Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 136 : de distrailheran (6751) à distribuin-distribuan (6800) :- distrailherañdistrailherañ
v. tr. d. Faire se remettre d'un excès de boisson alcoolisée.
●(1938) WDAP 2/126. (Gwezeg, An Edern, Brieg) Al laez a zo mat da zistrailhera ar re o defe graet re-gorfad.
- distrakal
- distraket
- distrakiñdistrakiñ
v. tr. d. Décrotter.
●(c.1718) CHal.ms i. decrotter, tr. «distraquein, nettat, degrottein.» ●(1732) GReg 253a. Decrotter, tr. «Van[netois] distraqeiñ.»
●(1904) DBFV 61b. distrakein, v. a., tr. «décrotter.» ●(1907) VBFV.bf 17a. distrakein, v. a., tr. «décrotter.» ●(1931) VALL 190a. Décrotter, tr. «V[annetais] distrakein.» ●(1934) BRUS 54. Décrotter, tr. «distrakein.»
- distraksion
- distrandistran
adj. =
●(1937) FHAB Kerzu 364. An oberour, sebezet holl, o welout eur beleg ken distran ha ken dinec'h, a zell ouz e gompagnuned ha ne oar petra ober.
- distranañdistranañ
v. tr. d. Rembarrer.
●(1923) KNOL 102. Mez en em gemer a reas a hent all, en eur zonjal distrana anezan.
►[au passif]
●(1915) HBPR 34. Distranet evel-se, gant eskob Roazon, Expilly a ieaz da fludenna da di an aotrou Talleyrand. ●126. Esa 'reaz kozeal d'ar seurezet divar benn plega d'al lezennou. Mez distranet oa, dioc'htu, hag ez eaz, lostok, en he dro.
- distrañsdistrañs
voir distrañsiñ
- distrañsetdistrañset
adj. (en plt de qqn) Qui a l'esprit dérangé.
●(1964) BRUD 18/6. Ha paour-kêz bed distrañset ! ●7. Distrañset : direnket e spered, pe direnket a-hend-all. ●19. Nag a bennou distrañset !
- distrañsiñ / distrañsdistrañsiñ / distrañs
v.
II. V. tr. d.
(1) Déranger, perturber (qqn).
●(1908) FHAB Gouere 202. Mes ma sav gant unan benag anezo c'hoant c'hoari e vezo tra avoalc'h kementse evit distransi ar re all. ●(1911) BUAZperrot 498. En em denna a eure heb e zistransi. ●(1932) ALMA 138. goaleur d'an nep a zistranso an diaoul a varmouz-se !
(2) Distrañsiñ ub. diwar e labour : déranger qqn dans son travail.
●(1925) BUAZmadeg 98. an dud (...) a zistranse anezo divar ho fedennou. ●381. Netra (...) na c'helle distrans Ian divar he labour.
II. V. pron. réfl. En em zistrañsañ : se déranger.
●(1924) NFLO. il te faudra te déranger, tr. «en em zistransa a ranki.»
III. V. intr. Délirer.
●(1964) BRUD 18/32. Distrañsi he-deus greet, hed an noz gand he zerzienn.
- distrantelldistrantell
adj.
I. Branlant, instable.
●(1869) FHB 222/103b. da zevel ar pez zo coezet, da starda ar pez so distrantel. ●(1876) TDE.BF 151a. Distrañtel, adj., tr. «Qui n'est pas solide, qui ne tient pas.» ●(1890) MOA 149a. Branlant, tr. «Distrantell.»
●(1931) VALL 80a. branler, n'être pas fixé, serré, stable, tr. «beza distrantel.» ●300a. peu ferme, tr. «distrantell.» ●697b. peu solide, tr. «distrantell.» ●(1995) BRYV v 93. (Milizag) Eur gazeg treud kenañ hag eur harr distrañtell.
II. sens fig.
A. (en plt de qqc.)
(1) (en plt de paroles, de textes, etc.) Sans valeur.
●(1906) CDFi 09 juin. Ne ganont mui, va mab, mut int evel pesked, pe ma kanont eo eur sotinabez c'halleg bennag war eun ton distrantel ! ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 39. Romaniou distrantel, moullet e traon ar gazeten. ●(1923) FHAB Ebrel 127. nag a hanoiou distrantel. ●(1931) VALL 249a. émettre des paroles peu sensées, tr. «ouroulat komzou distrantell fam.» ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 104. kanaouennou (...) distrantell.
(2) (en plt d'une langue) Mal sue, mal maîtrisée.
●(1929) FHAB Ebrel 154. da zeski d'êzo eur galleg... distrantel. ●(1929) FHAB Gouere 271. eun trefoedach divalo evel ar brezoneg distrantell a gomz tud a zo.
(3) Accidenté, irrégulier.
●(1870) FHB 280/149b. bankou koz ha dizoare hag eur pave distrantel.
●(1964) BRUD 18/15. heñchou distrantell.
(4) Mal fait.
●(1909) HBAL 52. eur spontail distrantel n'eo ken ! a veac'h ma ve mad sa spounta brini ! ●(1958) BRUD 4/26. Traou distrantell, pennad gal ! ●58. Distrantell : heb feson, n'eus forz penaoz. ●(1960) BLBR 128/18. Labour zistrantell. ●(1962) EGRH I 65. distrantell a., tr. « mal fait, sans valeur, bâclé. »
(5) Superficiel.
●(1924) FHAB Du 411. hor pardoniou, en deiz a hizio, a zo diskaret gant ar c'hoariou distrantell a zaver en dro d'hon ilizou. ●(1925) FHAB Mae 187. goueliou distrantell, goueliou trouzus. ●(1935) FHAB Gwengolo 275. Dilhad giz Paris, dilhad distrantel, dilhad diwar zav, ha ne badont ket eun holl vad. ●(1956) BLBR 92/11. kemerout giziou distrantel. ●(1958) BRUD 3/8. lezennou distrantell an doare-skriva.
(6) Vacillant, instable.
●(1911) BUAZperrot 378. Napoleon Bonaparte, a stlapas ar c'houarnamant distrantel a oa e Pariz d'an traon.
(7) (Un pays) où rien ne pousse.
●(1978) BRUD à partir de janvier 1977).">BRUDn 19/16. eur vro vel Telergma, eur horn ken distrantel.
B. (en plt de qqn)
(1) (en plt des femmes) Débauchée, dévergondée.
●(1889) ISV 313. ar merc'hed distrantel-ze (...) ar pennou scanv-ze a zarempred an tavarniou.
●(1958) BRUD 4/34. eur vaouez distrantell.
(2) Démuni d'argent.
●(1876) TDE.BF 151a. Distrañtel, adj. C[ornouaille], tr. «Qui n'a pas d'argent en poche ; par extension, pauvre, déguenillé.» ●(1890) MOA 121n. Qui n'a pas d'argent, tr. «distrantell.»
(3) Déguenillé.
●(1876) TDE.BF 151a. Distrañtel, adj. C[ornouaille], tr. «Qui n’a pas d’argent en poche ; par extension, pauvre, déguenillé.»
●(1962) EGRH I 65. distrantell a., tr. « déguenillé. »
- distrantetdistrantet
adj. Déformé, défiguré.
●(1960) PETO 65. Ma zamm korf (...) / ha distrantet. ●85. Distrantet : Disneuziet.
- distrap .1distrap .1
adj. Bezañ distrap diouzh udb. =
●(1907) KANngalon Genver 311. N'euz forz pe seurt beleg, hag e ve distrap deuz he zae-zu, hag e ve tec'het euz ar guir Iliz, a c'hello kemeret an iliz parrez evithan.
- distrap .2
- distrapadur
- distrapañdistrapañ
v.
(1) Distrapañ diouzh =
●(1659) SCger 47a. echaper, tr. «distrapa dioc'h.»
(2) Tirer par force, arracher.
●(1659) SCger 118b. tirer par force, tr. «distrapa.» ●(1732) GReg 924a. Tirer par force, arracher, tr. «distrapa. pr. distrapet.»
(3) (cuisine) Battre (des œufs, etc).
●(1962) EGRH I 65. distrapañ v., tr. « battre, frapper (des œufs, de la pâte). V. trapañ. »
- distrapennañdistrapennañ
v. tr. d. Détacher du piquet nommé «strapenn».
●(1911) BUAZperrot 170. Perpetua ha Felisite a oue distrapennet varnezo eur vioc'h penn-follet.
- distraperdistraper
m. –ion Celui qui tire par force.
●(1732) GReg 924a. Celui qui tire, tr. «distrapèr. p. yen.»
- distreiñ / distroiñdistreiñ / distroiñ
v.
I. V. intr.
A.
(1) Revenir (d'un endroit).
●(1499) Ca 66a. Distreiff. g. destourner. l. redeo / is / iui / ire / itum. ●(1575) M 1706. hac á distros gantaff, hep muy scaff tardaff guer, tr. « Et revint avec lui, vite, sans plus tarder d’un mot. » ●1975. Ahane oar é quis, nep heny ne distre, tr. « De là pas un seul ne revient sur ses pas. »
(2) Retourner.
●(14--) Jer.ms 149. Ent flour courtes grueat emeux ro, / Na distroaff byzvyquen dam bro, tr. «Doucement, courtoisement, j'ai fait vœu / De ne jamais retourner dans mon pays.» ●(c.1500) Cb 67a. [distreiff] Jtem remeo / as. g. destourner. b. distreiff. ●(1575) M 1837. Hac hon gortos á striff, da distreiff de niuer, tr. «Et il attend qu'avec zèle, nous revenions aux siens.»
●(1659) SCger 105a. retourner a, tr. «distrei da.»
●(1838) CGK 146. A neubeut a zo defautet var va guis na zistrojen. ●(1838-1866) PRO.tj 177. Bep nos dar guèr me zistroio a ruilh vel eur variquen. ●(1867) FHB 134/237b. e tistroas hon den d'ar ghear abadaouet mad. ●(1868) KMM 226. Ac e tistrois var va c'hiz d'ar vered. ●(18--) KTB.ms 14 p 65. Distroomp war-hon-gil.
●(1903) MBJJ 110. da zistrei d'ar gar evit hadkargan. ●(1907) PERS 301. Houman a zistro d'ar gear. ●(1907) AVKA 262. Da bell goude, mestr a servijerien a distroas. ●(1912) LZBl Genver 311. Va beach evit distrei da douez an Eskimoed. ●(1924) BILZbubr 38/844. Distrei war ho kiz a fell d'ec'h ?
(3) Distreiñ diwar : détourner de.
●(1877) EKG I 220. distrei evelhen divar va labour.
(4) Distreiñ en adwezh : retourner, revenir.
●(1941) DIHU 358/241. adùeh (distroein en) : retourner. ●(1942) DHKN 36. Distroein e hra, en adùeh, de uélet er plantennigeu-sé.
(5) Distreiñ ouzh ub. : se tourner vers qqn.
●(1874) POG 138. Aotrou, ma tistroit ouzomp e reot d'e-omp asvéva.
(6) Distreiñ ouzh ub. : se tourner vers qqn.
●(1855) MAV 24. Bevez eo, eme ann tad, enn eur zistrei ouz he vap.
(7) Distreiñ war-zu ub. : se tourner vers qqn.
●(1909) NOAR 4. Hag ar veajourez da zistrei war-zu ennan.
(8) Distreiñ diwar e vennozh : changer d'idée.
●(1870) MBR 80. distroit diwar ho mennoz, aotrou, tr. «changez de pensée, monsieur.».
(9) Distreiñ da vezañ : redevenir.
●(1907) PERS 326. Grit ma c'hellin ober d'am farrez distrei da veza kristen.
(10) Distreiñ da Zoue, ouzh Doue : se convertir à Dieu.
●(c.1680) NG 531-534. Peherion obstinet / Ha cruel a galon / Distroit doh hon Saluer / Ha goulennet pardon.
●(1862) JKS 85. distroit oc'h Doue a greiz ho kaloun. ●(1869) LZBt Gouere 230. n'éo kamet ré diwéat distréin da Doue a wîr galon. ●(1889) ISV 105. red mad e voue dezhan distrei oc'h Doue.
●(1907) BSPD I 174. distroeit doh Doué a huir galon. ●(1907) PERS 229. Pedomp evit ma tistroio ar bec'herien da Zoue. ●301. ha distrei a reaz da Zoue evit mad.
►absolu.
●(1907) PERS 303. pedi Doue da greski he boan evit ma tistroio.
II. V. tr. d.
(1) Distreiñ ouzh : tourner vers.
●(1575) M 2033-2034. Ha distreiff é enep, ouz nep her drez é beu, / A guell é ren de les, tr. «Et ne tourne pas sa face vers celui qui, tant qu'il est vivant, / Peut le conduire à sa cour.»
(2) Faire retourner.
●(1910) MAKE 64. karget d'o distroï war o c'hiz.
(3) Traduire.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 12. El liér a zou é latin ; m'hi distro é brehonêc.
●(1902) LZBg Gwengolo 229. Eit é véhent int skriùet é galleg, dégaset int d'emb ataù ; ni ou distroei é bréhoneg.
(4) (religion) Distreiñ ub. ouzh Doue : convertir qqn.
●(1659) SCger 31b. conuertir, tr. «distrei.»
●(1906) KPSA xxii. Eun niver braz a dud, a bec'herien koz, a oue distroet oc'h Doue gant Persoun Ars.
(5) Distreiñ ub. a (+ v.) : détourner qqn de (son devoir, etc.).
●(1838) OVD 16. ol er bagatellage, péré a ellehé hé distroein a gârein Doué. ●51. ha ne vou nitra capable, na dré gaër na dré vil, d'em distroein a ou accomplissein.
(6) Distreiñ ub. ag, diouzh (+ subs.) : détourner qqn de (son devoir, etc.).
●(17--) TE 69. N'en doh, é-m'ean, meid ur révoltét pehéni e glasq distroein en dud-ce ag ou labour.
●(1846) BAZ 280. e poanias da zousaat he spered ha d'en distrei dious an direolamant.
(7) Détourner (la face).
●(1621) Mc 65. Distroit hoz bisaig diouz ma pechedou.
●(c.1680) NG 687. Ha hon Saluer distroint e pen.
●(1861) BSJ 11. ne mès chet distroeit me face a zoh er ré em argarhé hag e scopé doh-ein.
(8) Distreiñ ar gaoz : détourner la conversation.
●(1860) BAL 180. Pa veze great ur gount fall bennac diraza, e tistroe brao ar gaoz.
(9) Détordre.
●(1659) SCger 43a. detordre, tr. «distrei p. oet.»
III. Loc. verb.
(1) Treiñ-distreiñ : faire des tours et des détours.
●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) treiñ-distreiñ, tr. «faire des tours et des détours.»
(2) Treiñ ha distreiñ : tourner et retourner.
●(1612) Cnf 78b. O treiff ha distreiff an traezou-man em calon.
●(1877) BSA 189. Iaouankic eo eaz trei ha distrei eur c'hrouadur.
IV.
(1) Distreiñ gant ur bouc'h : voir bouc'h.
(2) Treiñ ha distreiñ ub. war e nav zu : voir tu.
(3) Distreiñ war an tu ma skrab ar yar : voir yar.
(4) Distreiñ e benn kabestr da ub. : voir kabestr.
(5) Distreiñ penn e gazeg da ub. : voir kazeg.
(6) Distreiñ d'e lamm : voir lamm.
(7) Distreiñ d'e boull : voir poull.
- distreinañ
- distrellañ
- distrelletdistrellet
adj. Énervé.
●(1978) EMGI 136. tremen div wech ken abred all eus ar beure e-touez soudarded distrellet !
- distremen .1distremen .1
m.
(1) Cloison de séparation.
●(1732) GReg 174b. Cloison, separation de chambre, tr. «distremeiñ. p. eü.»
●(1904) DBFV 61b. distremen, m., tr. «cloison.»
(2) (?) Destruction (?).
●(1861) BSJ 174. en distreimen prest da gouéh ar Jerusalem. (…) é vou gùélet un distremein bras é misq en ol treu crouéet. ●175. péh quer bras vou scont ha lorh mab-dén é huélèt un distreimen haval. ●190. laquat en distremein é Jerusalem.
- distremen .2distremen .2
v. tr. d.
(1) Repasser (dans un endroit).
●(1659) SCger 103b. repasser, tr. «distremen.» ●(c.1718) CHal.ms iii. repasser, tr. «tremenein hoüah, distremein.» ●(1732) GReg 806b. Repasser, passer une seconde fois, tr. «Distrémen. pr. distrémenet.» ●(1783) BV 2461-2464. groet oh eus distremen en tu man / uoar ar sabran hep dont den em glebian / ha neuse faraon hon ennemi martel / en creis ar mor ru en deus renquet meruel.
●(1876) TDE.BF 151b. Distremen, v. n., tr. «Passer de rechef.»
►Tremen-distremen : passer et repasser.
●(1689) DOctrinal 200. pe da re evise incommod, ha dangerus, tremen ha distremen, quen alies-se, ar canol mor à so entre Rosgoff, hac enes-baz.
●(1935) CDFi 1 juin. Tremen-distremen a raent hep ehan.
(2) Tuer.
●(1861) BSJ 190. ne huélet quet enta é ma ur mad-é laquat un dén d'er marhue quêntoh eid ur bobl abéh, ha quêntoh eit ma vou distreimenet rah en abitandèd ag er vro ? ●202. Ind e zistremeinou ha ç'habitantèd.
(3) Retoucher (un ouvrage).
●(1732) GReg 806b. Repasser un ouvrage, tr. «Distrémen un œuvraich.» ●817b. Retoucher un ouvrage, tr. «Distrémen un ouvraich.»
(4) Traverser.
●(1783) BV 2465. distremen ar mor ru.
(5) Dépasser.
●(c.1718) CHal.ms i. Il faut depasser ce lacet de dedans cet oeillet, tr. «ret e dibassein, distramein el lacet se, drés el lagat man dres en toul sé.»
●(1904) DBFV 61b. distremen, v. a., tr. «dépasser (un lacet dans un œillet).»
(6) Passer en sens contraire.
●(1904) DBFV 61b. distremen, v. a., tr. «dépasser (un lacet dans un œillet).»
(7) Repasser (dans son esprit).
●(1882) BAR 62. Mari a zalc'he count euz an traou-ma oll, o tistremen anezho e goueled he c'haloun.
(8) Bâtonner.
●(1876) TDE.BF 151b. Distremen, v. n., tr. «bâtonner.» ●Distremenet eo bet a c'hoari gaer, tr. «il a été bâtonné d'importance.»
- distremp .1
- distremp .2distremp .2
voir distrempañ
- distrempañ / distrempdistrempañ / distremp
v.
I. V. tr. d.
A. Détremper, tremper.
●(1499) Ca 66a. Distempr. g. destrempre. ●(c.1500) Cb 67a. Distempr. g. distremper. ●(1521) Cc. Distembr. g. destremper.
●(1659) SCger 144b. distempra, tr. «détremper.» ●(1732) GReg 260b. Delayer, détremper, tr. «Distrémpa. pr. distrempet. distempra. pr. distempret. Van[netois] distrampeiñ. pr. distrampet.»
●(1872) ROU 81a. Détremper, tr. «Distrempa.»
●(1902) PIGO I 223. Dibri a rejont o-daou ar bara a oa gante, o tistrempan anean en dour-red.
►métaph.
●(1790) Ismar 98. distrampein ou bara guet en huis ag ou horv.
●(1877) BSA 215. Ar vuez-ma a zo alies distrempet gant dour c'huero meurbet.
B. (cuisine)
(1) Détremper, délayer (de la farine).
●(1633) Nom 74b. Farinam depsere, subigere : pestrir & amollir la paste : lacquat an toas, en go, distrempaff an bleut.
●(17--) TE 93. deuzêc Baraèn groeit ag er floura bled distrampét guet yvl.
●(1907) PERS 105. eun dornad bleud (…) da zistrempa gant dour, evit ober galetez.
(2) par ext. Préparer (de la pâte).
●(1732) GReg 701b. Faire la pâte pour les crêpes, tr. «Distrémpa toas crampöes.»
C. (agriculture) Épuiser (le sol).
●(1942) VALLsup 67a. Épuiser la terre en parl. d'une récolte, tr. «distrempa.»
II. V. intr. (cuisine) Reposer.
●(1984) LPPN 833. (Poullaouen) leusk an toas ta zistrempañ, tr. «laisse tremper (reposer) la pâte.»
- distrempetdistrempet
adj.
(1) Détrempé, délayé.
●(1499) Ca 66a. Distempret. g. destrempez. ●(1633) Nom 140a. Intrita, intritum : chaux amollie & destrempée : raz distrempet.
(2) Détrempé, trempé.
●(1829) HBM 2. o daou distrempet oll gant ar glao. ●(1854) PSA I 129. un tamig doar distrampet.
●(1909) NOAR 62. dindan e druilhou distrempet. ●(1943) FATI 75. Distrempet eo an douar, hag an draonienn n'eo mui nemet eul lennad bouilhenn ha pri.
►[empl. comme subst.]
●(1872) ROU 80a. Tout défait, tr. «Evel un distremped.»
- distres .1distres .1
adj.
I. Attr./Épith.
A.
(1) (en plt de choses concrètes) Mal fichu, de travers.
●(1905) MRPL 76. Siouas ! ar bleiz, e gwirionez, / A zivarc'has an or distres. ●(1911) RIBR 28. an doenn distres. ●(1919) FHAB Gwengolo 78. flastra kement a zo distres. ●(1962) EGRH I 65. distres a., tr. « de travers. »
B. (en plt de choses abstraites)
(1) Ger distres : mot/parole de travers.
●(1905) HFBI 146. jamés né lavaré guer distrés ébét da zen. ●274. né dévoa jamés clévet guer distrés ébét. ●(1909) MMEK 227. E tiik Nazaret morse ger fall, distrez ; hirio ne glever nemed charneou, komzou brein. ●(1921) KANNgwital 229/334. ma klevont eur ger distres bennag.
(2) =
●(1922) FHAB Du 331. pec'hejou e vuhez distres. ●(1932) FHAB Mezheven 258. n'eo ket dâ lakat war gein Paol Gorniok kement tra zistres a en em gav gand an den.
C. (en plt de qqn)
(1) Mal formé.
●(1928) FHAB Gouere 278. Distres oa a gorf. ●(1931) FHAB Gouere 245. eur paotr a bevar bloaz hanter, a oa distres e dreid.
(2) Démis.
●(1894) BUZmornik 346. He skoaz kleiz a oue distreset gant eunn taol [baz] evelse, hag a jomaz ato distres goudeze.
●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Besa distres : kaout ezomm eus an dreser.
(3) Mal à l’aise.
●(1962) EGRH I 65. distres a., tr. « mal à l’aise. »
(4) Un peu malade.
●(1962) EGRH I 65. distres a., tr. « un peu malade. »
(5) Distres war e zivesker : qui a une démarche mal assurée.
●(1919) MVRO 10/1b. hag hen er meaz eus an iliz distres war e zivesker hag e benn badaouet kaer.
II. Adv. Gwisket distres : mal habillé, mal fagoté.
●(1903) MBJJ 294. Gwisket distres aoalc'h.
- distres .2distres .2
m.
(1) =
●(1877) FHB (3e série) 2/15a. Ar re zo pedet d'al lein a gredo ez euz c'hoariet eun dro d'ezho ha ne bardounint biken an distress-se.
(2) Reiñ un distres : donner une correction.
●(1907) FHAB Kerzu 317. Ar Gouarnamant hen d'euz lavaret rei da baotred ar Maroc eun distres euz ar re vella.
(3) (pathologie) Déformation (?).
●(1905) IVLD 222. mes eur gouli, pe eun distrez benag a dle beza en diabarz.
- distres .3distres .3
voir distresañ
- distresadenn
- distresadur
- distresañ / distresdistresañ / distres
v.
I. V. tr. d.
A. (en plt de qqn)
(1) Déranger.
●(1929) FHAB Ebrel 132. Petra, eme Vroc'h, dont d'am distresa pa emaoun o tibri eus ar gwella.
(2) =
●(1909) TOJA 13. Ya da, ar mammou zod 'kas distresan o bugale !
B. Démettre, fouler (une articulation).
●(1932) BSTR 12. e pakis eul lam hag a zistresas ufern va zroad. ●(1933) CDFi 14 janvier. en doa distreset e droad. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Kleder) Digoret en deus e vrec'h, distreset, forset.
C.
(1) Déformer, altérer.
●(1909) BOBL 17 avril 225/2d. distresset o spered gant an diskadurez latin. ●(1935) ANTO 83. Setu aze penaos e vez distreset ur yezh. ●(1962) EGRH I 65. distresañ v., tr. « déformer, altérer. »
(2) Distresañ ar stal =
●(1877) FHB (3e série) 16/136a. ne glaskont nemed ar peoc'h, var ho meno, hag a zo da genta o feulza hag o clask distress ar stal.
D. (prlt du temps) Se gâter.
●(1962) EGRH I 65. distresañ v., tr. « se gâter ‘plt du temps). »
II. V. intr.
(1) Perdre sa forme, se déformer.
●(1927) FHAB Gouere 145. Ne c’hell ket distresa.
(2) Devenir un peu malade.
●(1962) EGRH I 65. distresañ v., tr. « devenir un peu malade. »
III. V. pron. réfl. En em zistresañ : se déformer, s'altérer.
●(1925) CBOU 1/1. Ar geriou, a c'henou da c'henou, a rumm da rumm, a deuio d'en em zistresan.
- distreset
- distret
- distreuziñ
- distrevial / distreviañdistrevial / distreviañ
v. intr. Éternuer.
●(1876) TDE.BF 151a. Distrefia, v. n., tr. «Eternuer.» ●(18--) PEN 93/162. ma commansas distroeyal evel eun den araget.
●(1906-1907) EVENnot 31. (Priel) Distrefia gwell aliez e rez, tr. «Eternuer.» ●(1922) LZBt Gwengolo 19. pa deu dean distrevia. ●(1978) PLVB 55. distreviañ a ra !
- distreviañdistreviañ
voir distrevial
- distrewdistrew
voir distrewiñ
- distrewer .1distrewer .1
m. –ion (agriculture) =
●(1985) AMRZ 178. eh en em gave er 'foenneg, gand ferhier koad daou viz, an distreverien.
- distrewer .2
- distrewiñ / distrewdistrewiñ / distrew
v.
I. V. tr. d.
(1) Dissiper, disperser (l'obscurité, etc.).
●(1744) L'Arm 112b. Dissiper, (…) Détruire, tr. «Disstreahein.» ●(1790) MG 399. distreahein me zihoeldæd.
●(1838) OVD 17. tarh en dé de vitin, péhani én ur seuel, ne zistraihe quet én un taul en dihoeldet.
●(1907) VBFV.fb 31b. disperser, tr. «strèuein, distrèhein.»
(2) absol. Défaire (les andains).
●(1985) AMRZ 178. Distrevi a oa leda ar foenn trohet, brao hag ingal, war ar prad.
(3) sens fig. Dissiper (l'inquiétude, etc.).
●(1838) OVD 48. ha ma tistreahe ol er fal vlas e lausque [er péhèd] ar é lerh.
●(1907) VBFV.fb 31b. dissiper, tr. «distrèhein.» ●(1921) GRSA 15. Distrèhet e vo geton néhans hou spered. ●(1930) DIHU 227/66. aveit distrèhein er stad spered-sé. ●(1957) DSGL 232. distrèham or glahar.
II. V. intr. Se dissiper.
●(1790) PEdenneu 185. é tistreahein èl moguéèt. ●(17--) VO 65. ur vrumèn, péhani ne zistræh jamæs. ●(17--) TE 462. er madeu tamporal, péré e zistreah èl moguêt.
●(1838) OVD 33-34. hui er gùélou [er bed] é tistrahein dirac hou teulegad èl er moguêd. ●250. ol en treu-zé e zistreahou guet en amzér. ●(1861) BSJ 141. er splandér e zistreahas.
●(1910) ISBR 302. pelloh e vé ur chonj diazéet mat é tistrèh.
III. V. pron. réfl. En em zistrewiñ.
(1) Se dissiper.
●(1844) DMB 40. avel ur gogussen, / En hum zistré en inean vad. ●(1849) LLBg III 104. Er hogus hum zistrèh. ●(1857) GUG 75. é vadeu hum zistreah èl moguêd.
(2) (?) Se distraire (?).
●(1839) BESquil 249. ur galon touramntet guet mil rebreiche e glasque hum zivertissein hac hum zistréahein.
- distribilhdistribilh
adj., adv. & prép.
I. Adj. Suspendu.
●(1732) GReg 899a. Suspendu uë, pendant, tr. «distribilh.»
II. Adv.
A. A-distribilh.
(1) Suspendu.
●(1659) SCger 144b. a distribill, tr. «suspendu.» ●(1732) GReg 709b. Pendre, suspendre, tr. «lacqaat a zistribilh.» ●899a. Suspendu uë, pendant, tr. «a zistribilh.»
●(1869) SAG 131. ar c'huztum da bedi he ziou-vreac'h a ziztribil.
●(1905) HFBI 464. pep hini da guerchat é vélé, pé é amag – à da gregui anézan dious an daou benn a zistribill. ●(1909) HBAL 42. Poltret hon Tonton Biel, a zo aman a zistribil. ●(1911) BUAZperrot 535. lakât a reas e gleze a zistribilh e tal an aoter.
(2) sens fig. (Affaire) en suspens.
●(1883) CDFi 165-10 mars p 2. affer ar skol a jomaz a zistribill.
B. Da zistribilh = a-istribilh.
●(1995) BRYV III 13. (Milizag) lakaad eur zorohell, sah ar pemoh kwa, da zistribill.
III. Loc. prép.
(1) A-zistribilh dre : suspendu par.
●(1752) BS 114. a zistribill dre e bleo.
(2) A-zistribilh a-bouez : suspendu par.
●(1911) BUAZperrot 801. staget a zistribilh a bouez o diskoaz pe a bouez o zreid.
(3) A-zistribilh ouzh : suspendu à.
●(1866) FHB 59/51a. a stagas ar chapelet a zristibil oc'h eur vezen. ●(1866) FHB 66/106a. laket a zistribil oc'h eur gorden.
●(1905) IVLD 109. o vont da glask he flac'hou evit ho lakât a zistribill ouz roc'h ar Grott. ●(1924) BILZbubr 40/898. pastellou kig a oa a-zistribilh eus an treust.
(4) A-zistribilh a-zioc'h : suspendu au dessus de.
●(1894) BUZmornik 337. Unan a ioa a zistribill azioc'h eunn tan braz.
●(1911) BUAZperrot 452. Ar c'hloc'h, a zistribilh a zioc'h an iliz.
(5) A-zistribilh a-hed =
●(1884) BUR I 60. Deuz ann oll gwaziet c'houezet a oa a zruillado evel a zistribill c'hed he ziou-har.
- distribilhañdistribilhañ
v.
I. V. intr. Pendre, être suspendu.
●(1909) KTLR 32. eur jaden vontr a zistribille euz he gof. ●(1911) BUAZperrot 677. e gorf milliget a yelo da zistribilha en eun tu bennak ouz ar groug. ●(1922) FHAB Du 339. m'ho kwelfen o tistribilhan ouz ar post-kroug. ●(1932) BSTR 134. pa zantas e gouriz o tistribilha.
II. V. tr. d.
(1) Dépendre.
●(1935) NOME 55. goude distribilha eun dousen anduilhennou.
(2) Secouer violemment (qqn).
►[empl. comme subst.]
●(1924) NFLO. secouer. s[ecouer] violemment qq'un, tr. «ober eun distribilha da u.b.»
III. V. pron. réfl. En em zistribilhañ : se brandiller.
●(1659) SCger 144b. en em distribilla, tr. «se brandiller.»
- distribilhennañdistribilhennañ
v. intr. Pendouiller.
●(1911) BUAZperrot 380. lezel (...) saë berlezennet o sizun wenn da zistribilhenna ouz bodou an hent.
- distribudistribu
m. –où
(1) Distribution, action de distribuer.
●(1732) GReg 296b. Distribution, action de distribuer, tr. «Distribu. p. distribuou.»
●(1847) MDM 173. an distribu fall a rear anezhi.
(2) Distribution, ce qu'on distribue.
●(1732) GReg 296b. Distribution, ce qu'on distribuë, tr. «Distribu. p. distribuou.»
- distribuañdistribuañ
voir distribuiñ
- distribuer
- distribuiñ / distribuañdistribuiñ / distribuañ
v. tr. d.
(1) Distribuer.
●(1499) Ca 66a. Distribuaff. g. distribuer / departir.
●(1727) HB 219. distribui dar Beorien / Quellies a bistol hac a vloaz en devoa. ●(1741) RO 3213. distribuin tout an trou guel gomeret. ●(1752) BS 499. e tistribuont ar restout d'ar beaurien er memes devez, ep miret netra var-benn antro-nos.
●(1839) BSI 230. prest d'o distribui deomp. ●(1847) MDM 178. en eur zistribui al labourou-ze gant furnez. ●(1859) MMN 96. arc'hant da zistribui d'ar beorien.
(2) Prodiguer, dissiper.
●(1659) SCger 97b. prodiguer, tr. «distribua.»