Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 161 : de dizaonin-1 (8001) à dizellez (8050) :
  • dizaoniñ .1
    dizaoniñ .1

    v. tr. d. Donner, asséner (un coup).

    ●(1909) KTLR 124. Hag hen dizaoni ganthi eun taol serp var he gouzoug ha troc'ha he phen.

  • dizaoniñ .2
    dizaoniñ .2

    v. tr. d. Rassurer.

    ●(1847) BDJ 7. Gand ma c'helhign dizaoni holl bugale Adam.

  • dizaoublegañ
    dizaoublegañ

    v. tr. d. Dédoubler.

    ●(1931) VALL 190b. Dédoubler, tr. «dizaoublega.»

  • dizaouez
    dizaouez

    adj. Sans déférence. cf. azaouez

    ●(1872) ROU 80a. Sans déférence, tr. «Dizaouez.» ●81a. Désobligeant, tr. «dizaouez.»

  • dizaoulinañ
    dizaoulinañ

    v. intr. Se relever de la position agenouillée.

    ●(1921) GRSA 213. Ha Nasien oeit ha dizeulinein.

  • dizaouriñ
    dizaouriñ

    v. tr. d. Ôter l'or, la couche d'or de.

    ●(c.1718) CHal.ms i. dedorer, tr. «dizeurein, lemel en eur.»

  • dizaprest
    dizaprest

    v. tr. d. Desservir.

    ●(1970) GSBG 331. (Groe) dizaprest, tr. «desservir.»

  • dizarat
    dizarat

    v. intr. (agriculture)

    (1) Repasser la charrue sur une terre qui ne donne pas.

    ●(18--) SAQ II 203. Klevet ho peuz divar benn dizarad... Petra eo dizarad ? Pa zellit en ho park, goude beza aret, stuet, hadet anezhan ha ne velit netra ebarz, nemet louzeier fall, e lavarit : red eo dizarad. Hag he c'hadit anezhan a nevez.

    (2) Faire un labour supplémentaire à la charrue.

    ●(1732) GReg 918b. Terser, donner un troisième labeur à la terre, tr. «disarat. pr. disaret.» ●Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»

    ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizarad : v. – Retourner une terre qui a déja subi un premier labour, faire un deuxième labour à la charrue : n'eo ket fall dizarad an douar bet troet da vreina.

    (3) Déchaumer.

    ●(1970) GSBG 331. (Groe) dizar, tr. «déchaumer le champ (après la moisson), mettre la terre en repos pour l'hiver.» ●(1987) DBHB 195. dizarad : arad war-lerh an eost.

  • dizarb
    dizarb

    v. =

    ●(1847) BDJ 59. Hoghen gand sell Abaddon, hen distag, hen dizarb.

  • dizarbar
    dizarbar

    adj. =

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 34. tenein ar-n-amb kounar er païan dizarbar-sé. ●36. reseu hoah liès tauleu ger (lire : get) ur mestr dizarbar.

  • dizarbenn .1
    dizarbenn .1

    m. –où =

    ●(1935) CDFi 14 décembre. kenkas ha m'en em gavfe eun dizarbenn fall bennak ganen.

  • dizarbenn .2
    dizarbenn .2

     

    I. V. tr. d.

    (1) Aller à la rencontre.

    ●(1903) MSLp xii 279. on dit en Trég[uier] dizarben «aller à la rencontre (d'une bête échappée)», léon[ard] diarben.

    (2) Repousser (une attaque).

    ●(1919) BUBR 9/244. o tizarbenn arsailhou.

    II. V. tr. ind. Être repoussé.

    ●(1978) BAHE 99-100/64. Met pa glaskas diskouez da Louizig re a vignoniezh e oa bet dizarbennet groñs !

  • dizarchedet
    dizarchedet

    adj. Que l'on a sorti du cercueil.

    ●(18--) GBI II 374. P'ê disinterret, disarchedet, tr. «Quand il l'eût déterrée et retirée de son cercueil.»

  • dizarempred .1
    dizarempred .1

    adj. Qui n'est pas fréquenté.

    ●(1931) VALL 208a. Désert adj., tr. «dizarempred.» ●235b. Écarté, tr. «dizarempred.» ●(1934) GWAL 70/10. Ar foenneg (...) A-viskoaz eo bet dizarempred. ●(1941) SAV 19/37. ar mor ken sioul (…) ha dizarempred.

  • dizarempred .2
    dizarempred .2

    m.

    (1) Solitude.

    ●(1931) VALL 698a. Solitude, tr. «dizarempred m.»

    (2) En dizarempred : à l'écart, dans un lieu écarté, non fréquenté.

    ●(1869) FHB 226/133b. en disarempred e renkomp chom.

  • dizarempredus
    dizarempredus

    adj. Insociable.

    ●(1931) VALL 393a. Insociable, tr. «dizarempredus.»

  • dizarfleuiñ
    dizarfleuiñ

    v. tr. d. Décolérer.

    ●(1855) BDE 728. ma hellou disarfleuein hou justice.

  • dizarg
    dizarg

    adj. =

    ●(17--) ST 132. Marc'hadourien dizarg, tr. «rudes marchands.»

  • dizarle
    dizarle

    adj.

    (1) Attr./Épith. Dégingandé.

    ●(1921) FHAB Ebrel 88. muioc'h a gezeg dizarle eget a re vrao ha mat. ●90. Dizarle : déguingandé.

    (2) Adv. (Vêtu) débraillé.

    ●(1869) FHB 235/204b. ann diaoul guisket kenn dizarle.

  • dizarm
    dizarm

    adj. Sans armes.

    ●(1732) GReg 51a. Sans armes, tr. «Disarm.» ●273a. Desarmé, ée, sans arme, tr. «disarm.»

    ●(1872) ROU 102a. A Conlie nous étions sans armes, tr. «e Conlie oamp dizarm.»

  • dizarmadeg
    dizarmadeg

    f. –où Désarmement.

    ●(1914) DFBP 90b. désarmement, tr. «Dizarmadeg.» ●(1920) MVRO 33/1b. disarmadeg an Allmagn.

  • dizarmadur
    dizarmadur

    m. Désarmement.

    ●(1920) MVRO 42/1a. dizarmadur an Allmagn.

  • dizarmañ / dizarmiñ
    dizarmañ / dizarmiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Désarmer.

    ●(1732) GReg 273a. Desarmer, tr. «disarma.»

    ●(c.1825-1830) AJC 6240. ar hard a disarmas anean. ●(1829) HBM 13. james ur soudard mad n'en em lez disarmi.

    ●(1904) DBFV 46b. dizarmein, v. a., tr. «désarmer.» ●(1914) DFBP 91a. désarmer, tr. «Dizarma.»

    (2) V. intr. Se désarmer.

    ●(1920) MVRO 44/1a. Mar vez red d'eomp dizarma, en ober a refomp.

    (3) V. pron. réfl. En em zizarmañ : se désarmer.

    ●(1866) HSH 263. Bro-Saus en em zizarmas ive.

  • dizarmelliñ
    dizarmelliñ

    v. intr. Faire du scandale.

    ●(1919) DBFVsup 19b. dizarmellein (Auray), v. n., tr. «faire un scène, du scandale.»

  • dizarmet
    dizarmet

    adj. Désarmé.

    ●(1732) GReg 273a. Desarmé, ée, tr. «disarmet.»

    ●(1861) BSJ 217. en diaul bremen feahet ha disarmet e huéhou é fallanté ér bed-cé.

  • dizarmiñ
    dizarmiñ

    voir dizarmañ

  • dizarniñ
    dizarniñ

    v. tr. d. Terminer (un travail resté en plan).

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 137. me labour a oé chomet ardran é pad ur mis ma on bet é truein (lire : troein), ha ret-oé en disarnein.

  • dizarvoud
    dizarvoud

    adj. Sans accident.

    ●(1920) GWAL 19/52-53. ne dae e-biou d'ezañ bagad ebet dic'hloaz na dizarvoud.

  • dizaskorn
    dizaskorn

    adj. Sans os.

    ●(1904) DBFV 46b. dizaskorn, adj., tr. «sans os, désossé.»

  • dizaskorniñ
    dizaskorniñ

    v. tr. d. Désosser.

    ●(1904) DBFV 46b. dizaskornein, v. a., tr. «désosser.»

  • dizatet
    dizatet

    adj. Qui délire sous l'effet de la boisson.

    ●(1927) GERI.Ern 114. dizatet V[annetais] p., tr. «Qui a perdu la raison à force de boire.»

  • dizatiñ
    dizatiñ

    v. intr.

    (1) Déraisonner.

    ●(1934) BRUS 56. Déraisonner, tr. «dizatein.» ●(1938) DIHU 321/34. Dizatein-é laret enta (...) é ma mestr er Vretoned de gemér er ieh e blij guellan dehè. ●couv. xi. dizatein : déraisonner.

    (2) Délirer sous l'effet de la boisson.

    ●(1934) BRUS 55. Délirer, tr. «dizatein.» ●(1938) DIHU 328/157. é ti ur voéz mèuéz ha ne hra nameit kañnal ha dizatein a tro en noz. ●(1942) VALLsup 49b. Délirer, tr. «V[annetais] dizatein.»

  • dizavantaj
    dizavantaj

    m. –où Désavantage.

    ●(1906) BOBL 01 septembre 102/2d. avantachou ha dizavantachou.

  • dizavanturded
    dizavanturded

    f. Mésaventure.

    ●(1557) B I 210. malheur ha disauanturdet (variante : desauanturdet), tr. «de tout malheur, de toute mésavanture.»

  • dizavel
    dizavel

    adj. (météorologie) Non venteux.

    ●(1732) GReg 102b. Bonace, calme sur mer, tr. «amser disavel, ha mor plean.» ●130b. Calme, bonace sur mer, tr. «Amser disavel.»

    ●(1876) TDE.BF 161b. Dizavel, adj., tr. «Sans vent.»

  • dizaveliñ
    dizaveliñ

    v. cf. diaveliñ

    I. V. tr. d.

    (1) (marine) Déventer.

    ●(1925) BILZ 107. penôs dizaveli ar gouel bras.

    (2) Aérer.

    ●(1868) FHB 202/364b. mont da zizavela ar pen. ●(1869) FHB 243/269a. caout an tu da zissaveli ho fen.

    II. V. intr.

    (1) Se mettre à l'abri du vent.

    ●(1879) ERNsup 151. dizaweliñ, se mettre à l'abri du vent, Trév[érec].

    (2) (marine) Fasseyer.

    ●(1977) PBDZ 368. (Douarnenez) dizaveliñ, tr. «fasseyer.» ●(1979) VSDZ 19. (Douarnenez) Pa vie iset al lien ha pa ne oa ket mat deus an avel a teu da skeiñ… Dizaveliñ'ra al lien pa vez re dost, tr. (p. 188) «Quand la voile était mal hissée, elle frappait… La voile fasseye lorsqu'elle est trop près.» ●20. Pa 'mañ ar vag e penn an avel, 'mañ al lien e tizaveliñ, tr. (p. 189) «Quand tu es bout au vent, la voile fasseye.»

  • dizavouiñ
    dizavouiñ

    v. tr. Nier.

    ●(1831) RDU 43-44. èl ma oai gùel guet er Sænt courajus hont andur peb sort tourmanteu, eit désavoéein é hoent Crechénion.

  • dized
    dized

    adj. Sans blé.

    ●(1876) TDE.BF 161b. Dized, adj., tr. «Sanns blé.»

  • dizefot
    dizefot

    adv. Sans manquer, sans faute.

    ●(1806) JOS 22. A me a zalc'ho dizefaut e famil, e loenet.

    ●(1920) AMJV 106. ho bara ho deus dizamant ha dizefot.

  • dizehan
    dizehan

    adj. Perpétuel.

    ●(1931) VALL 550a. Perpétuel, tr. «dizehan.»

  • dizeil
    dizeil

    adj. Aphylle, sans feuille.

    ●(1931) VALL 29b. Aphylle, tr. «dizeilh.»

  • dizeleiñ / dizoleiñ / dizoloiñ / dizoloañ / dizolo
    dizeleiñ / dizoleiñ / dizoloiñ / dizoloañ / dizolo

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Découvrir, ôter la couverture, le couvercle.

    ●(1659) SCger 40b. decouurir, tr. «disolo, p. oet.» ●87a. ouurir, tr. «disolo, p. et.» ●(1732) GReg 252b. Decouvrir, ôter la couverture d'une chose, tr. «Disolei. disolo. pr. disoloët. Van[netois] disoleiñ. disolo. ppr. disolet.»

    ●(1905) KANngalon Genver 307. Lod a ia da zizolei ar c'horf maro : he gaout a reont sklaset.

    ►absol.

    ●(1993) MARV xii 5. Neuze e tizoloas. «Me, gweled a rez, me 'zo o ribotad (…).»

    (2) Dizeleiñ ar penn : se découvrir.

    ●(1857) CBF 62. Dizoloit ho penn pa'z it enn iliz, tr. «Découvrez-vous en entrant dans l'église.» ●(1883) MIL v. Ne zaluder ket heb dizolein ar penn.

    B.

    (1) Trouver qqc. qui était caché.

    ●(1903) MBJJ 123. dizoloan a reaz he zud an taer groaz.

    (2) Découvrir (ce que l'on tenait caché, secret).

    ●(1612) Cnf 59b. an traezou cleuet gant an bellec en confession sacramental na galler bizhuyquen ho discleryaff nac ho disolo.

    ●(1790) MG 124. n'en dès meit Doué e ouair en treu e zou de zonnèt ; n'en dès ehué meit-ou e eèll disolein ér raug er-ré e zeli arrihue gueneoh.

    ●(1856) VNA 113. tu ne devrais découvrir ainsi les défauts de ton père, tr. «ne zeliehès quet dizolein èl-cé sieu ha dad.» ●(1874) FHB 491/161a. dizelei fallagriez enebourien ar relijion.

    ●(1925) BUAZmadeg 317. dizelei gevier ha finesaou an dud disleal. ●(1932) FHAB Here 417. Dizelei a ra an dud o fennou. ●(1936) PRBD 117. dizelei gwelloc'h klenved hoc'h ene.

    (3) Découvrir, apercevoir.

    ●(1633) Nom 231b. Specula : beffroy, guet : vn dra euit disolò an pez á hallè donet.

    (4) =

    ●(1907) BSPD I 247-248. gourhemen e hré disklériein ha dizolein ol disipled Jézus-Krist.

    (5) Découvrir, montrer.

    ●(1916) KANNlandunvez 61/438. Mad eo goulskoude dizelei c’hoaz ar gouli, evit ma vezo koumprenet pegen euzuz eo, ha pegen necesser he barea.

    C. Expliquer.

    ●(1907) AVKA 107. «Dizôloet d'im ar barabolen-ze, eme an diskibien.»

    II. V. intr.

    (1) (météorologie) Se découvrir.

    ●(1849) LLBg III 103. Er mor e zou douseit, en nean e zizolo.

    (2) Apparaître (parl. d’un astre).

    ●(1849) LLB 1744. En heol é tizolein.

    ●(1900) ANDP 18. pa zizoloe al loar.

    (3) (en plt de qqc. recouvert d'eau) Se découvrir.

    ●(c.1825-1830 AJC 2029. ar mor a voa o tisquen ar garec a disoloé.

    ●(1944) DGBD 111. gweleadoù mein a zizoloe d'an izelvor.

    III.

    (1) Dizoleiñ traoù ar c’had : voir gad.

    (2) Dizeleiñ ar pod : voir pod.

  • dizeliadur
    dizeliadur

    m. –ioù Effeuillement, défeuillaison.

    ●(1732) GReg 357b. Épamprement, éfeüillement de la vigne, tr. «Dizelyadur ar guïny.»

  • dizeliañ
    dizeliañ

    v.

    (1) V. intr. Perdre ses feuilles, se défeuiller.

    ●(1860) BAL 167. ur vezen palmez goloed a vleunv bepred o nevezi, glaz-caer atao, eb dizeilla mare ebed, tr. (GMB 159) «perdre ses feuilles.» ●(1876) TDE.BF 161b. Dizelia, v. n., tr. «Perdre ses feuilles, s'effeuiller.» ●Dizelia a ra ar gwez, tr. «les arbres s'effeuillent.»

    (2) V. tr. d. Effeuiller, défeuiller.

    ●(1659) SCger 48b. effueiller, tr. «dizelia.» ●(1732) GReg 357b. Épamprer la vigne, l'éffeüiller, tr. «Dizelya guïny.»

    ●(1872) ROU 82a. Effeuiller, tr. «Dizeilla.»

    ●(1914) DFBP 82a. défeuiller, tr. «Dizeilla.»

  • dizeliaouañ
    dizeliaouañ

    v.

    (1) V. tr. d. Effeuiller, défeuiller.

    ●(1744) L'Arm 433a. Défeuiller, tr. «Dizéliaouein.»

    ●(1879) ERNsup 151. effeuiller les choux pour les vaches, sans les couper ; à Ploezal didelioiñ [kaul].

    ●(1962) EGRH I 69. dizeliaoua v., tr. « enlever les feuilles. »

    (2) V. intr. Perdre ses feuilles, se défeuiller.

    ●(1938) WDAP 2/104. eur wezenn evlec'h o tizeliaoua.

  • dizeliennañ
    dizeliennañ

    v. tr. d. Effeuiller, défeuiller.

    ●(1860) BAL 146. displuenna, diseillenna ar bokedou roz, tr. (GMB 159) «effeuiller les roses.» ●(1872) ROU 82a. Effeuiller, tr. «dizeillena.»

    ●(1943) FATI 26. eur vriad bleuniou a zizelienne dirak he c'heniterv vras.

  • dizeliet
    dizeliet

    adj. Qui a perdu ses feuilles, effeuillé.

    ●(1732) GReg 357b. Vigne épamprée, tr. «Guïnyen dizeliet.»

    ●(1942) HERV 102. ar gwez pupli dizeliet.

  • dizelitañ
    dizelitañ

    v. intr. =

    ●(1907) FHAB Genver/C'hwevrer 2. epad daou vloaz em euz great d'ezhan guella ma c'hellen ha poan a raffe ganen guelet anezhan o tizelita.

  • dizell
    dizell

    = (?) marc'hadmat (?).

    ●(1866) FHB 81/229a. pe guen dizell her grer.

  • dizellez
    dizellez

    adj. Qui ne mérite pas.

    ●(1965) BIBE 139. dizellez da vont d'ar Baradoz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...