Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 134 : de distenn-1 (6651) à distlej (6700) :
  • distenn .1
    distenn .1

    adj.

    (1) Non tendu, lâche.

    ●(1732) GReg 557a. Lache, qui n'est pas assez tendu, tr. «distenn.» ●Une corde lâche, tr. «Ur gordenn distenn.» ●913a. Qui n'est pas tendu, uë, adj., tr. «Distenn.»

    ●(1876) TDE.BF 149b. Distenn, adj. C[ornouaille], tr. «Non tendu, lâche.» ●(1893) IAI 179. hag a leze distenn ar c'habestr.

    ●(1904) DBFV 61a. disten, adj., tr. «détendu.» ●(1907) VBFV.fb 58a. lâche, tr. «disten, divand, distert.»

    (2) Loc. adj. Stenn-distenn : qui se tend et se détend, élastique.

    ●(1927) GERI.Ern 99. stenn-distenn, tr. «qui se tend et se détend, élastique.»

  • distenn .2
    distenn .2

    m.

    (1) Détente, décrispation (dans les relations tendues).

    ●(1935) BREI 392/2b. Etre an Alamagn hag ar Frans e seblant e vefe deut eun tamm distenn, abaoe votadeg ar Sarr. ●(1935) BREI 431/3c. Distenn a zo, 'baoe disadorn, en darempredou etre an Itali ha Bro-Sôz.

    (2) Hep distenn : sans relâche.

    ●(1530) Pm 263 & 278. hep dystenn, tr. «sans relâche.»

  • distenn .3
    distenn .3

    voir distennañ

  • distennañ .2
    distennañ .2

    v. tr. d. Tendre, bander.

    ●(1732) GReg 269a. Deployer, étendre, tendre, tr. «distenn. pr. distennet.»

  • distennañ / distenniñ / distenn .1
    distennañ / distenniñ / distenn .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Détendre (qqc. de tendu).

    ●(1838) OVD 297. pincein gùéh-t'er-huéh er herdad ag é instrumant eit ou accordein én ur stennein lod, hac é tistennein lod aral.

    ●(1904) DBFV 61a. disten, distennein, v. a., tr. «détirer, débander, déroidir, dresser.»

    ►sens fig. Assouplir (une loi, etc.).

    ●(1912) BUAZpermoal 248. an Iliz a zistenn he lezennou. ●(1927) FHAB Meurzh 49a. en aoun da zistarda, da zistenna zoken, al liammou hor stag ouz gouarnamant Pariz.

    (2) Repasser (le linge).

    ●(1732) GReg 280a. Detirer, étendre un linge &c pour le rendre uni, tr. «Distenna. distenn. ppr. distennet. Van[netois] disteenneiñ. pr. et. voyez empeser.»

    ●(1903) EGBV 84. disten, distennein, tr. «détirer, repasser (le linge).» ●(1904) DBFV 61a. disten, distennein, v. a., tr. «repasser du linge.» ●(1911) DIHU 72/265. Monet get el lienneu d'el len / Hag ou hannein hag ou disten. ●(1934) BRUS 81. Repasser (du linge), tr. «disten.» ●(1970) GSBG 249. (Groe) distenn, tr. «repasser (le linge).» ●(1982) PBLS 634. (Langoned) distenn, tr. «repasser le linge.»

    ►absol.

    ●(1914) DIHU 104/32. Aveit lemel er mergl doh en hoarneu de zisten.

    (3) = (?).

    ●(1857) HTB 60. Na hellent ket hen diztenna a-c'hane.

    (4) [empl. comme subst.] =

    ●(1927) FHAB Meurzh 49. Met ne gomzer ket ken nemet eus ober an distenna-ze !

    (5) Dégourdir (ses membres).

    ●(1931) ATBR 7. dic'henaoui ha distenna e ziouvreac'h a ra, evel eun den skuiz maro.

    (5) Détendre (l'esprit, les nerfs).

    ●(1917) LILH 01a C'hwevrer. aveit distennein me spered ha me nerhenneu.

    II. V. pron. réfl. En em zistennañ : se détendre.

    ●(1889) ISV 134-135. Setu en eun taol Alina o santout an tu clanv euz he c'horf oc'h en em zistenna.

    ●(1924) FHAB Eost 289. [an aered] O genou hag o gouzoug a zo bihan, met en eur zistenna a reont, hag e tebront loened ken bras hag i ha brasoc'h a-wechou.

  • distennet
    distennet

    adj. Repassé.

    ●(1982) PBLS 173. (Langoned) distenned, tr. «repassé (linge).»

  • distenniñ
    distenniñ

    voir distennañ

  • dister .1
    dister .1

    adj. & conj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Faible, sans force, chétif.

    ●(1790) MG 183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat.

    ●(1879) MGZ 81. eur c'hrouadur dister.

    ●(1907) PERS 309. Aot. Person Ars a oa bian, dister ha mizilin. ●(1907) PERS 185. Ken dister oa ar c'hlanvour. ●(1911) BUAZperrot 447. a ioa ken dister o tont er bed. ●(1912) BUAZpermoal $$$. ar bugel-ze, ken dister da welet. ●(1943) FATI 140. eur verc'hig ken dister...

    (2) De condition modeste, humble.

    ●(1847) MDM 219. ar bazëanded dister-se. ●(1874) FHB 486/125a. eur plac'hik dister, gant dillajou paour.

    ●(1907) PERS 216. rei da entent d'an dud dister. ●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?

    (3) Bezañ dister : être peu de choses.

    ●(1847) MDM 85. eus a gador ar virionez, ar beleg a ro da intent d'ar re huella pegen dister int. ●(1889) SFA 75. re zizder ec'h en em gave, hag en sant koulskoude !!!

    (4) Dister a spered : faible d'esprit.

    ●(1838) CGK 18. An hini et (sic) neus bet gret / Ar ganaouennic ma, / A zo dister a speret.

    B. (en plt de choses concrètes)

    (1) (Travail, métier) peu honorifique, peu valorisant.

    ●(1889) SFA 115. mar pleg, ha m'ec'h en em izella da ober labour dister ar gegin.

    ●(1900) MSJO 20. ar vicher dister en doa kemeret. ●(1933) EVGB 8. Al labouriou dister-ze a ra d'hor Breudeur chom izel a galon.

    (2) (Repas) léger.

    ●(1907) PERS 59. eur pred dister.

    (3) (Bande, troupe) peu fournie.

    ●(1907) PERS 80. dister oa c'hoaz ar vanden.

    (4) (Voix) faible.

    ●(1937) GWAL 98/43. gant eur vouezig trenk ha dister, o tenna da hini ur wrac'hig koz.

    (5) Modique.

    ●(1633) Nom 120a. Leuidensa : drap grossier & de vil pris : mezer gros hac á pris dister.

    ●(1857) HTB 147. Ne vevomp nemet diwar eur bension dister, hag a c'huito pa varvin.

    ●(1955) STBJ 200. ar pez o deveze da werza ne zouge nemet priz dister.

    (6) Modeste, petit.

    ●(1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1877) BSA 64. eun azen o devoa, ha gant ar jeo disteric-se, en em rentchont e Bethleem.

    ●(1900) KEBR 17. Stalafiou re zister, tr. « Des vantaux trop mesquins » ●(1936) BREI 440/2a. eur c'hleuzeurig dister, hanter-luch e c'houlou.

    (7) (Construction) petite, de taille médiocre.

    ●(1912) FHAB C'hwevrer 50. ar pont hag a oa gwall zister evit tremen kement all a dud. ●(1920) KANNgwital 205/110. eun ti dister, mez kempen ha dilastez. ●(1939) PABI 65. En eul lochenn goz ha dister.

    (8) De qualité médiocre.

    ●(1857) HTB 97. sklerigen eur golo dister ha hini an heol. ●(1867) FHB 126/169b. eur zae dister. ●(1869) FHB 247/302a. En douarennou gonosoc'h, disteroc'h, ho devezo boued anevaled.

    ●(1907) AVKA 35. ha goude, pa ve evet frank gan an dud, gwin disteroc'h. ●(1924) FHAB Eost 316. Keuneud dister a gavont avat : lann, balan, brug. ●(1925) BUAZmadeg 92. ar bevans, ar guiska a oa dister ha paour dreist. ●(1925) FHAB Ebrel 156. dilhad dister war e gein.

    (9) (Plante) qui n'est pas bien venue, rabougrie.

    ●(1849) LLB 383-384. Ma ne hret kement se, lies mat é huéler / É verwel ar ou zreid er plantenneu dister.

    (10) Petit, étroit.

    ●(1849) LLB 1688. De stefein ged koer blot er feuteu disteran.

    (11) Chétif.

    ●(1900) KEBR 19. Eun tamm dister, tr. « Un morceau chétif » ●Tammou dister, tr. « Des morceaux chétifs ».

    C. (en plt de choses abstraites)

    (1) Insignifiant, anodin, de peu d'importance.

    ●(1530) Pm 31. Hoguen tribuill ma ytron quer / A vezo ne vezo dister, tr. «Mais de la tribulation, ma chère Dame, / Il y aura, qui ne sera pas légère.»

    ●(1824) BAM 56. desqui dezo dioall oc'h ar fautou ar re zistera. ●82. ur blijadurez dister bennac. ●(1856) VNA 115. Que tu respectes bien peu tes parents ! tr. «Na disterret-é er respet é hès aveid ha dud.» ●(1866) FHB 73/168b. Hema a ioa bet condaonet nousket pet guech evit laeronsiou dister. ●(1868) FHB 181/195a. ar boan a rea gant-han chom eb caout eur goulen ken dister.

    ●(1906) KANngalon Genver 20. sevel a ra ive etre amezeien, ha zoken divar benn traou dister aviziou. ●(1927) GWAL 10/14. daoubennet gand an trubuilhou dister.

    (2) Misérable.

    ●(1874) POG 69. C'houi a wel ar c'hoantaennou / A dremenn em c'halon dister.

    (3) (Vie) sans événement extraordinaire.

    ●(1824) BAM 5. ar vuez isel ha dister eus ar Christenien.

    ●(1907) PERS 75. he buez koulsgoude a oa plean ha dister.

    II. Épith. [devant un subst.] Moindre.

    ►[avec mut.]

    ●(1790) MG 74. me offr deoh en distér boén e mès bermen.

    ●(1838) OVD 136. eit un distèr gonze. ●(1867) FHB 112/59a. diskar gant dister dra ourgouil Pharaon. ●(1870) FHB 293/252a. Dister dra eo, va niz. ●(18--) SAQ II 45. Me ne ran nemet dister dra : eun distroad benag, troada benviachou…

    ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 129. eit un distér dra grateit diar skan. ●(1911) BUAZperrot 195. Eun dister dra a ra plijadur pa ouezer e ginnig.

    ►[sans mut.]

    ●(1790) MG 347. meid un distér reflexion.

    ●(1838) OVD 137. mar strumant un distér tra er réputation.

    ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 160. eit un distér plijadur. ●240. eit gouni un distér tra.

    III.

    A.

    (1) An disterañ : le, la moindre.

    ●(1792) BD 5412-5413. te na elles quet souffr an disteran uluen / deus a dan arbet man da doug ous dagrochen, tr. «toi qui ne peut souffrir que la moindre étincelle / du feu [de] ce monde touche ta peau.»

    ●(1821) SST 152. en distirran droug. ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu a-dreuz-hent enn hoc'h enep ann distera enebiez. ●(1867) FHB 121/132b. evit an distera boubou. ●(1879) MGZ 166. An distera avelen fall hen discar.

    ●(1915) HBPR 92. e tifennas ober an distera tra ken a vije ar mear var al leac'h. ●(1920) LZBl Gouere 348. ne 'oa ket goest d'ober an distera flach.

    (2) An disterañ : le moindrement.

    ●(1879) BMN 281. he voazied, he galon, ne finvent mui, ne dalment an distera.

    (3) An disterañ tra : le moindrement.

    ●(1790) MG 86. quêntoh eit displige dehou en distérran tra.

    (4) Un disterañ : un peu, légèrement.

    ●(1924) ZAMA 89. Margodig, va moereb, hi, en eur gosaat (...) a deue da veza tuet, eun distera, war ar vuanegez. ●(1955) STBJ 83. Daoust m'o c'have bihan eun distera, e prize kalz ar c'hezek menez. ●(1972) SKVT I 24. He bigoudenn a-dreuz, un disterañ, war he fenn. ●(1974) SKVT III 129. bep tro, an draig divlot-se o loc'hañ, un disterañ, en e c'houzoug, a-raok diskenn en e stomok.

    B. Loc. conj. D'an, an disterañ ma : pour peu que, le moindrement que.

    ●(1909) BROU 227. (Eusa) An distera ma…, tr. «pour peu que…, le moindrement que….» ●(1911) BUAZperrot 306. D'an distera ma vezimp nec'het, pedomp anezi.

    IV. Adv.

    (1) Modiquement.

    ●(1894) BUZmornik 272. o velet pegen dister ec'h en em viske.

    (2) Mentet dister : de petite taille.

    ●(1907) AVKA 226. evel ma oa mentet dister.

  • dister .2
    dister .2

    adj. Bezañ dister : falloir.

    ●(1877) FHB (3e série) 10/77b. rag-se eo dister tri ugent lur had dre zevez arad. ●(18--) SAQ II 340. Kant ha kant tra a zo dister evit ober hon eürusded.

    ●(1932) FHAB Here 413. nemed ez eo dister o anaout.

  • distera
    distera

    Mont war zistera : décliner.

    ●(1957) BRUD 2/36. kaer e-neus ar medisin poania outañ e ya bemdez war zisterra.

  • disteraat
    disteraat

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Dépérir.

    ●(1659) SCger 39a. deperir, tr. «disteraat.» ●144b. disteraat, tr. «deperir.» ●(c.1718) CHal.ms i. Voila un arbre qui deperit, tr. «chetu ur c'huen a zistera.»

    ●(1876) TDE.BF 149b. Disteraat, v. n., tr. «Dépérir, s'altérer, se détériorer.»

    ●(1904) DBFV 61a. distérat, v. n., tr. «dépérir, s'affaiblir.»

    (2) Déchoir.

    ●(1872) ROU 106a. Déchoir, tr. «disteraat.»

    B. Mont war zisteraat.

    (1) Faiblir.

    ●(1825) COSp 153. El-cé pebèl ma avance un dein ér santeleah, é tistéra ol er boén e uélai én hi, hac é cresq ur certæn doustér dré behani é ta Doué de zigrïein en huerhuonni ag er vuhé-man. ●(1867) LZBt Gouere 334. ha war disteraat bemde e ie he iec'hed.

    ●(1908) FHAB Ebrel 128. ar brezonek, betek ar bloavesiou diveza-man, war zisterât. ●(1924) FHAB Ebrel 126. êt ar feiz war zisterât. ●(1928) BREI 60/1d. Ar benveg-se (...) war disteraat bemde ec'h a.

    (2) Perdre de l'importance.

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 55. Gwechall e veze foar bep bloaz e Kersantjili, met war zisterât e oa êt kement ma voe taolet d'an traon er bloaz 1839.

    (3) Se déprécier.

    ●(1910) BOBL 02 avril 275/2e. ar frouez a ielo war zisterat, beteg ma kouezint da netra.

    II. V. tr. d.

    (1) Amoindrir.

    ●(1866) LZBt Ebrel 126. disteraat ho trugare e kenver Doue evit ar bennozo a skuil war hoc'h Eskopti.

    (2) Avilir.

    ●(1862) JKS 210. ken euruz o veza disprizet ha distereet.

    (3) Déprécier.

    ●(1910) BOBL 16 avril 277/2e. Gouezit ez eus daou seurt plant : eur re a zistera, a zizec'h an douar hag eur re all a wella anezhan en eur skarza pe mouga al loustoni a zo o klask diwana.

    III. V. pron. réfl. En em zisteraat : se rabaisser.

    ●(1856) GRD 317. mar chongeamb en en dès hum zistérreit dré er péhed. ●(1868) FHB 193/296b. Er Chin (…) an hini a receo ar meuleudiou hag ar fougerez-ze a dle en em zisteraat hag en em izelaat muia ma c'hallo.

  • disteradoù
    disteradoù

    plur. Bagatelles.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Bagatelle, tr. «mibiliag', disterag', disteradeu, bagatell', un dra dister.»

    ●(1904) DBFV 61a. distéradeu, pl., tr. «bagatelles (Ch. ms.).»

  • disteradur
    disteradur

    m.

    (1) Dépérissement, délabrement.

    ●(1732) GReg 268a. Deperissement, tr. «distéradur.»

    (2) Infériorité.

    ●(1744) L'Arm 199b. Infériorité, tr. «Disstéradurr (…) Qu'il y a en Breton de Substantifs controuvés !»

    ●(1904) DBFV 61a. distéradur, m., tr. «infériorité (l'A.).»

  • disteraj
    disteraj

    m. ­–où Babiole.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Bagatelle, tr. «mibiliag', disterag', disteradeu, bagatell', un dra dister.» ●(1732) GReg 73b. Babiole, chose de peu de valeur, & puerile, tr. «Van[netois] Distérach. p. distérachéü.» ●(1744) L'Arm 23b. Babiole, tr. «Distérage.. eu : Distéragig.. gueu. m.» ●(1790) MG 384. distérageu a nitra.

    ●(1876) TDE.BF 150a. Disterajou, s. pl. m., tr. «Brimborions, choses de peu de valeur.» ●(1880) SAB 24. E scol ar bed, en dëun, e casser calz amzer o studia disteraziou (...) ar seurt disteraziou-ze. ●(1890) MOA 135a. Babioles, Puérilités, tr. «disterach.»

    ●(1904) DBFV 61a. distéraj, m. pl. eu, tr. «bagatelle, brimborion, vétille, fatras.»

  • disterded
    disterded

    f.

    (1) Modicité, petitesse, insignifiance.

    ●(1825) COSp 222. eit ma téi mem brastæt infini de lonquein hou tistérdæt. ●(1838) OVD 130. rac en izeldæt nen dé nitra quin meit en distérdæt, er goanedigueah hag er beuranté. ●(1860) BAL 231. disterdedt ar bed-ma !

    (3) Un disterded ouzhpenn : un peu plus.

    ●(1937) DIHU 312/279. distérded (s. m.) : un peu. Un distérded ohpen éh oè oeit ér mor.

  • disterder
    disterder

    m. Modicité, petitesse, insignifiance.

    ●(1710) IN I 184. ar biander, an iselder, ar vilder, pe an disterder, hac ar baourentez a so enomp.

    ●(1854) MMM 158-159. an disterder eus he servicheres.

    ●(1927) GERI.Ern 113. disterder m., tr. «insignifiance.»

  • distered
    distered

    adj. Sans étoiles.

    ●(1931) VALL 277a. sans étoiles, tr. «distered.»

  • disteredenn
    disteredenn

    adj. Sans étoile.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 369. an oabl distereden a c'holoe an douar evel eur mean bez.

  • distererezh
    distererezh

    m. Insuffisance.

    ●(1904) DBFV 61a. distérereh, m., tr. «insuffisance.»

  • disteridigezh
    disteridigezh

    f. Amoindrissement.

    ●(1931) VALL 23a. Amoindrissement, tr. «disteridigez f.»

  • distern
    distern

    adj.

    (1) Sans harnais.

    ●(1732) GReg 259a. Deharnaché, sans harnois, tr. «Distærn.»

    (2) Sans cadre.

    ●(1876) TDE.BF 150a. Distern, adj., tr. «Sans cadre, non encadré.»

    (3) par ext. Sans atours.

    ●(1938) DIHU 323/75. Breman é ma arré én é vraùité distern.

  • disternajañ
    disternajañ

    v. tr. d. Déharnacher.

    ●(1906) BOBL 29 décembre 118/2d. disternacha al loen.

  • disternañ / disterniañ / disterniñ
    disternañ / disterniañ / disterniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déharnacher (un cheval).

    ●(1732) GReg 259a. Deharnacher, ôter le harnois des chevaux, tr. «Distærna ar c'hesecq.»

    ●(1876) TDE.BF 150a. Disterna, distarna, v. a., tr. «Dételer, parlant des chevaux.» ●(1877) FHB (3e série) 24/195a. pa zistargnan va marc'h evit mont da ober eun affer bennac.

    (2) Dételer (une voiture).

    ●(1877) FHB (3e série) 24/195a. e c'hellemp distargna hor paourkeaz kar heb rei daou vennec bep tro.

    (3) Débarrasser (la table).

    ●(1932) BRTG 107. Éh oent é tistern ou miren hag é kemér ou hafé. ●(1932) GUTO 1. Disternet e voé en daul a hèr.

    (4) Désencombrer.

    ●(1732) GReg 274a. Desencombrer, tr. «disterneiñ.»

    ●(1904) DBFV 61a. disternein, v. a., tr. «désencombrer.»

    (5) Décadrer.

    ●(1876) TDE.BF 150a. Disterna, v. a., tr. «Tirer de son cadre.»

    (6) Retirer du métier à tisser.

    ●(1904) DBFV 61a. disternein, v. a., tr. «désourdir.»

    II. V. intr.

    (1) Cesser de travailler, dételer.

    ●(1953) BLBR 58-59/14. N'en deus ket distarnet kouls lavaret epad ar pevar dervez.

    (2) Disternañ a =

    ●(1917) LILH 2 a Gerzu. Didrous onn en anderù-men ha disternet em es a me fapérieu.

    (3) Disternañ diouzh : cesser de.

    ●(1939) ANNI 34. Distern e hrér doh en tabut.

  • disterniañ
    disterniañ

    voir disternañ

  • disterniñ
    disterniñ

    voir disternañ

  • disterved
    disterved

    s. Faiblesse.

    ●(1866) LZBt Gouere 144. Ann Doue mad a greva ma disterved (faiblesse).

  • distervezh
    distervezh

    f.

    (1) (en plt de qqn) Faiblesse, peu de valeur, médiocrité, inanité.

    ●(1862) JKS avec des paragraphes supplémentaires traduits du texte de La Mennais). ">JKS.lam 42-43. Ansavit n'oc'h netra nemet distervez ha dic'halloudegez. ●(1862) JKS 206. o terc'hel sonj atao euz he fallagriez hag euz he zistervez. ●357. Ansao a rann va distervez-me, anaout ho madelez. ●(1866) FHB 98/362b-363a. Moïzes, oc'h anavezout he zistervez, en em zifenne dre ma helle ouc'h Doue he-unan, spountet rag ar garg vraz a roe Doue d'ezhan. ●(1869) SAG 163. e zomp leun a simpladurez hag a ziztervez.

    (2) (en plt de qqc.) Infimité.

    ●(1659) SCger 24b. chetiueté, tr. «disteruez.» ●144b. disteruez, tr. «chose de peu de consequance.»

    ●(1912) MMPM 85. distervez madou ar bed-ma !

    (3) Un distervezh =

    ●(1907) FHAB Gouere 132. a ioa eun distervez spoue.

  • disteuler
    disteuler

    voir disteurel

  • disteuñv
    disteuñv

    adj. Dont la trame est rompue.

    ●(1909) BROU 227. (Eusa) Disteuñ, tr. «Dont la trame est rompue.» ●(1962) EGRH I 65. disteuñ a., tr. « à la trame rompue. »

  • disteuñviñ
    disteuñviñ

    v. tr. d. Désourdir.

    ●(1732) GReg 276b. Desourdir, defaire une toile, tr. «Disteuñi. pr. disteuñet.»

    ●(1904) DBFV 61a. disteñùein, tr. «désourdir, défaire la trame.» ●(1939) RIBA 163. na distanùet er guiad kanived. ●(1962) EGRH I 65. disteuiñ v., tr. « rompre, défaire la trame d’une étoffe. »

  • disteurel / disteuler / distaoler / distaol
    disteurel / disteuler / distaoler / distaol

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Vomir.

    ●(1868) KMM 66-67. Poan vouzellou, distôler, dislonca poezon.

    ●(1911) BUAZperrot 862. Sevel a reas eus he gwele ha disteuler a eure eur bern traou brein. ●(1920) AMJV 139. an dimezel a rankas distaoler goad. ●(1923) KANngalon Mae 406. e tistaolaz goad. ●(1932) BSTR 82. Ne rean nemet kaout heug ha distaol va boued.

    (2) Disteurel e galon : vomir.

    ●(1959) TGPB 197. Met ne chomis ket pell da dermal rak war vete nebeut am bije distaolet va c’halon gant an heug am boa ouzh an ampouailh-se.

    ►absol.

    ●(1869) SAG 234. Piou eo a lounkeryen divalo a rank dizteuleur ouzpen eur veach.

    ●(1933) FHAB Mezheven 232. evit e lakaat da zisteurel.

    (3) figur. Vomir, dégueuler.

    ●(1942) DRAN 78. eur genou ifern o tisteurel krogailh hag houarnaj.

    (4) Apporter.

    ●(17--) CCn 1224. distol querden aman ma veso amaret.

    (5) Apaiser.

    ●(1869) FHB 253/347b. Ma mam a lenn alies din ar c'homzou-ma ; ha kementse a zistaol va foan.

    (6) Refléter.

    ●(1903) MBJJ 68. He sklerijen [al loar] a zo distaulet gant ar mor 'vel gant eur mezelour.

    (7) Rendre, redonner, restituer.

    ●(1860) BAL 62. mar carjen beza distaoled e dra de berc'hen. ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «restituer.» ●(1889) ISV 458. mantret oll o sonjal e vije red dezho disteleur ar pez o doa bet.

    ●(1906) KPSA 17. Eun distaol a reomp, pa varvomp : disteurel a reomp d'an douar ar pez en deuz roet d'eomp.

    (8) Rejeter.

    ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «rejeter.»

    ●(1914) DFBP 280b. rejeter, tr. «Disteurel.»

    (9) Renvoyer.

    ●(1914) DFBP 284a. renvoyer, tr. «Disteuler.»

    (10) Remettre, pardonner, effacer (les péchés).

    ●(1847) FVR 64. distaol ar pec'hejou, badeza ar vugale. ●151. Me c’houlenn, o ma Jezuz, ouz hoc’h gant keun gwirion / Distoll ma holl bec’hejou, euz a greiz ma c’halon. ●(1874) POG 6. Oan Doue (…) / A zistol pec'hejou ar bed, tr. «Agnus Dei, qui tollis peccata mundi.» ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «Pardonner.»

    II. V. intr. Baisser de prix.

    ●(1879) BAN 37. Coulscoude, ar beva, elec'h distaol, a deue keroc'h.

    ●(1925) DIHU 173/353. Nen des rezi erbet get er paper de zistaul.

    III. V. pron. réfl. En em zisteurel : se déjeter.

    ●(1914) DFBP 84a. déjeter (se), tr. «En em zistaol.»

  • disteurmiñ
    disteurmiñ

    voir distrumiñ

  • distev
    distev

    adj. Qui n'est pas bouché.

    ●(1732) GReg 106a. Qui n'est pas bouché, tr. «disteff.» ●(1744) L'Arm 34a. Qui n'est pas bouché, tr. «Disteu.»

    ●(1876) TDE.BF 149b. Distef, adj. V[annetais], tr. «Non bouché, sans bouchon.»

  • disteviñ / disteviañ
    disteviñ / disteviañ

    v. tr. d. Déboucher.

    ●(1659) SCger 40a. deboucher, tr. «disteuia.» ●(c.1718) CHal.ms i. décoeffer une bouteille, tr. «disteüein ur uouteill'.» ●(1732) GReg 247a. Deboucher, ôter ce qui bouche, tr. «distéphya. pr. distéphyet.»

    ●(1904) DBFV 61a. disteùein, distefein, v. a., tr. «déboucher.»

  • distign / distegn
    distign / distegn

    adj. Lâche, pas assez tendu.

    ●(1732) GReg 557a. Lache, qui n'est pas assez tendu, tr. «disteign.» ●Une corde lâche, tr. «Ur gordenn disteign.»

    ●(1962) EGRH I 65. distign a., tr. « détendu (= distenn). »

  • distignañ / distegnañ
    distignañ / distegnañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se détendre.

    ●(1908) FHAB Mae 137. Var zao eta, prim ha stard ! beac'h d'an hual ma tistigno, beac'h d'an nask ma torro krenn !

    (2) Se déclencher.

    ●(1962) TDBP II 492. Brema-zouden e klevi an orolaj o tistigna, tr. «tout à l'heure tu entendras (le mécanisme ou le ressort de) l'horloge se détendre, se déclencher.»

    II. V. tr. d.

    (1) Détendre, débander.

    ●(1732) GReg 245a. Débander, relâcher une chose à ressort, un arc, &c., tr. «disteigna. pr. disteignet.»

    ●(1867) LZBt Gouere 328. hag e tistignaz he becho. ●(1869) TDE.FB 272a. Détendre des pièges, tr. «distegna lindagou.»

    ●(1908) FHAB Gwengolo 269. e ra sin da Philip da zistigna ar gorden. ●(1931) VALL 182b. Débander un ressort, un arc, etc., tr. «distigna.»

    (2) Déclencher.

    ●(1919) BUBR 8/209. e tistign eur ganoliadeg. ●(1931) VALL 188a. Déclancher (ou déclencher), tr. «distigna.»

    (3) Défaire, déranger.

    ●(1895) GMB 186. pet[it] Trég[uier] distignañ défaire, déranger.

    (4) sens fig. Détendre (l'esprit).

    ●(1732) GReg 245a. Débander, l'esprit, se relâcher du travail assidu, tr. «Disteigna ar spered.»

    III. [empl. devant un v. amené par la prép. «da»] Eclater (de rire, en pleurs).

    ●(1914) LZBt Du 8. N'am boa ket peurlaret kement-ze, a distigniz da vouelan, d'am zro, evel eur bugel bian. ●14. ken ma c'h'oun distignet da vouëlan ma unan.

  • distilañs
    distilañs

    f. = (?) Pestilence (?).

    ●(18--) PEN 93/162. Sourcen an oll clevejo distilans ar vocen.

  • distilh .1
    distilh .1

    m. –où

    (1) Prononciation, diction.

    ●(1744) L'Arm 129b. Emphase, tr. «Conzeu ha disstill foenhuéd ha quenn ihuéle, ma vurlêtte unn deine doh ou hléhuétt.»

    ●(1838) OVD 209. dré un distil sontil ha farçus.

    ●(1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «prononciation.» ●(1940) DIHU 346/64. Un tammig éh on souéhet de zistill gallek en dud.

    (2) Prononciation, action de prononcer.

    ●(1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «action de prononcer, d'énumérer.» ●distilh ag ur ro, tr. «émission de vœux.»

    (3) Aisance, facilité de parole, élocution.

    ●(1732) GReg 246a. Debit, facilité de parler, tr. «Van[netois] distilh.» ●Il a le debit agréable, tr. «(Van[netois] un distilh mad èn des.»

    ●(1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «débit, facilité de parole.»

    ●(1927) GERI.Ern 113. distilh m., tr. «Prononciation (facile), élocution, débit.»

    (4) Action d'énumérer.

    ●(1927) GERI.Ern 113. distilh m., tr. «action d'énumérer.»

  • distilh .2
    distilh .2

    voir distilhañ .1

  • distilhañ .2
    distilhañ .2

    voir dishiliañ

  • distilhañ / distilhiñ / distilh .1
    distilhañ / distilhiñ / distilh .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Distiller.

    ●(1633) Nom 134b. Turbo, clibanus : campane : vn fourn pe vn chapel da distilaff dour.

    (2) Fabriquer.

    ●(1972) LIMO 30 décembre. Er guénen ne gavant ket mui danué erhoalh aveit distilh ou mél.

    (3) (grammaire) Conjuguer.

    ●(1856) VNA 125. Le verbe auxiliaire ou de secours, sert à conjuguer les autres verbes, tr. «Er verb auxiliér, pé a secour, e chervige de zistillein er verbeu aral.»

    ●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «conjuguer (un verbe).»

    (4) Détailler.

    ●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «détailler.»

    (5) Prononcer, articuler.

    ●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «débiter, prononcer.» ●(1906) DIHU 18/293. hanùeu ha n'hel ket en dén ou distill a féson. ●(1927) GERI.Ern 113. distilh et distilhein, tr. «prononcer, débiter, s'exprimer.»

    II. V. intr.

    (1) S'écouler, goutter, dégoutter.

    ●(1633) Nom 99a. Lachryma : l'eau, ou l'humeur, le pleurement de la vigne : an dour á distil ves an guiniez.

    ●(1710) IN I 65. e c'hoad precius o tistilla a bep-tu.

    ●(1880) SAB 320. e tinavont, e tistillont, e tiredont, evel ar voaziou dour eus ar funten.

    ●(1906) KANngalon Eost 185. E kement berad goad a zistille euz an Hosti, e velet fas eun den.

    (2) Suppurer.

    ●(1872) ROU 104b. Suppurer, tr. «Distilla.»

    (3) Parler aisément.

    ●(1732) GReg 246a. Debiter, parler facilement & agréablement, tr. «Van[netois] distilheiñ. distilheiñ-caër.»

    (4) S'énoncer.

    ●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «s'énoncer (bien, facilement).»

  • distilhasion
    distilhasion

    f. Écoulement.

    ●(1633) Nom 258b. Catharrus, distillatio : catharre, distillation des humeurs : catharr, distilation á humeuryou. ●Grauedo : distillation du cerueau, pesanteur de teste : distilation á ceruell, p avez pounner pen vn dent (lire : den) gant humeuryou.

  • distilher
    distilher

    m. –ion Homme qui a une élocution bonne, mauvaise, etc.

    ●(1732) GReg 146b. Disert, qui a une belle élocution, & une grande facilité de parler, tr. «Van[netois] distilhour-mad. p. distilheryon-vad.»

    ●(1904) DBFV 61a. distilhour, m. pl. –lerion, tr. «celui qui parle bien.» ●distilhour kaer, tr. «homme éloquent, disert.» ●(1934) BRUS 290. Un homme disert, tr. «un distillour mat.»

  • distilhiñ
    distilhiñ

    voir distilhañ .1

  • distir
    distir

    voir laezh-distir

  • distirañ
    distirañ

    v. intr. Suppurer.

    ●(1913) FHAB Ebrel 120. Ma'z int stag mat ha doun, ma teuont da zistira [trouskennou an dokenn], eo gwelloc'h goulenn kuzul ouz ar medisin.

  • distlabez / disklabez
    distlabez / disklabez

    adj.

    (1) Propre, pur.

    ●(1854) MMM 24. Mari ebquen a chom didach a disclabes. ●(1876) TDE.BF 150b. Distlabez, adj., tr. «Sans ordure, sans saletés, propre.» ●(18--) SAQ I 20. goad pur, dinam, disklabez.

    ●(1901) FHAB Meurzh 236. Ni a ell ober hirio an henchou-ze distrounssoc'h ha disclabessoc'h egetho. ●(1909) BROU 227. (Eusa) Propre, tr. «Distlábez Souvent on dit : Disklabez.» ●(1911) BUAZperrot 406. derc'hel distlabez saë wenn e vadiziant. ●(1927) KANNgwital 300/98. eun ene ha n'eo ket disklabez-kaer.

    ►sens fig.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 271. ne oa ket eur vro all er bed hag a vije chomet (...) ken disklabez ar c'hiziou enni. ●(1962) EGRH I 65. distlabez a., tr. « en ordre. »

    (2) Bezañ distlabez a, diouzh : être net de.

    ●(1900) MSJO 9. disclabes va c'horf dious ar pec'hed. ●(1915) MMED 45. disklabez diouz ar pec'hed orijinel. ●(1920) AMJV 19. o velet e oa choumet he barresioniz disklabez diouz eur c'hals torfejou. ●(1928) BFSA 151. distlabez a bep pec'hed.

  • distlabezañ / disklabezañ
    distlabezañ / disklabezañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Débarrasser (une table, etc.).

    ●(1732) GReg 245b. Debarasser, ôter de dessus une table, une chambre, &c. ce qui y embarasse, & y empêche la propreté, tr. «distlabeza. pr. distlabezet.»

    (2) sens fig. Bezañ distlabezet diouzh ub. : être débarrassé de qqn.

    ●(1878) EKG II 304. Dont a ran da lavaret d'eoc'h, emez-han, hoc'h distlabezet dioc'h kere Pount-Eoun.

    (3) Nettoyer.

    ●(1876) TDE.BF 150b. Distlabeza, v. a., tr. «Enlever les ordures.»

    ●(1906) KPSA 1. ar pez a deu da zistlabeza lagad ar galoun. ●(1962) EGRH I 65. distlabezañ v., tr. « ôter les ordures, enlever ce qui traîne, nettoyer, mettre en ordre. »

    II. V. intr. Distlabezañ diouzh : se débarrasser de.

    ●(1920) MVRO 48/1b. Evit disklabeza dioutan e voutas anezan er val.

    III. V. pron. réfl. En em zistlabezañ diouzh.

    (1) Se nettoyer de.

    ●(1925) BILZ 112. e vefomp brao meurbed evit en em zisklabea eus an hudurnez-man.

    (2) Se débarrasser de.

    ●(1990) TTRK 148. e voe kaset ar c'hilheien yaouank d'ar marc'had kerkent ha ma voe kavet an tu d'en em zistlabezañ diouto.

  • distlapañ / disklapañ
    distlapañ / disklapañ

    v. tr. d. =

    ●(1851) PEN 92/133. heuil he res he fried er verret / gwelet he res an douar disklapet.

  • distlej
    distlej

    s. Stlej-distlej : en se traînant.

    ●(1939) MGGD 81. Ranket em eus dont betek amañ stlej-distlej.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...