Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 158 : de diwenvus (7851) à diwiskadur (7900) :
  • diweñvus
    diweñvus

    adj. Immarcescible.

    ●(1931) VALL 374b. Immarcescible, tr. «diwéñvus.»

  • diwerc'hezerezh
    diwerc'hezerezh

    m. Viol de vierges.

    ●(1939) KOLM 112. É amzér Kolmkel, ne vezè kleuet konz nameit a vrezél, a zizalbad, a zismant, a grougereh, a ziuerhézereh émesk en ihuélidi.

  • diwerc'heziñ
    diwerc'heziñ

    v. tr. d. Déflorer.

    ●(1910) ISBR 308. ou dihuerhézein e hré ean hag é gansorted. ●(1921) GRSA 75. penaos é ma bet gañnet hep diùerhezein é vam.

  • diwerenn
    diwerenn

    adj. Sans vitre.

    ●(1923) BUBR 27/481. Eur prenestr bihan, diwerenn.

  • diwern
    diwern

    adj. Sans mât.

    ●(1732) GReg 263b. Demate, sans mâts, tr. «Divern.»

    ●(1876) TDE.BF 159b. Diwern, adj., tr. «Démâté, sans mât.»

    ●(1904) DBFV 54b. dihuern, adj., tr. «démâté, sans mât.» ●(1934) BRUS 113. Démâté, tr. «diuern.»

  • diwerniañ
    diwerniañ

    v. tr. d.

    I. V. intr.

    (1) Démâter.

    ●(1732) GReg 263b. Demater, tr. «Divernya.»

    ●(1914) DFBP 85b. demâter, tr. «Diwernia.» ●(1931) VALL 197a. Démâter, tr. «diwernia.» ●(1977) PBDZ 778. (Douarnenez) diverniañ, tr. «démâter.»

    (2) Amener un mât.

    ●(1987) GOEM 139. le mât est amené (divernia).

    II. V. tr. d. Démâter (un bateau).

    ●(1874) FHB 488/143b. Ar Miserere a glaske divernia ar Sybil. ●(1876) TDE.BF 159b. Diwerna, v. a., tr. «Démâter, ôter les mâts.»

    ●(1904) DBFV 54b. dihuernein, v. a., tr. «démâter.»

  • diwerniet
    diwerniet

    adj. Démâté.

    ●(1732) GReg 263b. Dematé, tr. «Divernyet.»

    ●(1874) FHB 487/133b. Hon lestr ni a ioa divergnet. ●(1889) ISV 180. listri bras broustet, divergnet, bruzunet.

  • diwernisañ
    diwernisañ

    v. tr. d. Dévernir.

    ●(1931) VALL 214b. Dévernir, tr. «diwernisa.»

  • diwerzh
    diwerzh

    adj. Qui n'est pas vendu.

    ●(1927) GERI.Ern 98. diwerz, tr. «invendu.» ●(1936) IVGA 148. Re vras bern kestadou piz-bihan-mir a zo chomet diwerz.

  • diwerzhet
    diwerzhet

    adj. Qui n'est pas vendu.

    ●(1927) GERI.Ern 98. diwerzet, tr. «invendu.»

  • diweskañ
    diweskañ

    v. (?) cf. difloskañ (?).

    (1) V. intr. Tomber.

    ●(1924) ARVG Ebrel 76. Dal m'eo goloet an had, e c'hoarve ennan eul labour burzudus : c'houean ra ar c'hreunenn, diweskan 'ra ar goc'hen.

    (2) V. tr. d. Perdre (un membre prêt à tomber).

    ●(1982) PBLS 15. (Sant-Servez-Kallag) pa neze diwésked ar veuh he horn, tr. «quand la corne de la vache s'était décrochée. Le mot vient peut-être de : mouesk = très mûr, prêt à tomber, avec : di- préfixe perfectif.»

  • diweskel
    diweskel

    v. tr. d. Détordre.

    ●(1732) GReg 280b. Tordre, & detordre le linge qu'on lave, tr. «Guësqell, ha divesqell al lyenaich goëlc'het.»

  • diweskenn
    diweskenn

    adj. Sans mors de licou, sans mors et bride.

    ●(1959) BRUD 7/27. Eur gazeg divestign a deu da veza gouez beteg ma vez berraet warni.

  • diweuz
    diweuz

    voir divweuz

  • diwevn
    diwevn

    adj. Raide.

    ●(1931) VALL 618a. Raide, tr. «diwévn.»

  • diwevnded
    diwevnded

    f. Raideur.

    ●(1931) VALL 618a. Raideur, tr. «diwévnded f.»

  • diwez
    diwez

    adj. Sans arbres.

    ●(1941) DIHU 365/353. ur vro plén, dihué.

  • diwezh .1
    diwezh .1

    adj. Tard.

    ●(1829) IAY 85. darn quentoc'h, ha darn diveoc'h.

    ●(1976) BAHE 90/40. ez eo bev bepred e Bro-Lannuon ar ger-se distaget, hervez giz Treger : diweoc'h (diwezhatoc'h)

  • diwezh .2
    diwezh .2

    f. & adv.

    I. F.

    (1) Fin.

    ●(14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j'étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(1499) Ca 66b. Diuez in fin vide. ●98b. Gourffenn. g. et diuez tout vng. ●(1575) M 3186. hep ez duy muy da nep heny diuez, tr. «Sans que vienne plus à chacun de fin.»

    ●(1847) FVR iv. Abenn divez 1793. ●xii. a zalek divez 1792. ●(1877) BSA 26. var an divez euz ar bloas pevar mil.

    ●(1904) SKRS I 171. Vardro divez ar brezel. ●(1905) RNDL 60. Chetu devé pep dén, chetu men devé-mé. ●(1909) BOBL 23 janvier 213/1b. ar vuez e deuz bet eun deraou, beza e devo eun divez. ●(1924) BILZbubr 37/810. divez ar vadeiant. ●(1924) BILZbubr 39/867. evit an divez, eun tamm gwastell ar Rouane. ●(1931) DIHU 243/325. devé er bléad.

    (2) War diwezh : à la fin.

    ●(1879) ERNsup 151. war divez, à la fin, au bout (d'un ouvrage), Trév[érec].

    (3) Kaout gwall diwezh : avoir une mauvaise fin.

    ●(1905) KANngalon Eost 469. da gaout goall divez, da jom aheurtet en he bec'hed.

    (4) Bout diwezh da : prendre fin.

    ●(1916) LILH 5 a viz Genver. Kredein e hrér neoah é vo devé dehi er blé-men.

    (5) Fin, fond.

    ●(c.1500) Cb 24a. gal. la croste ou la mousse qui vient au font dung tonel de vin. b. diuez vn pipat guyn.

    (6) D’an diwezh : finalement.

    ●(1957) AMAH 97. D’an diwezh e taolas Niessel an trebe war lerc’h ar billig hag a-c’hrad vat e pellaas diouzh ar vro.

    II. Loc. adv.

    (1) En diwezh : à la fin, enfin.

    ●(1557) B I 724. Gruet en dez hiziu en diuez / Ma mestr clouar dre trugarez / Entren aelez e annhezaff, tr. «faites-la, par votre miséricorde, demeurer aujourd'hui enfin parmi les anges.»

    ●(1659) SCger 88a. a la parfin, tr. «en diuez.»

    ●(1868) FHB 159/22b. dont da gridi an hugunoded a glevit hag en divez da ober diout-ho. ●(1874) POG 181. Enn divez.

    (2) A-benn an diwezh : enfin.

    ●(1915) RNDL 125. Guélout e ri mem Breiz dihaud ben en devé, tr. «Tu verras ma Bretagne enfin libre.»

  • diwezh / diwech / divwezh .3
    diwezh / diwech / divwezh .3

    Deux fois.

    ●(1612) Cnf 70b. da vihanaff diuez en dez.

    ●(1869) SAG 20. eur veach pe ziouech er bloaz. ●(1891) MAA 185. diouech bemdez epad eur bloaz.

  • diwezh-amzer
    diwezh-amzer

    m. Automne.

    ●(1710) IN I 330. evel c'hoantou a graguez vrases, pere a c'hoanta queres fresc dan divez-amser, ha resin fresc dan nevez-amser. ●400. an nevez-amser en hàn, an hàn e divez-amser, an divez-amser e gouàn, ha car gouàn e nevez-amser.

  • diwezhad
    diwezhad

    m. & adv.

    I. M.

    (1) (en plt de qqn) Arriéré, attardé.

    ●(1838) CGK 27. Pipi an divead.

    ●(1926) FHAB Here 396. ma komzfen brezoneg aman er vourc'h, an holl a c'hoarzfe d'in ; kemeret e vijen evid, eur genaouek, eun diwezad !

    (2) Personne tardive.

    ●(1912) RVUm 23. Nen da ket jamés er hentrad / De glah devat en devéhad, tr. «Jamais le hâtif / Ne va demander chez le tardif.»

    (3) Tard, soir, soirée.

    ●(1633) Nom 227a. Vesper, vespera, noctiserum : vespre : gousperou, abardaez, an diuezat.

    II. [au plur.]

    (1) An diwezhadoù : le dernier moment.

    ●(1880) SAB 185. ar re (...) a c'hortoz atau an divezadou.

    ●(1904) KANNgwital 18/140. greomp mad hor sonj e poent hag en amzer ha ne vezomp ket tud an divezadou.

    (2) Diouzh, war an diwezhadoù : tard.

    ●(1860) BAL 8. ar re ne zonjont er maro nemet var an divezadou. ●(1866) FHB 60/64a. da gaout aoun na deuje ar goan var an divezadou. ●(1880) SAB 117. Antronoz var an divezadou.

    ●(1924) FHAB Meurzh 103. eur prez warno dre ma teuont diouz an diwezadou. ●(1936) LVPR 62. E dad hag e vamm o doa bet anezan war an divezadou. ●(1949) KROB 18-19/4. Pipi n'emañ ket ar c'hiz gantañ da veza diouz an diwezadou pa vez ar mare da zistaga setañsou.

    (3) War e ziwezhadoù : sur ses derniers jours.

    ●(1902) MBKJ 76. Setu ar c'homsou a lavare hag a azlavare var he zivezadou (…). ●91. ha goulskoude var he zivezadou e c'helle lavaret (…). ●(1921) FHAB Kerzu 318. Setu m'en doa ranket, war e zivezadou, / Damanti d'e labour ha d'e brezegennou.

    (4) (agriculture) Blés tardifs.

    ●(c.1718) CHal.ms i. petits bleds, tr. «deuehadeu.»

    ●(1904) DBFV 44b. devéhadeu, pl., tr. «blés tardifs, petits blés (Ch. ms.).»

    III. Loc. adv. Diouzh, war an diwezhad : sur le tard.

    ●(1659) SCger 115b. sur le tard, tr. «voar an diuezat.»

    ●(1846) BAZ 18. O veza arruet var an diveat.

    ●(1906) HPSA 8. a pe zistroé Nikolazig ag er park, ar en devéhat. ●(1907) DIHU 28/444. doh en devéhat. ●(1912) BUAZpermoal 403. Isidor a'n em gavas war an diwezat.

  • diwezhadik
    diwezhadik

    adv. Un peu trop tard.

    ●(1872) ROU 95a. Un peu trop tard, tr. «divezadig.»

  • diwezhañ
    diwezhañ

    adj., adv. & conj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Dernier.

    ●(1499) Ca 66b. Diuezaff. g. derenier. ●(1621) Mc 96. en peuar tra diuezaff. ●99. An diuezaff remet. ●(1633) Nom 207a. Conturbare : payer la debte derniere & laisser la vieille : paëaff an diuizaff dlè ha lesel an hiny coz. ●(1650) Nlou 432. Pan du'yn deruez diuezaff, tr. «quand viendra notre dernier jour.»

    ●(1911) BUAZperrot 672. Ar re-man ziveza eo an Elez. ●(1974) THBI 226. An tourman duva, neus distaget gleut al liorz. ●(1978) MOFO 33. Beteg ar brezel duva.

    (2) Da ziwezhañ : en dernier.

    ●(1659) SCger 88a. a la parfin, tr. «da diueza.»

    ●(1945) DWCZ 14. da gentañ e vezont o vont en iliz, da ziweza o tont er-maez.

    (3) Da ziwezhañ : enfin.

    ●(1612) Cnf 14a. Nottet da diuezaff, pennaus eo obliget an pœnitant da quittat an occasionou ves an pechet.

    ●(1911) SKRS II 32. Da ziveza, kristenien, n'euz forz peleac'h en em gavit, dalc'hit sonj mad emaoc'h e Doue hag ema Doue ennoc'h.

    (4) Dec'h diwezhañ : juste hier.

    ●(1847) MDM 338. petra a lavaraz d'in dec'h-diveza Kola. ●(1852) MML 54. Dec'h divean e oan bet avoultrer.

    (5) [après les jours, les mois, etc.] Dernier.

    ●(1790) MG 72. Poén e mès doh hou credein , me hoær. Peèd gùéh en e mès-mé pedét Doué de laquad é calon en dud pihuiq d'em ƒecour ? Eit mem boud ean hoah groeit hinihue dehuehan, n'en don quet sàuetoh ; ne mès quet bet men goalh a vouéd er hreisté-men

    ●(1857) CBF 89. ar barr-avel a zo bet diziou diveza, tr. «l'orage qui a eu lieu jeudi dernier.»

    ●(1903) MBJJ 68. nemet digwener divezan. ●(1906) BOBL 17 mars 78/2d. dilun diveza.

    (6) Gortoz betek an diwezhañ rekiz : attendre la dernière extrémité.

    ●(1790) Ismar 423. Er-ré e orto beèd en dehuehan requis eit galhuein ou Hovezour. ●426. eit gortoz beèd en dehuehan requis. ●(1790) MG 318. gortoz beèd en dehuehan requis eit receu er Sacremanteu.

    (7) An diwezhañ nemet unan : l'avant dernier.

    ●(1906) HIVL 157. é vagon e oé en devéhan meit unan.

    II. Adv.

    A. La dernière fois.

    ●(1612) Cnf 15b. à pa voué oz confes diuezaff.

    ●(1727) HB 510. Dan nos ma coanïas diveza.

    ●(1868) GBI II 6. Breman a zo seiz vloaz hi c'hlewiz diveza, tr. «Voici sept ans queje l'entendis pour la dernière fois.» ●(1870) FHB 259/400b. Pa brezegis diveza. ●(18--) BAG 26. Ma coanias diveza hor Zalver. ●(18--) TVG 1. Pêvar bloas antier a so breman, / Aboe m'o quelis divezan.

    ●(1908) AVES 18. Er ré men e zou deit devehan n'ou des labouret meid un ériad.

    B. Loc. adv.

    (1) Da ziwezhañ : en dernier, enfin.

    ●(c.1500) Cb 67b. [diuezaff] gall. dernierement / finablement. b. da diuezaff. ●(1612) Cnf 14a. Nottet da diuezaff, pennaus eo obliget an pœnitant da quittat an occasionou ves an pechet.

    (2) A-ziwezhañ : pour la dernière fois.

    ●(1921) LZBl Du 209. pemzek dervez goude beza bet bourrevet a ziveza.

    III. Loc. conj. Diwezhañ ma : la dernière fois que.

    ●(1621) Mc 5. Ma Tat diuezaff ma gris confession, voue en amser man han amser.

    ●(17--) BMa 809. Car divoesan ma voen aman, tr. «La dernière fois que j'ai été ici.» ●811. Aboé divoesan mam boa ô guellet, tr. «Depuis notre dernière rencontre.»

    ●(c.1825-1830) AJC 4388. divisan ma voa bed er ger. ●(1856) VNA 110. Il se portait bien la dernière fois que je le vis, tr. «Yah-oé dehuéhan ma mès-ean gùélet.»

    IV. [empl. comme subst.]

    A.

    (1) An diwezhañ nemet unan : l'avant dernier, le pénultième.

    ●(1732) GReg 711b. Penultieme, tr. «An divezâ nemed unan.»

    ●(1907) BSPD I 550. Pièr e oé en deùéhan meit unan.

    (2) An diwezhañ : la dernière des choses à faire.

    ●(2003) TONKA 8. Laret em-oa dit pa oas o timezi penaoz kaoud eur wreg eo an diwezañ.

    (3) War an diwezhañ : sur le tard.

    ●(1924) ZAMA 199. Ha me perc'henn war an diveza ! Ne vo ket bet re abret !

    B. [droit] An diwezhañ bev : le dernier vivant (en termes de succession).

    (1) Lakaat o danvez d’an diwezhañ bev : donation entre époux au profit du dernier survivant.

    ●(1942) SAV 23/64. Daou bried a zeuas, goude, da lakaat o danvez d’an diweza beo (donation entre époux au profit du dernier survivant).

    (2) Lakaat an danvez d’an diwezhañ bev e-pad e vuhez : donation entre époux en usufruit.

    ●(1942) SAV 23/64. Da zibab o devoa etre lakaat an danvez d’an diweza beo e-pad e vuhez (donation entre époux en usufruit) hag e lakaat d’an diweza beo evit atao (donation en pleine propriété).

    (3) Lakaat an danvez d’an diwezhañ bev evit atav : donation entre époux en pleine propriété.

    ●(1942) SAV 23/64. Da zibab o devoa etre lakaat an danvez d’an diweza beo e-pad e vuhez (donation entre époux en usufruit) hag e lakaat d’an diweza beo evit atao (donation en pleine propriété).

    V.

    (1) Bezañ en e sach diwezhañ : voir sach.

    (2) Mont betek ar sachadenn diwezhañ : voir sachadenn.

    (3) Bezañ eus deiziou diwezhañ ar sizhun : voir deizioù.

    (4) Na vezañ eus an torad diwezhañ : voir torad.

    (5) Ober e vramm diwezhañ : voir bramm.

    (6) Bezañ en e zigarez diwezhañ : voir digarez.

    (7) Bezañ en e amzer diwezhañ : voir amzer.

    (8) Bout en e ziwezhañ kleñved : voir kleñved.

    (9) Nezañ e neudenn ziwezhañ / diwezhañ : voir neudenn.

  • diwezhat
    diwezhat

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Arriéré.

    ●(1871) KTB.ms 15 p 49. ha c'hoas ar mab-se d'ezhan a oa ur potr divezad. ●(1879) ERNsup 163. tud diwat ou diwizat (gens arriérés), Trév[érec].

    ●(1906) BOBL 03 mars 76/2f. mar goc'h eun den divead. ●(1924) BILZbubr 41/947. d'ar gaezed pe d'an dud bajanek, d'an dud diweat. ●(1936) LVPR 62. eur bugel divezat.

    (2) (en plt des fruits, de légumes) Tardif.

    ●(1499) Ca 67a. Diuezat. g. tardif. ●(1633) Nom 66b. Pomum serotinum : pomme tardiue, fruict d'hyuer : aual diuezat, frouec (lire : frouez) gouaffuec.

    ●(1659) SCger 115b. pommes tardiues, tr. «aualou diuezat.» ●(c.1718) CHal.ms iv. pommes tardiues, tr. «aualeu diüehat.» ●(1732) GReg 906b. Des fruits tardifs, tr. «Froüez divezat.»

    ●(1856) VNA 106. Tout est trop précoce ou trop tardif, tr. «Rai guentrat pé rai zehuéhat-é ol en treu.» ●(1857) CBF 82. ar gwez kerez a zo divezad, tr. «les cerisiers sont en retard.»

    ●(1905) DIHU 6/99. en avaleu abret get en avaleu devéhat. ●(1919) FHAB Gwengolo 92. had ed divezat.

    (3) (en plt d'une horloge, etc.) Bezañ re ziwezhat : retarder.

    ●(1857) CBF 31. Re zivezad eo ann horolach, tr. «L'horloge retarde.»

    (4) Employé trop tard.

    ●(1876) TDE.BF 810. eul louzou divezad n'en deuz galloud e-bed.

    (5) = (?) cf. divat (?).

    ●(1879) ERNsup 163. brezonek diwat, mauvais breton, Trév[érec].

    II. Adv.

    (1) Tard.

    ●(1499) Ca 54a. diuezat. ●(1633) Nom 11b. Cordus : né tard : ganet diuezat.

    ●(1659) SCger 115b. trop tard, tr. «re diuezat.» ●(1792) BD 814. diuoeat vin ember, tr. «Je serai tard ce soir.»

    ●(1856) VNA 134. il est trop tard, tr. «rai zehuéhat-é.» ●(1857) CBF 49. Gwall zivezad eo eat da gousket, tr. «Il est allé se coucher bien tard.»

    ●(1925) IZID 8. Devéhata guellan !

    (2) Diwezhat-noz : très tard, tard dans la nuit.

    ●(1857) CBF 51. Divezad-noz eo, tr. «Il est très tard.»

    ●(1919) LZBl Genver 6. Adalek goulou-deiz betek divezad-noz.

    (3) Da ziwezhatañ, d'an diwezhatañ : au plus tard.

    ●(1857) CBF 31. Da deir heur d'ann divezata da beder heur ez inn di, tr. «J'irai à trois heures ou au plus tard à quatre heures.»

    ●(1877) EKG I 273. antronoz vintin da zivezata. ●(1889) ISV 164. da zivezata e fin an trede pe e comansamant ar pevare cantvet.

    ●(1906) KANngalon Genver 10. antronoz da zivezata.

    (4) Abred pe ziwezhat : tôt ou tard.

    ●(1790) MG 342. hui e credai é vezai arrihuét gueneoh abrèd pé dehuehad.

    ●(1911) BUAZperrot 101. a lakaio e jaden da goueza, abred pe zivezad. ●121. Doue her graio, abred pe zivezat.

    (5) Koulz pe ziwezhat : tôt ou tard.

    ●(1896) HIS 61. kèr e oé gout penaus en devehé, kours pé devéhat, chuéhet en Eutru Doué.

    (6) Diwezhat eo anezhi : il se fait tard.

    ●(1738) GGreg 32. Il fait tard, tr. «Divezad eo anézy, ou, anéy.»

    III. (blason populaire) Tud diwezhat Kervaria : les attardés de Kermaria-Sulard.

    ●(2005) HYZH 244/37. Tud diwezhat Kervaria.

    IV. Bezañ ganet da sadorn da noz goude koan diwezhat : voir ganet.

  • diwezhataat
    diwezhataat

    v.

    (1) V. impers. Se faire tard.

    ●(1896) HIS 97. Mestr, devéhatat e hra. ●(1899) HZB 126. Mestr, emeze, divezatât e ra.

    ●(1903) LZBg Du 257. Devéhatat bras e hré ; mal e oé d'ein donet éndro. ●(1903) EGBV 102. devéhatat, (impers.), tr. «se faire tard.» ●(1904) DBFV 44b. devéhatat, v. n., tr. «se faire tard.» ●(1913) AVIE 349. Chomet genemb, rak devéhatat e hra.

    (2) V. tr. d. Retarder, reporter.

    ●(1905) LZBg Gwengolo 225. Kement-sé e zevéhatou bras er vad e vehé gellet gobér ér vro-men. ●(1927) BBMT 3. Mes, ér blé 1896, é oé bet devéhateit ér en overen-sé. ●(1928) DIHU 199/206. nen des ket groeit nameit devéhatat aveitè en ér devéhan. ●(1962) EGRH I 69. diwezhataat v., tr. « retarder. »

    (3) V. intr. Arriver plus tard.

    ●(1934) BRUS 46. Arriver plus tard, tr. «devéhatat.»

  • diwezhet
    diwezhet

    adj. Fini.

    ●(1913) RNDL 92. Devéet é en treu, tr. «Tout est fini.» ●(1932) GUTO iv. hag é korv tri dé, chetu dereuet ha devéet dehon un droedigeh ha na oè ket ken és-sé.

  • diwezhiñ
    diwezhiñ

    v. intr. Finir, se terminer, prendre fin, expirer.

    ●(1905) RNDL 100. Aman é tevéa diougañn an diougañner, tr. «Ici finit la vision du prophète.» ●(1912) RNDL 40. Pegours, o Tad, é tevéo me ferhinded ? tr. «Quand, ô Père, finira mon pélerinage ?»

  • diwezhol
    diwezhol

    adv. Définitivement.

    ●(1575) M 3565. Dicarantez, ditruez, diuezol, tr. «Sans amour, sans pitié, définitivement (?).»

  • diwidre .1
    diwidre .1

    adj. Loyal, sincère.

    ●(1931) VALL 433b. Loyal, tr. «diwidre.»

  • diwidre .2
    diwidre .2

    m. Loyauté.

    ●(1931) VALL 433b. Loyauté, tr. «diwidre m.»

  • diwikefreañ
    diwikefreañ

    v. tr. d. Démonter, défaire.

    ●(1879) ERNsup 155. diwikhefreañ, gâter, détruire, arracher, Trév[érec].

    ●(1931) VALL 196b. Démantibuler, tr. «diwikefreañ T[régor] (plus général).»

  • diwikefreet
    diwikefreet

    adj. (en plt d'un membre) Démis.

    ●(1879) ERNsup 153. eunn ézel d'han zo bet diwikhofreet, diwikhewret, Trév[érec], il s'est démis un membre.

  • diwinkal
    diwinkal

    v. intr. Gwinkal ha diwinkal : ruer à plusieurs reprises.

    ●(1903) MSLp xii 286. pet[it] tréc[orois] gwignqal ha diwignqal «ruer à plusieurs reprises, de côté et d'autre».

  • diwinkelat
    diwinkelat

    v. intr. Pendouiller.

    ●(1895) GMB 187. diwinkelat pendiller, s'agiter en l'air, pet[it] Trég[uier].

  • diwintañ
    diwintañ

    v. tr. d. Descendre (qqc.) avec un treuil.

    ●(1931) VALL 757a. descendre avec le treuil, tr. «diwinta.»

  • diwir
    diwir

    adj.

    I. Adj.

    (1) (?) Personne déloyale (?).

    ●(14--) N 798. Que diguir bede an tirant, tr. «Va perfidement vers le tyran.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «va (être) déloyal, trouver le tyran.»

    (2) Cruel.

    ●(1530) Pm 9. Ouz pep pirill me oz miro / Na tra diguir no pirillo, tr. «De tout péril je vous garderai. / Et nulle chose cruelle ne vous fera périr.» ●111. Dre art diuin (lire : diuir) oz clasq miret, tr. «Par artifice divin.» ●(1575) M 230. gant ho martir : diguir, tr. «Dans leur martyre atroce.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «martyre cruel.»

    (3) Faux.

    ●(1929) GWAL 18/28-29. Er feur-se disheñvel bras ez eo [an diou zanevell] diouz ar romantou gall arzuriek, displann ha diwir o douaroniez.

    II. Adv. Cruellement, rigoureusement, durement, strictement, etc.

    ●(14--) N 862. Ha quen diguir me he miro, tr. «Et je la garderai si strictement.» ●(1557) B I 230. Aman quen diguir mez miro, / Den à neb sort nez conforto, tr. «je te garderai ici si rigoureusement que personne ne t’apportera aucune distraction d’aucune sorte.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «ici je te tiendrai si cruellement, personne de nulle sorte ne te consolera.» ●413. Maz eu lacaet (…) / En un lech clos (…) / Creff ha diguir em desir da miret, tr. «où on la garde (…) en un lieu clos (…) car j’ai voulu qu’on la retienne fortement et durement.» ●526. Ha neb heb guir diguir az martiro, tr. «et celui qui te martyrisera cruellement et sans droit.» ●573. Ret eu diguir he martiraff, tr. «il faut la martyriser sans pitié.»

  • diwirheñvel
    diwirheñvel

    adj. Invraisemblable.

    ●(1931) VALL 400b. Invraisemblable, tr. «diwirhéñvel.»

  • diwirheñvelded
    diwirheñvelded

    f. Invraisemblance.

    ●(1931) VALL 400b. Invraisemblance, tr. «diwirhéñvelded f.»

  • diwiridigezh
    diwiridigezh

    f. Insensibilité.

    ●(1931) VALL 392b. Insensibilité physique, tr. «diwiridigez f.»

  • diwiridik
    diwiridik

    adj. Qui n'est pas sensible.

    ●(1908) FHAB Kerzu 354. an traou diwiridic ha corf gwiridic an hader. ●(1931) VALL 392b. Insensible, tr. «diwiridik.»

  • diwiriegezh
    diwiriegezh

    f. =

    ●(1874) FHB 480/77a. lenn (lire : leun) a bec'het hag a ziwiriegez.

  • diwirion
    diwirion

    adj.

    (1) Qui n'est pas sincère, faux, déloyal.

    ●(1866) BOM 10. Mignouned diwirioun.

    ●(1925) FHAB Mezheven 202. ar politikerez diwirion ha treitour. ●(1931) VALL 196a. Déloyal, tr. «diwirion.»

    (2) Inexact.

    ●(1914) DFBP 182b. inexact, tr. «Diwirion.» ●(1931) VALL 387b. Inexact, tr. «diwirion.»

  • diwirionded
    diwirionded

    f.

    (1) Déloyauté.

    ●(1931) VALL 196a. Déloyauté, tr. «diwirionded f.»

    (2) Inexactitude.

    ●(1931) VALL 387b. Inexactitude, tr. «diwirionded f.»

  • diwirionder
    diwirionder

    m. Inexactitute.

    ●(1931) VALL 387b. Inexactitude, tr. «diwirionder m.»

  • diwirionez
    diwirionez

    f. Fausseté.

    ●(1931) VALL 296b. Fausseté, tr. «diwirionez f.»

  • diwisk .1
    diwisk .1

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Sans habits, nu.

    ●(1732) GReg 274b. Deshabillé, non habillé, tr. «Divisq. Van[netois] diusq.» ●663b. Me a yoa divisq. ●(1857) HTB 116. en eur stad digempenn, diwisk ha hudur.

    ●(18--) SAQ I 314. ar vugaligou divisk ha divara !

    ●(1904) DBFV 54b. dihusk, dihuisk, diùisk, diusk, adj., tr. «déshabillé, sans habits.» ●(1920) AMJV 63. Daou pe dri euz an dud-sot-se a iea hag a deue divisk dre an ti.

    (2) Diwisk-kaer : dans le plus simple appareil.

    ●(1907) BSPD I 275. Er gouarnour e hras ou has ar el len, épad en noz, dihusk kaer, hag ou lezel de verùel get en aneouid.

    II. par ext.

    (1) Dépouillé.

    ●(1859) MMN 46. Hoc'h Iliz parrez a zo paour ha divisk. ●(1879) MGZ 250. pegen divisk ha digempen e c'helfe beza al leac'h-ze.

    ●(1920) FHAB Mezheven 362. an ôteriou diwisk. ●(1924) FHAB Kerzu 467. ar girsier a oa sec'h ha diwisk.

    (2) Nu, sans arbre.

    ●(1909) NOAR 71. er c'horn-ze eus ar vro (…) ken diwisk, ken dispak.

    III. (blason populaire) Tud diwisk Plougastell.

    ●(1995) PLTZ 111. Plougastelliz / tud divisk / tokou kolo / rêriou briz ! (Klevet er Forest-Landerne).

    ●(2003) TRMOR 46. Plougastelliz / Tud diwisk / Tokoù kolo / Revrioù brizh.

  • diwisk .2
    diwisk .2

    m. –où Dépouille.

    ●(1866) LZBt Gouere 149. evit kaout diwisko (depouillo) ar merzer. ●(1867) BUE 134. Iliz vraz Landreger a c'houlennaz ann diwisko zantel-ze. ●(1874) POG 175. He ziwisk a zo lodennet.

  • diwisk-tog
    diwisk-tog

    m. Action de se découvrir par politesse.

    ●(1867) FHB 135/242a. ep ober an distera divisc tog. ●(1870) FHB 263/9b. goude beza great he zivisk tog. ●(1889) ISV 450a. Ar C'hannad, goude he zivisc-tog / A goms outho gant he vouez rog.

  • diwiskadur
    diwiskadur

    m. Dépouillage, dépouillement.

    ●(1904) DBFV 54b. dihuskadur, m., tr. «action de dépouiller ou de se dépouiller.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...