Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 160 : de dizall (7951) à dizaonik (8000) :
  • dizall
    dizall

    adj.

    (1) Qui n'est pas aveugle.

    ●(1866) FHB 60/61b. eur c'hristenik dizall.

    (2) Sans œillères.

    ●(1990) MARV I 13. (Landivizio) evid ar brid hag ar westign dizall.

  • dizallañ
    dizallañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) (en plt de qqn) Rendre la vue à.

    ●(1876) TDE.BF 160b. Dizalla, v. a., tr. «Désaveugler.» ●(1880) SAB 176. an ini en d-oa en dizalled. ●(1893) IAI 14. dall oa deuet da veza (...) beteg ma teuas (...) eun diskib (...) d'he zizalla.

    ●(1921) GRSA 269-270. un dén (...) hag e zizallè er geih tud, ou divoarè, ou digammè, ou diglenùedè.

    (2) (en plt des yeux de qqn) =

    ●(1921) GRSA 157. deulagad Nasien hag e zo dizallet aben kaer.

    (3) sens fig. Dessiller.

    ●(1866) SEV 214. evit dizalla ho spered. ●(1882) BAR 31. deuet eo abenn da zizalla an dud keaz-ze.

    ●(1906) BOBL 17 février 74/1b. da sklerijenni o c'henvroiz, d'o didalla. ●(1936) BREI 458/1d. da zidalla ar bobl kouezet dindan kraban tud Moskou.

    II. V. intr.

    (1) Recouvrer la vue.

    ●(1921) GRSA 156. ne zizallein ket éraok ma (...).

    (2) sens fig. Ouvrir les yeux.

    ●(1924) ARVG Eost 172. mar boa unan dall bennak, didallan a reont ; digeri a ra o daoulagad d'ar wirione.

  • dizamant
    dizamant

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Impitoyable.

    ●(17--) ST 340. zoudarded dizamant, tr. «des soldats sans pitié.»

    ●(1945) GPRV 97. Eur varn a vo hounnez dizamant ha peurglos.

    (2) Qui ne se ménage pas.

    ●(1866) FHB 56/29b. poanier dizamant, paot kempen, dizispign. ●(18--) SAQ I 131. beza dizamant, digernez ouz he boan.

    II. Adv.

    (1) Impitoyablement.

    ●(17--) EN 572. e heiou ma botes didamand ous o rair, tr. «ma botte ira sans souci à votre derrière.»

    ●(1864) SMM 19. Petra eo ar maro ? (...) Eur rann hag eun disparti c'huêro. Regui a ra dizamant.

    ●(1910) FHAB Mezheven 183. gant ar madou a ziframmas ken dizamant diouz kerc'hen he bugale hanter mac'hagnet ? ●(1911) BUAZperrot 100. an hini a sko dizamant var ar pec'hejou. ●(1921) PGAZ 45. Ar baotred all a c'hoarze dizamant d'ezho.

    (2) Sans peine.

    ●(1920) AMJV 106. ho bara ho deus dizamant ha dizefot.

    (3) Sans ménager sa peine.

    ●(1859) MMN 2. labourat disamant. ●(1872) ROU 106b. Travailler, avec effort, tr. «labourat dizamant.» ●(1872) GAM 17. Lichaouit eta buan ha dizamant ; kalz grouan, lichou tomm.

    (4) Sans ménagement.

    ●(1904) BSAB 19. ar zant a laraz d'ean didamant piou e oa. ●(1924) BILZbubr 45/1067. an Touz a roas d'ean dizamant eur flipad war e fri.

    (5) Dizamant ouzh : sans ménagement pour.

    ●(1904) SKRS I 222. bepred dizamant ouz he boan. ●(1911) SKRS II 142. Ar bugel kalounek a ioa bet ken dizamant ouz he boan ha ken karantezuz. ●(1916) KANNgwital 169/186. Gouzout a rit e labouro dizamant euz e boan. ●(1950) KROB 26-27/6. hen a yae atao war e varc'h-houarn, dizamant ouz e gorf.

  • dizamantus
    dizamantus

    adj. Cruel.

    ●(1882) BAR 76. paianet digoustianz ha dizamantuz.

  • dizamar
    dizamar

    adj. Qui n'a pas de lien(s).

    ●(1732) GReg 59a. Qui n'est point attaché, tr. «disamar.» ●261b. Delié, ée, qui n'est pas lié, tr. «disamarr.»

  • dizamarañ / dizamariñ
    dizamarañ / dizamariñ

    v. tr. d.

    (1) Délier, détacher.

    ●(1659) SCger 38a. delier, tr. «disamara.» ●41b. deslier, tr. «disamarra.» ●(1732) GReg 261b. Delier, defaire le lien, ou le neud d'une chose liée, tr. «disamarra. pr. disamarret. Van[netois] disamarreiñ»

    ●(1904) DBFV 45b. dizamarein, v. a., tr. «délier.»

    (2) (marine) Désamarrer, démarrer.

    ●(1732) GReg 263a. Demarer, delier les amarres d'un vaisseau, tr. «Disamarra. p. et.»

    ●(1888) SBI II 292. Disamarret ma chaloup deuz ar c'hê, tr. «Désamarrez ma chaloupe du quai.»

    ●(1904) DBFV 45b. dizamarein, v. a., tr. «démarrer.»

  • dizamariñ
    dizamariñ

    voir dizamarañ

  • dizambarkiñ
    dizambarkiñ

    v. intr. Débarquer.

    ●(1977) PBDZ 765. (Douarnenez) dizambarkiñ, tr. «débarquer.»

  • dizampar
    dizampar

    adj.

    (1) Impair.

    ●(1903) MSLp xii 270. trécorois dizañpar, qui veut dire «impair». ●(1931) VALL 375b. Impair, tr. «T[régor] dizampar.»

    (2) Dépareillé.

    ●(1903) MSLp xii 270. trécorois dizañpar (…) «dépareillé» ; par exemple dans l'expression Boto dizañpar, 'nañ bop voar (ou unan deuz di voar) «chaussures dépareillées, chacune d'une foire différente».

  • dizampart
    dizampart

    adj. Inhabile, maladroit.

    ●(1904) KZVr 349 - 17/07/04. Eun «ampalvar», eun den dizampart, eul lanchore. ●(1931) VALL 390a. Inhabile, tr. «dizampart.» ●442b. Maladroit, tr. «dizampart.» ●(1963) LLMM 99/262. ha lonket ganto o freiz a groge da nijal, pounner ha dizampart.

  • dizampartiz
    dizampartiz

    f. Inhabileté, maladresse.

    ●(1931) VALL 390a. Inhabileté, tr. «dizampartiz f.» ●442b. Maladresse, tr. «dizampartiz f.»

  • dizampled
    dizampled

    adj.

    (1) Désavantageux.

    ●(1904) KZVr 349 - 17/07/04. dizamplet, didalvoudus, difonn.

    (2) Douar dizampled : terre qui rapporte peu, désavantageuse.

    ●(1935) BREI 390/3a. eur vêreri deusk ha douar dizampled, n'on 'vit kât man ebet ennê. ●(1942) VALLsup 51b. terre désavantageuse, tr. «douar dizampled.»

  • dizampoezoniñ
    dizampoezoniñ

    v. tr. d. Ôter le poison de.

    ●(1869) SAG 238. A penaoz hen dizampouezouni, nemet dre sin ar Groaz.

  • dizamzeriet
    dizamzeriet

    voir diamzeret

  • dizan
    dizan

    m. Dépérissement (du blé, etc.).

    ●(1931) VALL 202a. Dépérissement du blé, etc., tr. «dizan T[régor] m.»

  • dizanadiñ
    dizanadiñ

    v. intr. Disparaître.

    ●(1861) BSJ 159. ean e zihanadas a zan ou deulagad.

  • dizanaladenn
    dizanaladenn

    f. –où Expiration.

    ●(1908) PIGO II 18. disalanaden an dud kousket c'houek. ●182. Mes eus geno ar paour kez ne deue ken nemet eun dizanaladen ken moan ha ken berr (...).

  • dizanalañ
    dizanalañ

    v. intr.

    (1) Perdre haleine.

    ●(1889) ISV 52. Ar bobl a c'hoarze bete dishalana.

    (2) Respirer.

    ●(1902) PIGO I 190. na zizanale ken nemet a-boan.

  • dizanaoudegezh
    dizanaoudegezh

    f. Ingratitude.

    ●(1847) FVR 31. Ha dizanaoudegez, krizder, drougiez ha noaz. ●(1856) GRD 37. guet er vrassan dishanàuedigueah ha disprisance. ●208. diar hou tishanàuedigueah. ●227. mercheu a zishanàuedigueah.

    ●(1911) BUAZperrot 90. an dizanaoudegez a zizec'h dillo eienen ar madoberou. ●(1945) GPRV 127. Houmañ a zo eur falloni, / Eur vez, eun dizanaoudegez, / A rankit gouzañv didruez !

  • dizanaoudek
    dizanaoudek

    adj.

    (1) Ingrat.

    ●(1862) JKS 117. dre ma'z omp dizanaoudek e-kenver ann hini a ro anezho.

    ●(1927) GERI.Ern 114. dizanaoudek, tr. «qui n'est pas reconnaissant.»

    (2) Bezañ dizanaoudek d'ub. : ne pas être connu de qqn.

    ●(1921) FHAB Even 147. hag e kav d'eoc'h emaoun o vont da roi d'eoc'h-c'houi, ha c'houi dizanaoudek d'in, ar «secret» da lakat ar yer da zefi ?

  • dizanat
    dizanat

    adj.

    (1) Invisible.

    ●(1744) L'Arm 204b. Invisible (…) Dont on ne peut voir la cause, tr. «Disshanatt.» ●Un charme invisible nous attache à notre Patrie, tr. «Ur garanté disshanad honn stag doh honn bro.»

    ●(1825) COSp 193. p'ou dès bet dober a sclerder en ean hac ag ur mæstre dishanad eit desquein pedein erhat.

    (2) Inconnu, qu'on ne connaît pas.

    ●(1904) DBFV 57b. dishanat, adj., tr. «inconnu, qu'on ne connaît pas.»

  • dizanav .1
    dizanav .1

    adj. Inconnu.

    ●(17--) ST 8. Dizanav oûn aman.

    ●(1876) TDE.BF 112b. Dizanaf, adj., tr. «Inconnu.»

    ●(1903) MBJJ 228. na vije ket c'hoaz dishanav evite. ●(1904) DBFV 57b. dishanaù, adj., tr. «inconnu, qu'on ne connaît pas.» ●(1910) MBJL 115. Ar c'homzo-ze n'int ket disanav evidomp. ●(1972) BAHE 75/6-7. N’edo ket Flavius engortoz da gaout tommder evel en e vro, met kerse war-vat, evel ma vez lavaret, a oa bet gantañ, rak dre ma’z astenne an deiz, dre ma klouarae an aer, e veze un dudi arvestiñ ouzh ar begoù-douar o’n em wiskiñ a c’hlazur, a vokedoù-laezh, a vleunioù munut dizanav en e vro.

  • dizanav .2
    dizanav .2

    voir dizanavezout

  • dizanavedigezh
    dizanavedigezh

    f.

    (1) Méconnaissance.

    ●(1904) DBFV 57b. dishanaùedigeh, dishanaùdigezh, v. a., tr. «méconnaissance.»

    (2) Ingratitude.

    ●(1904) DBFV 57b. dishanaùedigeh, dishanaùdigezh, v. a., tr. «ingratitude.»

  • dizanavet
    dizanavet

    adj. Inconnu.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 117. er broyeu pêllan, gouihuan ha dishanàuettan.

  • dizanavez
    dizanavez

    adj. Inconnu.

    ●(1879) ERNsup 151. disañnve, inconnu, étranger, Trév[érec]. ●(1896) SBW 3. komzo disanve, gregach zur a-walc'h.

    ●(1903) MSLp xii 279. petit tréc[orois] disañnve «inconnu, étranger». ●(1906) BOBL 28 avril 84/3d. Me a gav d'in n'omp ket daou zuer-paper disane an eil d'egile, laka'ta ? ●(1920) FHAB Genver 199. gwelet o tiflukan n'ouzer eus a belec'h tud dizanave.

  • dizanavezet
    dizanavezet

    adj. Inconnu.

    ●(1904) LZBg Du 243. é inizegi dishanaùetan en Oséani.

  • dizanavezout / dizanav
    dizanavezout / dizanav

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Désavouer.

    ●(1767) ISpour 413. ne zeliamb jamæss hou dishanaüein [hun tutt]. ●(1792) CAg 174. deit oh d'en dishanauein !

    ●(1904) DBFV 57b. dishanaùein, dishanaù, v. a., tr. «renier.»

    (2) Méconnaître.

    ●(1792) HS 316. Red-vehai bout dal, eit dizanaouit er vat e ra ur Bélec mat enn ur barréze.

    ●(1856) VNA 156. vous méconnaissez vos parents, tr. «Hui e zishanàu hou quérent.»

    ●(1904) DBFV 57b. dishanaùein, dishanaù, v. a., tr. «méconnaître.»

    (3) Ne plus connaître.

    ●(1856) VNA 96. Il ne me connaît plus, tr. «Dishanàuet-on dehou.»

    ●(1904) DBFV 57b. dishanaùein, dishanaù, v. a., tr. «ne pas connaître.»

    (4) absol. (en plt d'un animal) Techet de zizanav : méchant.

    ●(1904) DBFV 57b. ur jau téchet de zishanaù, tr. «un cheval méchant, qui ne connaît plus son maître.»

    II. V. pron. réfl. En em zizanavezout : se désavouer, se renier.

    ●(1792) HS 139. Liéss enn-e hum zizanaüe er-ré e zou inouret hac ihuelleit.

    ●(1834) SIM 278. Neus cas e pez seurt stat ec'h alfec'h en em gaout, / Na deuit qet james d'en em dishanaout.

  • dizandelliñ
    dizandelliñ

    v. tr. d. Défaire les andains.

    ●(1904) KZVr 353. Andel, andellad, rankenad ed, foen. «Andel ed-du». «andellad foen». Ac'hano e teu andelli, dizandelli. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. dizandelli ar foen, tr. «défaire les andains. Abbé Aufray.»

  • dizaniñ
    dizaniñ

    v. intr. (en plt du blé) Dépérir, languir.

    ●(1931) VALL 202a. Dépérir, en parl. du blé, tr. «dizani T[régor].» ●614b-615a. devenir rabougri, tr. «dizani T[régor].»

  • dizañjer .1
    dizañjer .1

    adj.

    (1) Qui ne présente pas de danger.

    ●(1732) GReg 713a. Sans peril, tr. «disanger.» ●(1741) RO 2431. en ent didangeur euit monet d'ar foar. ●(17--) CBet 1966. En eur plas didanjer, tr. «dans un endroit à l'abri du danjer.»

    ●(1854) MMM 111. Arabat eo credi e ve dizanjer ar seurt affectionou-se.

    (2) À l'abri du danger, hors de danger.

    ●(1871) FHB 312/410b. ne gave leac'h ebet evit lacat he vuez dizanjer.

    ●(1900) MSJO 74. o lakaat anezhan plom en he za ha dizanjer. ●164. Gouscoude n'oa ket dizanjer c'hoas. ●(1904) BOBL 24 décembre 14/3a. Fransoaik Jacq (…) a zo dizanjer brema. ●(1907) KANngalon Gouere 450. an noz 'zo tenval, ne vec'h ket dizanjer.

    (3) = diriskl.

    ●(1978) BZNZ 13. (Lilia-Plougernev) skudellou tol. Ar re-se oa dizañjer da derriñ neuze.

    (4) [à l'impers.] Dizañjer eo : il est sans danger de.

    ●(1900) MSJO 169. dizanjer eo deoc'h breman mont di. ●183. Dizanjer oa da Jesus en em ziskues e Jerusalem.

  • dizañjer .2
    dizañjer .2

    m. =

    ●(1857) HTB 65. bean en gwarez hag er gwella didanjur.

  • dizañjerus
    dizañjerus

    adj. Sans danger, pas dangereux.

    ●(1914) LILH 29 a Gerzu. Ni zalh de chom de gosuket ér hardi rak dizanjérusoh é ha kaeroh. ●(1915) HBPR 154. evit tenna dizanjerusoc'h. ●(1916) LILH 16 a C'hwevrer. en un tachadig dizanjerus.

  • dizank
    dizank

    adj. Libre.

    ●(17--) ST 440. ha c'houi a ve dizank, / Da c'hoari ann dufel ouz ar bughel iaouank ? tr. «êtes-vous en mesure de vous battre en combat singulier contre cet enfant ?»

    ●(1876) TDE.BF 161a. Dizañk, adj. (anc[ien]), tr. «Libre, qui n'est pas retenu.»

  • dizansav
    dizansav

    v. tr. d. Désavouer.

    ●(1933) MMPA 19. Mari ne dizansav ket he bugale.

  • dizant
    dizant

    adj. Édenté.

    ●(1876) TDE.BF 161a. Dizañt, adj., tr. «sans dents.»

    ●(1931) VALL 241b. Édenté, tr. «dizant.»

  • dizantañ
    dizantañ

    v.

    (1) V. tr. d. Édenter.

    ●(1499) Ca 68b. [dizantet] Jtem edento / as. ac. g. edanter. b. dizantaff.

    ●(1876) TDE.BF 161a. Dizañta, v. a., tr. «Edenter.»

    ●(1931) VALL 241b. Édenter, tr. «dizanta.»

    (2) Démordre.

    ●(1732) GReg 277b. Desserrer les dents, quitter prise d'une chose qu'on mord, ou qu'on tient avec les dents, tr. «Disanta. pr. disantet.»

  • dizanteg
    dizanteg

    m. Sans dents.

    ●(1879) ERNsup 151. didañtek, n., sans dents, Trév[érec].

  • dizantek
    dizantek

    adj. Sans dents.

    ●(1879) ERNsup 151. didañtek, adj., sans dents, Trév[érec].

  • dizantellañ
    dizantellañ

    v. tr. d. Détendre.

    ●(1870) FHB 298/294a. an Indianet (...) a zizantellaz ho goareier.

  • dizantet
    dizantet

    adj. Édenté.

    ●(1499) Ca 68b. Dizantet. g. edantez. ●(1633) Nom 270a. Edentulus : esdenté : vn didantet.

    ●(1659) SCger 48a. edenté, tr. «dizantet.» ●145a. dizantet, tr. «edenté».

    ●(1888) SBI II 180. genô didantet ! tr. «bouche édentée.»

    ●(1909) KTLR 203. eur c'hrac'h koz dizantet oll. ●(1931) VALL 241b. Édenté ; à qui on a enlevé les dents, tr. «dizantet.» ●(1939) MGGD 22. eur wrac'hig koz, divalo ha dizantet.

  • dizantren
    dizantren

    v.

    (1) Désempêtrer.

    ●(1899) ZCP II 510. pet[it] tréc[orois] dizañtren débarrasser les chevaux empêtrés dans leurs harnais.

    (2) sens fig. Remettre (qqn) en place.

    ●(1899) ZCP II 510. pet[it] tréc[orois] dizañtren redresser quelqu'un qui dit une sottise.

  • dizanuiañ
    dizanuiañ

    v. En em zizanuiañ : se consoler.

    ●(1647) Am A.272c. Pe splan da canaff d’em disanhuya., tr. « Ou chanter clairement pour me consoler »

  • dizanv
    dizanv

    adj. Anonyme, inconnu.

    ●(1977) PBDZ 766. (Douarnenez) dizano, tr. «anonyme.»

  • dizanvez
    dizanvez

    adj. Sans biens.

    ●(1659) SCger 89b. pauure, tr. «didanvez.» ●142a. didanuez, tr. «pauure.»

    ●(1876) TDE.BF 161a. Dizanvez, adj., tr. «Sans biens, sans fortune.» ●(1890) MOA 142a. Sans biens, tr. «dizanvez.»

    ●(1931) VALL 200b. Dénué de biens, tr. «dizanvez.» ●(1959) BRUD 8/36. Dizanvez ha dizouar e-giztoh. ●(1962) EGRH I 69. dizanvez a., tr. « sans biens matériels. » ●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) dizanvez, tr. «sans biens, pauvre.»

  • dizanvezelañ
    dizanvezelañ

    v. tr. d. Dématérialiser.

    ●(1931) VALL 197a. Dématérialiser, tr. «dizanvezela.»

  • dizanzav
    dizanzav

    v. tr. d. Désavouer.

    ●(1847) FVR 127. Evit fisiout hoc'h Ine / Da dud dizanzavet gan-e. ●(1867) GBI I 26. Da disanzao ar zakramant, tr. «Pour désavouer le sacrement.»

    ●(1908) PIGO II 115. ar c'hloareg na dizanzavas netra.

  • dizaon
    dizaon

    adj. Sans avoir peur, impavide.

    ●(1847) FVR 214. Ober dizaoun al Le, bezan sitoien mad. ●(1876) TDE.BF 161b. Dizaoun, adj., tr. «Sans peur.»

    ●(1910) MAKE 51. ar re-all o vont hag o tont dizaon dre eno. ●(1961) LLMM 86/151. n’en divije kredet tanfoeltr den, forzh pegen dizaon e lamme ur galon en e greiz, tostaat ouzh an dosenn villiget-se. ●(1978) BAHE 99-100/63. Ur plac’h yaouank 20 vloaz bennak dezhi, un aeredigezh vat dezhi, abof da welout met dizaon a-grenn pa veze kemennoù da gas eus an eil parrez d’eben pe eus an eil strollad-kuzh d’egile.

  • dizaonet
    dizaonet

    adj. Rassuré, revenu de sa frayeur.

    ●(1907) BSPD I 261. Spontet, en deu labourér e déh arauk par ma hellant ; mes un nebed arlerh, dizeunet, ind e za éndro.

  • dizaonik
    dizaonik

    adj. Sans peur.

    ●(1889) ISV 223. ar re dizaounica euz an dud.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...