Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 158 : de diwenvus (7851) à diwiskadur (7900) :
  • diweñvus
    diweñvus

    adj. Immarcescible.

    (1931) VALL 374b. Immarcescible, tr. «diwéñvus

  • diwerc'hezerezh
    diwerc'hezerezh

    m. Viol de vierges.

    (1939) KOLM 112. É amzér Kolmkel, ne vezè kleuet konz nameit a vrezél, a zizalbad, a zismant, a grougereh, a ziuerhézereh émesk en ihuélidi.

  • diwerc'heziñ
    diwerc'heziñ

    v. tr. d. Déflorer.

    (1910) ISBR 308. ou dihuerhézein e hré ean hag é gansorted. ●(1921) GRSA 75. penaos é ma bet gañnet hep diùerhezein é vam.

  • diwerenn
    diwerenn

    adj. Sans vitre.

    (1923) BUBR 27/481. Eur prenestr bihan, diwerenn.

  • diwern
    diwern

    adj. Sans mât.

    (1732) GReg 263b. Demate, sans mâts, tr. «Divern

    (1876) TDE.BF 159b. Diwern, adj., tr. «Démâté, sans mât.»

    (1904) DBFV 54b. dihuern, adj., tr. «démâté, sans mât.» ●(1934) BRUS 113. Démâté, tr. «diuern

  • diwerniañ
    diwerniañ

    v. tr. d.

    I. V. intr.

    (1) Démâter.

    (1732) GReg 263b. Demater, tr. «Divernya

    (1914) DFBP 85b. demâter, tr. «Diwernia.» ●(1931) VALL 197a. Démâter, tr. «diwernia.» ●(1977) PBDZ 778. (Douarnenez) diverniañ, tr. «démâter.»

    (2) Amener un mât.

    (1987) GOEM 139. le mât est amené (divernia).

    II. V. tr. d. Démâter (un bateau).

    (1874) FHB 488/143b. Ar Miserere a glaske divernia ar Sybil. ●(1876) TDE.BF 159b. Diwerna, v. a., tr. «Démâter, ôter les mâts.»

    (1904) DBFV 54b. dihuernein, v. a., tr. «démâter.»

  • diwerniet
    diwerniet

    adj. Démâté.

    (1732) GReg 263b. Dematé, tr. «Divernyet

    (1874) FHB 487/133b. Hon lestr ni a ioa divergnet. ●(1889) ISV 180. listri bras broustet, divergnet, bruzunet.

  • diwernisañ
    diwernisañ

    v. tr. d. Dévernir.

    (1931) VALL 214b. Dévernir, tr. «diwernisa

  • diwerzh
    diwerzh

    adj. Qui n'est pas vendu.

    (1927) GERI.Ern 98. diwerz, tr. «invendu.» ●(1936) IVGA 148. Re vras bern kestadou piz-bihan-mir a zo chomet diwerz.

  • diwerzhet
    diwerzhet

    adj. Qui n'est pas vendu.

    (1927) GERI.Ern 98. diwerzet, tr. «invendu.»

  • diweskañ
    diweskañ

    v. (?) cf. difloskañ (?).

    (1) V. intr. Tomber.

    (1924) ARVG Ebrel 76. Dal m'eo goloet an had, e c'hoarve ennan eul labour burzudus : c'houean ra ar c'hreunenn, diweskan 'ra ar goc'hen.

    (2) V. tr. d. Perdre (un membre prêt à tomber).

    (1982) PBLS 15. (Sant-Servez-Kallag) pa neze diwésked ar veuh he horn, tr. «quand la corne de la vache s'était décrochée. Le mot vient peut-être de : mouesk = très mûr, prêt à tomber, avec : di- préfixe perfectif.»

  • diweskel
    diweskel

    v. tr. d. Détordre.

    (1732) GReg 280b. Tordre, & detordre le linge qu'on lave, tr. «Guësqell, ha divesqell al lyenaich goëlc'het.»

  • diweskenn
    diweskenn

    adj. Sans mors de licou, sans mors et bride.

    (1959) BRUD 7/27. Eur gazeg divestign a deu da veza gouez beteg ma vez berraet warni.

  • diweuz
    diweuz

    voir divweuz

  • diwevn
    diwevn

    adj. Raide.

    (1931) VALL 618a. Raide, tr. «diwévn

  • diwevnded
    diwevnded

    f. Raideur.

    (1931) VALL 618a. Raideur, tr. «diwévnded f.»

  • diwez
    diwez

    adj. Sans arbres.

    (1941) DIHU 365/353. ur vro plén, dihué.

  • diwezh .1
    diwezh .1

    adj. Tard.

    (1829) IAY 85. darn quentoc'h, ha darn diveoc'h.

    (1976) BAHE 90/40. ez eo bev bepred e Bro-Lannuon ar ger-se distaget, hervez giz Treger : diweoc'h (diwezhatoc'h)

  • diwezh .2
    diwezh .2

    f. & adv.

    I. F.

    (1) Fin.

    ●(14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j'étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(1499) Ca 66b. Diuez in fin vide. ●98b. Gourffenn. g. et diuez tout vng. ●(1575) M 3186. hep ez duy muy da nep heny diuez, tr. «Sans que vienne plus à chacun de fin.»

    (1847) FVR iv. Abenn divez 1793. ●xii. a zalek divez 1792. ●(1877) BSA 26. var an divez euz ar bloas pevar mil.

    (1904) SKRS I 171. Vardro divez ar brezel. ●(1905) RNDL 60. Chetu devé pep dén, chetu men devé-mé. ●(1909) BOBL 23 janvier 213/1b. ar vuez e deuz bet eun deraou, beza e devo eun divez. ●(1924) BILZbubr 37/810. divez ar vadeiant. ●(1924) BILZbubr 39/867. evit an divez, eun tamm gwastell ar Rouane. ●(1931) DIHU 243/325. devé er bléad.

    (2) War diwezh : à la fin.

    (1879) ERNsup 151. war divez, à la fin, au bout (d'un ouvrage), Trév[érec].

    (3) Kaout gwall diwezh : avoir une mauvaise fin.

    (1905) KANngalon Eost 469. da gaout goall divez, da jom aheurtet en he bec'hed.

    (4) Bout diwezh da : prendre fin.

    (1916) LILH 5 a viz Genver. Kredein e hrér neoah é vo devé dehi er blé-men.

    (5) Fin, fond.

    (c.1500) Cb 24a. gal. la croste ou la mousse qui vient au font dung tonel de vin. b. diuez vn pipat guyn.

    (6) D’an diwezh : finalement.

    (1957) AMAH 97. D’an diwezh e taolas Niessel an trebe war lerc’h ar billig hag a-c’hrad vat e pellaas diouzh ar vro.

    II. Loc. adv.

    (1) En diwezh : à la fin, enfin.

    (1557) B I 724. Gruet en dez hiziu en diuez / Ma mestr clouar dre trugarez / Entren aelez e annhezaff, tr. «faites-la, par votre miséricorde, demeurer aujourd'hui enfin parmi les anges.»

    (1659) SCger 88a. a la parfin, tr. «en diuez

    (1868) FHB 159/22b. dont da gridi an hugunoded a glevit hag en divez da ober diout-ho. ●(1874) POG 181. Enn divez.

    (2) A-benn an diwezh : enfin.

    (1915) RNDL 125. Guélout e ri mem Breiz dihaud ben en devé, tr. «Tu verras ma Bretagne enfin libre.»

  • diwezh / diwech / divwezh .3
    diwezh / diwech / divwezh .3

    Deux fois.

    (1612) Cnf 70b. da vihanaff diuez en dez.

    (1869) SAG 20. eur veach pe ziouech er bloaz. ●(1891) MAA 185. diouech bemdez epad eur bloaz.

  • diwezh-amzer
    diwezh-amzer

    m. Automne.

    (1710) IN I 330. evel c'hoantou a graguez vrases, pere a c'hoanta queres fresc dan divez-amser, ha resin fresc dan nevez-amser. ●400. an nevez-amser en hàn, an hàn e divez-amser, an divez-amser e gouàn, ha car gouàn e nevez-amser.

  • diwezhad
    diwezhad

    m. & adv.

    I. M.

    (1) (en plt de qqn) Arriéré, attardé.

    (1838) CGK 27. Pipi an divead.

    (1926) FHAB Here 396. ma komzfen brezoneg aman er vourc'h, an holl a c'hoarzfe d'in ; kemeret e vijen evid, eur genaouek, eun diwezad !

    (2) Personne tardive.

    (1912) RVUm 23. Nen da ket jamés er hentrad / De glah devat en devéhad, tr. «Jamais le hâtif / Ne va demander chez le tardif.»

    (3) Tard, soir, soirée.

    (1633) Nom 227a. Vesper, vespera, noctiserum : vespre : gousperou, abardaez, an diuezat.

    II. [au plur.]

    (1) An diwezhadoù : le dernier moment.

    (1880) SAB 185. ar re (...) a c'hortoz atau an divezadou.

    (1904) KANNgwital 18/140. greomp mad hor sonj e poent hag en amzer ha ne vezomp ket tud an divezadou.

    (2) Diouzh, war an diwezhadoù : tard.

    (1860) BAL 8. ar re ne zonjont er maro nemet var an divezadou. ●(1866) FHB 60/64a. da gaout aoun na deuje ar goan var an divezadou. ●(1880) SAB 117. Antronoz var an divezadou.

    (1924) FHAB Meurzh 103. eur prez warno dre ma teuont diouz an diwezadou. ●(1936) LVPR 62. E dad hag e vamm o doa bet anezan war an divezadou. ●(1949) KROB 18-19/4. Pipi n'emañ ket ar c'hiz gantañ da veza diouz an diwezadou pa vez ar mare da zistaga setañsou.

    (3) War e ziwezhadoù : sur ses derniers jours.

    (1902) MBKJ 76. Setu ar c'homsou a lavare hag a azlavare var he zivezadou (…). ●91. ha goulskoude var he zivezadou e c'helle lavaret (…). ●(1921) FHAB Kerzu 318. Setu m'en doa ranket, war e zivezadou, / Damanti d'e labour ha d'e brezegennou.

    (4) (agriculture) Blés tardifs.

    (c.1718) CHal.ms i. petits bleds, tr. «deuehadeu

    (1904) DBFV 44b. devéhadeu, pl., tr. «blés tardifs, petits blés (Ch. ms.).»

    III. Loc. adv. Diouzh, war an diwezhad : sur le tard.

    (1659) SCger 115b. sur le tard, tr. «voar an diuezat

    (1846) BAZ 18. O veza arruet var an diveat.

    (1906) HPSA 8. a pe zistroé Nikolazig ag er park, ar en devéhat. ●(1907) DIHU 28/444. doh en devéhat. ●(1912) BUAZpermoal 403. Isidor a'n em gavas war an diwezat.

  • diwezhadik
    diwezhadik

    adv. Un peu trop tard.

    (1872) ROU 95a. Un peu trop tard, tr. «divezadig

  • diwezhañ
    diwezhañ

    adj., adv. & conj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Dernier.

    (1499) Ca 66b. Diuezaff. g. derenier. ●(1621) Mc 96. en peuar tra diuezaff. ●99. An diuezaff remet. ●(1633) Nom 207a. Conturbare : payer la debte derniere & laisser la vieille : paëaff an diuizaff dlè ha lesel an hiny coz. ●(1650) Nlou 432. Pan du'yn deruez diuezaff, tr. «quand viendra notre dernier jour.»

    (1911) BUAZperrot 672. Ar re-man ziveza eo an Elez. ●(1974) THBI 226. An tourman duva, neus distaget gleut al liorz. ●(1978) MOFO 33. Beteg ar brezel duva.

    (2) Da ziwezhañ : en dernier.

    (1659) SCger 88a. a la parfin, tr. «da diueza

    (1945) DWCZ 14. da gentañ e vezont o vont en iliz, da ziweza o tont er-maez.

    (3) Da ziwezhañ : enfin.

    (1612) Cnf 14a. Nottet da diuezaff, pennaus eo obliget an pœnitant da quittat an occasionou ves an pechet.

    (1911) SKRS II 32. Da ziveza, kristenien, n'euz forz peleac'h en em gavit, dalc'hit sonj mad emaoc'h e Doue hag ema Doue ennoc'h.

    (4) Dec'h diwezhañ : juste hier.

    (1847) MDM 338. petra a lavaraz d'in dec'h-diveza Kola. ●(1852) MML 54. Dec'h divean e oan bet avoultrer.

    (5) [après les jours, les mois, etc.] Dernier.

    (1790) MG 72. Poén e mès doh hou credein , me hoær. Peèd gùéh en e mès-mé pedét Doué de laquad é calon en dud pihuiq d'em ƒecour ? Eit mem boud ean hoah groeit hinihue dehuehan, n'en don quet sàuetoh ; ne mès quet bet men goalh a vouéd er hreisté-men

    (1857) CBF 89. ar barr-avel a zo bet diziou diveza, tr. «l'orage qui a eu lieu jeudi dernier.»

    (1903) MBJJ 68. nemet digwener divezan. ●(1906) BOBL 17 mars 78/2d. dilun diveza.

    (6) Gortoz betek an diwezhañ rekiz : attendre la dernière extrémité.

    (1790) Ismar 423. Er-ré e orto beèd en dehuehan requis eit galhuein ou Hovezour. ●426. eit gortoz beèd en dehuehan requis. ●(1790) MG 318. gortoz beèd en dehuehan requis eit receu er Sacremanteu.

    (7) An diwezhañ nemet unan : l'avant dernier.

    (1906) HIVL 157. é vagon e oé en devéhan meit unan.

    II. Adv.

    A. La dernière fois.

    (1612) Cnf 15b. à pa voué oz confes diuezaff.

    (1727) HB 510. Dan nos ma coanïas diveza.

    (1868) GBI II 6. Breman a zo seiz vloaz hi c'hlewiz diveza, tr. «Voici sept ans queje l'entendis pour la dernière fois.» ●(1870) FHB 259/400b. Pa brezegis diveza. ●(18--) BAG 26. Ma coanias diveza hor Zalver. ●(18--) TVG 1. Pêvar bloas antier a so breman, / Aboe m'o quelis divezan.

    (1908) AVES 18. Er ré men e zou deit devehan n'ou des labouret meid un ériad.

    B. Loc. adv.

    (1) Da ziwezhañ : en dernier, enfin.

    (c.1500) Cb 67b. [diuezaff] gall. dernierement / finablement. b. da diuezaff. ●(1612) Cnf 14a. Nottet da diuezaff, pennaus eo obliget an pœnitant da quittat an occasionou ves an pechet.

    (2) A-ziwezhañ : pour la dernière fois.

    (1921) LZBl Du 209. pemzek dervez goude beza bet bourrevet a ziveza.

    III. Loc. conj. Diwezhañ ma : la dernière fois que.

    (1621) Mc 5. Ma Tat diuezaff ma gris confession, voue en amser man han amser.

    (17--) BMa 809. Car divoesan ma voen aman, tr. «La dernière fois que j'ai été ici.» ●811. Aboé divoesan mam boa ô guellet, tr. «Depuis notre dernière rencontre.»

    (c.1825-1830) AJC 4388. divisan ma voa bed er ger. ●(1856) VNA 110. Il se portait bien la dernière fois que je le vis, tr. «Yah-oé dehuéhan ma mès-ean gùélet.»

    IV. [empl. comme subst.]

    A.

    (1) An diwezhañ nemet unan : l'avant dernier, le pénultième.

    (1732) GReg 711b. Penultieme, tr. «An divezâ nemed unan

    (1907) BSPD I 550. Pièr e oé en deùéhan meit unan.

    (2) An diwezhañ : la dernière des choses à faire.

    (2003) TONKA 8. Laret em-oa dit pa oas o timezi penaoz kaoud eur wreg eo an diwezañ.

    (3) War an diwezhañ : sur le tard.

    (1924) ZAMA 199. Ha me perc'henn war an diveza ! Ne vo ket bet re abret !

    B. [droit] An diwezhañ bev : le dernier vivant (en termes de succession).

    (1) Lakaat o danvez d’an diwezhañ bev : donation entre époux au profit du dernier survivant.

    (1942) SAV 23/64. Daou bried a zeuas, goude, da lakaat o danvez d’an diweza beo (donation entre époux au profit du dernier survivant).

    (2) Lakaat an danvez d’an diwezhañ bev e-pad e vuhez : donation entre époux en usufruit.

    (1942) SAV 23/64. Da zibab o devoa etre lakaat an danvez d’an diweza beo e-pad e vuhez (donation entre époux en usufruit) hag e lakaat d’an diweza beo evit atao (donation en pleine propriété).

    (3) Lakaat an danvez d’an diwezhañ bev evit atav : donation entre époux en pleine propriété.

    (1942) SAV 23/64. Da zibab o devoa etre lakaat an danvez d’an diweza beo e-pad e vuhez (donation entre époux en usufruit) hag e lakaat d’an diweza beo evit atao (donation en pleine propriété).

    V.

    (1) Bezañ en e sach diwezhañ : voir sach.

    (2) Mont betek ar sachadenn diwezhañ : voir sachadenn.

    (3) Bezañ eus deiziou diwezhañ ar sizhun : voir deizioù.

    (4) Na vezañ eus an torad diwezhañ : voir torad.

    (5) Ober e vramm diwezhañ : voir bramm.

    (6) Bezañ en e zigarez diwezhañ : voir digarez.

    (7) Bezañ en e amzer diwezhañ : voir amzer.

    (8) Bout en e ziwezhañ kleñved : voir kleñved.

    (9) Nezañ e neudenn ziwezhañ / diwezhañ : voir neudenn.

  • diwezhat
    diwezhat

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Arriéré.

    (1871) KTB.ms 15 p 49. ha c'hoas ar mab-se d'ezhan a oa ur potr divezad. ●(1879) ERNsup 163. tud diwat ou diwizat (gens arriérés), Trév[érec].

    (1906) BOBL 03 mars 76/2f. mar goc'h eun den divead. ●(1924) BILZbubr 41/947. d'ar gaezed pe d'an dud bajanek, d'an dud diweat. ●(1936) LVPR 62. eur bugel divezat.

    (2) (en plt des fruits, de légumes) Tardif.

    (1499) Ca 67a. Diuezat. g. tardif. ●(1633) Nom 66b. Pomum serotinum : pomme tardiue, fruict d'hyuer : aual diuezat, frouec (lire : frouez) gouaffuec.

    (1659) SCger 115b. pommes tardiues, tr. «aualou diuezat.» ●(c.1718) CHal.ms iv. pommes tardiues, tr. «aualeu diüehat.» ●(1732) GReg 906b. Des fruits tardifs, tr. «Froüez divezat

    (1856) VNA 106. Tout est trop précoce ou trop tardif, tr. «Rai guentrat pé rai zehuéhat-é ol en treu.» ●(1857) CBF 82. ar gwez kerez a zo divezad, tr. «les cerisiers sont en retard.»

    (1905) DIHU 6/99. en avaleu abret get en avaleu devéhat. ●(1919) FHAB Gwengolo 92. had ed divezat.

    (3) (en plt d'une horloge, etc.) Bezañ re ziwezhat : retarder.

    (1857) CBF 31. Re zivezad eo ann horolach, tr. «L'horloge retarde.»

    (4) Employé trop tard.

    (1876) TDE.BF 810. eul louzou divezad n'en deuz galloud e-bed.

    (5) = (?) cf. divat (?).

    (1879) ERNsup 163. brezonek diwat, mauvais breton, Trév[érec].

    II. Adv.

    (1) Tard.

    (1499) Ca 54a. diuezat. ●(1633) Nom 11b. Cordus : né tard : ganet diuezat.

    (1659) SCger 115b. trop tard, tr. «re diuezat.» ●(1792) BD 814. diuoeat vin ember, tr. «Je serai tard ce soir.»

    (1856) VNA 134. il est trop tard, tr. «rai zehuéhat-é.» ●(1857) CBF 49. Gwall zivezad eo eat da gousket, tr. «Il est allé se coucher bien tard.»

    (1925) IZID 8. Devéhata guellan !

    (2) Diwezhat-noz : très tard, tard dans la nuit.

    (1857) CBF 51. Divezad-noz eo, tr. «Il est très tard.»

    (1919) LZBl Genver 6. Adalek goulou-deiz betek divezad-noz.

    (3) Da ziwezhatañ, d'an diwezhatañ : au plus tard.

    (1857) CBF 31. Da deir heur d'ann divezata da beder heur ez inn di, tr. «J'irai à trois heures ou au plus tard à quatre heures.»

    (1877) EKG I 273. antronoz vintin da zivezata. ●(1889) ISV 164. da zivezata e fin an trede pe e comansamant ar pevare cantvet.

    (1906) KANngalon Genver 10. antronoz da zivezata.

    (4) Abred pe ziwezhat : tôt ou tard.

    (1790) MG 342. hui e credai é vezai arrihuét gueneoh abrèd pé dehuehad.

    (1911) BUAZperrot 101. a lakaio e jaden da goueza, abred pe zivezad. ●121. Doue her graio, abred pe zivezat.

    (5) Koulz pe ziwezhat : tôt ou tard.

    (1896) HIS 61. kèr e oé gout penaus en devehé, kours pé devéhat, chuéhet en Eutru Doué.

    (6) Diwezhat eo anezhi : il se fait tard.

    (1738) GGreg 32. Il fait tard, tr. «Divezad eo anézy, ou, anéy

    III. (blason populaire) Tud diwezhat Kervaria : les attardés de Kermaria-Sulard.

    (2005) HYZH 244/37. Tud diwezhat Kervaria.

    IV. Bezañ ganet da sadorn da noz goude koan diwezhat : voir ganet.

  • diwezhataat
    diwezhataat

    v.

    (1) V. impers. Se faire tard.

    (1896) HIS 97. Mestr, devéhatat e hra. ●(1899) HZB 126. Mestr, emeze, divezatât e ra.

    (1903) LZBg Du 257. Devéhatat bras e hré ; mal e oé d'ein donet éndro. ●(1903) EGBV 102. devéhatat, (impers.), tr. «se faire tard.» ●(1904) DBFV 44b. devéhatat, v. n., tr. «se faire tard.» ●(1913) AVIE 349. Chomet genemb, rak devéhatat e hra.

    (2) V. tr. d. Retarder, reporter.

    (1905) LZBg Gwengolo 225. Kement-sé e zevéhatou bras er vad e vehé gellet gobér ér vro-men. ●(1927) BBMT 3. Mes, ér blé 1896, é oé bet devéhateit ér en overen-sé. ●(1928) DIHU 199/206. nen des ket groeit nameit devéhatat aveitè en ér devéhan. ●(1962) EGRH I 69. diwezhataat v., tr. « retarder. »

    (3) V. intr. Arriver plus tard.

    (1934) BRUS 46. Arriver plus tard, tr. «devéhatat

  • diwezhet
    diwezhet

    adj. Fini.

    (1913) RNDL 92. Devéet é en treu, tr. «Tout est fini.» ●(1932) GUTO iv. hag é korv tri dé, chetu dereuet ha devéet dehon un droedigeh ha na oè ket ken és-sé.

  • diwezhiñ
    diwezhiñ

    v. intr. Finir, se terminer, prendre fin, expirer.

    (1905) RNDL 100. Aman é tevéa diougañn an diougañner, tr. «Ici finit la vision du prophète.» ●(1912) RNDL 40. Pegours, o Tad, é tevéo me ferhinded ? tr. «Quand, ô Père, finira mon pélerinage ?»

  • diwezhol
    diwezhol

    adv. Définitivement.

    (1575) M 3565. Dicarantez, ditruez, diuezol, tr. «Sans amour, sans pitié, définitivement (?).»

  • diwidre .1
    diwidre .1

    adj. Loyal, sincère.

    (1931) VALL 433b. Loyal, tr. «diwidre

  • diwidre .2
    diwidre .2

    m. Loyauté.

    (1931) VALL 433b. Loyauté, tr. «diwidre m.»

  • diwikefreañ
    diwikefreañ

    v. tr. d. Démonter, défaire.

    (1879) ERNsup 155. diwikhefreañ, gâter, détruire, arracher, Trév[érec].

    (1931) VALL 196b. Démantibuler, tr. «diwikefreañ T[régor] (plus général).»

  • diwikefreet
    diwikefreet

    adj. (en plt d'un membre) Démis.

    (1879) ERNsup 153. eunn ézel d'han zo bet diwikhofreet, diwikhewret, Trév[érec], il s'est démis un membre.

  • diwinkal
    diwinkal

    v. intr. Gwinkal ha diwinkal : ruer à plusieurs reprises.

    (1903) MSLp xii 286. pet[it] tréc[orois] gwignqal ha diwignqal «ruer à plusieurs reprises, de côté et d'autre».

  • diwinkelat
    diwinkelat

    v. intr. Pendouiller.

    (1895) GMB 187. diwinkelat pendiller, s'agiter en l'air, pet[it] Trég[uier].

  • diwintañ
    diwintañ

    v. tr. d. Descendre (qqc.) avec un treuil.

    (1931) VALL 757a. descendre avec le treuil, tr. «diwinta

  • diwir
    diwir

    adj.

    I. Adj.

    (1) (?) Personne déloyale (?).

    (14--) N 798. Que diguir bede an tirant, tr. «Va perfidement vers le tyran.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «va (être) déloyal, trouver le tyran.»

    (2) Cruel.

    (1530) Pm 9. Ouz pep pirill me oz miro / Na tra diguir no pirillo, tr. «De tout péril je vous garderai. / Et nulle chose cruelle ne vous fera périr.» ●111. Dre art diuin (lire : diuir) oz clasq miret, tr. «Par artifice divin.» ●(1575) M 230. gant ho martir : diguir, tr. «Dans leur martyre atroce.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «martyre cruel.»

    (3) Faux.

    (1929) GWAL 18/28-29. Er feur-se disheñvel bras ez eo [an diou zanevell] diouz ar romantou gall arzuriek, displann ha diwir o douaroniez.

    II. Adv. Cruellement, rigoureusement, durement, strictement, etc.

    (14--) N 862. Ha quen diguir me he miro, tr. «Et je la garderai si strictement.» ●(1557) B I 230. Aman quen diguir mez miro, / Den à neb sort nez conforto, tr. «je te garderai ici si rigoureusement que personne ne t’apportera aucune distraction d’aucune sorte.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «ici je te tiendrai si cruellement, personne de nulle sorte ne te consolera.» ●413. Maz eu lacaet (…) / En un lech clos (…) / Creff ha diguir em desir da miret, tr. «où on la garde (…) en un lieu clos (…) car j’ai voulu qu’on la retienne fortement et durement.» ●526. Ha neb heb guir diguir az martiro, tr. «et celui qui te martyrisera cruellement et sans droit.» ●573. Ret eu diguir he martiraff, tr. «il faut la martyriser sans pitié.»

  • diwirheñvel
    diwirheñvel

    adj. Invraisemblable.

    (1931) VALL 400b. Invraisemblable, tr. «diwirhéñvel

  • diwirheñvelded
    diwirheñvelded

    f. Invraisemblance.

    (1931) VALL 400b. Invraisemblance, tr. «diwirhéñvelded f.»

  • diwiridigezh
    diwiridigezh

    f. Insensibilité.

    (1931) VALL 392b. Insensibilité physique, tr. «diwiridigez f.»

  • diwiridik
    diwiridik

    adj. Qui n'est pas sensible.

    (1908) FHAB Kerzu 354. an traou diwiridic ha corf gwiridic an hader. ●(1931) VALL 392b. Insensible, tr. «diwiridik

  • diwiriegezh
    diwiriegezh

    f. =

    (1874) FHB 480/77a. lenn (lire : leun) a bec'het hag a ziwiriegez.

  • diwirion
    diwirion

    adj.

    (1) Qui n'est pas sincère, faux, déloyal.

    (1866) BOM 10. Mignouned diwirioun.

    (1925) FHAB Mezheven 202. ar politikerez diwirion ha treitour. ●(1931) VALL 196a. Déloyal, tr. «diwirion

    (2) Inexact.

    (1914) DFBP 182b. inexact, tr. «Diwirion.» ●(1931) VALL 387b. Inexact, tr. «diwirion

  • diwirionded
    diwirionded

    f.

    (1) Déloyauté.

    (1931) VALL 196a. Déloyauté, tr. «diwirionded f.»

    (2) Inexactitude.

    (1931) VALL 387b. Inexactitude, tr. «diwirionded f.»

  • diwirionder
    diwirionder

    m. Inexactitute.

    (1931) VALL 387b. Inexactitude, tr. «diwirionder m.»

  • diwirionez
    diwirionez

    f. Fausseté.

    (1931) VALL 296b. Fausseté, tr. «diwirionez f.»

  • diwisk .1
    diwisk .1

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Sans habits, nu.

    (1732) GReg 274b. Deshabillé, non habillé, tr. «Divisq. Van[netois] diusq.» ●663b. Me a yoa divisq. ●(1857) HTB 116. en eur stad digempenn, diwisk ha hudur.

    (18--) SAQ I 314. ar vugaligou divisk ha divara !

    (1904) DBFV 54b. dihusk, dihuisk, diùisk, diusk, adj., tr. «déshabillé, sans habits.» ●(1920) AMJV 63. Daou pe dri euz an dud-sot-se a iea hag a deue divisk dre an ti.

    (2) Diwisk-kaer : dans le plus simple appareil.

    (1907) BSPD I 275. Er gouarnour e hras ou has ar el len, épad en noz, dihusk kaer, hag ou lezel de verùel get en aneouid.

    II. par ext.

    (1) Dépouillé.

    (1859) MMN 46. Hoc'h Iliz parrez a zo paour ha divisk. ●(1879) MGZ 250. pegen divisk ha digempen e c'helfe beza al leac'h-ze.

    (1920) FHAB Mezheven 362. an ôteriou diwisk. ●(1924) FHAB Kerzu 467. ar girsier a oa sec'h ha diwisk.

    (2) Nu, sans arbre.

    (1909) NOAR 71. er c'horn-ze eus ar vro (…) ken diwisk, ken dispak.

    III. (blason populaire) Tud diwisk Plougastell.

    (1995) PLTZ 111. Plougastelliz / tud divisk / tokou kolo / rêriou briz ! (Klevet er Forest-Landerne).

    (2003) TRMOR 46. Plougastelliz / Tud diwisk / Tokoù kolo / Revrioù brizh.

  • diwisk .2
    diwisk .2

    m. – Dépouille.

    (1866) LZBt Gouere 149. evit kaout diwisko (depouillo) ar merzer. ●(1867) BUE 134. Iliz vraz Landreger a c'houlennaz ann diwisko zantel-ze. ●(1874) POG 175. He ziwisk a zo lodennet.

  • diwisk-tog
    diwisk-tog

    m. Action de se découvrir par politesse.

    (1867) FHB 135/242a. ep ober an distera divisc tog. ●(1870) FHB 263/9b. goude beza great he zivisk tog. ●(1889) ISV 450a. Ar C'hannad, goude he zivisc-tog / A goms outho gant he vouez rog.

  • diwiskadur
    diwiskadur

    m. Dépouillage, dépouillement.

    (1904) DBFV 54b. dihuskadur, m., tr. «action de dépouiller ou de se dépouiller.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...