Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 152 : de divoser (7551) à divoumounan (7600) :- divoserdivoser
(argot des couvreurs de Morlaix) Paresseux.
●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Divoser – diegus. ●(1920) MVRO 44/1b. «Divosa» en yez toerien Montroulez a dal kement hag ar galleg «fainéanter», hag eun «divoser» eo an hini a gren dirak al labour. War a glevomp n'eo ket brao beza tapet o «tivosa» en Rusi, dindan ren ar volcheviked.
- divosigernañ
- divotdivot
adj. Nu-pieds, sans chaussure.
●(1792) HS 119. é crappein divot-caër ar er manné.
●(1839) BESquil 492. péré e guêrhe divot. ●(1841) IDH 47. Pihue e ellou quêrhet divot. ●(1849) LLBg vi 4. divot ha diluer. ●(1863) MBF 31. divot ha dilor.
●(1907) BSPD II 280. liès é té d'er gér, didok, divot kaer. ●(1907) DIHU 24/391. É hortoz koh voteu er réral, é kerhér lies divot. ●(1912) BUBU 36. Ean e gerhé divot-kaer.
- divotaouiñdivotaouiñ
v. tr. d. Déchausser.
●(1876) TDE.BF 157b. Divotaoui, v. a., tr. «Déchausser, ôter la chaussure.»
- divotenniñdivotenniñ
v. tr. d. Émotter.
●(1904) DBFV 64a. divotennein, v. a., tr. «émotter, enlever les mottes.»
- divotez
- divotezet
- divoteziñ
- divotiñdivotiñ
v. Déchausser.
●(c.1718) CHal.ms i. dechausser les pieds, tr. «diüisqu' el lereu, er botteu, diuottein.»
- divotoù
- divouc'h
- divouc'halañdivouc'halañ
v. tr. d. Ôter la hache (des mains de qqn).
●(1910) ISBR 98. marhegerion Breih get ou goafeu ne oent ket bet pel é tivohalein er Franked ar droed.
- divouc'hañdivouc'hañ
v. tr. d. Soulager, sortir (qqn) d'un ennui, d'un embarras.
●(1931) VALL 247b. divouc’hañ, tr. «sortir, tirer d’embarras.» ●(1952) LLMM 32-33/80. N’anavezan war an douar, giz all ebet d’am divoc’hañ. ●(1955) VBRU 190. divouc’hañ : divec’hiañ unan bennak. ●(1955) VBRU 17. A zo gwir, rak ur wech sac’het va c’harr da vat ha kaer er grenegell ken ne ouien ken pe haik ! pe wichedrou ! krial war va c’hezeg, e voen divouc’het en un taol, ha gant piv ?... gant un darbarer-mason.
- divouch .1
- divouch .2divouch .2
v. intr. = (?) Se lever, sortir du lit (?).
●(1939) DIHU 337/302. Abret é ma ret divouch, rak hir é en hent d'obér.
- divouchañ .2divouchañ .2
v. tr. d. (agriculture) Couper les fânes (des betteraves).
●(1982) MABL I 64. (Lesneven) divouchañ betarabez. ●(1982) MABL II 71. (Lesneven) divouchañ betarabez : troc'hañ kloar ar betarabez ; troc'hañ ar bouch.
- divouchañ / divouchiñ .1divouchañ / divouchiñ .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Couper le moucheron (d'une chandelle).
●(1872) ROU 91b. Couper la mêche, tr. «divoucha ar goulou.»
●(1942) DIHU 373/98. Nag er ouleuen-rousin lakeit ér «paotr Fransez» én toul-fornel, peger bourus é kaven-mé hé divouchein, ha kemér er rousin e zivérè doh er borhaden, eit ou zurel de veruein én tan !
(2) Débander (les yeux).
●(1876) TDE.BF 157b. Divoucha, v. a., tr. «Débander les yeux à quelqu'un.»
●(1931) VALL 182b. Débander les yeux, tr. «divoucha.» ●(1935) BREI 420/1c. Eno e voe divouchet.
(3) Ôter ce qui bouche.
●(18--) SAQ II 3. da zivoucha, da zivac'ha ar venoden evit rei sklerijen dan hent.
II. V. pron. réfl. En em zivouchañ : retirer ce qui bouche le regard.
●(1869) KTB.ms 14 p 284. Em divouchet, ewit gwelet ho hent.
- divoucher-gouloùdivoucher-gouloù
m. Mouchettes.
●(1868) FHB 169/102b. eun troc'her-goulou pe eun divoucher-goulou a ioa var ar chiminal.
- divouchet
- divouchiñdivouchiñ
voir divouchañ .1
- divouchouer
- divouddivoud
m. (philosophie) Non-être.
●(1931) VALL 278b. l'être et le non-être, tr. «ar boud hag an divoud.»
- divoudañdivoudañ
v. tr. d. = (?) coquille pour : divouedañ (?).
●(1907) BOBL 12 octobre 159/2f. an nitrat n'eo mad nemet da zivouda ha da dreutad an douar.
- divoudinellañdivoudinellañ
v. tr. d. Faire cesser de bourdonner.
●(1878) EKG II 53. ar ienien (...) a dlie (...) divoudinella va fenn ha digas dign va skiant vad.
- divoued .1divoued .1
adj.
I.
(1) Sans nourriture.
●(1878) EKG II 174. sevel d'al lun vintin, ar gouzouk dizec'h, ar penn pounner ha divoued.
●(1900) MSJO 155. Lezer noas ha divouet an dud.
(2) (Hameçon) sans appât.
●(1962) TDBP II 56. C'hweh pe seiz higen a oa divoued, tr. «six ou sept hameçons étaient sans appât.»
(3) (Épi) non grenu.
●(1806) JOS 11. Seis penn ed ac a yoa leun a bouedec meurbed, / En o c'hichen e savas seiz goullou ha divoed.
(4) (en plt d'un terrain) (?) Dénudé, sans végétation (?).
●(1909) KTLR 63. Pignad a rajont torgennou divoued.
(5) Non alimenté suffisamment.
●(1962) EGRH I 68. divoued a., tr. « non alimenté suffisamment. »
(6) Insatiable.
●(1962) EGRH I 68. divoued a., tr. « insatiable. »
II. sens fig. Écervelé.
●(18--) SAQ I 144-145. eur penn skanv, diboell, divoued.
●(1904) FHAB Genver/C'hwevrer 206. An Impalaër Napoleon n'oa nemed eur penn cleuz ha divoued. ●(1925) FHAB Mae 189. Gouzout a rit eo diboell, divoued spered ar re a zonj trei kein da gement tra en deus taolet brud vad war o c'hentadou.
- divoued .2divoued .2
m. sens fig. Impossibilité de réfléchir.
●(2003) ENPKP 59. (Ploueskad) Eun divoued d'ar penn. Littéralement : une privation de nourriture pour la tête ; un frein à la réflexion, une impossibilité de se concentrer par suite de brouhaha, dans le tumulte des foules.
- divouedadur
- divouedañ / divouediñdivouedañ / divouediñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Creuser l'estomac de qqn.
●(1877) EKG I 71. an hent en doa divouedet ac'hanomp.
(2) [au passif] Divouedet gant an naon : dévoré de faim.
●(1878) EKG II 281-282. eur c'hamarad-all ha me, divouedet gand an naoun, hon deuz debret eun ebeul bloaz.
B.
(1) par ext. Évider.
●(1633) Nom 141b. Columna striata : colomne canelée, creusée : coulonnen cleus á ve dibouedet.
●(1732) GReg 133b. Canneler, tailler des petits canaux du haut en bas des colones, ou pilastres, tr. «Divoëda. pr. divoëdet. divoëda coulounennou &c.» ●Faire des cannelures, tr. «Divoëda. pr. divoëdet.» ●234a. Creuser des ecuelles, des jattes, tr. «divoëda.» ●(1744) L'Arm 84b. Creuser des écuelles, tr. «Divouidein coaitt d'obér squdeelleu.»
●(1876) TDE.BF 157a. Divoeda, v. a., tr. «Retirer la moelle d'une tige, creuser du bois, canneler.»
●(1922) EMAR 73. E-pad ma kempennent pe zivouedent ar fao [ar votaouerien-goad]. ●(1931) VALL 281a. Évider, tr. «divoueda.»
(2) sens fig. Divouedañ penn ub. : faire perdre la raison.
●(1866) FHB 65/98a. Al labourer ne ket torret he benn gant ar sonjou cleuz a zivoued ho empenn da guen alies a hini.
II. V. intr.
(1) Jeuner.
●(1938) SAV 11/31. Ar ramz a grogas da zebri evel ma vije bet o tivoueda abaoe tri pe bevar devez.
(2) par anal. (en plt d'une machine) Manquer (de qqc. à moudre).
●(1868) SBI II 52. Eman he vilinn o valan, / Dija ê prest da divouedan, tr. «Son moulin est en train de moudre, / Il va bientôt manquer d'aliment.»
(3) sens fig. =
●(1866) FHB 85/261a. n'a zeuje he empenn da zivoueda.
- divoueder
- divouedetdivouedet
adj.
(1) Écervelé.
●(1877) FHB (3e série) 25/205a. var digarez e vez eur penn divouedet, eur penn goullo benag. ●(1889) SFA 189. anat eo eo divoueded ho penn.
●(1907) MVET vi. sperejou an dud n'oant ket ken divoedet ha brema. ●(1908) BOBL 02 mai 175/1b. Ar pennou divouedet, avelet, mar kavit gwelloc'h. ●(1910) MAKE 48. e kemerjont anezan evit eur penn goullo ha divouedet. ●(1928) FHAB Meurzh 106. Paour kez Yann, evit hirio, eman divouedet mat e benn pe trellet e zaoulagad gand an evachou.
(2) =
●(1923) ADML 56. Koll a rea ar c'housked, ken divoeded oa e benn o prederia war an dra-ze.
- divouediñdivouediñ
voir divouedañ
- divouetadivoueta
v. tr. d.
(1) Cesser d'alimenter (un animal).
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Divoeta ar penn-moc'h a raog e laza, tr. «cesser d'alimenter.»
(2) Dégager (une machine engorgée).
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. divoeta an dournerez, ar venterez, tr. «dégager la batteuse, la tarare.»
(3) Ôter l'appât d'un hameçon.
●(1909) BROU 228. (Eusa) Divoueta, tr. «Enlever l'appât qui garnit l'hameçon.» ●(1962) EGRH I 68. divoueta v., tr. « enlever l’appât qui garnit l’hameçon. »
- divouetaet
- divouezh
- divougenndivougenn
d. bougenn
- divougus
- divouilhasañ
- divouilhenn
- divouklañ
- divoulc'hdivoulc'h
adj.
(1) (en plt de qqc.) Non entamé.
●(1876) TDE.BF 157b. Divoulc'h, adj., tr. «Non entamé, parlant d'un pain, etc.» ●(1878) EKG II 71. Ar varrikenn a ioa divoulc'h.
●(1919) MVRO 9/1b. Breiz en he fez ; Breiz divoulc'h.
►sens fig. Intact.
●(1868) FHB 199/337a. miret divoulc'h al lezenn gristen. ●(1889) ISV 7. Nep ne viro ket ar greden-ze didor ha divoulc'h.
●(1909) BOBL 20 novembre 256/1b. da viret e beadra divoulc'h. ●(1935) BREI 426/3d. mar ne chom ket Bro-Zôz, ar Frans hag an Itali unanet gant o holl galloud divoulc'h ?
(2) plais. (en plt de qqn) Vierge.
●(1732) GReg 764a-b. Pucelle, jeune fille vierge, tr. «(Burlesquement on dit : merc'h divoulc'h.»
●(1876) TDE.BF 157b. Divoulc'h, adj., tr. «il se dit aussi, en style familier d'une fille vierge.»
●(1914) DFBP 265b. pucelle, tr. «Divoulc’h.» ●(1950) ANTK 82. Penaos, te, gwreg ar Fontanella, ar gastaouer gwaller a seurezed, a zo divoulc'h ?
- divoulc'hañdivoulc'hañ
v. tr. d. Entamer.
●(1879) ERNsup 151. divoulc'hañ, entamer (une bouteille), Pleud[aniel], Lang[oat] ; divolc'hein, St-M[ayeux].
- divoulj
- divoull .1
- divoull .2divoull .2
adj. Opaque, trouble.
●(1954) VAZA 106. ar vougasenn euzhus-se, ken tev, ken divoull ha gur vantell stoub.
- divoull .3divoull .3
v. tr. d. (pêche) Ramender, radouber (un filet).
●(1924) DIHU 159/131. (Groe) Divoul, tr. «raccomoder le sac de drague.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913. ●(1970) GSBG 47. (Groe) pad eo roget ar sac'h-driv 'ma ret en divoull, tr. «Lorsque le chalut est déchiré, il faut le ramender.»
►absol.
●(1977) PBDZ 348. (Douarnenez) int ne fell ket dezho divoull, tr. «ils ne veulent pas ramender (les filets).» ●(1980) HYZH 136/45. (Treboull) ha 'm eus en em laket da vezañ divoullerez, aen da zivoull da di ar vistri bagoù.
- divoullañ
- divoullerdivouller
m. –ion (pêche) Ramendeur de filets.
●(1977) PBDZ 523. (Douarnenez) divouller, tr. «ramendeur de filets.»
- divoullerez
- divouloutenn
- divoumounañ