Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 153 : de divountan (7601) à divrazet (7650) :- divountañdivountañ
v. tr. d. Dégermer.
●(1961) EVBF II 603. Les germes, ou pousses (…). Certaines pousse, devenues trop grandes, doivent être cassées avant la mise en terre, afin que d'autres sortent. Le verbe est : divounta, Plougoulm (ar patatez a zo divountet). ●(1962) TDBP II 59. da zivouta ar patatez, tr. «de dégermer les pommes de terre.»
- divountiñ
- divounton
- divountonañdivountonañ
v. tr. d. Déboutonner.
●(1732) GReg 247b. Deboutonner, tr. «divoutoña. pr. divoutoñet. Van[netois] divouttoneiñ.»
●(1868) FHB 190/268b. Divoutona a ra eta he jileten. ●(1876) TDE.BF 158a. Divoutouna, v. a., tr. «Déboutonner.»
●(1921) FHAB Genver 7. Evit lemmel eur roched pe eun hiviz, divoutonit anezo da genta.
- divourc'hiñdivourc'hiñ
v. intr. Quitter le bourg.
●(1943) DIHU 384/271. Met aveit divorhein é ma ret dehè treuzein un dachennad tud.
- divourc'hiziñ
- divourdiñ
- divourellañdivourellañ
v. tr. d. Débourrer, ôter la bourre.
●(1732) GReg 247a. Debourrer, tr. «divourella. Van[netois] divourrelleiñ.pr. et.»
- divourrdivourr
m. Plaisir, joie.
●(1952) LLMM 32-33/133. (Douarnenez) Be 'n eus graet e zivour : kalz trouz en deus graet, gant ar blijadur. (...) Kemmadur souezhus e diabarzh ar ger : oc'h ober ho tibour emaoc'h ? Un dibour he 'n eus hiziv. ●(1977) PBDZ 768. (Douarnenez) divourr, parfois aussi dibourr, tr. «plaisir, joie.»
- divourrañ / divourriñdivourrañ / divourriñ
v. intr. Ne pas être content, se déplaire.
●(1932) BRTG 100. Guerso n'ou des ket um huélet ha ne zivourant ket a um gavet. ●(1934) MAAZ 128. ne vo ket a léh d'é verh de zivourein. ●(1939) RIBA 29. Ha chetu hi é tivourein muioh mui. ●(1942) VALLsup 50b. Il me déplait de voir…, tr. «divourra a ran o welet (ou pa welan)… d'après V[annetais].» ●(1942) DHKN 60. Elsé éh oè deit Vonick de zivourein a gompagnoneh hé zud.
- divourrapl
- divourriñdivourriñ
voir divourrañ
- divourrus
- divourrusaat
- divourrusteddivourrusted
f. Déplaisir.
●(1939) RIBA 12. divourusted hé buhé én amzér de zonet. ●56. Ha chetu saùet deviz getè diar divourusted er gorig.
- divoursañ / divoursiñ
- divoursiñdivoursiñ
voir divoursañ
- divouselldivousell
d. bousell
- divoustradur
- divoustradus
- divoustrañ
- divoutdivout
prép.
I. Àr-zivout : au sujet de.
●(1838) OVD 65. Hui e hum gomportou ér memb fæçon ar zivout en ol treu aral.
●(1937) TBBN 37. deit de vout digas ar zivout er relijion.
II. poss. + divout : à propos de, sur.
S2 az tivout
●(1530) J 112b. Oarnouf deury na pez cry azdiuout, tr. « …ils m’adressent ! et quels cris contre toi ! »
S3m e zivout
●(1530) J 92a. Meza a goar na galhe hoaruout / Ha foll cref ouz e deseuout / Ves ediuout dre nac out din, tr. « Et quand elle serait souveraine, sa bonté, serait-ce une raison pour qu’elle le fût à ton égard ? Tu n’en es pas digne, mais bien fou de penser le contraire. » ●212a (Resurrection). Goude ediuout hiruout tenn, tr. Après avoir tant pleuré sur lui. » ●188a. Ma emeux quement strif e diuout / Na alhe ma hyruout bout muy, tr. « Ah ! il me cause tant de trouble que ma douleur est à son comble. »
P2 ho tivout
●(1530) J 182a (Resurrection). Goude ho diuout hiruoudif / Hiuizyquen e louenhif, tr. « Après avoir pleuré sur vous, désormais je vais me réjouir. »
III. [form. comb.]
A. àr-zivout / war-zivout
S3m àr e zivout
●(1744) L'Arm 363a. il n'y a qu'un bon sentiment à ce sujet, tr. «né vé ar é zivoutt nameid ur santimant é huénan a zou matt.»
●(1876) TIM 137. hunéeu eahus ar é zivout.
●(1913) AVIE 164. Saùet e oé béh étré er bobl ar é zivout. ●(1921) GRSA 187. Reveet dinéh ar é zivout. ●(1949) ENRO 300. un trouz all, na c'hell ket faziañ pell war e zivout.
S3f àr he divout
●(1939) DIHU 341/357. diouiek kaer ar hé divout.
P2 àr ho tivout
●(1744) L'Arm 370a. A votre sujet, A votre égard, tr. «Ar hou tivoutt.»
●(1934) BRUS 96. A votre sujet, tr. «ar (hou) tivout.»»
P3 àr o divout
●(1908) DIHU 34/59. Kalz a dreu e zou hoah de laret ar ou divout.
B. a-zivout
S1 am, a ma divout
●(1790) MG 160. rac m'em boai forgét tehou a men divoud un histoër, en doai credét a zevri.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 50. distréahein en néhance e hoès ar hou sperèd a men divout.
S2 az tivout
●(1530) J 112. na pez cri az divout ? tr. «et quels cris contre toi !»
S3m ag e zivout
●(1787) BI 113. Eèllein ë-rer lareèt ag é zivout (...). ●(17--) TE 165. petra e chongeai ag é zivout.
●(1838) OVD 69. petra e chongean ag é zivout. ●127. un aral e larou ag é zivout é ma ur misérable. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 44. scrihuet d'er roué ag é zivout. ●(1857) LVH 59. er péh e hell en devout bet gouyet ag é zivout. ●(1861) JEI 79. quemér e hra ag é zivout un espérance vrassoh eid en amzér de zonnet.
S3f a he divout
●(1790) MG 259. petra e chongeai a hé divoud. ●(17--) VO 73. Tremén e ra mil chonge dré me speret a hé divoud.
●(1829) CNG 136. El n'hé gùélai quet arrihuet, / A hé divoud é oai poéniet.
P1 ag hon divout
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 39. er péh ou devoé gouyet ag hun divout.
P2 ag ho tivout
●(1804) RPF 49-50. à hou tivoud hui hou ç'unan. ●(1838) OVD 51. Nezé hum accomplissou, ér baraouis, a hou tivout, er péh en dès laret Jesus-Chrouist. ●(1854) PSA I 98. ag hou tivout-hui.
P3 ag o divout
●(1787) BI 102. hoüarhin à hou divout.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 37. mar bezen bet attercet ag ou divout.
C. a-zivout da
S1 a-zivout din
●(1932) BRTG 113. Pegement a «Jaked» e gavo er merhed genein mé hag a zivout dein ?
S3m a-zivout dezhañ
●(1921) GRSA 396. é heuliad néhanset a zivout dehon.
S3f a-zivout dezhi
●(1923) DIHU 141/226. Kaer é bet é vuhégeh kristén hag ivér é ma ne vo ket gellet displeg kalz a dra a zivout dehi.
P3 a-zivout dezho
●(1921) GRSA 361. é mant douéed a get hag éh oh bet fariet a zivout dehè.
- divoutiñ
- divoutin
- divouzarañdivouzarañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Désassourdir.
●(1905) IVLD 204. ar paour keaz mear (…) a reaz ar bouzar (…) evit divouzara anezhan, ar goazed a renevezaz ho c'hanaouen. ●(1921) GRSA 269-270. un dén (...) hag e zizallè er geih tud, ou divoarè, ou digammè, ou diglenùedè.
(2) =
●(1938) SAV 9/36. eur safar d'o heul, gouest da zivouzara eur c'hloc'h.
II. V. pron. réfl. En em zivouzarañ =
●(1868) FHB 181/195a. en em divouzara dioc'h an trouz hag ar safar.
- divouzellañdivouzellañ
v. tr. d.
(1) Étriper, éventrer.
●(1744) L'Arm 32b. Oter les boïaux, tr. «Divoéllein.» ●(1792) BD 957. men ho tiuoesello, tr. «je vous éventrerai.»
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 42. nag é valehoh-hui m'isquern, nag em divoellehoh-hui. ●(1878) EKG II 152. heman, ar c'hleze-man, da zivouzello.
●(1962) EGRH I 68. divouzellañ v., tr. « étriper, éventrer. »
(2) (cuisine) Effondrer, vider.
●(1499) Ca 67b. Diuouzellaff. g. effondre / traire hors les boyeaulx du ventre ou les entrailliez si comme voulaille poisson ou aultres choses.
●(1659) SCger 48a. effondrer, tr. «divouzella.» ●144b. diuouzella, tr. «oster les boyaux.»
- divouzhañdivouzhañ
voir divouzhat
- divouzhat / divouzhañ / divouzhiñdivouzhat / divouzhañ / divouzhiñ
v.
I. V. intr.
(1) Cesser de bouder.
●(1870) FHB 280/151a. Anaout a reaz he fazi, hag e tivouzas. ●(1876) TDE.BF 158a. Divouzat, v. n. C[ornouaille], tr. «Ne bouder plus.»
●(1927) GERI.Ern 99. divouzat, tr. «[cesser] de bouder.» ●(1955) STBJ 107. dorn didruez ma zad a reas d'ar marc'h divouza. ●(1962) EGRH I 68. divouzhat v., tr. « cesser de bouder. »
(2) Loc. verb. Mouzhañ-divouzhañ, mouzhañ ha divouzhañ : passer son temps à bouder.
●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) mouzhañ-divouzhañ, tr. «passer son temps en bouderies, être toujours en train de bouder.» ●785. n'eo ket aet skuizh honnezh c'hoazh o vouzhañ hag o tivouzhañ, tr. «elle ne s'est pas encore fatiguée de se mettre à bouder pour ensuite cesser de bouder ?»
II. V. tr. d.
(1) Faire cesser (qqn) de bouder.
●(1866) BOM 54. D'hen divouza, kournomp a nerz kaloun !
●(1934) CDFi 14 avril. kaozeal brao outi, evit he divouza. ●(1939) RIBA 108. Damb d'en divohein ! ●(1962) EGRH I 68. divouzhat v., tr. « défâcher. »
(2) Divouzhañ he ourmelenn : faire l’amour.
●(17--) FGab 110. caout perc'hen / dâ divouza hé ormelen.
- divouzherat
- divouzhiñdivouzhiñ
voir divouzhat
- divozdivoz
d. boz
- divragaouiñ
- divragezdivragez
adj.
(1) Sans pantalon.
●(1766) MM 224. (Brestad 17) beza divragues evel-se, tr. «être ainsi en queue de chemise.»
(2) (histoire) Sans-culotte.
●(1847) FVR 197. ann dud divragez ha fall-ze pere a wastaz hag a gollaz Bro-C'hall.
●(1935) ADBr xlii 3&4/398. Meur a citoyen divragues, tr. «Plus d'un citoyen sans-culotte.»
- divragezañdivragezañ
v.
(1) V. tr. d. Déculotter.
●(1732) GReg 253a. Deculoter, tr. «Divragueza. pr. divraguezet.»
●(1876) TDE.BF 158a. Divrageza, v. a., tr. «Déculotter, ôter la culotte.»
●(1962) EGRH I 68. divragezañ v., tr. « déculotter. »
(2) V. intr. Quitter ses pantalons.
●(1732) GReg 158b. Quitter ses chausses, tr. «Divragueza. pr. divraguezet.»
- divragoù
- divrailhiñ
- divralldivrall
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) (en plt d'une construction) Solide, inébranlable.
●(1907) FHAB Kerzu 315. c'hweac'h kroaz diskaret edoug an dispac'h ha chomet abaoue a-strons o c'horf hag adsavet divralloc'h eget biskoaz. ●(1924) ARVG Ebrel 79. Miromp eta ar c'hroaziou koz. Dalc'homp en o zav ar re anê a zo divrall. ●(1941) ARVR 20/4b. an tour (...) a zo chomet divrall ha soun en e sav.
(2) (Foi) inébranlable, robuste, indestructible.
●(1922) FHAB Du 350. feiz divrall hor c'henvroiz.
(3) (Fidélité, amour) indéfectible, sans faille.
●(1939) KOLM 5. ni hou karo de virùiken get ur garanté divrel. ●(1968) BAHE 56/14. fealded divrall ha dall.
(4) =
●(1922) FHAB Ebrel 103. da viret divrall kement tra a ra eus Breiz eur vro dishenvel diouz ar re all.
B. (en plt de qqn)
(1) Inébranlable, imperturbable.
●(1935) BREI 417/1b. harperien divrall ar brezoneg. ●(1939) KOLM 45. dioallerion divrel.
(2) Chom divrall : ne pas trébucher.
●(1934) FHABvug Kerzu 3. E-kreiz ar stourmad chom divrall. ●Chom divrall : ne trébuche pas.
(3) Chom divrall e-keñver ub. : garder la même attitude, ne pas plier devant qqn.
●(1965) VROG 32/46. Daoust da se e chomas divrall em c'heñver hag e rankis mont da glask an absolvenn da lec'h all.
(4) Chom divrall e : rester ferme en, dans.
●(1942) VKST Du/Kerzu 182. ne viront ket ouz an Iliz da chom divrall en he feiz hag en he c'hredennou.
II. Adv.
(1) (en plt d'un événement qu'on organise régulièrement) D'une manière stable, imperturbablement.
●(1912) MMKE 97. Ar gouel-man en eus treuzet divrall (…) kantvejou niverus.
(2) Loc. adv. Brall-divrall : branlant, chancelant.
●(1939) CDFi 22 avril. brall-divrall ha kosteziet.
- divrankadur
- divrankañ / divrankiñdivrankañ / divrankiñ
v. tr. d. Ébrancher.
●(1904) DBFV 64b. divrankein, v. a., tr. «ébrancher.» ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Divranka : v. – Émonder, ébrancher, élaguer. Son synonyme diskourra continue à être utilisé sous la forme altérée biskourra. De plus, certaines expressions courantes font penser que chaque terme conserve une acception particulière : mont da zivranka gwez ha ha viskourra pilgosou.
►absol.
●(1922) BUBR 13/10. tad ha mab gant ar chelp hag an hach / A ziskour, a ziveg, a zivrank, a zivach.
- divranketdivranket
adj. par ext. Désarticulé.
●(c.1825-1830) AJC 4190. tached edreid hag edouarn quen na voa divranqued, tr. «désarticulé.»
- divrankiñdivrankiñ
voir divrankañ
- divrañselldivrañsell
adj. [empl. comme adv.] Qui ne chancelle pas.
●(1870) FHB 279/155a. Biscoas lestr na dreuzaz ar mor bras na souploc'h, na divranselloc'h.
- divrav
- divraz .1
- divraz .2divraz .2
m.
(1) Ébauche.
●(1732) GReg 312a. Ebauche, tr. «divras.»
(2) Raccourci.
●(1907) FHAB Du 286. Eun divraz eus nevezentiou ar miz. ●(1907) FHAB Kerzu 304. rei an divras euz Histor Breiz. ●315. setu an divras euz ar pez a verko e dremenidigez e Lok-Maria. ●(1951) BLBR 36/6. Lennet ho peus war Groaz Breiz an divras eus ar pez m'eo bet Bleun-Brug Kastel.
- divrazadur
- divrazañ / divraziñdivrazañ / divraziñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Dégrossir (un travail).
●(1904) DBFV 64b. divrazein, v. a., tr. «dégrossir, équarir, ébaucher, esquisser.» ●(1931) VALL 346a. faire le plus gros (ouvrage), tr. «divraza (al labour). ●(1939) RIBA 81. aveit divrazein é labour.
(2) spécial. (en plt d'un tableau, d'une statue) Ébaucher.
●(1732) GReg 312a. Ebaucher, tracer grossièrement, tr. «Divrasa. pr. divraset.» ●(1744) L'Arm 440b. Esquisser, tr. «Teennein ou Divrasein unn dauleenn a veennérr gobérr.»
●(1877) EFV 74. E bouticl ur peintrour, ol er bautrèd michérerion e zivras el labour, e laqua el lihue, e beint en dillad, mæs er mestr hemb quin e draç en dro ag er fâç (...) hag e hra dehou er barfætion.
►[empl. comme subst.]
●(1872) ROU 82a. Il n'a fait qu'ébaucher, tr. «N'en d-euz great nemet un divraza.»
(3) Dégrossir, débrutir (bois, pierre, etc.).
●(1732) GReg 248a. Debrutir, ou debroutir, ôter ce qu'il y a de plus rude, tr. «Divrasa. p. divraset. (Van[netois] divraseiñ. pr. divraset.) Treg[or] divrasañ.» ●258b. Degrossir, parlant d'un bois, d'un marbre, &c., tr. «Divrasa. pr. divraset.»
●(1890) MOA 227a. Ébaucher, tr. «divraza (terme de menuiserie).»
●(1903) EGBV 87. Er mason e zivraz er vein get é vel-hoarn. ●(1932) DIHU 250/59. aveit divrazein un tam koed get é vohal.
(4) Condenser (un texte, etc.).
●(1924) DIHU 159/130. E han d'ase, é ber girieu, divrazein un tammig ou fredegeu.
►[empl. comme subst.]
●(1909) FHAB Gwengolo 282. Hag e skrivan aman evit lennerien Feiz ha Breiz, an divraza euz ar varvailhaden a yoa bet ganeomp.
II. V. intr.
(1) Diminuer de taille.
●(1972) SKVT I 141. Divrazañ a rae a daol-lagad ar bern trojoù gwez pin.
(2) Commencer.
●(1936) IVGA 69. ne weler ket da labour o tivraza...
(3) (en plt du travail) Diminuer de quantité.
●(1909) DIHU 48/281. Splann é huélé er hemenér ne zivrazé ket é labour geton.
- divrazer .1divrazer .1
m. –ion Celui qui équarrit des pièces de bois.
●(1939) RIBA 84. Peh mechér é hou hani ? Diskarour ? Divarour ? Fagotour ? Divrazour ? Heskennour ? Hanochour ? Kordennour ?...
- divrazer .2
- divrazet