1895) FOV 237. Eit ma hellou é jau druad é bironnèn.

    ●(1934) DIHU 280/145. Ministred, kanaded, tuchentil é karg e gav elsé en tu de zruat ou fironnen épad mei hani er geih é séhein !

    (2) Dourata e bironenn : se rincer la glotte.

    ●(1932) BRTG 21. Pèloh amzér é vehè bet chomet duhont de «zeuratat» é biroñnen.

  • pirono
    pirono

    s. (ichtyonymie) = ( ?) cf. piron (?).

    ●(1961) BAHE 26/21. daou pe dri anv pesked dastumet e Ploumanac'h : Penndroc'h, Pirono, Moulleg, Tonk, Kazeg, Soner, Kaergenoù ! ! !

  • pirrig
    pirrig

    m. Personne petite, vive et maline.

    ●(1964) BRUD 18/17. Ya eme eur pirrig a-dreñv va hein. ●20. Eur pirrig : unan bihan hag hinkin, atao o finval.

  • pis
    pis

    m.

    (1) Pisse.

    (2) Pis krank : alcool.

    ●(1985) ADEM 88. (An Arradon) Lak un tammig «piss kangr» en ha gafe. C'était de «la goutte» qu'elle voulait dire.

  • pisañ
    pisañ

    voir pisat

  • pisat / pisañ
    pisat / pisañ

    v. intr. Pisser.

    ●(17--) BMa 521. Teribl emeus choant da bisset, tr. «J'ai une très forte envie de pisser.»

    ●(1986) CCBR 191. (Brieg) môn da bicha mèz, tr. «aller uriner dehors.» ●237. deud hwân dén da bichèt, tr. «j'ai eu envie d'uriner. »

  • pisgoden
    pisgoden

    Paner pisgoden = cf. baskodenn

    ●(1984) ECDR 163. setu e vezent kaset da zastum rusk en ur paner pisgoden.

  • pisha
    pisha

    v. tr. d. = (?) Aiguiser (?).

    ●(1949) KROB 12/13. pisa ar zouc'h.

  • pismedik
    pismedik

    adj.

    (1) Maniéré.

    ●(1972) LIMO 26 février. Mar zo bet unan benak pismedik, ne oè ket Youenn e oè! ●Pismedik, tr. «manière (lire : maniéré).»

    (2) Pointilleux.

    ●(1978) LIMO 13 mai. Na boud e vehé hoah dré-sé tudigeu pismedig hag e za pistig pe débron dehé a pe vè komzet ag un overenn ? ●Pismedig, tr. «pointilleux.» ●(1978) LIMO 10 juin. Pismedig, tr. «qui fait le difficile à propos de tout, critique pointilleux. Il y a pismig, pismiger en K. L. T.»

  • pismig
    pismig

    m. –où Ober pismigoù : faire le difficile.

    ●(1890) MOA 218a-b. Il mangea son pain sans faire le difficile, tr. «ne reaz ket a bismigou evit staga gant he vara.»

  • pismigañ / pismigat
    pismigañ / pismigat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Chipoter, manger (qqc.) du bout des dents, grignoter.

    ●(1710) IN I 273. pismigat pe raclat quement a vez roet deoc'h da zebri. ●(c.1718) CHal.ms i. croquer manger, tr. «creignotein, grignotein, pismicat.»

    ●(1921) PGAZ 70. ne rea nemet pismigat ar farz : n'en doa ket a naoun. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 151. Pismintia : koll eun dra bennak hep hen debri ; da skouer : pismintia a t eus graet da vara. ●(1964) KTMR 28. Amañ, emezañ, ez eus nebeud a dra da bismigad evid ar chatal.

    (2) Critiquer, épiloguer.

    ●(1910) MAKE 23. Yan ar Bombarder ne ree nemet pismiga an hostizien.

    II. V. intr.

    (1) Chipoter, être, faire le difficile en mangeant.

    ●(1732) GReg 724a. Pinocher, manger par petits morceaux, & avec dégoût, tr. «Pismigal. pismigat. ppr. pismiget.»

    ●(1890) MOA 161a. Faires des cérémonies, en mangeant, tr. «pismiga, v. n.»

    ●(1983) PABE 29. (Berrien) pismiga, tr. «manger du bout des dents.»

    (2) Travailler sans rendement.

    ●(1983) PABE 29. (Berrien) pismiga, tr. «travailler sans rendement.»

  • pismigat
    pismigat

    voir pismigañ

  • pismiger
    pismiger

    m. –ion

    (1) Homme qui mange du bout des dents.

    ●(1732) GReg 724a. Pinocheur, tr. «Pismiguer. p. pismiguéryen.»

    ●(1934) PONT 82. Jos oa eur pismiger : n'en divije morse naon. ●(1977) PBDZ 524. (Douarnenez) homme qui rechigne sur la nourriture. ●(1983) PABE 29. (Berrien) pismigerien, tr. «hommes difficiles.»

    (2) Pinailleur.

    ●(1910) MBJL 147. ar bisminkerien ar muian troidellus. ●(1963) LLMM 99/267. kanfarted barrek-tre ha n’eo ket pismigerien.

  • pismigerez
    pismigerez

    f. –ed Femme qui mange du bout des doigts.

    ●(1977) PBDZ 524. (Douarnenez) pismigerez.

  • pismigerezh
    pismigerezh

    m. Choses délicates à manger.

    ●(1966) BREZ février 101/6d. oll ar pez eo posubl rei da goan e Bro-Zaorz (lire : Zaoz), eur bern pismikerez : bara rouz, bara gwenn, koñfituriou a beb seurt, amann, mel, eur pikol picherad laez fresk hag ar pod-te, eveljust, gand e vantell hloan da harz outañ da yenaat.

  • pismigoù
    pismigoù

    plur. Ober pismigoù.

    (1) Chipoter, faire le difficile en mangeant.

    ●(1876) TDE.BF 432a. ne reaz ket a bismigou ivez evit staga gant ar pez a voe lakeat a-zira-z-han. ●(1890) MOA 161a. Faire des cérémonies, en mangeant, tr. «ober pismigou (en Léon).»

    (2) par ext. Faire des manières.

    ●(1920) LZBl Gouere 343. Ar morianed ne reont ket pismigou evit lakaat e karg an nesa an den a ziez an'ezho.

  • pismigus
    pismigus

    adj.

    (1) Difficile sur la nourriture.

    ●(1931) VALL 217b. Difficile ; pour la nourriture, tr. «pismigus.»

    (2) Qui trouve toujours à redire.

    ●(1977) PBDZ 713. (Douarnenez) pismigus, tr. «qui trouve toujours à redire.»

  • pispin
    pispin

    m. = (?) Espèce de bois (?).

    ●(1978) BZNZ 21. (Lilia-Plougernev) Ar Morvan a rea gilhotinoù, a-raok mont d'an enezeier (...). An treid a oa pispin, pispin ruz.

  • pistach
    pistach

    coll. (botanique) Pistaches.

    ●(1891) CLM 51. ur hlôz aral plantet a bistach.

  • pistachenn
    pistachenn

    f. pistachez (botanique) Pistache.

    ●(1931) VALL 562a. Pistache, tr. «pistachenn f. pl. –chez.»

  • pistaon
    pistaon

    s. (argot de La Roche-Derrien) Argent.

    ●(1885) ARN 34. Argent. – Br. Arc'hant. Arg[ot] : Pistaon.

  • pistig
    pistig

    m. –où

    (1) Point de côté.

    ●(1647) Am 774. Pistigou a loupen, tr. « Points de côté et loupe »

    ●(1877) EKG I 128. eur pistik e korn he gof.

    (2) Douleur vive, élancement.

    ●(1557) B I 260. dan dour probatic / Maz voe groaet an paralytic / Saluet dic e holl pistigou, tr. «la piscine probatique, où le paralytique fut entièrement délivré de ses douleurs.»

    ●(1659) SCger 16b. bouts ou pointes de costé, tr. «pistic p. gou.» ●48b. elans de douleur, tr. «pistic.» ●164b. pistic, tr. «pointe de douleur.» ●(1732) GReg 327b. Élancement, douleur vive de quelque partie du corps, tr. «pistig. p. pistigou.» ●735b. Pointe de douleur, tr. «pisticg. p. pistigou. (Ce dernier mot est de la H[aute] Corn[ouaille] & de Leon.).» ●Causer des pointes [de douleur], tr. «H[aute] Corn[ouaille] rei pisticg. rei pistigau.»

    ●(1876) BJM 180. gant pistigou kizidic en he gostez. ●(1877) BSA 175. Kemeret oa gant an drouc-costez hag ar pistigou. ●(1889) ISV 154. eur c'hlenvet a beultrin ha pistigou poanius meurbet.

    ●(1904) SKRS I 212. Gant ar pistigou e oa dalc'het ive. ●(1932) BRTG 98. Dizoéet oh a houdé ne sour ket mui arnoh brèuereh er guendre hag er pistigeu.

    (3) Blessure.

    ●(1876) BJM 118. Pistigou ar penn, a lavarer, n'int ket pirillus e Breiz.

  • pistigadur
    pistigadur

    m. –ioù (pathologie)

    (1) Blessure.

    ●(1499) Ca 159a. g. bleceure. b. pistigadur.

    ●(1931) VALL 561b. Piqûre ; blessure d'un coup de pointe, tr. «pistigadur.»

    (2) Élancement.

    ●(1744) L'Arm 126a. Elancement (…) De douleur, tr. «Pisstiguadur.. reu. m.» ●ibid. Mon mal m'élance, tr. «Er pisstiguadur em broud.» ●(1790) MG 237. er gùendr, er holiq, er pistigueadur.

    ●(1804) RPF 132. torret guet er guendre, broudet guet er pistigueadur, trouhet guet er bireu.

    ●(1907) VBFV.fb 77a. point de côté, tr. «pistigadur, m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...