Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 134 : de distenn-1 (6651) à distlej (6700) :- distenn .1distenn .1
adj.
(1) Non tendu, lâche.
●(1732) GReg 557a. Lache, qui n'est pas assez tendu, tr. «distenn.» ●Une corde lâche, tr. «Ur gordenn distenn.» ●913a. Qui n'est pas tendu, uë, adj., tr. «Distenn.»
●(1876) TDE.BF 149b. Distenn, adj. C[ornouaille], tr. «Non tendu, lâche.» ●(1893) IAI 179. hag a leze distenn ar c'habestr.
●(1904) DBFV 61a. disten, adj., tr. «détendu.» ●(1907) VBFV.fb 58a. lâche, tr. «disten, divand, distert.»
(2) Loc. adj. Stenn-distenn : qui se tend et se détend, élastique.
●(1927) GERI.Ern 99. stenn-distenn, tr. «qui se tend et se détend, élastique.»
- distenn .2distenn .2
m.
(1) Détente, décrispation (dans les relations tendues).
●(1935) BREI 392/2b. Etre an Alamagn hag ar Frans e seblant e vefe deut eun tamm distenn, abaoe votadeg ar Sarr. ●(1935) BREI 431/3c. Distenn a zo, 'baoe disadorn, en darempredou etre an Itali ha Bro-Sôz.
(2) Hep distenn : sans relâche.
●(1530) Pm 263 & 278. hep dystenn, tr. «sans relâche.»
- distenn .3distenn .3
voir distennañ
- distennañ .2distennañ .2
v. tr. d. Tendre, bander.
●(1732) GReg 269a. Deployer, étendre, tendre, tr. «distenn. pr. distennet.»
- distennañ / distenniñ / distenn .1distennañ / distenniñ / distenn .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Détendre (qqc. de tendu).
●(1838) OVD 297. pincein gùéh-t'er-huéh er herdad ag é instrumant eit ou accordein én ur stennein lod, hac é tistennein lod aral.
●(1904) DBFV 61a. disten, distennein, v. a., tr. «détirer, débander, déroidir, dresser.»
►sens fig. Assouplir (une loi, etc.).
●(1912) BUAZpermoal 248. an Iliz a zistenn he lezennou. ●(1927) FHAB Meurzh 49a. en aoun da zistarda, da zistenna zoken, al liammou hor stag ouz gouarnamant Pariz.
(2) Repasser (le linge).
●(1732) GReg 280a. Detirer, étendre un linge &c pour le rendre uni, tr. «Distenna. distenn. ppr. distennet. Van[netois] disteenneiñ. pr. et. voyez empeser.»
●(1903) EGBV 84. disten, distennein, tr. «détirer, repasser (le linge).» ●(1904) DBFV 61a. disten, distennein, v. a., tr. «repasser du linge.» ●(1911) DIHU 72/265. Monet get el lienneu d'el len / Hag ou hannein hag ou disten. ●(1934) BRUS 81. Repasser (du linge), tr. «disten.» ●(1970) GSBG 249. (Groe) distenn, tr. «repasser (le linge).» ●(1982) PBLS 634. (Langoned) distenn, tr. «repasser le linge.»
►absol.
●(1914) DIHU 104/32. Aveit lemel er mergl doh en hoarneu de zisten.
(3) = (?).
●(1857) HTB 60. Na hellent ket hen diztenna a-c'hane.
(4) [empl. comme subst.] =
●(1927) FHAB Meurzh 49. Met ne gomzer ket ken nemet eus ober an distenna-ze !
(5) Dégourdir (ses membres).
●(1931) ATBR 7. dic'henaoui ha distenna e ziouvreac'h a ra, evel eun den skuiz maro.
(5) Détendre (l'esprit, les nerfs).
●(1917) LILH 01a C'hwevrer. aveit distennein me spered ha me nerhenneu.
II. V. pron. réfl. En em zistennañ : se détendre.
●(1889) ISV 134-135. Setu en eun taol Alina o santout an tu clanv euz he c'horf oc'h en em zistenna.
●(1924) FHAB Eost 289. [an aered] O genou hag o gouzoug a zo bihan, met en eur zistenna a reont, hag e tebront loened ken bras hag i ha brasoc'h a-wechou.
- distennet
- distenniñdistenniñ
voir distennañ
- dister .1dister .1
adj. & conj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Faible, sans force, chétif.
●(1790) MG 183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat.
●(1879) MGZ 81. eur c'hrouadur dister.
●(1907) PERS 309. Aot. Person Ars a oa bian, dister ha mizilin. ●(1907) PERS 185. Ken dister oa ar c'hlanvour. ●(1911) BUAZperrot 447. a ioa ken dister o tont er bed. ●(1912) BUAZpermoal $$$. ar bugel-ze, ken dister da welet. ●(1943) FATI 140. eur verc'hig ken dister...
(2) De condition modeste, humble.
●(1847) MDM 219. ar bazëanded dister-se. ●(1874) FHB 486/125a. eur plac'hik dister, gant dillajou paour.
●(1907) PERS 216. rei da entent d'an dud dister. ●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?
(3) Bezañ dister : être peu de choses.
●(1847) MDM 85. eus a gador ar virionez, ar beleg a ro da intent d'ar re huella pegen dister int. ●(1889) SFA 75. re zizder ec'h en em gave, hag en sant koulskoude !!!
(4) Dister a spered : faible d'esprit.
●(1838) CGK 18. An hini et (sic) neus bet gret / Ar ganaouennic ma, / A zo dister a speret.
B. (en plt de choses concrètes)
(1) (Travail, métier) peu honorifique, peu valorisant.
●(1889) SFA 115. mar pleg, ha m'ec'h en em izella da ober labour dister ar gegin.
●(1900) MSJO 20. ar vicher dister en doa kemeret. ●(1933) EVGB 8. Al labouriou dister-ze a ra d'hor Breudeur chom izel a galon.
(2) (Repas) léger.
●(1907) PERS 59. eur pred dister.
(3) (Bande, troupe) peu fournie.
●(1907) PERS 80. dister oa c'hoaz ar vanden.
(4) (Voix) faible.
●(1937) GWAL 98/43. gant eur vouezig trenk ha dister, o tenna da hini ur wrac'hig koz.
(5) Modique.
●(1633) Nom 120a. Leuidensa : drap grossier & de vil pris : mezer gros hac á pris dister.
●(1857) HTB 147. Ne vevomp nemet diwar eur bension dister, hag a c'huito pa varvin.
●(1955) STBJ 200. ar pez o deveze da werza ne zouge nemet priz dister.
(6) Modeste, petit.
●(1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1877) BSA 64. eun azen o devoa, ha gant ar jeo disteric-se, en em rentchont e Bethleem.
●(1900) KEBR 17. Stalafiou re zister, tr. « Des vantaux trop mesquins » ●(1936) BREI 440/2a. eur c'hleuzeurig dister, hanter-luch e c'houlou.
(7) (Construction) petite, de taille médiocre.
●(1912) FHAB C'hwevrer 50. ar pont hag a oa gwall zister evit tremen kement all a dud. ●(1920) KANNgwital 205/110. eun ti dister, mez kempen ha dilastez. ●(1939) PABI 65. En eul lochenn goz ha dister.
(8) De qualité médiocre.
●(1857) HTB 97. sklerigen eur golo dister ha hini an heol. ●(1867) FHB 126/169b. eur zae dister. ●(1869) FHB 247/302a. En douarennou gonosoc'h, disteroc'h, ho devezo boued anevaled.
●(1907) AVKA 35. ha goude, pa ve evet frank gan an dud, gwin disteroc'h. ●(1924) FHAB Eost 316. Keuneud dister a gavont avat : lann, balan, brug. ●(1925) BUAZmadeg 92. ar bevans, ar guiska a oa dister ha paour dreist. ●(1925) FHAB Ebrel 156. dilhad dister war e gein.
(9) (Plante) qui n'est pas bien venue, rabougrie.
●(1849) LLB 383-384. Ma ne hret kement se, lies mat é huéler / É verwel ar ou zreid er plantenneu dister.
(10) Petit, étroit.
●(1849) LLB 1688. De stefein ged koer blot er feuteu disteran.
(11) Chétif.
●(1900) KEBR 19. Eun tamm dister, tr. « Un morceau chétif » ●Tammou dister, tr. « Des morceaux chétifs ».
C. (en plt de choses abstraites)
(1) Insignifiant, anodin, de peu d'importance.
●(1530) Pm 31. Hoguen tribuill ma ytron quer / A vezo ne vezo dister, tr. «Mais de la tribulation, ma chère Dame, / Il y aura, qui ne sera pas légère.»
●(1824) BAM 56. desqui dezo dioall oc'h ar fautou ar re zistera. ●82. ur blijadurez dister bennac. ●(1856) VNA 115. Que tu respectes bien peu tes parents ! tr. «Na disterret-é er respet é hès aveid ha dud.» ●(1866) FHB 73/168b. Hema a ioa bet condaonet nousket pet guech evit laeronsiou dister. ●(1868) FHB 181/195a. ar boan a rea gant-han chom eb caout eur goulen ken dister.
●(1906) KANngalon Genver 20. sevel a ra ive etre amezeien, ha zoken divar benn traou dister aviziou. ●(1927) GWAL 10/14. daoubennet gand an trubuilhou dister.
(2) Misérable.
●(1874) POG 69. C'houi a wel ar c'hoantaennou / A dremenn em c'halon dister.
(3) (Vie) sans événement extraordinaire.
●(1824) BAM 5. ar vuez isel ha dister eus ar Christenien.
●(1907) PERS 75. he buez koulsgoude a oa plean ha dister.
II. Épith. [devant un subst.] Moindre.
►[avec mut.]
●(1790) MG 74. me offr deoh en distér boén e mès bermen.
●(1838) OVD 136. eit un distèr gonze. ●(1867) FHB 112/59a. diskar gant dister dra ourgouil Pharaon. ●(1870) FHB 293/252a. Dister dra eo, va niz. ●(18--) SAQ II 45. Me ne ran nemet dister dra : eun distroad benag, troada benviachou…
●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 129. eit un distér dra grateit diar skan. ●(1911) BUAZperrot 195. Eun dister dra a ra plijadur pa ouezer e ginnig.
►[sans mut.]
●(1790) MG 347. meid un distér reflexion.
●(1838) OVD 137. mar strumant un distér tra er réputation.
●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 160. eit un distér plijadur. ●240. eit gouni un distér tra.
III.
A.
(1) An disterañ : le, la moindre.
●(1792) BD 5412-5413. te na elles quet souffr an disteran uluen / deus a dan arbet man da doug ous dagrochen, tr. «toi qui ne peut souffrir que la moindre étincelle / du feu [de] ce monde touche ta peau.»
●(1821) SST 152. en distirran droug. ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu a-dreuz-hent enn hoc'h enep ann distera enebiez. ●(1867) FHB 121/132b. evit an distera boubou. ●(1879) MGZ 166. An distera avelen fall hen discar.
●(1915) HBPR 92. e tifennas ober an distera tra ken a vije ar mear var al leac'h. ●(1920) LZBl Gouere 348. ne 'oa ket goest d'ober an distera flach.
(2) An disterañ : le moindrement.
●(1879) BMN 281. he voazied, he galon, ne finvent mui, ne dalment an distera.
(3) An disterañ tra : le moindrement.
●(1790) MG 86. quêntoh eit displige dehou en distérran tra.
(4) Un disterañ : un peu, légèrement.
●(1924) ZAMA 89. Margodig, va moereb, hi, en eur gosaat (...) a deue da veza tuet, eun distera, war ar vuanegez. ●(1955) STBJ 83. Daoust m'o c'have bihan eun distera, e prize kalz ar c'hezek menez. ●(1972) SKVT I 24. He bigoudenn a-dreuz, un disterañ, war he fenn. ●(1974) SKVT III 129. bep tro, an draig divlot-se o loc'hañ, un disterañ, en e c'houzoug, a-raok diskenn en e stomok.
B. Loc. conj. D'an, an disterañ ma : pour peu que, le moindrement que.
●(1909) BROU 227. (Eusa) An distera ma…, tr. «pour peu que…, le moindrement que….» ●(1911) BUAZperrot 306. D'an distera ma vezimp nec'het, pedomp anezi.
IV. Adv.
(1) Modiquement.
●(1894) BUZmornik 272. o velet pegen dister ec'h en em viske.
(2) Mentet dister : de petite taille.
●(1907) AVKA 226. evel ma oa mentet dister.
- dister .2
- disteradistera
Mont war zistera : décliner.
●(1957) BRUD 2/36. kaer e-neus ar medisin poania outañ e ya bemdez war zisterra.
- disteraatdisteraat
v.
I. V. intr.
A.
(1) Dépérir.
●(1659) SCger 39a. deperir, tr. «disteraat.» ●144b. disteraat, tr. «deperir.» ●(c.1718) CHal.ms i. Voila un arbre qui deperit, tr. «chetu ur c'huen a zistera.»
●(1876) TDE.BF 149b. Disteraat, v. n., tr. «Dépérir, s'altérer, se détériorer.»
●(1904) DBFV 61a. distérat, v. n., tr. «dépérir, s'affaiblir.»
(2) Déchoir.
●(1872) ROU 106a. Déchoir, tr. «disteraat.»
B. Mont war zisteraat.
(1) Faiblir.
●(1825) COSp 153. El-cé pebèl ma avance un dein ér santeleah, é tistéra ol er boén e uélai én hi, hac é cresq ur certæn doustér dré behani é ta Doué de zigrïein en huerhuonni ag er vuhé-man. ●(1867) LZBt Gouere 334. ha war disteraat bemde e ie he iec'hed.
●(1908) FHAB Ebrel 128. ar brezonek, betek ar bloavesiou diveza-man, war zisterât. ●(1924) FHAB Ebrel 126. êt ar feiz war zisterât. ●(1928) BREI 60/1d. Ar benveg-se (...) war disteraat bemde ec'h a.
(2) Perdre de l'importance.
●(1924) FHAB C'hwevrer 55. Gwechall e veze foar bep bloaz e Kersantjili, met war zisterât e oa êt kement ma voe taolet d'an traon er bloaz 1839.
(3) Se déprécier.
●(1910) BOBL 02 avril 275/2e. ar frouez a ielo war zisterat, beteg ma kouezint da netra.
II. V. tr. d.
(1) Amoindrir.
●(1866) LZBt Ebrel 126. disteraat ho trugare e kenver Doue evit ar bennozo a skuil war hoc'h Eskopti.
(2) Avilir.
●(1862) JKS 210. ken euruz o veza disprizet ha distereet.
(3) Déprécier.
●(1910) BOBL 16 avril 277/2e. Gouezit ez eus daou seurt plant : eur re a zistera, a zizec'h an douar hag eur re all a wella anezhan en eur skarza pe mouga al loustoni a zo o klask diwana.
III. V. pron. réfl. En em zisteraat : se rabaisser.
●(1856) GRD 317. mar chongeamb en en dès hum zistérreit dré er péhed. ●(1868) FHB 193/296b. Er Chin (…) an hini a receo ar meuleudiou hag ar fougerez-ze a dle en em zisteraat hag en em izelaat muia ma c'hallo.
- disteradoù
- disteradur
- disterajdisteraj
m. –où Babiole.
●(c.1718) CHal.ms i. Bagatelle, tr. «mibiliag', disterag', disteradeu, bagatell', un dra dister.» ●(1732) GReg 73b. Babiole, chose de peu de valeur, & puerile, tr. «Van[netois] Distérach. p. distérachéü.» ●(1744) L'Arm 23b. Babiole, tr. «Distérage.. eu : Distéragig.. gueu. m.» ●(1790) MG 384. distérageu a nitra.
●(1876) TDE.BF 150a. Disterajou, s. pl. m., tr. «Brimborions, choses de peu de valeur.» ●(1880) SAB 24. E scol ar bed, en dëun, e casser calz amzer o studia disteraziou (...) ar seurt disteraziou-ze. ●(1890) MOA 135a. Babioles, Puérilités, tr. «disterach.»
●(1904) DBFV 61a. distéraj, m. pl. eu, tr. «bagatelle, brimborion, vétille, fatras.»
- disterdeddisterded
f.
(1) Modicité, petitesse, insignifiance.
●(1825) COSp 222. eit ma téi mem brastæt infini de lonquein hou tistérdæt. ●(1838) OVD 130. rac en izeldæt nen dé nitra quin meit en distérdæt, er goanedigueah hag er beuranté. ●(1860) BAL 231. disterdedt ar bed-ma !
(3) Un disterded ouzhpenn : un peu plus.
●(1937) DIHU 312/279. distérded (s. m.) : un peu. Un distérded ohpen éh oè oeit ér mor.
- disterder
- distered
- disteredenndisteredenn
adj. Sans étoile.
●(1905) KANngalon Ebrel 369. an oabl distereden a c'holoe an douar evel eur mean bez.
- distererezh
- disteridigezh
- distern
- disternajañ
- disternañ / disterniañ / disterniñdisternañ / disterniañ / disterniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Déharnacher (un cheval).
●(1732) GReg 259a. Deharnacher, ôter le harnois des chevaux, tr. «Distærna ar c'hesecq.»
●(1876) TDE.BF 150a. Disterna, distarna, v. a., tr. «Dételer, parlant des chevaux.» ●(1877) FHB (3e série) 24/195a. pa zistargnan va marc'h evit mont da ober eun affer bennac.
(2) Dételer (une voiture).
●(1877) FHB (3e série) 24/195a. e c'hellemp distargna hor paourkeaz kar heb rei daou vennec bep tro.
(3) Débarrasser (la table).
●(1932) BRTG 107. Éh oent é tistern ou miren hag é kemér ou hafé. ●(1932) GUTO 1. Disternet e voé en daul a hèr.
(4) Désencombrer.
●(1732) GReg 274a. Desencombrer, tr. «disterneiñ.»
●(1904) DBFV 61a. disternein, v. a., tr. «désencombrer.»
(5) Décadrer.
●(1876) TDE.BF 150a. Disterna, v. a., tr. «Tirer de son cadre.»
(6) Retirer du métier à tisser.
●(1904) DBFV 61a. disternein, v. a., tr. «désourdir.»
II. V. intr.
(1) Cesser de travailler, dételer.
●(1953) BLBR 58-59/14. N'en deus ket distarnet kouls lavaret epad ar pevar dervez.
(2) Disternañ a =
●(1917) LILH 2 a Gerzu. Didrous onn en anderù-men ha disternet em es a me fapérieu.
(3) Disternañ diouzh : cesser de.
●(1939) ANNI 34. Distern e hrér doh en tabut.
- disterniañdisterniañ
voir disternañ
- disterniñdisterniñ
voir disternañ
- disterved
- distervezhdistervezh
f.
(1) (en plt de qqn) Faiblesse, peu de valeur, médiocrité, inanité.
●(1862) JKS avec des paragraphes supplémentaires traduits du texte de La Mennais). ">JKS.lam 42-43. Ansavit n'oc'h netra nemet distervez ha dic'halloudegez. ●(1862) JKS 206. o terc'hel sonj atao euz he fallagriez hag euz he zistervez. ●357. Ansao a rann va distervez-me, anaout ho madelez. ●(1866) FHB 98/362b-363a. Moïzes, oc'h anavezout he zistervez, en em zifenne dre ma helle ouc'h Doue he-unan, spountet rag ar garg vraz a roe Doue d'ezhan. ●(1869) SAG 163. e zomp leun a simpladurez hag a ziztervez.
(2) (en plt de qqc.) Infimité.
●(1659) SCger 24b. chetiueté, tr. «disteruez.» ●144b. disteruez, tr. «chose de peu de consequance.»
●(1912) MMPM 85. distervez madou ar bed-ma !
(3) Un distervezh =
●(1907) FHAB Gouere 132. a ioa eun distervez spoue.
- disteulerdisteuler
voir disteurel
- disteuñv
- disteuñviñdisteuñviñ
v. tr. d. Désourdir.
●(1732) GReg 276b. Desourdir, defaire une toile, tr. «Disteuñi. pr. disteuñet.»
●(1904) DBFV 61a. disteñùein, tr. «désourdir, défaire la trame.» ●(1939) RIBA 163. na distanùet er guiad kanived. ●(1962) EGRH I 65. disteuiñ v., tr. « rompre, défaire la trame d’une étoffe. »
- disteurel / disteuler / distaoler / distaoldisteurel / disteuler / distaoler / distaol
v.
I. V. tr. d.
(1) Vomir.
●(1868) KMM 66-67. Poan vouzellou, distôler, dislonca poezon.
●(1911) BUAZperrot 862. Sevel a reas eus he gwele ha disteuler a eure eur bern traou brein. ●(1920) AMJV 139. an dimezel a rankas distaoler goad. ●(1923) KANngalon Mae 406. e tistaolaz goad. ●(1932) BSTR 82. Ne rean nemet kaout heug ha distaol va boued.
(2) Disteurel e galon : vomir.
●(1959) TGPB 197. Met ne chomis ket pell da dermal rak war vete nebeut am bije distaolet va c’halon gant an heug am boa ouzh an ampouailh-se.
►absol.
●(1869) SAG 234. Piou eo a lounkeryen divalo a rank dizteuleur ouzpen eur veach.
●(1933) FHAB Mezheven 232. evit e lakaat da zisteurel.
(3) figur. Vomir, dégueuler.
●(1942) DRAN 78. eur genou ifern o tisteurel krogailh hag houarnaj.
(4) Apporter.
●(17--) CCn 1224. distol querden aman ma veso amaret.
(5) Apaiser.
●(1869) FHB 253/347b. Ma mam a lenn alies din ar c'homzou-ma ; ha kementse a zistaol va foan.
(6) Refléter.
●(1903) MBJJ 68. He sklerijen [al loar] a zo distaulet gant ar mor 'vel gant eur mezelour.
(7) Rendre, redonner, restituer.
●(1860) BAL 62. mar carjen beza distaoled e dra de berc'hen. ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «restituer.» ●(1889) ISV 458. mantret oll o sonjal e vije red dezho disteleur ar pez o doa bet.
●(1906) KPSA 17. Eun distaol a reomp, pa varvomp : disteurel a reomp d'an douar ar pez en deuz roet d'eomp.
(8) Rejeter.
●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «rejeter.»
●(1914) DFBP 280b. rejeter, tr. «Disteurel.»
(9) Renvoyer.
●(1914) DFBP 284a. renvoyer, tr. «Disteuler.»
(10) Remettre, pardonner, effacer (les péchés).
●(1847) FVR 64. distaol ar pec'hejou, badeza ar vugale. ●151. Me c’houlenn, o ma Jezuz, ouz hoc’h gant keun gwirion / Distoll ma holl bec’hejou, euz a greiz ma c’halon. ●(1874) POG 6. Oan Doue (…) / A zistol pec'hejou ar bed, tr. «Agnus Dei, qui tollis peccata mundi.» ●(1876) TDE.BF 150a. Disteurel, v. a., tr. «Pardonner.»
II. V. intr. Baisser de prix.
●(1879) BAN 37. Coulscoude, ar beva, elec'h distaol, a deue keroc'h.
●(1925) DIHU 173/353. Nen des rezi erbet get er paper de zistaul.
III. V. pron. réfl. En em zisteurel : se déjeter.
●(1914) DFBP 84a. déjeter (se), tr. «En em zistaol.»
- disteurmiñdisteurmiñ
voir distrumiñ
- distev
- disteviñ / disteviañdisteviñ / disteviañ
v. tr. d. Déboucher.
●(1659) SCger 40a. deboucher, tr. «disteuia.» ●(c.1718) CHal.ms i. décoeffer une bouteille, tr. «disteüein ur uouteill'.» ●(1732) GReg 247a. Deboucher, ôter ce qui bouche, tr. «distéphya. pr. distéphyet.»
●(1904) DBFV 61a. disteùein, distefein, v. a., tr. «déboucher.»
- distign / distegn
- distignañ / distegnañdistignañ / distegnañ
v.
I. V. intr.
(1) Se détendre.
●(1908) FHAB Mae 137. Var zao eta, prim ha stard ! beac'h d'an hual ma tistigno, beac'h d'an nask ma torro krenn !
(2) Se déclencher.
●(1962) TDBP II 492. Brema-zouden e klevi an orolaj o tistigna, tr. «tout à l'heure tu entendras (le mécanisme ou le ressort de) l'horloge se détendre, se déclencher.»
II. V. tr. d.
(1) Détendre, débander.
●(1732) GReg 245a. Débander, relâcher une chose à ressort, un arc, &c., tr. «disteigna. pr. disteignet.»
●(1867) LZBt Gouere 328. hag e tistignaz he becho. ●(1869) TDE.FB 272a. Détendre des pièges, tr. «distegna lindagou.»
●(1908) FHAB Gwengolo 269. e ra sin da Philip da zistigna ar gorden. ●(1931) VALL 182b. Débander un ressort, un arc, etc., tr. «distigna.»
(2) Déclencher.
●(1919) BUBR 8/209. e tistign eur ganoliadeg. ●(1931) VALL 188a. Déclancher (ou déclencher), tr. «distigna.»
(3) Défaire, déranger.
●(1895) GMB 186. pet[it] Trég[uier] distignañ défaire, déranger.
(4) sens fig. Détendre (l'esprit).
●(1732) GReg 245a. Débander, l'esprit, se relâcher du travail assidu, tr. «Disteigna ar spered.»
III. [empl. devant un v. amené par la prép. «da»] Eclater (de rire, en pleurs).
●(1914) LZBt Du 8. N'am boa ket peurlaret kement-ze, a distigniz da vouelan, d'am zro, evel eur bugel bian. ●14. ken ma c'h'oun distignet da vouëlan ma unan.
- distilañs
- distilh .1distilh .1
m. –où
(1) Prononciation, diction.
●(1744) L'Arm 129b. Emphase, tr. «Conzeu ha disstill foenhuéd ha quenn ihuéle, ma vurlêtte unn deine doh ou hléhuétt.»
●(1838) OVD 209. dré un distil sontil ha farçus.
●(1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «prononciation.» ●(1940) DIHU 346/64. Un tammig éh on souéhet de zistill gallek en dud.
(2) Prononciation, action de prononcer.
●(1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «action de prononcer, d'énumérer.» ●distilh ag ur ro, tr. «émission de vœux.»
(3) Aisance, facilité de parole, élocution.
●(1732) GReg 246a. Debit, facilité de parler, tr. «Van[netois] distilh.» ●Il a le debit agréable, tr. «(Van[netois] un distilh mad èn des.»
●(1904) DBFV 61a. distilh, m. pl. eu, tr. «débit, facilité de parole.»
●(1927) GERI.Ern 113. distilh m., tr. «Prononciation (facile), élocution, débit.»
(4) Action d'énumérer.
●(1927) GERI.Ern 113. distilh m., tr. «action d'énumérer.»
- distilh .2distilh .2
voir distilhañ .1
- distilhañ .2distilhañ .2
voir dishiliañ
- distilhañ / distilhiñ / distilh .1distilhañ / distilhiñ / distilh .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Distiller.
●(1633) Nom 134b. Turbo, clibanus : campane : vn fourn pe vn chapel da distilaff dour.
(2) Fabriquer.
●(1972) LIMO 30 décembre. Er guénen ne gavant ket mui danué erhoalh aveit distilh ou mél.
(3) (grammaire) Conjuguer.
●(1856) VNA 125. Le verbe auxiliaire ou de secours, sert à conjuguer les autres verbes, tr. «Er verb auxiliér, pé a secour, e chervige de zistillein er verbeu aral.»
●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «conjuguer (un verbe).»
(4) Détailler.
●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «détailler.»
(5) Prononcer, articuler.
●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «débiter, prononcer.» ●(1906) DIHU 18/293. hanùeu ha n'hel ket en dén ou distill a féson. ●(1927) GERI.Ern 113. distilh et distilhein, tr. «prononcer, débiter, s'exprimer.»
II. V. intr.
(1) S'écouler, goutter, dégoutter.
●(1633) Nom 99a. Lachryma : l'eau, ou l'humeur, le pleurement de la vigne : an dour á distil ves an guiniez.
●(1710) IN I 65. e c'hoad precius o tistilla a bep-tu.
●(1880) SAB 320. e tinavont, e tistillont, e tiredont, evel ar voaziou dour eus ar funten.
●(1906) KANngalon Eost 185. E kement berad goad a zistille euz an Hosti, e velet fas eun den.
(2) Suppurer.
●(1872) ROU 104b. Suppurer, tr. «Distilla.»
(3) Parler aisément.
●(1732) GReg 246a. Debiter, parler facilement & agréablement, tr. «Van[netois] distilheiñ. distilheiñ-caër.»
(4) S'énoncer.
●(1904) DBFV 61a. distilhein, distilh, v. a., tr. «s'énoncer (bien, facilement).»
- distilhasiondistilhasion
f. Écoulement.
●(1633) Nom 258b. Catharrus, distillatio : catharre, distillation des humeurs : catharr, distilation á humeuryou. ●Grauedo : distillation du cerueau, pesanteur de teste : distilation á ceruell, p avez pounner pen vn dent (lire : den) gant humeuryou.
- distilherdistilher
m. –ion Homme qui a une élocution bonne, mauvaise, etc.
●(1732) GReg 146b. Disert, qui a une belle élocution, & une grande facilité de parler, tr. «Van[netois] distilhour-mad. p. distilheryon-vad.»
●(1904) DBFV 61a. distilhour, m. pl. –lerion, tr. «celui qui parle bien.» ●distilhour kaer, tr. «homme éloquent, disert.» ●(1934) BRUS 290. Un homme disert, tr. «un distillour mat.»
- distilhiñdistilhiñ
voir distilhañ .1
- distirdistir
voir laezh-distir
- distirañdistirañ
v. intr. Suppurer.
●(1913) FHAB Ebrel 120. Ma'z int stag mat ha doun, ma teuont da zistira [trouskennou an dokenn], eo gwelloc'h goulenn kuzul ouz ar medisin.
- distlabez / disklabezdistlabez / disklabez
adj.
(1) Propre, pur.
●(1854) MMM 24. Mari ebquen a chom didach a disclabes. ●(1876) TDE.BF 150b. Distlabez, adj., tr. «Sans ordure, sans saletés, propre.» ●(18--) SAQ I 20. goad pur, dinam, disklabez.
●(1901) FHAB Meurzh 236. Ni a ell ober hirio an henchou-ze distrounssoc'h ha disclabessoc'h egetho. ●(1909) BROU 227. (Eusa) Propre, tr. «Distlábez Souvent on dit : Disklabez.» ●(1911) BUAZperrot 406. derc'hel distlabez saë wenn e vadiziant. ●(1927) KANNgwital 300/98. eun ene ha n'eo ket disklabez-kaer.
►sens fig.
●(1909) FHAB Gwengolo 271. ne oa ket eur vro all er bed hag a vije chomet (...) ken disklabez ar c'hiziou enni. ●(1962) EGRH I 65. distlabez a., tr. « en ordre. »
(2) Bezañ distlabez a, diouzh : être net de.
●(1900) MSJO 9. disclabes va c'horf dious ar pec'hed. ●(1915) MMED 45. disklabez diouz ar pec'hed orijinel. ●(1920) AMJV 19. o velet e oa choumet he barresioniz disklabez diouz eur c'hals torfejou. ●(1928) BFSA 151. distlabez a bep pec'hed.
- distlabezañ / disklabezañdistlabezañ / disklabezañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Débarrasser (une table, etc.).
●(1732) GReg 245b. Debarasser, ôter de dessus une table, une chambre, &c. ce qui y embarasse, & y empêche la propreté, tr. «distlabeza. pr. distlabezet.»
(2) sens fig. Bezañ distlabezet diouzh ub. : être débarrassé de qqn.
●(1878) EKG II 304. Dont a ran da lavaret d'eoc'h, emez-han, hoc'h distlabezet dioc'h kere Pount-Eoun.
(3) Nettoyer.
●(1876) TDE.BF 150b. Distlabeza, v. a., tr. «Enlever les ordures.»
●(1906) KPSA 1. ar pez a deu da zistlabeza lagad ar galoun. ●(1962) EGRH I 65. distlabezañ v., tr. « ôter les ordures, enlever ce qui traîne, nettoyer, mettre en ordre. »
II. V. intr. Distlabezañ diouzh : se débarrasser de.
●(1920) MVRO 48/1b. Evit disklabeza dioutan e voutas anezan er val.
III. V. pron. réfl. En em zistlabezañ diouzh.
(1) Se nettoyer de.
●(1925) BILZ 112. e vefomp brao meurbed evit en em zisklabea eus an hudurnez-man.
(2) Se débarrasser de.
●(1990) TTRK 148. e voe kaset ar c'hilheien yaouank d'ar marc'had kerkent ha ma voe kavet an tu d'en em zistlabezañ diouto.
- distlapañ / disklapañdistlapañ / disklapañ
v. tr. d. =
●(1851) PEN 92/133. heuil he res he fried er verret / gwelet he res an douar disklapet.
- distlejdistlej
s. Stlej-distlej : en se traînant.
●(1939) MGGD 81. Ranket em eus dont betek amañ stlej-distlej.