Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 157 : de diwar-2 (7801) à diwelus (7850) :
  • diwar .2
    diwar .2

    [mbr dyguar < di- .2 + gwar .1 (DEBM 269, DGVB 66b)]

    Adj. Cruel.

    ●(1650) Nlou 197. Ha Herodes, dre frenesy, / A Ioa dyguar ouz map Mary, tr. «Et Hérode, par folie furieuse, / était cruel envers le fils de Marie.»

  • diwar .3
    diwar .3

    prép. & conj.

    I. Prép.

    A. spat.

    (1) De dessus.

    ●(1530) Pm 21. Han prophoedet dioar an tron, tr. «Et les prophètes, du ciel.»

    ●(c.1687) VEach 17. Ar Roué memes à impligeas é daou dourn Royal euit remui ar mein diuar ar cauarnse, pe en hini, euel mauoé digoret é guelsont vr scleryen bras, dré moyen vr lamp ardant allumet dirac ar Relegou sacrsé, antrasé à crescas meürbet an eston ames an oll assistantet.

    ●(1860) BAL 20. sevel bep-en-amzer an daoulagad divar al levr. ●(1867) GBI I 30. Lammet m' mantel diwar ma chouk, tr. «Otez-moi mon manteau de dessus les épaules.»

    ●(1908) PIGO II 131. Julig a dapas eur skudel diwar an daol.

    (2) Diwar ar maez : de la campagne.

    ●(1763) SE 87. hunan d'or ar meas.

    ●(1902) PIGO I 120. en eun ti diwar ar maez. ●(1904) SKRS I 208. eun den divar ar meaz. ●(1906) KPSA 7. an dud diwar ar meaz. ●(1907) PERS 19. evel an dud divar ar meaz. ●314. ho daou edont divar ar meaz.

    (3) Par.

    ●(1732) GReg 28b. Aller par mer, & par terre, tr. «Mont divar vor, ha divar zoüar.»

    (4) Mont diwar he labour : s'absenter de son travail.

    ●(1902) MBKJ 136-137. Bep tro ma c'helle mont divar he labour, e teue ec'hars treid ann Aoter.

    (5) =

    ●(1931) FHAB Genver 29. Labour diwar an dorchenn, peurvuia distrivus.

    (6) Sur.

    ●(1870) MBR 166. darc'hai eunn taol baz houarn gant-han diwar he benn.

    B. temp. À partir de.

    ●(1864) SMM 20. petra rin-me iviziken, divar hirio ! ●(1868) KMM 97-98. Divar neuze, an oll o doe joa outa, ac a glaske ober camaradiez ganta. ●(1870) MBR 26. Diwar neuze e oe lezet da goaza he c'hlac'har gwella ma c'helle.

    ●(1925) BUAZmadeg 536. Divar an unnek vloaz-se, ene ar zantez a oue beuzet en eur mor a levenez. ●772. Divar an devez-se. ●845. Divar an deiz ma oue sakret arc'heskop.

    C. sens fig.

    (1) Distreiñ diwar : changer de.

    ●(1870) MBR 80. distroit diwar ho mennoz, aotrou, tr. «changez de pensée, monsieur.».

    (2) Bevañ diwar : vivre de.

    ●(1876) TDE.BF 431b. choum da veva diwar an aluzenn.

    (3) Diwar e dra : à ses frais.

    ●(1530) Pm 172. Nep hep sy he hystorise / Ha dioar e tra arahe / He scruiffaff, tr. «Quiconque sans faute la raconterait / Et (?) à ses frais (?) la ferait / Écrire.»

    (4) Diwar c'hoap : par moquerie, par dérision.

    ●(1530) Pm 83. Ha ne voe hep mar diuar goap, tr. «Et ce ne fut point sans doute par moquerie.»

    (5) =

    ●(1876) TDE.BF 811. Pa vez bet diwar eur gazek eul loen bihan.

    II. Loc. conj. Diwar ma : dès lors que.

    ●(1868) KMM 192. Mes, divar m'e doe greet e fasc kenta. ●(1890) MOA 129b. Aussitôt l'expédition commencée, tr. «diwar ma tigoraz ar brezel.»

    ►[form. conju.]

    S2m diwarnout

    ●(1847) FVR xviii. An desiou a zroug-eur diwar-n-oud zo troet.

    S3m diwarnezhañ

    ●(1772) KI 367. dorneza.

    ●(1907) PERS 291. da denna divarnezhan ar beac'h-se. ●(1907) AVKA 307. Ar soudardet (…) a difrapas diwarnehan e vantel ru-teval.

    P1 diwarnomp

    ●(1576) Gk I 242. pellhaet diuarnomp.

    P3 diwarnezho

    ●(1907) PERS 316. Tenna a rea divarnezho kement tra a c'helle ho dieza.

  • diwar-benn
    diwar-benn

    prép., adv. & conj.

    I. Prép.

    A. [devant un subst.]

    (1) Au sujet de, à propos de.

    ●(1860) BAL 170. arabad e vize lavaret ano ebed deza mui divarben parea. ●227-228. Pa vore, e vize, evit e divuna, comz ano dezi divarben ar Baradoz. ●(1867) FHB 141/293a. Eur gir diwar benn hadmission Prat.

    ●(1905) IVLD 89. Anaout a rit ar rimadellerez a zo etouez an dud divarbenn ho merc'h. ●(1907) PERS 71. Ar gaoz divar benn traou an douar. ●(1931) BAGA 6. d'ar-benn tud ar vro eur fall a vrud a red.

    ►[form. comb.]

    S1 diwar ma fenn

    ●(1894) BUZmornik 168. Skrivet mad oc'h euz divar va fenn-me.

    ●(1907) AVKA 70. skrivet an euz diwar ma fenn. ●(1911) SKRS II 147. bep tro e vez kroz etrezho divar va fenn.

    S2 diwar da benn

    S3m diwar e benn

    ●(1862) JKS 251-252. ar re a lekea drouk kelou da redek diwar he benn. ●(1874) FHB 479/70b. Bep eun amzer an dra-ma pe an dra-hont a roe leac'h da vrudaillou divar he benn.

    ●(1907) AVKA 165. Brud a oa kaer etouez ar bobl diwar e benn. ●(1910) MAKE 40. lakat a ree komz atô diwar e benn.

    S3f diwar he fenn

    ●(1870) FHB 274/104a. Setu ama eul lavar bennak divar he fenn.

    ●(1955) VBRU 3. klask abeg da deodata diwar he fenn.

    P1 diwar hor penn

    ●(1870) MBR 226. Ha ma ve gwelet pe glevet, e ve chaog diwar hor penn ? tr. «Et si l'on nous voyait ou si l'on nous entendait, on causerait sur notre compte ?»

    P2 diwar ho penn

    P3 diwar o fenn

    ●(1904) SKRS I 211. komz a zoare divar ho fenn. ●(1915) HBPR 228. Setu ama, hed ha hed, ar wirionez divar ho fenn. ●(1936) PRBD 48. an dek den lor, a goms an aviel diwar o fenn.

    (2) Sous prétexte de.

    ●(1902) PIGO I 143. Eur wech an amzer, an otro Person a deue en e di en eur dremen, diwar-benn komz ganthan euz e verc'h.

    B. [devant un v.] =

    ●(1904) SKRS I 94. Aliou ha kenteliou leun a furnez a roë dezho a hent all divar benn koumans abred da ren eur vuhez kristen. ●110. ho pet sonj da ober kement a zo merket deoc'h var ho katekiz divar benn pedi.

    II. Adv.

    (1) En surface.

    ●(1967) BAHE 52/32. Gwerennañ : skornañ un tammig diwar-benn, o komz eus an dour.

    (2) Seniñ diwar-benn : sonner à coups.

    ●(1732) GReg 876a. Sonner à coups, tinter, tr. «sénni divar-benn.»

    III. Loc. conj. Diwar-benn ma.

    (1) À cause que.

    ●(1659) SCger 20a. a cause que, tr. «dioar ben ma.»

    (2) =

    ●(1934) PONT 9. Kavet a zo dija da lenn, e brezoneg, kenteliou diwarbenn ma en em roas ar Werc'hez da welet e Lourd hag er Salett.

  • diwar-bouez
    diwar-bouez

    prép.

    (1) Au sujet de.

    ●(1877) BSA 11. ho santimant divar boez incarnasion Mab Doue. ●82. glac'haret bras divar boez he mam. ●245. ar pez am euz desket abaoe divarboez ar prophet.

    (2) Au moyen de.

    ●(1846) BAZ 317. a veve divar boez labour ho divrec'h. ●(1860) BAL 30. gounid va bara divar bouez va divrec'h. ●203. E zud, tud a zoujans Doue, a c'houneze o bara divar bouez o divrec'h.

    ●(1904) SKRS I 231. divar bouez he zivrec'h e ranke beva. ●(1910) MAKE 13. da ziskenn er punz diwar bouez ar gorden.

    (3) (Traîner, tirer, attacher) par.

    ●(17--) EN 3437. a diuoair boes ma blef neuse voan trained, tr. «et par mes cheveux alors j'étais traîné.»

    ●(1877) EKG I 254-255. ha tenna, divar bouez he zillad, an Aoutrou Cloarec er meaz, ma teuche da enebi.

    ●(1907) PERS 217. stag divar bouez he droad.

    (4) = (?) e sell (?).

    ●(1920) LZBt Meurzh 11. me ive 'm eus gortoet anean alies awalc'h, pa 'c'h e d'ar meneiou, diwar bouez geuilh al loened.

    (5) À condition de.

    ●(1941) SAV 19/. $$$

    (6) Il suffit de, rien que.

    ●(1907) AVKA 106. Diwar boez ur gomz, mar klevont ur gir, mar ho deus an distera poan, e chomont etre, hag e loskont.

    (7) Diwar-bouez e benn : à tue-tête.

    ●(1924) BILZbubr 39/865. hag hen da grial, diwar-bouez e benn : – Al laer ! al laer !

    (8) Aux dépens.

    ●(1732) GReg 349a. S'enrichir aux dépens d'autruy, tr. «Pinvidicqât divar boës an eil hac eguile.» ●752b. Prêtez gratuitement, dit l'Evangile, tr. «Prèstit d'oc'h hentez hep sevel interest divar bouës ho prèst, eme an avyel»

    ►[form. comb.]

    S1 diwar va fouez

    ●(1936) TKAL I 42. Ha plijout a rafe d'eoc'h, va niz, komz diwar va fouez da aotrou persona r barrez. ●(1941) SAV 19/57. Goude beza lavaret lavaret droug diwar va fouez, emañ bremañ o klask flana ouzan (lire : ouzon) (Pleiben ha tro-war-dro).

    S3m diwar e bouez

    ●(1908) KMAF 15. Evomp ato eus gwin ar mestr da c'hortoz c'hoarzin diwar e bouez en abardaez-man.

    S3f diwar he fouez

    ●(c.1894) IJB.ms II 41. Ar Breton a lavar ar religion a zo eun dra necesser hag ar pes a lavar ar veleien divar he fouez a zo guir pen da ben !

    P2 diwar ho pouez

    ●(1882) BAR 123. an oll draou caer (…) lavaret divar ho pouez.

    P3 diwar o fouez

    ●(1908) KMAF 34. Pôtred an ilizou, piou muioc'h egedoun-me en deus da glemm diwar o fouez.

  • diwar-c'horre
    diwar-c'horre

    prép. & adv.

    I. Prép. Du sommet de.

    ●(1894) BUZmornik 349. stlapet var he benn d'ann traon divar c'horre eur garrek huel.

    II. Adv.

    A.

    (1) Superficiellement.

    ●(1836) FLF 31. Ne seljot nemet divar-c'horre / Oc'h pec'hjou ar loënet cre. ●(1880) SAB 8. n'hou pefe nemet rei eun doare bennac, un tress pe ur merc bennac eus ho puez, eus ho pec'hejou coz, divar gorreic, kement a rei krog d'an absolven var ho puez (...) ha ne choumfe roud ebed.

    ●(1911) BUAZperrot 722. pa ne zeller outi nemet divar c'horrëik.

    B. Épith.

    (1) Superficiel, de surface.

    ●(1909) BOBL 13 février 216/2e. Lod a gustum rei dioustu varlerc'h an eost eun tammik labour skanv divar gorre.

    (2) sens fig. Superficiel.

    ●(1867) FHB 126/170b. eur gristenez divar c'horre. ●(1868) FHB 187/248a. eur c'hristen mad ha ne ket eur c'hristen divar gorre. ●(1869) FHB 242/261b. ar gouliou divarc'horre-ze.

    ●(1906) KPSA 152. n'int nemet kristenien diwar c'horre. ●(1927) KANNkerzevod 11/13. savet gant eun tamm relijion diwarc'horre. ●(1951) BLBR 39-40/1. eur gwiskad tromplus a zeskadurez diwar c'horre.

  • diwar-dro
    diwar-dro

    prép. & adv.

    I. Prép.

    (1) Des environs de, du pays de.

    ●(1877) EKG I 299. eun tammik martolod divar dro Penn-Poul, e Kastel. ●(1894) BUZmornik 225. ann holl dud klanv divar dro he gouent.

    ●(1907) BSPD I 68. en eskobed divar dro kér Antioch. ●(1911) BUAZperrot 545. eun toullad heretiked divar dro Albi. ●(1921) PGAZ 90. An dud divar dro Lochrist.

    (2) D'autour.

    ●(1774) AC 123. disangagi ar gordonen divar dro ar housoug, tr. «dégager le cordon du tour du cou.»

    (3) D'à côté.

    ●(1939) MGGD 16. da gerzout kuit diwar-dro an hini goz.

    II. Adv.

    (1) Des environs, circonvoisin.

    ●(1866) FHB 56/26b. he oll diver-amzer oa mont d'an ilizou divar dro da glevet comsiou Doue. ●(1879) MGZ 79. ar vugaligou euz a Vethlehem ha divar dro. ●(1882) BAR 27. er paressiou divar dro. ●221. o tiski o c'hreansou d'ar vugaligou divar dro. ●(1894) BUZmornik 22. hag er c'harteriou divar dro.

    ●(1906) BOBL 17 février 74/3d. Ar jandarmed a skarz ar bobl divar dro. ●(1922) BUBR 19/222. evel kalz a re all diwar-dro.

    (2) Non-précis, peu précis, approximatif.

    ●(1920) LZBl Du 412. Aman, guir eo, n'euz ket a rollou en ti-kear ; ar chiffrou-ze n'int eta nemet chiffrou divar-dro.

    ►[form. comb.]

    S1 diwar va zro

    ●(1882) BAR 7. Tec'h kuit divar va zro, Satan.

    S3m diwar e dro

    ●(17--) ST 54. Me ia divar he drô, tr. «je vais m'éloigner de lui.»

    ●(1878) EKG II 312. kaset ganthan divar he dro. ●(1882) BAR 7. hag a reaz dezhan mont divar he dro. ●(1889) SFA 7. e kasaz, gant ruster divar e dro, eur paour hag a c'houlenne an aluzenn.

    ●(1904) SKRS I 214. tec'h buhan divar he dro.

    P1 diwar hon tro

    ●(1877) BSA 244. Cassit divar hon tro ar c'hentelliou direiz.

    ●(1904) SKRS I 13. da gass an drouk-spered divar hon tro. ●208. tec'het prim divar hon tro.

  • diwar-fae
    diwar-fae

    voir fae

  • diwar-gaout
    diwar-gaout

    prép. De la direction de.

    ●(1962) TDBP ia 143. Pa vez an avel diwar gaoud Trebeurden, tr. «lorsque le vent souffle de la direction de Trebeurden.» ●O tond diwar gaoud ar vered e oam, tr. «nous venions de la direction du cimetière.»

  • diwar-gont
    diwar-gont

    prép. Au sujet de.

    ●(1877) EKG I 293. ne ve ket kement a c'hlabouz ganeoc'h divar gount ar veleien.

  • diwar-goust
    diwar-goust

    prép. & conj.

    I. Prép.

    (1) Aux dépens de.

    ●(1612) Cnf 17a. an ré a lazr diuoar goust an paour.

    ●(1834) SIM 32. pa ne deo quet divar goust ar re-all. ●(1877) EKG I 237-238. tud hag a felle d'ezho en em binvidikaat divar goust an nesa.

    ●(1935) ANTO 88. da veva aezet diwar goust o nesa.

    (2) Diwar-goust kroc’hen ub. : aux dépens de qqn.

    ●(1783) BV 6/113. diuoar gous ho croen mo laquai da disqui.

    (3) (droit) Aux dépens de.

    ●(1772) KI 280. dor goust an divenneur, tr. «aux dépens du défendeur.»

    (4) À cause de.

    ●(1893) IAI 52. mervel a reas zo ken abenn eur pennad divar goust ar pez a yoa bet great dezan.

    ●(1900) MSJO 240. Ar Verc'hes, eme Vari Agreda, a zantas eur boan vras divar goust maro Joseph. ●(1927) BUAZmadeg 459. meur a grouadur hag a oa choumet minoret divar goust ar brezel.

    (5) Au sujet de.

    ●(1900) MSJO 206. an tad a oa glac'haret-oll divar goust he vab ena a zalc'he penn dezhan.

    II. Loc. conj. Diwar-goust ma : parce que, à cause que.

    ●(1995) BRYV III 106. (Milizag) diwar-goust ma'h en em anaouient abaoe e oant yaouank.

    ►[form. comb.]

    S3m diwar e goust

    ●(1907) PERS 196. ha divar he goust eo on deuz kemeret kalz deuz an traou a lakeomp el leor-man.

    P2 diwar ho koust

    ●(1868) KMM 29. marteze divar ho coust.

  • diwar-greiz
    diwar-greiz

    prép., conj. & adv.

    I. Prép.

    (1) [devant un subst.] En plein.

    ●(1864) SMM 54. peleac'h e varfot-hu ? (...) Marteze en ho kuele, e creis an nos ; divar greis ho cousc. ●(1867) FHB 104/411a. sammet divar greiz he c'haera oad.

    ●(1910) MAKE 71. da zihuni Per ar Paour diwar greiz e bennad-kousket.

    (2) [devant un v.] En plein.

    ●(1864) SMM 54. peleac'h e varfot-hu ? (…) marteze e creis ebatou ar bed, divar greis labourat. (...) unan so maro divar greis pourmen en he jardin. (...) Eun all so coezet maro mig divar greis c'hoarzin. ●(1866) FHB 60/64b. divar greiz marvaillat. ●(1867) FHB 112/ 57a. gouls lavaret divar greiz ebatal.

    II. Loc. conj. Diwar-greiz ma : alors que.

    ●(1870) FHB 285/189b. Divar greis ma edomp evelse o pidi. ●(1872) FHB 394/232a. Divar greis ma selle oc'h he zoudardet.

    III. Adv. Subitement.

    ●(1962) EGRH I 69. diwar-greiz adv., tr. « subitement. »

  • diwar-laez
    diwar-laez

    adv.

    (1) D’en haut.

    ●(1868) FHB 193/294a. abalamour ma’z eo hirroc’h ar scourrou outho en ho c’hreiz eget dioc’h an traon ha divarlaëz.

    ●(1962) EGRH I 69. diwar-laez adv., tr. « d’en haut. »

    (2) Du nord-est.

    ●(1962) EGRH I 69. diwar-laez adv., tr. « du nord-est. »

  • diwar-lerc'h
    diwar-lerc'h

    adv. & prép.

    I. Adv. Ci-après.

    ●(1926) FHAB Meurzh 113. evel m'hen diskouezimp aman diwarlerc'h, ar Vretoned a ranko stourm c'hoaz.

    II. Adj.

    A. Attr. Chom diwar-lerc'h : ne pas progresser.

    ●(1915) MMED 328-329. ar re all o vont var araok gant ho studi, e leac'h me a joum atao divarlec'h.

    B. Épith.

    (1) Arriéré.

    ●(1935) LZBl Du/Kerzu 197. eur vro diwezat, diwarlerc'h. ●(1925) FHAB Gwengolo 337. tud diwarlerc'h evel ma 'z eus dre aman. ●(1947) YNVL 17. sakre Toullig Diwar-lerc'h ! ●(1958) BAHE 15/6. gant aon da vezañ kemeret evel un den strizh a spered hag un den diwar-lerc'h.

    (2) Qui ne suit pas le progrès.

    ●(1944) VKST Mae 137. ar brud da veza tud lous ha diseven, tud diwarlerc'h.

    (3) Yann Diwar-lerc'h : personnalisation des retardataires.

    ●(1949) LLMM 16/65. C'hanta, Yann-diwar-lerc'h, pell e chomi c'hoazh da lugudiñ ?

    (4) Trop tard, après, par la suite.

    ●(1889) ISV 447. Piou bennag re en em fizio / keuz divarlerc'h en devezo.

    ●(1911) BUAZperrot 153. Keuz divarlerc'h ne dalvez netra / teuler evez eo ar gwella.

    III. Prép. A-ziwar-lerc'h.

    (1) Après.

    ●(1924) ZAMA 22. a-ziwar-lerc'h dibri ar vi bras-ze.

    (2) En héritage de.

    ●(1955) VBRU 3. ur yalc'had vat da gaout a-ziwarlerc'h he mamm. ●35. gant n'o devefe ket kavet unan a-ziwarlerc'h o c'herent.

  • diwar-sav
    diwar-sav

    prép. & adv.

    (1) Prép. À l'issue de, au sortir de.

    ●(1855) MAV 19. Diwar sav ar skol, bemdez e tastuman sivi. ●(1856) VNA 92. Revenez à la maison à l'issue de la messe, tr. «Deit d'er guér diar sàu en Overen.» ●(1857) CBF 59. Diwar sav ann oferen, tr. «A l'issue de la messe.» ●(1862) JKS 410. rei a ra a-wechou, diwar sav ar beden, ar pez n'en deuz ket roet da genta.

    (2) Adv. Graet diwar-sav : (?) fait à la va vite, par-dessus la jambe (?).

    ●(1912) FHAB Ebrel 113. an distera ezen avel a c'houez a zismantr o labour ha n'eo ket souez : great eo divar zao. ●(1935) FHAB Mezheven 242. karet a raent kaout arrebeuri gaer, en o ziez, grêt, nann diwar zao, met kizellet e koat dero, kalet ha padus.

    ►[empl. comme épith.] De pacotille.

    ●(1934) FHAB 366. Eleiz a veleien hag a dud vat a gaver breman er parreziou hag a venn kaout evid o ilizou, nann traou diwar zao ha savet gant danvez didalvez, evel ma vez kinniget d'ezo ken alies ha bemdez (...) An traou diwar zao-ze a gaver ker stank e ilizou Breiz, graet er mêz eus ar vro (...) n'eus enno na danvez, nag ijin... ●(1935) FHAB Gwengolo 275. Dilhad giz Paris, dilhad distrantel, dilhad diwar zav, ha ne badont ket eun holl vad.

  • diwar-vont
    diwar-vont

    adj.

    (1) En passant.

    ●(1927) GERI.Ern 113-114. diwar vont, tr. «à la volée, en passant, sans y penser.»

    (2) Diwar vont hag hanter vont : en passant.

    ●(1927) GERI.Ern 114. diwar vont hag hanter vont, tr. «à la volée, en passant, sans y penser.»

  • diwar-vremañ
    diwar-vremañ

    adv. Désormais.

    ●(1862) JKS 295. ne vezo ket hirr ho poaniou diwar-vreman. ●(1876) TDE.BF 159b. Diwar-vrema, diwar-vremañ, tr. «désormais, dorénavant.»

    ●(1911) SKRS II 181. Divar vreman, ne fell d'in mui tanva berad guin ebet. ●(1962) EGRH I 69. diwar-vremañ adv., tr. « désormais (= hiviziken). »

  • diwar-zu
    diwar-zu

    adv. Vers.

    ●(1874) TLK I FHB 481/87a-b. eur marc'hek (…) a ziskenne d'ann daou-lamm divarzu Plouescat.

  • diwarañ / diwariañ
    diwarañ / diwariañ

    v. tr. d. Détordre, redresser, dégauchir.

    ●(1869) EGB 32. diwara, tr. «redresser.»

    ●(1931) VALL 191a. Défausser, tr. «diwara.» ●(1962) EGRH I 69. diwariañ v., « remettre droit ce qui avait été courbé, gauchi, gondolé. » ●(1983) TDBP IV 46. Dleet eo d'al labourer diwariañ e vinvioù ur wech an amzer, tr. «Le cultivateur doit remettre ses outils en état une fois le temps.»

  • diwarc'horre
    diwarc'horre

    m. Tapout an diwarc'horre : prendre le dessus.

    ●(1882) CDFi 124-25 mai 3. tabut gantho o clask gouzout pehini a dapo an divarc'horre.

  • diwaregañ
    diwaregañ

    v. tr. d. Décocher.

    ●(1931) VALL 188b. Décocher une flèche, tr. «diwarega (eur zaez).»

  • diwariañ
    diwariañ

    voir diwarañ

  • diwarlerc'h
    diwarlerc'h

    m. Eus an diwarlerc'h : attardé.

    ●(1949) KROB 10/1. evit tud eus an diwar-lerc'h, eo awalc'h c'hoaz, evel e 1900, beza breizat evit gounit an ano a foll.

  • diwarlerc'hiet
    diwarlerc'hiet

    adj. Attardé.

    ●(1944) VKST Meurzh 89. evel ma lavar c'hoaz eur beg-sut bennak diwarlerc'hiet.

  • diwarnis
    diwarnis

    adj.

    (1) Qui n'est pas garni, sans garniture.

    ●(1732) GReg 257b. Degarni, ie, sans garniture, sans meubles, tr. «divoarniçz.» ●450b. Sans garniture, qui n'est pas garni, tr. «Divoarniçz.» ●(17--) VO 136. un tiiq forh dioarniss.

    ●(1921) BUFA 134. ilizieu peur, autérieu dihoarnis. ●(1954) BGUE 33/6. nuah pill e oé en aotérieu hag er chapél dihoarnis kaer.

    (2) Diwarnis a : dégarni, dépourvu de.

    ●(1857) GUG 172. Dihoarnis a fréh hag a vleu.

    ●(1904) DBFV 54a. dihoarnis, dioarnis, adj., tr. «dégarni, dépourvu (a, de).»

  • diwarnisadur
    diwarnisadur

    m. Action de dégarnir.

    ●(1904) DBFV 54a. dihoarnisadur, dioarnisadur, adj., tr. «action de dégarnir.»

  • diwarnisañ / diwarnisiñ
    diwarnisañ / diwarnisiñ

    v. tr. d. Dégarnir.

    ●(1659) SCger 41a. degarnir, tr. «digoarnissa.» ●(c.1718) CHal.ms i. degarnir, tr. «dihoarnissein.» ●(1732) GReg 257b. Degarnir, tr. «Divoarniçza. pr. divoarniçzet. Van[netois] dioarniçzeiñ.» ●(1790) MG 271. e ras dioarnissein en Autærieu. ●(1790) Ismar 271. dioarnissein e rér en Autærieu.

    ●(1904) DBFV 54a. diharnisein, v. a., tr. «dégarnir, démunir.» ●(1921) BUFA 150. dihoarniset autér er Hueriéz.

  • diwarnisiñ
    diwarnisiñ

    voir diwarnisañ

  • diwarvar
    diwarvar

    m. (Le) dessus.

    ●(1866) LZBt Genver 77. c'hoarin a reont enn dro d'ho douar ; gant ho zamm koad bek-moan, pe gant ho ivino e skrapont ann diwoar-var.

  • diwask .1
    diwask .1

    adj.

    (1) Qui n'est pas tordu.

    ●(1732) GReg 280b. Detors, qui n'est pas tors, tr. «divoasq.»

    (2) Dour diwask = (?).

    ●(1874) FHB 496/203b. chapel Brendaouez a ioa deut da veza eur pez trist (...) ha collet gant an dour divoask.

  • diwask .2
    diwask .2

    m.

    (1) Souffrance, douleur.

    ●(1927) GERI.Ern 114. diwask m., tr. «Souffrance, douleur, peine.»

    (2) Rémission de mal, de maladie.

    ●(1932) GUTO 34. aveit en devout en deùeh a zihoask.

  • diwaskadur
    diwaskadur

    m. Décompression.

    ●(1931) VALL 188b. Décompression, tr. «diwaskadur m.»

  • diwaskañ .1
    diwaskañ .1

    v. tr. d.

    (1) Détordre (le linge lavé).

    ●(1876) TDE.BF 159b. Diwaska, v. a., tr. «Détordre, parlant du linge lavé.»

    ●(1927) GERI.Ern 114. diwaska v. a., tr. «détordre (le linge lavé).»

    (2) Diwaskañ poan : ressentir, souffrir de la douleur.

    ●(1872) ROU 103b. Souffrir, beaucoup, tr. «Divoasca poan.» ●(1882) BAR 194. da zivoasca poan.

    ●(1906) KANngalon Eost 183. ne c’hell mui na diouaska poan, na mervel. ●(1909) KTLR 132. klemmadennou ar verc’hik klañv o tiwaska poan. ●(1916) KANNlandunvez 60/428. pe o tivouaska poan en ospitaliou.

    ►absolu.

    ●(1927) GERI.Ern 114. diwaska v. a., tr. «endurer, souffrir, supporter.»

  • diwaskañ .2
    diwaskañ .2

    v. tr. d. Décomprimer.

    ●(1931) VALL 188b. Décomprimer, tr. «diwaska.»

  • diwasked
    diwasked

    adj. Sans abri.

    ●(1937) GWAL 101-102/22. digor d'ar gwel betek en dremmwel pella, digledour ha diwasked.

  • diwaskidigezh
    diwaskidigezh

    f. Décompression.

    ●(1931) VALL 188b. Décompression, tr. «diwaskidigez f.»

  • diwaspell
    diwaspell

    v. intr. (agriculture) Ôter la paille hachée par la batteuse.

    ●(1924) SBED 69. Me dap me forh, / Me gavlod, me rastél, / Ne hran ket forh / Heij-plouz pé dihoaspél.

  • diwast
    diwast

    adj. Qui n'est pas dévasté, ravagé.

    ●(1857) HTB 234. hon zier a choumo diwastr.

  • diwe
    diwe

    adj. Qui n'est pas tordu.

    ●(1732) GReg 280b. Detors, qui n'est pas tors, tr. «dive.»

  • diweañ / diweiñ
    diweañ / diweiñ

    v. tr. d.

    (1) Détordre.

    ●(1732) GReg 280b. Detordre, detortiller, tr. «divea. pr. diveet. Van[netois] diüeeiñ. pr. et.»

    ●(1904) DBFV 54b. dihuéein, v. a., tr. «détordre, détortiller.» ●(1925) BILZ 106. astenn ar fard war ar bili evit o digwea.

    (2) Désourdir.

    ●(1659) SCger 42a. desourdir, tr. «divea.»

  • diwech
    diwech

    voir diwezh .3

  • diweiñ
    diweiñ

    voir diweañ

  • diwel .1
    diwel .1

    adj. Invisible.

    ●(1931) VALL 380b. Inapparent, tr. «diwel.» ●400b. Invisible, qu'on ne voit pas, tr. «diwel.»

  • diwel .2
    diwel .2

    m.

    (1) Invisible.

    ●(1931) VALL 380b. (l') invisible, subs., tr. «diwel.»

    (2) En diwel : hors de vue.

    ●(1931) VALL 793a-b. (être) hors de vue, tr. «en diwel.»

  • diweladus
    diweladus

    adj. Invisible.

    ●(1931) VALL 400b. Invisible, tr. «diweladus.»

  • diwelchañ
    diwelchañ

    v. tr. d. Effeuiller.

    ●(1879) ERNsup 151. diwelchañ kaul, Trév[érec], effeuiller les choux pour les vaches, sans les couper. ●(1895) GMB 305. pet[it] tréc[orois] diwelchañ kôl effeuiller des choux.

    ●(1931) VALL 121b. couper les choux à vaches, tr. «diwilchañ kaol T[régor].»

  • diweleiñ
    diweleiñ

    v. intr. Sortir de son lit, se lever.

    ●(1939) RIBA 134. Diuéléet, kaeh dénig, tré ma oh iouank. (...) diuèléein e hra de greiz ahoé. ●139. Diùéléein e hra Olier én ur rekinal. ●(1957) DSGL 166. a pe ziwéléas, tr. «quand il sortit de sa couche.»

  • diwellaus
    diwellaus

    adj. Incorrigible, imperfectible.

    ●(1931) VALL 383b. Incorrigible, tr. «diwellaüs.»

  • diwellausted
    diwellausted

    f. Imperfectibilité.

    ●(1931) VALL 383b. qualité de celui qui est incorrigible, tr. «diwellaüsted f.»

  • diwelout
    diwelout

    v. tr. d. Cesser de voir (qqn, qqc.).

    ●(1880) SAB 176. Diouz-tu en un tol en divelsont.

  • diwelus
    diwelus

    adj. Invisible.

    ●(1847) FVR 118. Euz ann Iliz ar penn gweluz / Enn he lec'h-hen, penn diweluz. ●162. ar penn diweluz dimez ann Iliz.

    ●(1931) VALL 400b. Invisible, tr. «diwelus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...