Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 161 : de dizaonin-1 (8001) à dizellez (8050) :
  • dizaoniñ .1
    dizaoniñ .1

    v. tr. d. Donner, asséner (un coup).

    (1909) KTLR 124. Hag hen dizaoni ganthi eun taol serp var he gouzoug ha troc'ha he phen.

  • dizaoniñ .2
    dizaoniñ .2

    v. tr. d. Rassurer.

    (1847) BDJ 7. Gand ma c'helhign dizaoni holl bugale Adam.

  • dizaoublegañ
    dizaoublegañ

    v. tr. d. Dédoubler.

    (1931) VALL 190b. Dédoubler, tr. «dizaoublega

  • dizaouez
    dizaouez

    adj. Sans déférence. cf. azaouez

    (1872) ROU 80a. Sans déférence, tr. «Dizaouez.» ●81a. Désobligeant, tr. «dizaouez

  • dizaoulinañ
    dizaoulinañ

    v. intr. Se relever de la position agenouillée.

    (1921) GRSA 213. Ha Nasien oeit ha dizeulinein.

  • dizaouriñ
    dizaouriñ

    v. tr. d. Ôter l'or, la couche d'or de.

    (c.1718) CHal.ms i. dedorer, tr. «dizeurein, lemel en eur.»

  • dizaprest
    dizaprest

    v. tr. d. Desservir.

    (1970) GSBG 331. (Groe) dizaprest, tr. «desservir.»

  • dizarat
    dizarat

    v. intr. (agriculture)

    (1) Repasser la charrue sur une terre qui ne donne pas.

    (18--) SAQ II 203. Klevet ho peuz divar benn dizarad... Petra eo dizarad ? Pa zellit en ho park, goude beza aret, stuet, hadet anezhan ha ne velit netra ebarz, nemet louzeier fall, e lavarit : red eo dizarad. Hag he c'hadit anezhan a nevez.

    (2) Faire un labour supplémentaire à la charrue.

    (1732) GReg 918b. Terser, donner un troisième labeur à la terre, tr. «disarat. pr. disaret.» ●Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»

    (1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizarad : v. – Retourner une terre qui a déja subi un premier labour, faire un deuxième labour à la charrue : n'eo ket fall dizarad an douar bet troet da vreina.

    (3) Déchaumer.

    (1970) GSBG 331. (Groe) dizar, tr. «déchaumer le champ (après la moisson), mettre la terre en repos pour l'hiver.» ●(1987) DBHB 195. dizarad : arad war-lerh an eost.

  • dizarb
    dizarb

    v. =

    (1847) BDJ 59. Hoghen gand sell Abaddon, hen distag, hen dizarb.

  • dizarbar
    dizarbar

    adj. =

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 34. tenein ar-n-amb kounar er païan dizarbar-sé. ●36. reseu hoah liès tauleu ger (lire : get) ur mestr dizarbar.

  • dizarbenn .1
    dizarbenn .1

    m. –où =

    (1935) CDFi 14 décembre. kenkas ha m'en em gavfe eun dizarbenn fall bennak ganen.

  • dizarbenn .2
    dizarbenn .2

     

    I. V. tr. d.

    (1) Aller à la rencontre.

    (1903) MSLp xii 279. on dit en Trég[uier] dizarben «aller à la rencontre (d'une bête échappée)», léon[ard] diarben.

    (2) Repousser (une attaque).

    (1919) BUBR 9/244. o tizarbenn arsailhou.

    II. V. tr. ind. Être repoussé.

    (1978) BAHE 99-100/64. Met pa glaskas diskouez da Louizig re a vignoniezh e oa bet dizarbennet groñs !

  • dizarchedet
    dizarchedet

    adj. Que l'on a sorti du cercueil.

    (18--) GBI II 374. P'ê disinterret, disarchedet, tr. «Quand il l'eût déterrée et retirée de son cercueil.»

  • dizarempred .1
    dizarempred .1

    adj. Qui n'est pas fréquenté.

    (1931) VALL 208a. Désert adj., tr. «dizarempred.» ●235b. Écarté, tr. «dizarempred.» ●(1934) GWAL 70/10. Ar foenneg (...) A-viskoaz eo bet dizarempred. ●(1941) SAV 19/37. ar mor ken sioul (…) ha dizarempred.

  • dizarempred .2
    dizarempred .2

    m.

    (1) Solitude.

    (1931) VALL 698a. Solitude, tr. «dizarempred m.»

    (2) En dizarempred : à l'écart, dans un lieu écarté, non fréquenté.

    (1869) FHB 226/133b. en disarempred e renkomp chom.

  • dizarempredus
    dizarempredus

    adj. Insociable.

    (1931) VALL 393a. Insociable, tr. «dizarempredus

  • dizarfleuiñ
    dizarfleuiñ

    v. tr. d. Décolérer.

    (1855) BDE 728. ma hellou disarfleuein hou justice.

  • dizarg
    dizarg

    adj. =

    (17--) ST 132. Marc'hadourien dizarg, tr. «rudes marchands.»

  • dizarle
    dizarle

    adj.

    (1) Attr./Épith. Dégingandé.

    (1921) FHAB Ebrel 88. muioc'h a gezeg dizarle eget a re vrao ha mat. ●90. Dizarle : déguingandé.

    (2) Adv. (Vêtu) débraillé.

    (1869) FHB 235/204b. ann diaoul guisket kenn dizarle.

  • dizarm
    dizarm

    adj. Sans armes.

    (1732) GReg 51a. Sans armes, tr. «Disarm.» ●273a. Desarmé, ée, sans arme, tr. «disarm

    (1872) ROU 102a. A Conlie nous étions sans armes, tr. «e Conlie oamp dizarm

  • dizarmadeg
    dizarmadeg

    f. –où Désarmement.

    (1914) DFBP 90b. désarmement, tr. «Dizarmadeg.» ●(1920) MVRO 33/1b. disarmadeg an Allmagn.

  • dizarmadur
    dizarmadur

    m. Désarmement.

    (1920) MVRO 42/1a. dizarmadur an Allmagn.

  • dizarmañ / dizarmiñ
    dizarmañ / dizarmiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Désarmer.

    (1732) GReg 273a. Desarmer, tr. «disarma

    (c.1825-1830) AJC 6240. ar hard a disarmas anean. ●(1829) HBM 13. james ur soudard mad n'en em lez disarmi.

    (1904) DBFV 46b. dizarmein, v. a., tr. «désarmer.» ●(1914) DFBP 91a. désarmer, tr. «Dizarma

    (2) V. intr. Se désarmer.

    (1920) MVRO 44/1a. Mar vez red d'eomp dizarma, en ober a refomp.

    (3) V. pron. réfl. En em zizarmañ : se désarmer.

    (1866) HSH 263. Bro-Saus en em zizarmas ive.

  • dizarmelliñ
    dizarmelliñ

    v. intr. Faire du scandale.

    (1919) DBFVsup 19b. dizarmellein (Auray), v. n., tr. «faire un scène, du scandale.»

  • dizarmet
    dizarmet

    adj. Désarmé.

    (1732) GReg 273a. Desarmé, ée, tr. «disarmet

    (1861) BSJ 217. en diaul bremen feahet ha disarmet e huéhou é fallanté ér bed-cé.

  • dizarmiñ
    dizarmiñ

    voir dizarmañ

  • dizarniñ
    dizarniñ

    v. tr. d. Terminer (un travail resté en plan).

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 137. me labour a oé chomet ardran é pad ur mis ma on bet é truein (lire : troein), ha ret-oé en disarnein.

  • dizarvoud
    dizarvoud

    adj. Sans accident.

    (1920) GWAL 19/52-53. ne dae e-biou d'ezañ bagad ebet dic'hloaz na dizarvoud.

  • dizaskorn
    dizaskorn

    adj. Sans os.

    (1904) DBFV 46b. dizaskorn, adj., tr. «sans os, désossé.»

  • dizaskorniñ
    dizaskorniñ

    v. tr. d. Désosser.

    (1904) DBFV 46b. dizaskornein, v. a., tr. «désosser.»

  • dizatet
    dizatet

    adj. Qui délire sous l'effet de la boisson.

    (1927) GERI.Ern 114. dizatet V[annetais] p., tr. «Qui a perdu la raison à force de boire.»

  • dizatiñ
    dizatiñ

    v. intr.

    (1) Déraisonner.

    (1934) BRUS 56. Déraisonner, tr. «dizatein.» ●(1938) DIHU 321/34. Dizatein-é laret enta (...) é ma mestr er Vretoned de gemér er ieh e blij guellan dehè. ●couv. xi. dizatein : déraisonner.

    (2) Délirer sous l'effet de la boisson.

    (1934) BRUS 55. Délirer, tr. «dizatein.» ●(1938) DIHU 328/157. é ti ur voéz mèuéz ha ne hra nameit kañnal ha dizatein a tro en noz. ●(1942) VALLsup 49b. Délirer, tr. «V[annetais] dizatein

  • dizavantaj
    dizavantaj

    m. –où Désavantage.

    (1906) BOBL 01 septembre 102/2d. avantachou ha dizavantachou.

  • dizavanturded
    dizavanturded

    f. Mésaventure.

    (1557) B I 210. malheur ha disauanturdet (variante : desauanturdet), tr. «de tout malheur, de toute mésavanture.»

  • dizavel
    dizavel

    adj. (météorologie) Non venteux.

    (1732) GReg 102b. Bonace, calme sur mer, tr. «amser disavel, ha mor plean.» ●130b. Calme, bonace sur mer, tr. «Amser disavel

    (1876) TDE.BF 161b. Dizavel, adj., tr. «Sans vent.»

  • dizaveliñ
    dizaveliñ

    v. cf. diaveliñ

    I. V. tr. d.

    (1) (marine) Déventer.

    (1925) BILZ 107. penôs dizaveli ar gouel bras.

    (2) Aérer.

    (1868) FHB 202/364b. mont da zizavela ar pen. ●(1869) FHB 243/269a. caout an tu da zissaveli ho fen.

    II. V. intr.

    (1) Se mettre à l'abri du vent.

    (1879) ERNsup 151. dizaweliñ, se mettre à l'abri du vent, Trév[érec].

    (2) (marine) Fasseyer.

    (1977) PBDZ 368. (Douarnenez) dizaveliñ, tr. «fasseyer.» ●(1979) VSDZ 19. (Douarnenez) Pa vie iset al lien ha pa ne oa ket mat deus an avel a teu da skeiñ… Dizaveliñ'ra al lien pa vez re dost, tr. (p. 188) «Quand la voile était mal hissée, elle frappait… La voile fasseye lorsqu'elle est trop près.» ●20. Pa 'mañ ar vag e penn an avel, 'mañ al lien e tizaveliñ, tr. (p. 189) «Quand tu es bout au vent, la voile fasseye.»

  • dizavouiñ
    dizavouiñ

    v. tr. Nier.

    (1831) RDU 43-44. èl ma oai gùel guet er Sænt courajus hont andur peb sort tourmanteu, eit désavoéein é hoent Crechénion.

  • dized
    dized

    adj. Sans blé.

    (1876) TDE.BF 161b. Dized, adj., tr. «Sanns blé.»

  • dizefot
    dizefot

    adv. Sans manquer, sans faute.

    (1806) JOS 22. A me a zalc'ho dizefaut e famil, e loenet.

    (1920) AMJV 106. ho bara ho deus dizamant ha dizefot.

  • dizehan
    dizehan

    adj. Perpétuel.

    (1931) VALL 550a. Perpétuel, tr. «dizehan

  • dizeil
    dizeil

    adj. Aphylle, sans feuille.

    (1931) VALL 29b. Aphylle, tr. «dizeilh

  • dizeleiñ / dizoleiñ / dizoloiñ / dizoloañ / dizolo
    dizeleiñ / dizoleiñ / dizoloiñ / dizoloañ / dizolo

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Découvrir, ôter la couverture, le couvercle.

    (1659) SCger 40b. decouurir, tr. «disolo, p. oet.» ●87a. ouurir, tr. «disolo, p. et.» ●(1732) GReg 252b. Decouvrir, ôter la couverture d'une chose, tr. «Disolei. disolo. pr. disoloët. Van[netois] disoleiñ. disolo. ppr. disolet

    (1905) KANngalon Genver 307. Lod a ia da zizolei ar c'horf maro : he gaout a reont sklaset.

    ►absol.

    (1993) MARV xii 5. Neuze e tizoloas. «Me, gweled a rez, me 'zo o ribotad (…).»

    (2) Dizeleiñ ar penn : se découvrir.

    (1857) CBF 62. Dizoloit ho penn pa'z it enn iliz, tr. «Découvrez-vous en entrant dans l'église.» ●(1883) MIL v. Ne zaluder ket heb dizolein ar penn.

    B.

    (1) Trouver qqc. qui était caché.

    (1903) MBJJ 123. dizoloan a reaz he zud an taer groaz.

    (2) Découvrir (ce que l'on tenait caché, secret).

    (1612) Cnf 59b. an traezou cleuet gant an bellec en confession sacramental na galler bizhuyquen ho discleryaff nac ho disolo.

    (1790) MG 124. n'en dès meit Doué e ouair en treu e zou de zonnèt ; n'en dès ehué meit-ou e eèll disolein ér raug er-ré e zeli arrihue gueneoh.

    (1856) VNA 113. tu ne devrais découvrir ainsi les défauts de ton père, tr. «ne zeliehès quet dizolein èl-cé sieu ha dad.» ●(1874) FHB 491/161a. dizelei fallagriez enebourien ar relijion.

    (1925) BUAZmadeg 317. dizelei gevier ha finesaou an dud disleal. ●(1932) FHAB Here 417. Dizelei a ra an dud o fennou. ●(1936) PRBD 117. dizelei gwelloc'h klenved hoc'h ene.

    (3) Découvrir, apercevoir.

    (1633) Nom 231b. Specula : beffroy, guet : vn dra euit disolò an pez á hallè donet.

    (4) =

    (1907) BSPD I 247-248. gourhemen e hré disklériein ha dizolein ol disipled Jézus-Krist.

    (5) Découvrir, montrer.

    (1916) KANNlandunvez 61/438. Mad eo goulskoude dizelei c’hoaz ar gouli, evit ma vezo koumprenet pegen euzuz eo, ha pegen necesser he barea.

    C. Expliquer.

    (1907) AVKA 107. «Dizôloet d'im ar barabolen-ze, eme an diskibien.»

    II. V. intr.

    (1) (météorologie) Se découvrir.

    (1849) LLBg III 103. Er mor e zou douseit, en nean e zizolo.

    (2) Apparaître (parl. d’un astre).

    (1849) LLB 1744. En heol é tizolein.

    (1900) ANDP 18. pa zizoloe al loar.

    (3) (en plt de qqc. recouvert d'eau) Se découvrir.

    (c.1825-1830 AJC 2029. ar mor a voa o tisquen ar garec a disoloé.

    (1944) DGBD 111. gweleadoù mein a zizoloe d'an izelvor.

    III.

    (1) Dizoleiñ traoù ar c’had : voir gad.

    (2) Dizeleiñ ar pod : voir pod.

  • dizeliadur
    dizeliadur

    m. –ioù Effeuillement, défeuillaison.

    (1732) GReg 357b. Épamprement, éfeüillement de la vigne, tr. «Dizelyadur ar guïny.»

  • dizeliañ
    dizeliañ

    v.

    (1) V. intr. Perdre ses feuilles, se défeuiller.

    (1860) BAL 167. ur vezen palmez goloed a vleunv bepred o nevezi, glaz-caer atao, eb dizeilla mare ebed, tr. (GMB 159) «perdre ses feuilles.» ●(1876) TDE.BF 161b. Dizelia, v. n., tr. «Perdre ses feuilles, s'effeuiller.» ●Dizelia a ra ar gwez, tr. «les arbres s'effeuillent.»

    (2) V. tr. d. Effeuiller, défeuiller.

    (1659) SCger 48b. effueiller, tr. «dizelia.» ●(1732) GReg 357b. Épamprer la vigne, l'éffeüiller, tr. «Dizelya guïny.»

    (1872) ROU 82a. Effeuiller, tr. «Dizeilla

    (1914) DFBP 82a. défeuiller, tr. «Dizeilla

  • dizeliaouañ
    dizeliaouañ

    v.

    (1) V. tr. d. Effeuiller, défeuiller.

    (1744) L'Arm 433a. Défeuiller, tr. «Dizéliaouein

    (1879) ERNsup 151. effeuiller les choux pour les vaches, sans les couper ; à Ploezal didelioiñ [kaul].

    (1962) EGRH I 69. dizeliaoua v., tr. « enlever les feuilles. »

    (2) V. intr. Perdre ses feuilles, se défeuiller.

    (1938) WDAP 2/104. eur wezenn evlec'h o tizeliaoua.

  • dizeliennañ
    dizeliennañ

    v. tr. d. Effeuiller, défeuiller.

    (1860) BAL 146. displuenna, diseillenna ar bokedou roz, tr. (GMB 159) «effeuiller les roses.» ●(1872) ROU 82a. Effeuiller, tr. «dizeillena

    (1943) FATI 26. eur vriad bleuniou a zizelienne dirak he c'heniterv vras.

  • dizeliet
    dizeliet

    adj. Qui a perdu ses feuilles, effeuillé.

    (1732) GReg 357b. Vigne épamprée, tr. «Guïnyen dizeliet

    (1942) HERV 102. ar gwez pupli dizeliet.

  • dizelitañ
    dizelitañ

    v. intr. =

    (1907) FHAB Genver/C'hwevrer 2. epad daou vloaz em euz great d'ezhan guella ma c'hellen ha poan a raffe ganen guelet anezhan o tizelita.

  • dizell
    dizell

    = (?) marc'hadmat (?).

    (1866) FHB 81/229a. pe guen dizell her grer.

  • dizellez
    dizellez

    adj. Qui ne mérite pas.

    (1965) BIBE 139. dizellez da vont d'ar Baradoz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...