Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 151 : de divogidell (7501) à divosan-2 (7550) :- divogidell
- divolontez
- divolz
- divolzañ
- divommiñdivommiñ
v. tr. d. (agriculture) Ouvrir le sillon.
●(1907) VBFV.bf 17b. divoemmein, deuvoemmein, v. a., tr. «tracer, ouvrir, former le sillon.»
- divompr-divompr-
voir divempr-
- divonedusdivonedus
adj. Casanier, sédentaire.
●(1931) VALL 100a. Casanier, tr. «divonedus (d'après V[annetais]).» ●682b. Sédentaire, tr. «divonedus.»
- divoneizañ
- divoniañ
- divonndivonn
=
●(1979) VSDZ 68. (Douarnenez) just ar basteñgaj e-maez d'an dour penn-da-benn da zivonn, tr. (p. 232) «Il n'y avait que le bastingage qui sortait de l'eau.»
- divont
- divontañ .3divontañ .3
v. tr. d. Désarçonner.
●(c.1825-1830) AJC 4014. on jeneral a voa bed divonted. (désarçonné).
- divontañ / divontiñ .1divontañ / divontiñ .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Déboucher, débonder.
●(c.1500) Cb 28a. g. debonder. b. dibontaff.
●(1732) GReg 246b. Debondonner, ôter le bondon d'un tonneau, tr. «Divounda. pr. divoundet.»
●(1890) MOA 201b. Déboucher, Parlant de futailles, de bouteilles, on dit souvent : divounta.
●(1910) MAKE 66. meur a voutailh (...) a oe divontet. ●(1936) IVGA 91. divoñtet gantañ eur voutailhad gwin gwenn. ●(1977) PBDZ 768. (Douarnenez) divontiñ, tr. «déboucher.»
(2) Bontañ-divontañ : déboucher et reboucher des bouteilles sans arrêt.
●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) bontiñ-divontiñ, tr. «déboucher et reboucher des bouteilles, comme un serveur de café.»
II. V. pron. réfl. En em zivontañ : se déboucher.
●(1874) FHB 511/323b-324a. eur voutaillad guin (...) en em zivontaz.
- divontañ / divontiñ .2divontañ / divontiñ .2
v.
I. V. intr. =
●(1787) BI 132. Er miserieu ha trebilleu, guet péré é tivonte liess speret er fal Crechenion. ●(1790) MG 116. ha bonheur hur bou ma ne zivontt quet é speret.
II. V. tr. d.
A. Démonter.
●(1838) OVD 289. en divontein [un horloge] péh ha péh d'er bihannan ur huéh ér blai.
●(1904) DBFV 64a. divontein, v. a., tr. «démonter.» ●(1957) DSGL 136. Divontet en taolieu. ●(1977) PBDZ 769. (Douarnenez) divontiñ, tr. «démonter.»
B. sens fig.
(1) Divontañ spered ub. : faire perdre la raison à qqn.
●(1790) PEdenneu 126. er goal-imur e zivontt me speret. ●(1790) MG 313. er boén, hac en eun a verhuel en doai divontét me speret ha me ræson.
(2) Mettre hors de soi.
●(c.1802-1825) APS 152. er holer em divont.
(3) =
●(17--) TE 207. Nadab, é vab, e oai bet divontet diar en tronn.
- divonterezh
- divontet .1
- divontet .2divontet .2
adj. Bout divontet e spered : avoir l'esprit dérangé, avoir perdu la raison.
●(1790) MG 311. Me larehai é vehai divontét é spérét : d'em chonge , un dén e zou én agoni , n'en dai capabl de zésquein nitra.
- divontiñ .1divontiñ .1
voir divontañ .1
- divontiñ .2divontiñ .2
voir divontañ .2
- divorailhdivorailh
adj. Qui n'est pas fermé au verrou.
●(1732) GReg 405b. Qui n'est pas fermé à clef, au verrou, ni par aucun locquet, tr. «Divorailh.»
●(1872) ROU 107b. La porte n'est pas vérouillée, tr. «An or a zo divoraill.» ●(1876) TDE.BF 157a. Divoraill, adj., tr. «Non fermé au verrou.»
●(1962) EGRH I 67. divorailh a., tr. « dont on a tiré (ouvert) le verrou, sans verrou. »
- divorailhañ / divorailhiñdivorailhañ / divorailhiñ
v. tr. d. Déverrouiller.
●(1732) GReg 283a. Deverouiller, tr. «Divorailha. pr. divorailhet. Van[netois] divorailheiñ.»
●(1876) TDE.BF 157a. Divorailla, v. a., tr. «Oter le verrou.»
●(1904) DBFV 64a. divorailhein, v. a., tr. «déverrouiller, ôter le verrou.» ●(1907) VBFV.fb 71b. ouvrir, tr. «divoraillein.» ●(1908) FHAB Kerzu 359. Louis Josse a deuas da zivorailla an nor.
- divorailhiñdivorailhiñ
voir divorailhañ
- divorañdivorañ
v.
I. V. intr.
(1) par ext. Débarquer.
●(1876) TDE.BF 157a. Divora, v. n. C[ornouaille], tr. «Débarquer.»
●(1910) MBJL 17. e tivore sant Budok. ●18. Tugdual (...) goude bean grêt eun disken kentan (...) a deuas da divoran en têrouer. ●20. War ôd ar c'hreiste, elec'h eman breman Etel, e tivoras.
(2) (météorologie) Se découvrir de la brume.
●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. divora, tr. «s'éclaircir après la brume, en parlant du temps.» ●divora a ra an amzer (evit "divorenni" ?
(3) Émerger.
●(1972) SKVT I 175. skilfoù yud ar c'herreg o tivorañ dres dirak fri al lestr.
(4) Revenir de pêche en mer.
●(1952) LLMM 32-33/133. (Douarnenez) Pa zivour ar vartoloded, pa teuont eus ar mor, e vez cholori bras ganto peurvuiañ.
II. V. tr. d.
(1) Retirer de la mer.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Divora, tr. «tirer de la mer.» ●(1920) KZVr 365 - 29/02/20. Divora, tr. «tirer le goemon du bateau (kentoc'h : tirer de la mer) Loeiz ar Floc'h.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. divora, tr. «tirer de la mer, Treger.»
►absol.
●(1978) BZNZ 39. (Lilia-Plougernev) E Perros amañ, e oa kalioù da zivorañ, tr. (THAB 1/27) «A Perros ici, il y avait aussi des cales pour décharger le goémon.»
(2) =
●(1868) FHB 180/188b. al lestr ho douge, ho divoraz en eur beg-douar.
(3) = diboullañ.
●(1963) BAHE 34/71. Ar ger divorañ (tennañ koad pe draoù all eus ul lec'h diaes). Hennezh eo ger Bro-Landreger tra ma seblant ar ger diboullañ (ster heñvel) bezañ hini Bro-Blistin). ●(1971) BAHE 68/23. Diboullañ : tennañ koad eus un toull diaes d'o degas d'ur plas aesoc'h da gargañ. Lavaret e vez c'hoazh divorañ.
- divorc'heddivorc'hed
adj.
(1) Attr./Épith. Sans remords.
●(1792) BD 4185-4186. margroet ol euelen / men assur eveet diuorchet biruiquen, tr. «si vous faites exactement comme ça, / je vous assure que vous serez insouciants à jamais.»
●(1876) TDE.BF 157a. Divorc'hed, adj. C[ornouaille], tr. «Sans souci.»
●(1902) MBKJ 190. chom divorc'hed ha dinec'h. ●(1907) AVKA 11. bes divorc'hed o viret Mari evid pried. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Divorc'hed, tr. «sans gêne.» ●(1962) EGRH I 68. divorc’hed a., tr. « sans souci, sans regret. »
(2) Adv. Sans remords.
●(1868) FHB 198/329a. hag evit beza he unan en he æz e lamo divorc'het digant he vreudeur ho danvez.
●(1907) AVKA 25. Ar Farizianet a heulie piz oll draoigo ar lezen, hag a dorre divorc'hed ar brasa gourc'hemeno.
- divord
- divordajiñdivordajiñ
v. tr. d. (en plt d'un bateau) Déborder, enlever le bordage à.
●(1977) PBDZ 768. (Douarnenez) divourdachiñ, tr. «enlever le bordage à.»
- divordamant
- divordañ / divordiñ
- divordet
- divordiñdivordiñ
voir divordañ
- divored
- divorediñdivorediñ
v.
I. V. tr. d. Réveiller, désassoupir.
●(1659) SCger 41b. desendormir, tr. «divoredi.» ●160b. divoredi, tr. «eueiller.» ●(1732) GReg 273a. Desassoupir, tr. «Divoredi. pr. divoredet.»
●(1878) EKG II 45. ar vouez klemmuz (...) a deuaz adarre evel d'am divoredi.
II. V. intr.
(1) Se réveiller, se désassoupir.
●(1876) TDE.BF 157b. Divoredi, v. n., tr. «Sortir de l'état d'assoupissement.» ●(1890) MOA 125b. Sortir de l'assoupissement, tr. «divoredi, v. n.»
●(1977) PBDZ 769. (Douarnenez) divorediñ, tr. «sortir d'un demi-sommeil.»
(2) sens fig. S'éveiller.
●(1924) CBOU 6/95. Ar sperejou, moustret eur pennad, a zo deut da zivoredi.
- divorenniñdivorenniñ
v. intr.
(1) Se réveiller, se désassoupir.
●(1876) TDE.BF 157b. Divorenni, v. n., tr. «Sortir de l'état d'assoupissement.» ●(1890) MOA 125b. Sortir de l'assoupissement, tr. «divorenni, v. n.»
(2) Dessoûler.
●(1904) DBFV 64a. divorennein, v. n., tr. «dessouler.» ●ne zivoren ket mui, tr. «il ne dessoule plus.»
- divorfildivorfil
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Éveillé.
●(1869) FHB 208/411b. he lagad divorfil
●(1911) BUAZperrot 102. Gwell eo, a lavare, beza divorfil, da gana eur psalm hebken, eget n'eo drailha kant, gant eur spered morgousket.
(2) sens fig. Qui a l'esprit éveillé.
●(1907) KANngalon Meurzh 343. kristenien yaouank, divorfil a spered. ●(1909) FHAB C'hwevrer 47. Varlerc'h ar re-ma e savas eun edad pôtred yaouank divorfil. ●(1909) FHAB Ebrel 111. ha merc'hed divorfil c'hoaz, m'hen asur deoc'h. ●(1923) FHAB C'hwevrer 51. eur vaouez divorfil a ra al labour-se e berr amzer. ●(1925) FHAB Mae 187. bugale divorfil. ●(1929) FHAB C'hwevrer 61. Ar paotrig, hanvet Bilz, a oa divorfil ha speredok. ●(1938) SAV 11/19. ma oa divorfil e spered, e gorf en devoa doare da veza aet koz ha kabac'h en eun taol.
(3) par ext. =
●(1874) FHB 497/211b. sant Alar gant he varc'h divorfil.
II. Adv. (Dormir) sans se réveiller.
●(1870) MBR 94. Iann a zebr neuze he goan, a ev eur banne hag a gousk divorfil, tr. «Jean mange alors son souper, boit un coup et dort sans se reveiller.» ●(1876) TDE.BF 157b. Kousket divorfil, v. n., tr. «dormir tout d'un somme.»
- divorfilañdivorfilañ
v.
I. V. intr.
A. Se réveiller, sortir du sommeil.
●(1859) MMN 56. savet en deus e benn a sellet en dro deza evel eun den o tiorfila. ●182. evel eun den o tiorfila. ●(1877) EKG I 41. An trouz euz ar zoudarded her lakeaz da zivorfila. ●(1894) BUZmornik 738. Rak-se divorfilomp. ●(18--) SAQ I 171. diforfila a rank souden var he vele digonfort.
B. sens fig.
(1) S'éveiller, se réveiller.
●(1854) MMM 189. Ê bassionou ne doant nemet evel moredet, divorfila rejont.
●(1906) KANngalon C'hwevrer 31. ho eneou o koumanz divorfila.
(2) Divorfilañ gant =
●(1906) KANngalon Mae 104. ar parkeier a c'hlasveze, al laboused a gane laouen, nevezi a rea an traou, santout a reat peb tra o tivorfila gant ar vuez.
II. V. tr. d.
(1) =
●(1880) SAB 315. da zivorfila ar spered.
●(1906) KANngalon Eost 185. Doue a felle dezhan divorfila ha kreski feiz eur maread tud.
(2) =
●(1854) MMM 100. Ferdinand (…) en devoe un ure digasset desân gat Doué evit en divorfila e goeled an abim.
●(1926) FHAB Here 367. o tivorfila ar re a c'helle beza morgousket e kenver o Breiz.
- divorgousketdivorgousket
v. tr. d. Réveiller.
●(1958) BAHE 16/7. Fraoñvadeg ar manej-kezeg o tornañ e ti ar C'hozaned e Hengoad a zivorgouskas an holl.
- divoriñ
- divorloc'hdivorloc'h
adj. Où il n'y a pas d'agitation.
●(1831) RDU 150. él léhieu dissimur, didrouz, divorloh, ér peah ha pêl doh en ambarasseu ag er bed.
- divorodiñ
- divors
- divoruretdivoruret
adj. Qui a cessé de faire grise-mine.
●(1977) PBDZ 769. (Douarnenez) divoruret, tr. «qui a cessé de faire grise-mine.»
- divorzdivorz
adj. Morz-divorz : toujours à moitié engourdi.
●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) morz-divorz, tr. «toujours à moitié engourdi.»
- divorzañ .1
- divorzañ / divorziñ .2divorzañ / divorziñ .2
v.
I. V. tr. d. Désengourdir.
●(1872) ROU 80a. Dégourdir, tr. «divorzi.» ●(1876) TDE.BF 157b. Divorza, v. a., tr. «Désengourdir, ôter l'engourdissement causé par une fausse position.»
●(1924) FHAB Meurzh 104. divorza divrec'h ha divesker.
II. V. pron. réfl. En em zivorzañ.
(1) Se désengourdir.
●(1766) MM 232-233. diun, er veach all e cousqui / enem zivors c'hoaz er pennat, tr. «Réveille toi ! Une autre fois tu dormiras. Désengourdis-toi encore un bout de temps.»
(2) En em zivorzañ = (?).
●(1847) MDM 108. Ar mammou hag an amezeien a zigase di ho bugaligou evid en em zivorza.
- divorzhañ
- divorzhedañdivorzhedañ
v. tr. d. (cuisine) Ôter les cuisses (à une volaille, etc.).
●(1876) TDE.BF 157b. Divorzeda, v. a., tr. «Détacher, ôter la cuisse à une volaille.»
- divorziñdivorziñ
voir divorzañ .2
- divos
- divosañ .1divosañ .1
v. tr. d.
(1) absol. Casser les mottes de terre.
●(1857) CBF 105. Divosa gant ar c'hrog, tr. «Casser les mottes avec le croc.»
(2) sens fig. Ôter les imperfections de.
●(18--) SAQ II 103. Red eo ive digamma, euna, divosa 'n ene.
(3) (mécanique) Débosseler.
●(1931) VALL 184a. Débosseler, tr. «divosa»
- divosañ .2divosañ .2
v. int. (argot des couvreurs de Morlaix) Buller.
●(1920) MVRO 44/1b. «Divosa» en yez toerien Montroulez a dal kement hag ar galleg «fainéanter», hag eun «divoser» eo an hini a gren dirak al labour. War a glevomp n'eo ket brao beza tapet o «tivosa» en Rusi, dindan ren ar volcheviked.