Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 135 : de distlejin (6701) à distrafuilhet (6750) :

• distlejiñ
  distlejiñ

  v. tr. d. Traîner.

  ●(1557) B I 414. E distlegiff credet diff ne riff quen, tr. «je la traînerai, croyez-le bien.»

• distlepel
  distlepel

  v. tr. d. Rejeter.

  ●(1847) FVR 374. Ha sklapet ha disklapet / Euz ann eil bro 'barz enn eben.

• distleugañ
  distleugañ

  v.

  (1) V. intr. Vider les étriers.

  ●(1931) VALL 279a. quitter l'étrier, tr. «distleuga.»

  (2) V. tr. d. Faire vider les étriers.

  ●(1931) VALL 279a. faire quitter l'étrier, tr. «distleuga.»

• distleviañ
  distleviañ

  v.

  (1) V. intr. Vider les étriers.

  ●(1931) VALL 279a. quitter l'étrier, tr. «distlevia.»

  (2) V. tr. d. Faire vider les étriers.

  ●(1931) VALL 279a. faire quitter l'étrier, tr. «distlevia.»

• distlipañ
  distlipañ

  voir disklipañ

• distloagañ
  distloagañ

  v. tr. d. Laver (le fil après l'avoir retiré de la lessive).

  ●(1857) CBF 93. Diskloaga ann neud, tr. «Laver le fil après l'avoir retiré de la lessive.»

• disto .1
  disto .1

  adj.

  I. Sans toit.

  ●(1732) GReg 252a. Decouvert, non couvert, tr. «disto.» ●Maison découverte, tr. «Ty disto.» ●(1752) PEll 884. Disto, découvert, sans couverture. ●(17--) VO 44. Bout ç'ou mar a unan [tiér] caër ha magnifiq : mæs bout ç'ou paud distou ha couéhét é revin. ●57. ur hastel hantér distou.

  ●(1861) BSJ 32. monnèt e hrant ér hreu distou e huélant dirac-z-ai. ●(1882) BAR 266. ti an Intron-Varia ken digempenn, hanter zisto, dibrenest ha discloz.

  ●(1904) DBFV 61a. distou, disto, adj., tr. «sans couverture, (maison) sans toit, découverte.» ●(1908) PIGO II 71. 'n eur c'hraou evellen, disklos ha disto !... ●(1909) KTLR 63. eun ti disto ha dirapar. ●(1962) EGRH I 65. disto a., tr. « sans toit, découvert. »

  II. sens fig.

  (1) (en plt de qqn) Chauve.

  ●(1866) FHB 60/62a. clevit ar penn disto. ●(1879) GDI 333. pèn distou.

  ●(1904) DBFV 61a. distou, disto, adj., tr. «(tête) chauve.» ●(1924) LZMR 8. Heugi a raen o welet e benn disto. ●(1955) STBJ 43. disto pe moal e benn. ●61. disto e benn. ●(1962) EGRH I 65. disto a., tr. « chauve. »

  (2) (en plt d'un lieu) Dénudé (d'arbres).

  ●(1891) CLM 3. Er vrô-cé (...) n'en dé meit un troh a vanéieu én deval, ha disto eit ul lod bras.

• disto .2
  disto .2

  m. Action d’enlever le toit.

  ●(1962) EGRH I 65. disto m., tr. « action d’enlever le toit. »

• distoc'h
  distoc'h

  adj. Dont l'horizon n'est pas bouché.

  ●(1962) GERV 33. pa oa distoc'h ar mor dirazo.

• distoc'hadenn
  distoc'hadenn

  f. –où Un coup dur (?). cf. distokadenn

  ●(1978) LLMM 188/198. un distoc'hadenn a c'hoarvezas er bloaz diwezhañ-mañ, un enkadenn hag a badas betek 1879.

• distoc'hañ
  distoc'hañ

  v. tr. d.

  (1) =

  ●(1933) GWAL 56/39. Distorr al laer war ar c'hig !... distorr al laer ! ●(1973) DIHUn 30/1-2. Pa welemp loened o laerezh war trevadoù, emedo ar c'hiz ganimp – un dlead e oa zoken – da hopal evit kas keloù : «Distor saout (an nep-mañ nep) o laerezh war melchon, pe kaol Yann al Lezvenez, distor ar saout.»

  (2) Déboucher.

  ●(1872) DJL 15. evit distoc'ha he gorn-butun.

  (3) Distoc'hañ e c'hourlañchenn : se racler la gorge.

  ●(1872) DJL 15. goude beza ive distoc'het he c'hourlanchen.

• distoc'hennañ
  distoc'hennañ

  v tr d. Débillarder.

  ●(1931) VALL 183b. Débillarder une piece de bois, tr. «distoc'henna.» ●194a. Dégrossir, tr. «distoc'henna (de stoc'henn pièce dégrossie) T[régor].»

• distoet
  distoet

  adj. Découvert, qui n'a plus de toit.

  ●(c.1680) NG 1046. Er gannas in Bellem en un ti distoet, tr. « She gave birth to him in an unroofed house. »

  ●(1877) EKG I 56. an tiez distoet. ●(18--) GBI II 132. ur c'hoz maner distoët, tr. «un vieux manoir sans toiture.»

• distoiñ
  distoiñ

  voir disteiñ

• distok .1
  distok .1

  adj.

  I. Attr./Épith.

  (1) Éloigné, écarté.

  ●(1920) LZBt Here 17. mes a-vec'h distok diouti [diouz al lochen], e koueas d'an douar. ●(1927) LZBt Meurzh 61. eun ti distok diouz ar re all. ●(1962) BAHE 33/49. ur barrez ken distok eus ar c'herioù... ●(1982) TKRH 67. chom e-unan 'n un ti distok diouzh an tiez all.

  (2) Disjoint.

  ●(1868) FHB 174/143a. eur c'hos orig, greet gan plankennou distok.

  II. Adv. Sans heurt, sans encombre.

  ●(1866) SEV x. da gas anezho distok da borz kaer ar zilvidigez.

• distok .2
  distok .2

  m. Querelle, différend, dispute.

  ●(18--) SBI I 54. Etre Tassel hac he gog / 'Zo Savet eur gwall distog, tr. «Entre Tassel et son coq / S'est élevé un grande prise de bec.»

• distokad
  distokad

  adv. Sans heurt, sans encombre.

  ●(1912) MMPM 47. evit mac'h hello hon ene, henvel ouz eul lestr var eur mor plean, ruza goustad ha distokad betek porz ar zilvidigez.

• distokadenn
  distokadenn

  f. –où

  I. Déconvenue, déception.

  ●(1919) BUBR 2/43. mar gellomp o devo eun distokaden, unan hag a bego ouz o genou !... ●(1944) VKST Ebrel 123. Sot a-walc'h eo bet Yann da gonta d'an holl e zistokadenn. ●(1954) VAZA 70. Met pebezh distokadenn pa glevis digant re all he menoz gwirion. ●(1955) VBRU 142. e c'hoarvezas gantañ an dipitusañ distokadenn. ●(1974) TDBP III 205. Me lavar deoc’h, me am-oa bet un distokadenn !, tr. « je vous l’assure, j’avais été rembarré (vertement) ! »

  II. Pakañ un distokadenn : avoir une déconvenue, être déçu.

  ●(1931) VALL 186. Il a eu une déception, tr. F. Vallée «pakañ un distokadenn.» ●(1962) EGRH I 65. coup dur, non prévu, tr. « pakañ un distokadenn. »

• distokañ / distokiñ
  distokañ / distokiñ

  v.

  I. V. tr. d.

  (1) Séparer.

  ●(1982) TKRH 137. Un abadenn a oa bet, hervez, o tistokañ an hini vihan diouzh he Mamm-Anaig.

  (2) Soulever.

  ●(1869) EGB 119. il est fort au point qu'il soulève un poids de six cent livres, tr. «kén kreñv eo kén a zistog eur poéz a c'hoec'h kant liour.»

  (3) Expulser, chasser qqn.

  ●(1919) BUBR 9/243. hag ar re-ze a oe boutet primm war-adrenv ha distoket diouz ar c'hrenv lec'h.

  (4) (au jeu de boules) Chasser.

  ●(1916) KZVr 168 - 21/05/16. Dic'houenna ar boulou, skei gante da vat, evel pa zistoker a-ziwar-dro ar mestr.

  (5) Bezañ distoket diouzh : être loin de.

  ●(1965) BAHE 43/55. pa vimp muioc'h distoket diouzh an darvoudoù.

  (6) Dénicher.

  ●(1904) DBFV 61. distokein, v. a., tr. «dénicher (un néh, un nid), à Guidel.» ●(1934) BRUS 56. Dénicher, tr. «distokein.»

  (7) Rembarrer.

  ●(1913) ARVG Eost 189. Nag a dud, bugale, a gôze evelse, 'vit o zu o-unan, tud traitour hag eo mad distokan ane.

  II. V. intr. Partir, démarrer.

  ●(1914) LZBt Du 16. An train a distok gorrek. ●(1919) BUBR 8/209. Distoka ac'han eo a zo d'ober. ●(1935) BREI 389/2d. prest da zon dal ma tistoko ar c'harr. ●(1935) BREI 394/3a. Dal m'eo distoket ar c'harr-tan. ●(1967) BAHE 51/17. Pep tra da aozañ a-benn distokañ. ●(1970) BHAF 234. Poent braz distoka.

• distoker-neizhioù
  distoker-neizhioù

  m. Dénicheur.

  ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Distoker-neiziou = difouper-neiziou.

• distokiñ
  distokiñ

  voir distokañ

• diston .1
  diston .1

  adj. Qui détonne, qui sort du ton.

  ●(1732) GReg 280b. Une voix qui detonne, tr. «Un vouëz diston.»

• diston .2
  diston .2

  adj. Dont on a enlevé le gazon.

  ●(1876) TDE.BF 150b. Distonn, V[annetais] adj., tr. «Il se dit en parlant d'un champ dont on a enlevé les mauvaises herbes que la herse a mises à nu.»

• diston .3
  diston .3

  m. Binage.

  ●(1904) DBFV 61a. distonn, m., tr. «binage.» ●(1934) BRUS 278. Un binage, tr. «un distonn.»

• diston .4
  diston .4

  voir distoniñ .1

• distonañ .2
  distonañ .2

  voir distoniñ .1

• distonañ / distoniñ .1
  distonañ / distoniñ .1

  v.

  I. V. intr.

  (1) Résonner.

  ●(1902) PIGO I 224. mil hekleo a zistôn a bep tu. ●(1903) MBJJ 174. pa glevan eur vouez reiz, ha danve enni, o tistonan a-dreist d'ar re-all. ●(1908) PIGO II 20. ken e tistonas an traouiennou tro-dro. ●(1924) ZAMA 200. ar c'hovel, e-lec'h ma tistone c'hoaz anne ar marichal.

  (2) Détonner, sortir du ton.

  ●(1659) SCger 43a. detonner, tr. «distonni.» ●(1732) GReg 280b. Detonner, ne chanter pas juste, tr. «Distôni. pr. distônet.» ●927b. Ne pas bien suivre le ton, tr. «Distoñni. pr. distoñnet.»

  ●(1904) DBFV 61a. distoñnein, v. n., tr. «être en désaccord, sortir du ton.»

  (3) Répondre à un chant.

  ●(1904) CDFi août-septembre. War an ton bras e kan an aotrou person ar C'hyrie ha dare eo ar c'hloc'her da zistona e-giz m'eo boazet. (d'après KBSA 106).

  II. V. tr. d. Désaccorder.

  ●(1659) SCger 39b. desacorder, tr. «distoni.»

• distoner
  distoner

  m. –ien Homme qui détonne en chantant.

  ●(1732) GReg 280b. Celui qui detonne, tr. «Distôner. pr. distônéryen.»

• distoniñ .2
  distoniñ .2

  voir distonañ .1

• distoniñ / distonañ / diston .1
  distoniñ / distonañ / diston .1

  v. tr. d. (agriculture)

  (1) Peler, ôter la surface du gazon.

  ●(1723) CHal 62. Distonein, tr. «Charuër au mois de Mars pour préparer la terre à être semée en Octobre.» ●(1744) L'Arm 189a. Jacherer, tr. «Distonnein.»

  ●(1849) LLB 324. Mal é distonn er park. ●(1897) EST 90. distonn doareu kalet.

  ●(1903) EGBV 74. distonnein, tr. «enlever la surface du gazon, jachère.» ●(1904) DBFV 61a. distonn, distonnein, v. a., tr. «enlever la surface du gazon.» ●(1907) DIHU 23/387. distonn doareu kalet. ●(1907) VBFV.fb 74a. peler, tr. «distonn (en doar).» ●(1962) EGRH I 65. distonnañ v., tr. « enlever le gazon, la mousse. »

  ►absol.

  ●(1849) LLB 607. El labourer (…) en ur zistonn un dé.

  (2) Charruer une terre en mars pour la disposer à être ensemencée plus tard.

  ●(1904) DBFV 61a. distonn, distonnein, v. a., tr. «charruer une terre en mars pour la disposer à être ensemencée plus tard.»

  (3) Biner.

  ●(1904) DBFV 61a. distonn, distonnein, v. a., tr. «biner.»

  (4) Rouvrir un champ.

  ●(1904) DBFV 61a. distonn, distonnein, v. a., tr. «rouvrir un champ.»

  (5) Retourner la terre.

  ●(1904) DBFV 61a. distonn, distonnein, v. a., tr. «retourner la terre.»

  (6) Enlever ce que la herse entraine et accumule.

  ●(1962) EGRH I 65. distonnañ v., tr. « enlever ce que la herse entraine et accumule. »

• distorlok
  distorlok

  adj. Paisible.

  ●(1893) IAI 141. Divarc'het neat e voe ar bed ganto (...) ha n'oar den pegoulz e vo koumpez ha distorlok.

  ●(1981) ANTR 39. Gwell a ze d'an Aotrou Person ma 'z eo dirouvenn ha distorlok e zarempredou gand ar maner.

• distorr / distor
  distorr / distor

  voir distroc'h

• distouiñ
  distouiñ

  v.

  (1) V. intr. Se relever de la position courbée.

  ●(1931) VALL 640a. Se relever de la position courbée, tr. «distoui.»

  (2) V. tr. d. Relever qqn ou qqc. incliné.

  ●(1931) VALL 640a. distoui act., tr. «relever une ch. ou pers. inclinée.»

• distoupad
  distoupad

  m. –où Bagarre, peignée.

  ●(1972) SKVT I 125. pare e oa evit un distoupad all.

• distoupañ
  distoupañ

  v. tr. d.

  (1) Frapper, cogner.

  ●(1870) FHB 298/293b. N'eus ket par d'hor martolodet a zo er c'heriou evit ho distoupa. ●(1872) GAM 51. Mil bloaz a zo, eur roue a Frans, a zistoupas ar bobl dinatur-ze.

  ●(1972) SKVT I 118. Pa vo bet distoupet ganin... ●(1973) AMED 6. Me zistoupo ahanoc'h.

  (2) Rembarrer.

  ●(1890) MOA 436a. Rembarrer, reprendre vivement q. q. (le remettre à sa place), tr. «distoupa u. b.»

  (3) Distoupañ diwar ub. =

  ●(19--) Yeun ar Gow. me eo an hini eo en deus c'hoarzhet da ziwezhañ pa'm eus kavet tu da zistoupa diwarnañ un hanter-kant skoed bennak.

• distourañ
  distourañ

  v. tr. d. = (?).

  ●(1907) FHAB Kerzu 305. Histor an Iliz gant an Aotrou Kerne a c'hell beza distouret.

• distourm
  distourm

  adj.

  I. Attr./Épith.

  (1) Tranquille, en paix.

  ●(1872) ROU 94a. Vous y serez en paix, tr. «Eno e vezo distourm deoc'h.» ●106a. Vous y serez tranquille, tr. «eno e vezo distourm deoc'h.»

  (2) Paisible.

  ●(1964) BAHE 40/58. tud distourm ha gouzañvus ez int.

  (3) (en plt d'une habitation) = (?) Paisible (?).

  ●(1955) STBJ 148. Eur gêr distourm e oa ive, netra nemet eun tiegez enni.

  (4) (Force) irrépressible, irrésistible.

  ●(1920) MVRO 35/1b. Lavaret a ra penaoz e oa eun nerz distourm o lakat anezan da brieja ha da laza e c'hroagez.

  II. Adv. En paix, paisiblement, tranquillement.

  ●(1836) FLF 3. netra ne droubl va frejou ; / Distourm o debran bemdez. ●(1876) TDE.BF 151a. Distourm, adv., tr. «Tranquillement, paisiblement.»

• distouv .1
  distouv .1

  adj.

  I. Qui n'est pas bouché.

  ●(1732) GReg 106a. Qui n'est pas bouché, tr. «distouff.»

  ●(1876) TDE.BF 151a. Distouf, adj., tr. «Non bouché, sans bouchon, débouché.»

  ●(1903) MBJJ 52. siminalo, lezet distouf gant an Au. Doue. ●(1914) DFBP 77. débouché, tr. «Distouf.» ●(1925) FHAB Mae 199. Lezomp distouv, evel ma 'm eus grêt d'ar bier. ●(1931) VALL 74a. (bouteille) qui n'est pas bouchée, tr. «distouv.» ●(1962) EGRH I 65. distouf a., tr. « débouché. »

  II. par ext.

  (1) Ouvert.

  ●(1920) FHAB Mezheven 362. Fenestrou distouf.

  (2) Sans couvercle.

  ●(1935) BREI 411/2c. pe ve distouf warnan pe ne ve ket.

  (3) (Chemin) non barré.

  ●(1909) BLYA 30. Hent garo ar vue a chom distouf ha frank.

  (4) Non abrité.

  ●(1866) LZBt Gouere 157. hag e liriz ann overn er meaz, distouv a bep tu.

• distouv .2
  distouv .2

  m. Toullañ distouv da : ouvrir un débouché à.

  ●(1905) BOBL 09 décembre 64/1c. labourat da unani Bro-Saoz ha Bro-C'hall evid toulla distouf d'ar c'honvers.

• distouvañ / distouviñ
  distouvañ / distouviñ

  v.

  (1) V. tr. d. Déboucher.

  ●(1612) Cnf 80b. Distouff da diou scouarn.

  ●(1659) SCger 40a. deboucher, tr. «distoufa.» ●43a. detouper, tr. «distoufa.» ●(1732) GReg 247a. Deboucher, ôter ce qui bouche, tr. «distoufa. pr. distoufet.»

  ●(1876) TDE.BF 151a. Distoufa, v. a., tr. «Déboucher, enlever le bouchon ou la bonde.»

  ●(1904) DBFV 61a. distouein, v. a., tr. «déboucher.» ●(1912) MMPM 46. Rakdal e tistouv ar foz ha goude beza torret eun tam ar (lire : an) arched (…).●(1914) DFBP 77a. déboucher, tr. «Distoufa.» ●(1929) SVBV 9. da c'hedal ma vo distouvet ar boutailhou ganeñ-me ! ●(1934) YANB 23. Distouvet e voe ar forn. ●27. distouva an toull. ●(1962) EGRH I 65. distoufañ v., tr. « déboucher. »

  ►absol.

  ●(1827/29) VSA 100. 113-114. a gand eur gos rod car emeus stoufed voarne / a quen ne distoufin neind qued ahane.

  (2) V. intr. Sortir (d'une rue).

  ●(1910) MBJL 161. Pan omp o tistouvan eus eur ru evit kemer eun all.

• distouver
  distouver

  m. –ioù Tire-bouchon.

  ●(1914) DFBP 323a. tire-bouchon, tr. «Distouver.»

• distouviñ
  distouviñ

  voir distouvañ

• distrabouilhañ
  distrabouilhañ

  v. tr. d. Décrasser.

  ●(1933) KANNkerzevod 79/12. o tistrabouilha dilhajou.

• distrad
  distrad

  adj. Qui n'a pas ou plus de fond, sans fond.

  ●(1732) GReg 257a. Défoncé, ée, tr. «distrad.» ●423b. Vaisseau sans fond, tr. «Distrad.»

  ●(1876) TDE.BF 151a. Distrad, adj., tr. «Sans fond, défoncé.»

  ●(1923) SKET I 27. an islonk distrad.

• distradañ / distradiñ
  distradañ / distradiñ

  v. tr. d. Défoncer.

  ●(1732) GReg 257a. Defoncer, ôter le fond d'un tonneau, tr. «distrada. pr. distradet.»

  ●(1876) TDE.BF 151a. Distrada, v. a., tr. «Défoncer, ôter le fond.»

  ●(1962) EGRH I 65. distradañ v., tr. « enlever le fond. » ●(1977) PBDZ 773. (Douarnenez) distradiñ, tr. «enlever le fond.»

• distradet
  distradet

  adj. Défoncé.

  ●(1910) MAKE 71. punz distradet an Amzer dremenet. ●(1923) BUBR 26/448. eur paner distradet. ●(1924) ZAMA 199. e voutou ler-goad hanter-distradet.

• distradiñ
  distradiñ

  voir distradañ

• distrafuilh
  distrafuilh

  adj. Impassible.

  ●(1911) BUAZperrot 312. Mes ar c'hrouadur distrafuilh a yeas betek penn gant e gentel. ●(1963) BAHE 35/5. e chomas diardoù-kaer ha distrafuilh en e goazez.

• distrafuilhañ
  distrafuilhañ

  v. tr. d. Tranquilliser, rassurer.

  ●(1889) ISV 356. ar c'habiten a red da zistrafuilla he veachourien aounik.

• distrafuilhet
  distrafuilhet

  adj. Qui n'est plus sous le coup de l'émotion.

  ●(1889) ISV 300. hag e oa red dezhi chom a za ken na vije distrafuillet ar brinsez.