Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 134 : de distenn-1 (6651) à distlej (6700) :
  • distenn .1
    distenn .1

    adj.

    (1) Non tendu, lâche.

    (1732) GReg 557a. Lache, qui n'est pas assez tendu, tr. «distenn.» ●Une corde lâche, tr. «Ur gordenn distenn.» ●913a. Qui n'est pas tendu, uë, adj., tr. «Distenn

    (1876) TDE.BF 149b. Distenn, adj. C[ornouaille], tr. «Non tendu, lâche.» ●(1893) IAI 179. hag a leze distenn ar c'habestr.

    (1904) DBFV 61a. disten, adj., tr. «détendu.» ●(1907) VBFV.fb 58a. lâche, tr. «disten, divand, distert.»

    (2) Loc. adj. Stenn-distenn : qui se tend et se détend, élastique.

    (1927) GERI.Ern 99. stenn-distenn, tr. «qui se tend et se détend, élastique.»

  • distenn .2
    distenn .2

    m.

    (1) Détente, décrispation (dans les relations tendues).

    (1935) BREI 392/2b. Etre an Alamagn hag ar Frans e seblant e vefe deut eun tamm distenn, abaoe votadeg ar Sarr. ●(1935) BREI 431/3c. Distenn a zo, 'baoe disadorn, en darempredou etre an Itali ha Bro-Sôz.

    (2) Hep distenn : sans relâche.

    (1530) Pm 263 & 278. hep dystenn, tr. «sans relâche.»

  • distenn .3
    distenn .3

    voir distennañ

  • distennañ .2
    distennañ .2

    v. tr. d. Tendre, bander.

    (1732) GReg 269a. Deployer, étendre, tendre, tr. «distenn. pr. distennet

  • distennañ / distenniñ / distenn .1
    distennañ / distenniñ / distenn .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Détendre (qqc. de tendu).

    (1838) OVD 297. pincein gùéh-t'er-huéh er herdad ag é instrumant eit ou accordein én ur stennein lod, hac é tistennein lod aral.

    (1904) DBFV 61a. disten, distennein, v. a., tr. «détirer, débander, déroidir, dresser.»

    ►sens fig. Assouplir (une loi, etc.).

    (1912) BUAZpermoal 248. an Iliz a zistenn he lezennou. ●(1927) FHAB Meurzh 49a. en aoun da zistarda, da zistenna zoken, al liammou hor stag ouz gouarnamant Pariz.

    (2) Repasser (le linge).

    (1732) GReg 280a. Detirer, étendre un linge &c pour le rendre uni, tr. «Distenna. distenn. ppr. distennet. Van[netois] disteenneiñ. pr. et. voyez empeser.»

    (1903) EGBV 84. disten, distennein, tr. «détirer, repasser (le linge).» ●(1904) DBFV 61a. disten, distennein, v. a., tr. «repasser du linge.» ●(1911) DIHU 72/265. Monet get el lienneu d'el len / Hag ou hannein hag ou disten. ●(1934) BRUS 81. Repasser (du linge), tr. «disten.» ●(1970) GSBG 249. (Groe) distenn, tr. «repasser (le linge).» ●(1982) PBLS 634. (Langoned) distenn, tr. «repasser le linge.»

    ►absol.

    (1914) DIHU 104/32. Aveit lemel er mergl doh en hoarneu de zisten.

    (3) = (?).

    (1857) HTB 60. Na hellent ket hen diztenna a-c'hane.

    (4) [empl. comme subst.] =

    (1927) FHAB Meurzh 49. Met ne gomzer ket ken nemet eus ober an distenna-ze !

    (5) Dégourdir (ses membres).

    (1931) ATBR 7. dic'henaoui ha distenna e ziouvreac'h a ra, evel eun den skuiz maro.

    (5) Détendre (l'esprit, les nerfs).

    (1917) LILH 01a C'hwevrer. aveit distennein me spered ha me nerhenneu.

    II. V. pron. réfl. En em zistennañ : se détendre.

    (1889) ISV 134-135. Setu en eun taol Alina o santout an tu clanv euz he c'horf oc'h en em zistenna.

    (1924) FHAB Eost 289. [an aered] O genou hag o gouzoug a zo bihan, met en eur zistenna a reont, hag e tebront loened ken bras hag i ha brasoc'h a-wechou.

  • distennet
    distennet

    adj. Repassé.

    (1982) PBLS 173. (Langoned) distenned, tr. «repassé (linge).»

  • distenniñ
    distenniñ

    voir distennañ

  • dister .1
    dister .1

    adj. & conj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Faible, sans force, chétif.

    (1790) MG 183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat.

    (1879) MGZ 81. eur c'hrouadur dister.

    (1907) PERS 309. Aot. Person Ars a oa bian, dister ha mizilin. ●(1907) PERS 185. Ken dister oa ar c'hlanvour. ●(1911) BUAZperrot 447. a ioa ken dister o tont er bed. ●(1912) BUAZpermoal $$$. ar bugel-ze, ken dister da welet. ●(1943) FATI 140. eur verc'hig ken dister...

    (2) De condition modeste, humble.

    (1847) MDM 219. ar bazëanded dister-se. ●(1874) FHB 486/125a. eur plac'hik dister, gant dillajou paour.

    (1907) PERS 216. rei da entent d'an dud dister. ●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?

    (3) Bezañ dister : être peu de choses.

    (1847) MDM 85. eus a gador ar virionez, ar beleg a ro da intent d'ar re huella pegen dister int. ●(1889) SFA 75. re zizder ec'h en em gave, hag en sant koulskoude !!!

    (4) Dister a spered : faible d'esprit.

    (1838) CGK 18. An hini et (sic) neus bet gret / Ar ganaouennic ma, / A zo dister a speret.

    B. (en plt de choses concrètes)

    (1) (Travail, métier) peu honorifique, peu valorisant.

    (1889) SFA 115. mar pleg, ha m'ec'h en em izella da ober labour dister ar gegin.

    (1900) MSJO 20. ar vicher dister en doa kemeret. ●(1933) EVGB 8. Al labouriou dister-ze a ra d'hor Breudeur chom izel a galon.

    (2) (Repas) léger.

    (1907) PERS 59. eur pred dister.

    (3) (Bande, troupe) peu fournie.

    (1907) PERS 80. dister oa c'hoaz ar vanden.

    (4) (Voix) faible.

    (1937) GWAL 98/43. gant eur vouezig trenk ha dister, o tenna da hini ur wrac'hig koz.

    (5) Modique.

    (1633) Nom 120a. Leuidensa : drap grossier & de vil pris : mezer gros hac á pris dister.

    (1857) HTB 147. Ne vevomp nemet diwar eur bension dister, hag a c'huito pa varvin.

    (1955) STBJ 200. ar pez o deveze da werza ne zouge nemet priz dister.

    (6) Modeste, petit.

    (1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1877) BSA 64. eun azen o devoa, ha gant ar jeo disteric-se, en em rentchont e Bethleem.

    (1900) KEBR 17. Stalafiou re zister, tr. « Des vantaux trop mesquins » ●(1936) BREI 440/2a. eur c'hleuzeurig dister, hanter-luch e c'houlou.

    (7) (Construction) petite, de taille médiocre.

    (1912) FHAB C'hwevrer 50. ar pont hag a oa gwall zister evit tremen kement all a dud. ●(1920) KANNgwital 205/110. eun ti dister, mez kempen ha dilastez. ●(1939) PABI 65. En eul lochenn goz ha dister.

    (8) De qualité médiocre.

    (1857) HTB 97. sklerigen eur golo dister ha hini an heol. ●(1867) FHB 126/169b. eur zae dister. ●(1869) FHB 247/302a. En douarennou gonosoc'h, disteroc'h, ho devezo boued anevaled.

    (1907) AVKA 35. ha goude, pa ve evet frank gan an dud, gwin disteroc'h. ●(1924) FHAB Eost 316. Keuneud dister a gavont avat : lann, balan, brug. ●(1925) BUAZmadeg 92. ar bevans, ar guiska a oa dister ha paour dreist. ●(1925) FHAB Ebrel 156. dilhad dister war e gein.

    (9) (Plante) qui n'est pas bien venue, rabougrie.

    (1849) LLB 383-384. Ma ne hret kement se, lies mat é huéler / É verwel ar ou zreid er plantenneu dister.

    (10) Petit, étroit.

    (1849) LLB 1688. De stefein ged koer blot er feuteu disteran.

    (11) Chétif.

    (1900) KEBR 19. Eun tamm dister, tr. « Un morceau chétif » ●Tammou dister, tr. « Des morceaux chétifs ».

    C. (en plt de choses abstraites)

    (1) Insignifiant, anodin, de peu d'importance.

    (1530) Pm 31. Hoguen tribuill ma ytron quer / A vezo ne vezo dister, tr. «Mais de la tribulation, ma chère Dame, / Il y aura, qui ne sera pas légère.»

    (1824) BAM 56. desqui dezo dioall oc'h ar fautou ar re zistera. ●82. ur blijadurez dister bennac. ●(1856) VNA 115. Que tu respectes bien peu tes parents ! tr. «Na disterret-é er respet é hès aveid ha dud.» ●(1866) FHB 73/168b. Hema a ioa bet condaonet nousket pet guech evit laeronsiou dister. ●(1868) FHB 181/195a. ar boan a rea gant-han chom eb caout eur goulen ken dister.

    (1906) KANngalon Genver 20. sevel a ra ive etre amezeien, ha zoken divar benn traou dister aviziou. ●(1927) GWAL 10/14. daoubennet gand an trubuilhou dister.

    (2) Misérable.

    (1874) POG 69. C'houi a wel ar c'hoantaennou / A dremenn em c'halon dister.

    (3) (Vie) sans événement extraordinaire.

    (1824) BAM 5. ar vuez isel ha dister eus ar Christenien.

    (1907) PERS 75. he buez koulsgoude a oa plean ha dister.

    II. Épith. [devant un subst.] Moindre.

    ►[avec mut.]

    (1790) MG 74. me offr deoh en distér boén e mès bermen.

    (1838) OVD 136. eit un distèr gonze. ●(1867) FHB 112/59a. diskar gant dister dra ourgouil Pharaon. ●(1870) FHB 293/252a. Dister dra eo, va niz. ●(18--) SAQ II 45. Me ne ran nemet dister dra : eun distroad benag, troada benviachou…

    (1905) IMJK 63 (?))">IMJK 129. eit un distér dra grateit diar skan. ●(1911) BUAZperrot 195. Eun dister dra a ra plijadur pa ouezer e ginnig.

    ►[sans mut.]

    (1790) MG 347. meid un distér reflexion.

    (1838) OVD 137. mar strumant un distér tra er réputation.

    (1905) IMJK 63 (?))">IMJK 160. eit un distér plijadur. 240. eit gouni un distér tra.

    III.

    A.

    (1) An disterañ : le, la moindre.

    (1792) BD 5412-5413. te na elles quet souffr an disteran uluen / deus a dan arbet man da doug ous dagrochen, tr. «toi qui ne peut souffrir que la moindre étincelle / du feu [de] ce monde touche ta peau.»

    (1821) SST 152. en distirran droug. ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu a-dreuz-hent enn hoc'h enep ann distera enebiez. ●(1867) FHB 121/132b. evit an distera boubou. ●(1879) MGZ 166. An distera avelen fall hen discar.

    (1915) HBPR 92. e tifennas ober an distera tra ken a vije ar mear var al leac'h. ●(1920) LZBl Gouere 348. ne 'oa ket goest d'ober an distera flach.

    (2) An disterañ : le moindrement.

    (1879) BMN 281. he voazied, he galon, ne finvent mui, ne dalment an distera.

    (3) An disterañ tra : le moindrement.

    (1790) MG 86. quêntoh eit displige dehou en distérran tra.

    (4) Un disterañ : un peu, légèrement.

    (1924) ZAMA 89. Margodig, va moereb, hi, en eur gosaat (...) a deue da veza tuet, eun distera, war ar vuanegez. ●(1955) STBJ 83. Daoust m'o c'have bihan eun distera, e prize kalz ar c'hezek menez. ●(1972) SKVT I 24. He bigoudenn a-dreuz, un disterañ, war he fenn. ●(1974) SKVT III 129. bep tro, an draig divlot-se o loc'hañ, un disterañ, en e c'houzoug, a-raok diskenn en e stomok.

    B. Loc. conj. D'an, an disterañ ma : pour peu que, le moindrement que.

    (1909) BROU 227. (Eusa) An distera ma…, tr. «pour peu que…, le moindrement que….» ●(1911) BUAZperrot 306. D'an distera ma vezimp nec'het, pedomp anezi.

    IV. Adv.

    (1) Modiquement.

    (1894) BUZmornik 272. o velet pegen dister ec'h en em viske.

    (2) Mentet dister : de petite taille.

    (1907) AVKA 226. evel ma oa mentet dister.

  • dister .2
    dister .2

    adj. Bezañ dister : falloir.

    (1877) FHB (3e série) 10/77b. rag-se eo dister tri ugent lur had dre zevez arad. ●(18--) SAQ II 340. Kant ha kant tra a zo dister evit ober hon eürusded.

    (1932) FHAB Here 413. nemed ez eo dister o anaout.

  • distera
    distera

    Mont war zistera : décliner.

    (1957) BRUD 2/36. kaer e-neus ar medisin poania outañ e ya bemdez war zisterra.

  • disteraat
    disteraat

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Dépérir.

    (1659) SCger 39a. deperir, tr. «disteraat.» ●144b. disteraat, tr. «deperir.» ●(c.1718) CHal.ms i. Voila un arbre qui deperit, tr. «chetu ur c'huen a zistera

    (1876) TDE.BF 149b. Disteraat, v. n., tr. «Dépérir, s'altérer, se détériorer.»

    (1904) DBFV 61a. distérat, v. n., tr. «dépérir, s'affaiblir.»

    (2) Déchoir.

    (1872) ROU 106a. Déchoir, tr. «disteraat

    B. Mont war zisteraat.

    (1) Faiblir.

    (1825) COSp 153. El-cé pebèl ma avance un dein ér santeleah, é tistéra ol er boén e uélai én hi, hac é cresq ur certæn doustér dré behani é ta Doué de zigrïein en huerhuonni ag er vuhé-man. ●(1867) LZBt Gouere 334. ha war disteraat bemde e ie he iec'hed.

    (1908) FHAB Ebrel 128. ar brezonek, betek ar bloavesiou diveza-man, war zisterât. ●(1924) FHAB Ebrel 126. êt ar feiz war zisterât. ●(1928) BREI 60/1d. Ar benveg-se (...) war disteraat bemde ec'h a.

    (2) Perdre de l'importance.

    (1924) FHAB C'hwevrer 55. Gwechall e veze foar bep bloaz e Kersantjili, met war zisterât e oa êt kement ma voe taolet d'an traon er bloaz 1839.

    (3) Se déprécier.

    (1910) BOBL 02 avril 275/2e. ar frouez a ielo war zisterat, beteg ma kouezint da netra.

    II. V. tr. d.

    (1) Amoindrir.

    (1866) LZBt Ebrel 126. disteraat ho trugare e kenver Doue evit ar bennozo a skuil war hoc'h Eskopti.

    (2) Avilir.

    (1862) JKS 210. ken euruz o veza disprizet ha distereet.

    (3) Déprécier.

    (1910) BOBL 16 avril 277/2e. Gouezit ez eus daou seurt plant : eur re a zistera, a zizec'h an douar hag eur re all a wella anezhan en eur skarza pe mouga al loustoni a zo o klask diwana.

    III. V. pron. réfl. En em zisteraat : se rabaisser.

    (1856) GRD 317. mar chongeamb en en dès hum zistérreit dré er péhed. ●(1868) FHB 193/296b. Er Chin (…) an hini a receo ar meuleudiou hag ar fougerez-ze a dle en em zisteraat hag en em izelaat muia ma c'hallo.

  • disteradoù
    disteradoù

    plur. Bagatelles.

    (c.1718) CHal.ms i. Bagatelle, tr. «mibiliag', disterag', disteradeu, bagatell', un dra dister.»

    (1904) DBFV 61a. distéradeu, pl., tr. «bagatelles (Ch. ms.).»

  • disteradur
    disteradur

    m.

    (1) Dépérissement, délabrement.

    (1732) GReg 268a. Deperissement, tr. «distéradur

    (2) Infériorité.

    (1744) L'Arm 199b. Infériorité, tr. «Disstéradurr (…) Qu'il y a en Breton de Substantifs controuvés !»

    (1904) DBFV 61a. distéradur, m., tr. «infériorité (l'A.).»

  • disteraj
    disteraj

    m. ­–où Babiole.

    (c.1718) CHal.ms i. Bagatelle, tr. «mibiliag', disterag', disteradeu, bagatell', un dra dister.» ●(1732) GReg 73b. Babiole, chose de peu de valeur, & puerile, tr. «Van[netois] Distérach. p. distérachéü.» ●(1744) L'Arm 23b. Babiole, tr. «Distérage.. eu : Distéragig.. gueu. m.» ●(1790) MG 384. distérageu a nitra.

    (1876) TDE.BF 150a. Disterajou, s. pl. m., tr. «Brimborions, choses de peu de valeur.» ●(1880) SAB 24. E scol ar bed, en dëun, e casser calz amzer o studia disteraziou (...) ar seurt disteraziou-ze. ●(1890) MOA 135a. Babioles, Puérilités, tr. «disterach

    (1904) DBFV 61a. distéraj, m. pl. eu, tr. «bagatelle, brimborion, vétille, fatras.»

  • disterded
    disterded

    f.

    (1) Modicité, petitesse, insignifiance.

    (1825) COSp 222. eit ma téi mem brastæt infini de lonquein hou tistérdæt. ●(1838) OVD 130. rac en izeldæt nen dé nitra quin meit en distérdæt, er goanedigueah hag er beuranté. ●(1860) BAL 231. disterdedt ar bed-ma !

    (3) Un disterded ouzhpenn : un peu plus.

    (1937) DIHU 312/279. distérded (s. m.) : un peu. Un distérded ohpen éh oè oeit ér mor.

  • disterder
    disterder

    m. Modicité, petitesse, insignifiance.

    (1710) IN I 184. ar biander, an iselder, ar vilder, pe an disterder, hac ar baourentez a so enomp.

    (1854) MMM 158-159. an disterder eus he servicheres.

    (1927) GERI.Ern 113. disterder m., tr. «insignifiance.»

  • distered
    distered

    adj. Sans étoiles.

    (1931) VALL 277a. sans étoiles, tr. «distered

  • disteredenn
    disteredenn

    adj. Sans étoile.

    (1905) KANngalon Ebrel 369. an oabl distereden a c'holoe an douar evel eur mean bez.

  • distererezh
    distererezh

    m. Insuffisance.

    (1904) DBFV 61a. distérereh, m., tr. «insuffisance.»

  • disteridigezh
    disteridigezh

    f. Amoindrissement.

    (1931) VALL 23a. Amoindrissement, tr. «disteridigez f.»

  • distern
    distern

    adj.

    (1) Sans harnais.

    (1732) GReg 259a. Deharnaché, sans harnois, tr. «Distærn

    (2) Sans cadre.

    (1876) TDE.BF 150a. Distern, adj., tr. «Sans cadre, non encadré.»

    (3) par ext. Sans atours.

    (1938) DIHU 323/75. Breman é ma arré én é vraùité distern.

  • disternajañ
    disternajañ

    v. tr. d. Déharnacher.

    (1906) BOBL 29 décembre 118/2d. disternacha al loen.

  • disternañ / disterniañ / disterniñ
    disternañ / disterniañ / disterniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déharnacher (un cheval).

    (1732) GReg 259a. Deharnacher, ôter le harnois des chevaux, tr. «Distærna ar c'hesecq.»

    (1876) TDE.BF 150a. Disterna, distarna, v. a., tr. «Dételer, parlant des chevaux.» ●(1877) FHB (3e série) 24/195a. pa zistargnan va marc'h evit mont da ober eun affer bennac.

    (2) Dételer (une voiture).

    (1877) FHB (3e série) 24/195a. e c'hellemp distargna hor paourkeaz kar heb rei daou vennec bep tro.

    (3) Débarrasser (la table).

    (1932) BRTG 107. Éh oent é tistern ou miren hag é kemér ou hafé. ●(1932) GUTO 1. Disternet e voé en daul a hèr.

    (4) Désencombrer.

    (1732) GReg 274a. Desencombrer, tr. «disterneiñ

    (1904) DBFV 61a. disternein, v. a., tr. «désencombrer.»

    (5) Décadrer.

    (1876) TDE.BF 150a. Disterna, v. a., tr. «Tirer de son cadre.»

    (6) Retirer du métier à tisser.

    (1904) DBFV 61a. disternein, v. a., tr. «désourdir.»

    II. V. intr.

    (1) Cesser de travailler, dételer.

    (1953) BLBR 58-59/14. N'en deus ket distarnet kouls lavaret epad ar pevar dervez.

    (2) Disternañ a =

    (1917) LILH 2 a Gerzu. Didrous onn en anderù-men ha disternet em es a me fapérieu.

    (3) Disternañ diouzh : cesser de.

    (1939) ANNI 34. Distern e hrér doh en tabut.

  • disterniañ
    disterniañ

    voir disternañ

  • disterniñ
    disterniñ

    voir disternañ

  • disterved
    disterved

    s. Faiblesse.

    (1866) LZBt Gouere 144. Ann Doue mad a greva ma disterved (faiblesse).

  • distervezh
    distervezh

    f.

    (1) (en plt de qqn) Faiblesse, peu de valeur, médiocrité, inanité.

    (1862) JKS avec des paragraphes supplémentaires traduits du texte de La Mennais). ">JKS.lam 42-43. Ansavit n'oc'h netra nemet distervez ha dic'halloudegez. ●(1862) JKS 206. o terc'hel sonj atao euz he fallagriez hag euz he zistervez. ●357. Ansao a rann va distervez-me, anaout ho madelez. ●(1866) FHB 98/362b-363a. Moïzes, oc'h anavezout he zistervez, en em zifenne dre ma helle ouc'h Doue he-unan, spountet rag ar garg vraz a roe Doue d'ezhan. ●(1869) SAG 163. e zomp leun a simpladurez hag a ziztervez.

    (2) (en plt de qqc.) Infimité.

    (1659) SCger 24b. chetiueté, tr. «disteruez.» ●144b. disteruez, tr. «chose de peu de consequance.»

    (1912) MMPM 85. distervez madou ar bed-ma !

    (3) Un distervezh =

    (1907) FHAB Gouere 132. a ioa eun distervez spoue.

  • disteuler
    disteuler

    voir disteurel

  • disteuñv
    disteuñv

    adj. Dont la trame est rompue.

    (1909) BROU 227. (Eusa) Disteuñ, tr. «Dont la trame est rompue.» ●(1962) EGRH I 65. disteuñ a., tr. « à la trame rompue. »

  • disteuñviñ
    disteuñviñ

    v. tr. d. Désourdir.

    (1732) GReg 276b. Desourdir, defaire une toile, tr. «Disteuñi. pr. disteuñet

    (1904) DBFV 61a. disteñùein, tr. «désourdir, défaire la trame.» ●(1939) RIBA 163. na distanùet er guiad kanived. ●(1962) EGRH I 65. disteuiñ v., tr. « rompre, défaire la trame d’une étoffe. »

  • disteurel / disteuler / distaoler / distaol
    disteurel / disteuler / distaoler / distaol

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Vomir.

    (1868) KMM 66-67. Poan vouzellou, distôler, dislonca poezon.

    (1911) BUAZperrot 862. Sevel a reas eus he gwele ha disteuler a eure eur bern traou brein. ●(1920) AMJV 139. an dimezel a rankas distaoler goad. ●(1923) KANngalon Mae 406. e tistaolaz goad. ●(1932) BSTR 82. Ne rean nemet kaout heug ha distaol va boued.

    (2) Disteurel e galon : vomir.

    (1959) TGPB 197. Met ne chomis ket pell da dermal rak war vete nebeut am bije distaolet va c’halon gant an heug am boa ouzh an ampouailh-se.

    ►absol.

    (1869) SAG 234. Piou eo a lounkeryen divalo a rank dizteuleur ouzpen eur veach.

    (1933) FHAB Mezheven 232. evit e lakaat da zisteurel.

    (3) figur. Vomir, dégueuler.

    (1942) DRAN 78. eur genou ifern o tisteurel krogailh hag houarnaj.

    (4) Apporter.

    (17--) CCn 1224. distol querden aman ma veso amaret.

    (5) Apaiser.

    (1869) FHB 253/347b. Ma mam a lenn alies din ar c'homzou-ma ; ha kementse a zistaol va foan.

    (6) Refléter.

    (1903) MBJJ 68. He sklerijen [al loar] a zo distaulet gant ar mor 'vel gant eur mezelour.

    (7) Rendre, redonner, restituer.

    (1860) BAL 62. mar carjen beza distaoled e dra de berc'hen. ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «restituer.» ●(1889) ISV 458. mantret oll o sonjal e vije red dezho disteleur ar pez o doa bet.

    (1906) KPSA 17. Eun distaol a reomp, pa varvomp : disteurel a reomp d'an douar ar pez en deuz roet d'eomp.

    (8) Rejeter.

    (1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «rejeter.»

    (1914) DFBP 280b. rejeter, tr. «Disteurel

    (9) Renvoyer.

    (1914) DFBP 284a. renvoyer, tr. «Disteuler

    (10) Remettre, pardonner, effacer (les péchés).

    (1847) FVR 64. distaol ar pec'hejou, badeza ar vugale. ●151. Me c’houlenn, o ma Jezuz, ouz hoc’h gant keun gwirion / Distoll ma holl bec’hejou, euz a greiz ma c’halon. ●(1874) POG 6. Oan Doue (…) / A zistol pec'hejou ar bed, tr. «Agnus Dei, qui tollis peccata mundi.» ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «Pardonner.»

    II. V. intr. Baisser de prix.

    (1879) BAN 37. Coulscoude, ar beva, elec'h distaol, a deue keroc'h.

    (1925) DIHU 173/353. Nen des rezi erbet get er paper de zistaul.

    III. V. pron. réfl. En em zisteurel : se déjeter.

    (1914) DFBP 84a. déjeter (se), tr. «En em zistaol

  • disteurmiñ
    disteurmiñ

    voir distrumiñ

  • distev
    distev

    adj. Qui n'est pas bouché.

    (1732) GReg 106a. Qui n'est pas bouché, tr. «disteff.» ●(1744) L'Arm 34a. Qui n'est pas bouché, tr. «Disteu

    (1876) TDE.BF 149b. Distef, adj. V[annetais], tr. «Non bouché, sans bouchon.»

  • disteviñ / disteviañ
    disteviñ / disteviañ

    v. tr. d. Déboucher.

    (1659) SCger 40a. deboucher, tr. «disteuia.» ●(c.1718) CHal.ms i. décoeffer une bouteille, tr. «disteüein ur uouteill'.» ●(1732) GReg 247a. Deboucher, ôter ce qui bouche, tr. «distéphya. pr. distéphyet

    (1904) DBFV 61a. disteùein, distefein, v. a., tr. «déboucher.»

  • distign / distegn
    distign / distegn

    adj. Lâche, pas assez tendu.

    (1732) GReg 557a. Lache, qui n'est pas assez tendu, tr. «disteign.» ●Une corde lâche, tr. «Ur gordenn disteign

    (1962) EGRH I 65. distign a., tr. « détendu (= distenn). »

  • distignañ / distegnañ
    distignañ / distegnañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se détendre.

    (1908) FHAB Mae 137. Var zao eta, prim ha stard ! beac'h d'an hual ma tistigno, beac'h d'an nask ma torro krenn !

    (2) Se déclencher.

    (1962) TDBP II 492. Brema-zouden e klevi an orolaj o tistigna, tr. «tout à l'heure tu entendras (le mécanisme ou le ressort de) l'horloge se détendre, se déclencher.»

    II. V. tr. d.

    (1) Détendre, débander.

    (1732) GReg 245a. Débander, relâcher une chose à ressort, un arc, &c., tr. «disteigna. pr. disteignet

    (1867) LZBt Gouere 328. hag e tistignaz he becho. ●(1869) TDE.FB 272a. Détendre des pièges, tr. «distegna lindagou.»

    (1908) FHAB Gwengolo 269. e ra sin da Philip da zistigna ar gorden. ●(1931) VALL 182b. Débander un ressort, un arc, etc., tr. «distigna

    (2) Déclencher.

    (1919) BUBR 8/209. e tistign eur ganoliadeg. ●(1931) VALL 188a. Déclancher (ou déclencher), tr. «distigna

    (3) Défaire, déranger.

    (1895) GMB 186. pet[it] Trég[uier] distignañ défaire, déranger.

    (4) sens fig. Détendre (l'esprit).

    (1732) GReg 245a. Débander, l'esprit, se relâcher du travail assidu, tr. «Disteigna ar spered.»

    III. [empl. devant un v. amené par la prép. «da»] Eclater (de rire, en pleurs).

    (1914) LZBt Du 8. N'am boa ket peurlaret kement-ze, a distigniz da vouelan, d'am zro, evel eur bugel bian. ●14. ken ma c'h'oun distignet da vouëlan ma unan.

  • distilañs
    distilañs

    f. = (?) Pestilence (?).

    (18--) PEN 93/162. Sourcen an oll clevejo distilans ar vocen.

  • distilh .1
    distilh .1

    m. –où

    (1) Prononciation, diction.

    (1744) L'Arm 129b. Emphase, tr. «Conzeu ha disstill foenhuéd ha quenn ihuéle, ma vurlêtte unn deine doh ou hléhuétt.»

    (1838) OVD 209. dré un distil sontil ha farçus.

    (1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «prononciation.» ●(1940) DIHU 346/64. Un tammig éh on souéhet de zistill gallek en dud.

    (2) Prononciation, action de prononcer.

    (1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «action de prononcer, d'énumérer.» ●distilh ag ur ro, tr. «émission de vœux.»

    (3) Aisance, facilité de parole, élocution.

    (1732) GReg 246a. Debit, facilité de parler, tr. «Van[netois] distilh.» ●Il a le debit agréable, tr. «(Van[netois] un distilh mad èn des.»

    (1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «débit, facilité de parole.»

    (1927) GERI.Ern 113. distilh m., tr. «Prononciation (facile), élocution, débit.»

    (4) Action d'énumérer.

    (1927) GERI.Ern 113. distilh m., tr. «action d'énumérer.»

  • distilh .2
    distilh .2

    voir distilhañ .1

  • distilhañ .2
    distilhañ .2

    voir dishiliañ

  • distilhañ / distilhiñ / distilh .1
    distilhañ / distilhiñ / distilh .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Distiller.

    (1633) Nom 134b. Turbo, clibanus : campane : vn fourn pe vn chapel da distilaff dour.

    (2) Fabriquer.

    (1972) LIMO 30 décembre. Er guénen ne gavant ket mui danué erhoalh aveit distilh ou mél.

    (3) (grammaire) Conjuguer.

    (1856) VNA 125. Le verbe auxiliaire ou de secours, sert à conjuguer les autres verbes, tr. «Er verb auxiliér, pé a secour, e chervige de zistillein er verbeu aral.»

    (1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «conjuguer (un verbe).»

    (4) Détailler.

    (1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «détailler.»

    (5) Prononcer, articuler.

    (1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «débiter, prononcer.» ●(1906) DIHU 18/293. hanùeu ha n'hel ket en dén ou distill a féson. ●(1927) GERI.Ern 113. distilh et distilhein, tr. «prononcer, débiter, s'exprimer.»

    II. V. intr.

    (1) S'écouler, goutter, dégoutter.

    (1633) Nom 99a. Lachryma : l'eau, ou l'humeur, le pleurement de la vigne : an dour á distil ves an guiniez.

    (1710) IN I 65. e c'hoad precius o tistilla a bep-tu.

    (1880) SAB 320. e tinavont, e tistillont, e tiredont, evel ar voaziou dour eus ar funten.

    (1906) KANngalon Eost 185. E kement berad goad a zistille euz an Hosti, e velet fas eun den.

    (2) Suppurer.

    (1872) ROU 104b. Suppurer, tr. «Distilla

    (3) Parler aisément.

    (1732) GReg 246a. Debiter, parler facilement & agréablement, tr. «Van[netois] distilheiñ. distilheiñ-caër.»

    (4) S'énoncer.

    (1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «s'énoncer (bien, facilement).»

  • distilhasion
    distilhasion

    f. Écoulement.

    (1633) Nom 258b. Catharrus, distillatio : catharre, distillation des humeurs : catharr, distilation á humeuryou. ●Grauedo : distillation du cerueau, pesanteur de teste : distilation á ceruell, p avez pounner pen vn dent (lire : den) gant humeuryou.

  • distilher
    distilher

    m. –ion Homme qui a une élocution bonne, mauvaise, etc.

    (1732) GReg 146b. Disert, qui a une belle élocution, & une grande facilité de parler, tr. «Van[netois] distilhour-mad. p. distilheryon-vad.»

    (1904) DBFV 61a. distilhour, m. pl. –lerion, tr. «celui qui parle bien.» ●distilhour kaer, tr. «homme éloquent, disert.» ●(1934) BRUS 290. Un homme disert, tr. «un distillour mat.»

  • distilhiñ
    distilhiñ

    voir distilhañ .1

  • distir
    distir

    voir laezh-distir

  • distirañ
    distirañ

    v. intr. Suppurer.

    (1913) FHAB Ebrel 120. Ma'z int stag mat ha doun, ma teuont da zistira [trouskennou an dokenn], eo gwelloc'h goulenn kuzul ouz ar medisin.

  • distlabez / disklabez
    distlabez / disklabez

    adj.

    (1) Propre, pur.

    (1854) MMM 24. Mari ebquen a chom didach a disclabes. ●(1876) TDE.BF 150b. Distlabez, adj., tr. «Sans ordure, sans saletés, propre.» ●(18--) SAQ I 20. goad pur, dinam, disklabez.

    (1901) FHAB Meurzh 236. Ni a ell ober hirio an henchou-ze distrounssoc'h ha disclabessoc'h egetho. ●(1909) BROU 227. (Eusa) Propre, tr. «Distlábez Souvent on dit : Disklabez.» ●(1911) BUAZperrot 406. derc'hel distlabez saë wenn e vadiziant. ●(1927) KANNgwital 300/98. eun ene ha n'eo ket disklabez-kaer.

    ►sens fig.

    (1909) FHAB Gwengolo 271. ne oa ket eur vro all er bed hag a vije chomet (...) ken disklabez ar c'hiziou enni. ●(1962) EGRH I 65. distlabez a., tr. « en ordre. »

    (2) Bezañ distlabez a, diouzh : être net de.

    (1900) MSJO 9. disclabes va c'horf dious ar pec'hed. ●(1915) MMED 45. disklabez diouz ar pec'hed orijinel. ●(1920) AMJV 19. o velet e oa choumet he barresioniz disklabez diouz eur c'hals torfejou. ●(1928) BFSA 151. distlabez a bep pec'hed.

  • distlabezañ / disklabezañ
    distlabezañ / disklabezañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Débarrasser (une table, etc.).

    (1732) GReg 245b. Debarasser, ôter de dessus une table, une chambre, &c. ce qui y embarasse, & y empêche la propreté, tr. «distlabeza. pr. distlabezet

    (2) sens fig. Bezañ distlabezet diouzh ub. : être débarrassé de qqn.

    (1878) EKG II 304. Dont a ran da lavaret d'eoc'h, emez-han, hoc'h distlabezet dioc'h kere Pount-Eoun.

    (3) Nettoyer.

    (1876) TDE.BF 150b. Distlabeza, v. a., tr. «Enlever les ordures.»

    (1906) KPSA 1. ar pez a deu da zistlabeza lagad ar galoun. ●(1962) EGRH I 65. distlabezañ v., tr. « ôter les ordures, enlever ce qui traîne, nettoyer, mettre en ordre. »

    II. V. intr. Distlabezañ diouzh : se débarrasser de.

    (1920) MVRO 48/1b. Evit disklabeza dioutan e voutas anezan er val.

    III. V. pron. réfl. En em zistlabezañ diouzh.

    (1) Se nettoyer de.

    (1925) BILZ 112. e vefomp brao meurbed evit en em zisklabea eus an hudurnez-man.

    (2) Se débarrasser de.

    (1990) TTRK 148. e voe kaset ar c'hilheien yaouank d'ar marc'had kerkent ha ma voe kavet an tu d'en em zistlabezañ diouto.

  • distlapañ / disklapañ
    distlapañ / disklapañ

    v. tr. d. =

    (1851) PEN 92/133. heuil he res he fried er verret / gwelet he res an douar disklapet.

  • distlej
    distlej

    s. Stlej-distlej : en se traînant.

    (1939) MGGD 81. Ranket em eus dont betek amañ stlej-distlej.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...