Devri

Recherche 'pe...' : 1379 mots trouvés

Page 20 : de peukan-2 (951) à peurbeoc_h (1000) :
  • peukañ .2
    peukañ .2

    v. intr. (pathologie) Toussoter.

    ●(1931) VALL 748a. Tousser, tr. «peukañ T[régor].» ●(1947) TNOG 5/25. (Tregor ha Goelo) Peukañ, verb. : pasaat sec'h, gwan ha berr (toussoter).

  • peukenneg
    peukenneg

    m. Tousseur.

    ●(1906-1907) EVENnot 1. (Ar veuzid) Arri e zou eur peukennek all aman c'hoaz, tr. «tousseur.»

  • peukenniñ
    peukenniñ

    v. intr. Tousser.

    ●(1931) VALL 748a. Tousser, tr. «peukenni T[régor].»

  • peuket
    peuket

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Fier, hautain.

    ●(1967) BAHE 52/33. Peuket. Un adster e Treger : un den peuket : haotus, c'hwezhet.

    (2) Qui a la toux.

    ●(1906-1907) EVENnot 3. (Bugelez) Peuket on eun toullad deio zo.

    (3) (en plt d'une vache) Qui a du mal à marcher.

    ●(1996) VEXE 223. Quand les vaches éprouvent des dificultés (sic) à marcher, on dit qu'elles sont «peuket».

  • peuketa
    peuketa

    v. intr. Tousser.

    ●(1931) VALL 748a. Tousser, tr. «peuketa.»

  • Peul
    Peul

    m. –ed Peul, Peulh, Peuhl.

    ●(1904) LZBg Du 254. en dud menestin ru e hanùér er Beuled.

  • peul
    peul

    m. –ioù

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Pilier, pieu, poteau.

    ●(1499) Ca 157b. Peul. g. pel de haye.

    ●(1659) SCger 92a. pieu, tr. «peul p. iou.» ●(1732) GReg 722b. Pieu, bois pointu pour ficher en terre, tr. «peul. p. peulyou. Van[netois] pel. p. yëu.» ●(1744) L’Arm 297a. Poteau, tr. «Pæle.. lieu.» ●(1792) CAg 70. Distaguet a-zoh er pæle.

    ●(1839) BESquil 461. plantein seih pél én doar. ●(1866) LZBt Genver 94. staget (...) ho c’horvo ouz peulio iennet enn douar. ●(1894) BUZmornik 56. Da genta, e oue staget var e c’hourvez oc’h eur peul teo hag hirr.

    ●(1902) PIGO I 212. eur pikol peul ru. ●(1907) BSPD I 639. Er juj (...) e hourhemen doh tu hi [Julitta] lakat ar skour doh ur peul hir. ●(1908) FHAB Kerzu 364. peuliou beglemmet. ●(1939) KOLM 29. peulieu koed. ●(1960) EVBF I 332. Le poteau de la barrière (…) peul, région de Morgat, pel-klud, Kerfourn,

    (2) (agriculture) Pieu de charrette.

    ●(1904) KZVr 354 - 19/08/04. Azen a vez graet, e Treger ha Goelo, eus eur pez koat a vez lakeat war dreuz war ar peuliou kenta eus daou benn ar c’harr. ●(1910) EGBT 99. da zelc’hen an astel-kar, gant ar reio hag ar peulio.

    (3) fam. Patte, pilier.

    ●(1936) CDFi 6 Mars. reun hir ha kagalet war e bevar beul !

    II. (en plt de qqn)

    (1) Niais.

    ●(1889) ISV 452a-b. Hag ho daou ne dint em c’henver / Nemet daou beul, diou banezen.

    (2) Fañch ar peul : personnification des niais.

    ●(1847) MDM 314. Perag e lavar d’in Fainch-ar-peul. ●317. Daousd a ne velit-hu ked eo hennez eur Fainch-ar-Peul ?

    ●(1931) VALL 63b. Benêt, tr. «Fañch ar Peul.» ●(1986) PTGN 39. En eur dremen dirag paotred ar gwiriou e krog ar Roskoad da hoari Fanch ar peul, digor bras e henou gantañ oh ober van da gompren na bu na ba er galleg.

    (3) (insulte) Penn peul : imbécile.

    ●(1972) SKVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc’h-loar, boc’h bidi Botigao, genoù gwelien, torc’h togn hoc’h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...

    III.

    (1) (Sonn, reut) evel ur peul : très droit, raide.

    ●(1874) FHB 486/126a (L) Ian ar Gernevez. En he za soun evel eur peul o pedi en hanv a zindan an heol bero. ●(1877) EKG I 184 (L) L. Inisan. Mez hen, digeflusk ha sounn evel eur peul, a grie atao : Idolatriach ! idolatriach ! ●(1878) EKG II 159 (L) L. Inisan. Ober a ra sin ar groaz en eur zevel he zaoulagad varzu an env, hag e chom sounn enn he za, sounn evel eur peul, dinec'h evel eur zant.

    ●(1910) MBJL 160 (T) L. le Clerc. Sonn e benn ha reut evel eur peul. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 94 (L) Y.-V. Perrot. Na jomit ket en ho sav, sounn evel eur peul ha mut evel eur pesk. ●(1964) LLMM 103/110 (T) *Jarl Priel. Rak un den brudet a rank menel sonn, ken reut hag ur peul.

    (2) Ober e beul : stationner immobile.

    ●(1931) VALL 709. Stationner immobile, tr. F. Vallée «ober e beul fam.»

    (3) Mut evel ur peul :

    ●(1931) ANDO 35 (Ki) Y. Drezen. Me, - petra an diaoul a viras ouzin da gomz ? - a oa chomet mut evel ar peul ma oan.

    (4) Plantañ peul er prad : voir prad.

  • peul-gwini
    peul-gwini

    m. Échalas.

    ●(1732) GReg 314a. Échalas, appui d'un cep de vigne, tr. «Peul-guïny. p. peulyou-guïny.»

    ●(1876) TDE.BF 512a. Peul-gwini, s. m., tr. «Echalas ; pl. peuliou-gwini.»

  • peul-kloued
    peul-kloued

    m. Poteau de barrière.

    ●(1960) EVBF I 332. Le poteau de la barrière (…) peul, région de Morgat, pel-klud, Kerfourn,

  • peul-post
    peul-post

    m. Pilier, poteau.

    ●(1850) MOY 148. eur peul-post cimantet.

  • peul-tavarn
    peul-tavarn

    m. fam. Pilier de bistrot.

    ●(1867) FHB 127/182a. Kristenien fall ha peulliou-tavarn.

  • peulc'h
    peulc'h

    voir bolc'h / belc'h

  • peulgae
    peulgae

    m. –où Palissade.

    ●(1931) VALL 525b-526a. Palissade, tr. «peulgae m. pl. ou.»

  • peuliadur
    peuliadur

    m. Clôture de pieux.

    ●(1931) VALL 559a. clôture de pieux, tr. «peuliadur m.»

  • peuliañ
    peuliañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Empaler.

    ●(1659) SCger 49a. empaler, tr. «peulia.» ●(1732) GReg 334a. Empaler, supplice ordinaire des Turcs, tr. «Peulya ur re-bennac.»

    ●(1876) TDE.BF 512a. Peulia, v. a., tr. «empaler.»

    ●(1914) DFBP 115b. empaler, tr. «Peulia.»

    (2) Garnir de piliers.

    ●(1659) SCger 164a. peulia, tr. «entourer de pieux.»

    ●(1931) VALL 559b. Garnir de piliers, tr. «peulia.»

    (3) Échalasser.

    ●(1876) TDE.BF 512a. Peulia, v. a., tr. «Echalasser, parlant des plantes grimpantes.»

    II. V. intr. (?) fam. = Poireauter (?).

    ●(1867) FHB 117/99b. peûlia meur a vloa abars ma vint kasset da vevel bihan.

  • peulieg
    peulieg

    f. –où Colonnade.

    ●(1931) VALL 133a. Colonnade, tr. «peulieg f. pl. ou.»

  • peuliek
    peuliek

    adj. Porzh peuliek : cours à colonnade.

    ●(1931) VALL 133a. Cours à colonnade, tr. «porz peuliek.»

  • peulier
    peulier

    m. –ion Fabricant de pieux.

    ●(c.1500) Cb. [peul] g. faiseur de espieulx / ou de perches. bri. perchenner / peulier.

  • peultrin / peutrin
    peultrin / peutrin

    m. Poitrine.

    ●(1499) Ca 156b. Petrin. g. petrine. ●(1633) Nom 21a. Thorax : poictrine, pourpoint : an peutrin, porpant. ●Pectus : poictrine : peutrin, poull an caloun. ●182b-183a. Pectorale : halecret, armure de la poictrine, poictral : halacret, armeur an peutrin, peutral. ●(1650) Nlou 5. An eil person diuin, a peutrin an dryndet, tr. «La deuxième personne divine, du sein de la trinité.»

    ●(1659) SCger 94a. poictrine, tr. «peutrin.» ●164a. peutrin, tr. «poitrine.» ●(1688) MD I 18. en doa lequet e penn var peutrin Jesus. ●(1732) GReg 736b. Poitrine, tr. «Peutrin. p. peutrinou. (Ce mot est de Leon, & ne se dit gueres ailleurs, que d'une poirine de veau, de beuf, de mouton.).»

    ●(1838) CGK 11. Meur a blac'h a lacq pilhau da rontad e feutrin. ●(1846) DGG 417. o stol croazet var o fultrin. ●(1868) GBI II 14. Hag hen tapout he dorn neuze war he feutrin, tr. «et lui de mettre alors sa main sur sa poitrine.» ●(1889) ISV 154. eur c'hlenvet a beultrin.

    ●(1907) PERS 286. Kredi a rean ez oa taget diabarz he feultrin. ●(1911) BUAZperrot 647. an intron (…) a groasias he daouarn var he feultrin. ●(1924) ZAMA 93. skei war e beultrin.

  • peulvan .1
    peulvan .1

    m. –ed Géant.

    ●(1906) BOBL Meurzh. Eur peulvan bras a zo er c'hoad aze. Klask a ra va maro. (d'après KBSA 200). ●(1911) RIBR 82. me zo digaset ama gant va zad Roue, da eur peulvan, evit na lako ket an tan e pevar c'horn ar rouantelez. ●(1941) ARVR 17/4b. a vro ar beulvaned.

  • peulvan .2
    peulvan .2

    m. –où (préhistoire) Menhir.

    ●(1732) GReg 723a. Pilier, ou pierre longue & haute, élevée dans les Landes, & sur les grands chemins par les Païens, nos ancêtres, tr. «Peulvan. p. peulvanou.»

    ●(1876) TDE.BF 512a. Peulvan, s. m., tr. «Longue pierre plantée en terre et objet de culte chez les Celtes.»

  • peupliñ
    peupliñ

    v.

    (1) V. tr. d. Peupler.

    ●(1659) SCger 91b. peupler, tr. «peupli.»

    (2) V. intr. Se reproduire.

    ●(1872) ROU 100b. Se reproduire, tr. «peupli.»

  • peur .1
    peur .1

    adv. interrog.

    (1) Quand.

    ●(1499) Ca 154b. Pe eur. g. quant. ●(1621) Mc 75. Peur ez duyme autraou doz caret parfetamant ? ●100. pen en lech ha peur.

    ●(1659) SCger 71a. iusques a quand, tr. «pe bete peur ?» ●99a. quand sera-ce ? tr. «peur e vezo ?» ●164a. peur, tr. «quand ?» ●(c.1680) NG 309-310. pier / Et deli but ganet. ●(1744) L'Arm 316a. Quand (…) En quel temps, tr. «Pégours : Pihiérr.»

    ●(1846) DGG xx. ne deus forç p'heur dious ar mintin. ●(1878) EKG II 101. peur e skoimp adarre car soudarded Canclaux ?

    ●(1900) MSJO ix. Abaoue peheur e ves great mis sant Joseph ama ? ●154. peheur ha penaos. ●(1905) RNDL 67. Pehér e anaùinn tan ha dourien, tr. «Quand reconnaîtrai-je le feu de tes phares.» ●(1906) KANngalon Du 244. e ouien ato peur e m'eze manket.

    (2) Peur bennak e vezo : quel que soit le moment.

    ●(c.1680) NG 547-550. Un deueh bras merbet, / Pier benac vezou, / A day ar bet-man. ●1564-1565. Hac en dé-man a day, pier benac vezo, / Allas, peherion, nezé vezou crenou / Nep na ras breman.

    (3) Ac'hann da beur ? : jusqu'à quand ?

    ●(1873) FHB 463/363a. ac'han da beur e vinn-me ganeoc'h ? Ac'han da beur ho couzanvin-me ?

  • peur .2
    peur .2

    m. Pâture.

    ●(1864) KLV 30-31. implijet, evit he voued, pe beur, pe c'hrisioui, pe c'hreun.

    ●(1931) VALL 541a. Pâturage, tr. «peur m.»

  • peur- .3
    peur- .3

    préf. Préfixe d'achèvement ou augmentatif.

    ●(14--) Jer.ms 152. Ma quer tat ham Autrou, hep comps en louen / Ez reyff an anegart peur gayllart ha certen., tr. « Mon cher père et Seigneur, sans dire [de mensonge], volontiers, / Je conduirai l’avant-garde très joyeusement et certainement »

    ●(1876) TDE.BF 512b. Peur, particule marquant l'échèvement ou l'augmentation de l'action.

  • peurabil
    peurabil

    adj. Très habile, instruit.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 483 & MSLP xii 252). ent peur abilhaff. ●(1499) Ca 3a. ga. habile plushabile / treshabile. b. abil / abiloch. / purabilaff. Jtem habiliter / liussime / aduerbia. g. habilemen / plushabilemen / treshabilement. b. ent abil / en abiloch / en purabilaff.

  • peuradenn
    peuradenn

    f. –où Pâturage.

    ●(1943) FATI 90. eur beuradenn vat evit o deñved.

  • peurafesoniñ
    peurafesoniñ

    v. tr. d. Parachever.

    ●(1732) GReg 225b. Couronner un ouvrage, le terminer avec amortissement, tr. «Peur-affæçzoni un ouvraich.»

  • peuraj
    peuraj

    m. –où Pâturage.

    ●(1732) GReg 703b. Paturage, ce que les bestiaux paissent, tr. «Van[netois] pérach.»

    ●(1870) FHB 268/55a. eur peurach mad ha dru.

    ●(1907) BOBL 25 mai 139/2f. Ar parkeier, ar peurachou. ●(1907) VBFV.bf 59b. péraj, m. pl. eu, tr. «pâturage, pacage.» ●(1907) AVKA 180. ha peuraj a gavo. ●(1934) BRUS 279. Du paturage, tr. «péraj ; peüraj.»

  • peurajenn
    peurajenn

    f. –où Pâturage.

    ●(1869) FHB 207/404b. ar peuracheunou a zo doured gant kalz a c'houerriou. (...) pa ne vez ked a zour-red en eur beurachen.

    ●(1983) PABE 50. (Berrien) peurachenn, tr. «pâture, pâturage.»

  • peuraliesoc'h
    peuraliesoc'h

    adv. Plus souvent.

    ●(1882) BAR 71. Guech er boan, guech er joa, ha peur aliesoc'h er boan.

  • peurañ
    peurañ

    voir peuriñ

  • peurankounac'haat
    peurankounac'haat

    v. tr. d. Oublier complètement.

    ●(1923) SKET I 28. evid o feurankounac'haat.

  • peuraozañ
    peuraozañ

    v. tr. d. Finir de préparer, parachever.

    ●(1922) FHAB Mae 144. d'ar mare ma oa ar reta d'ezi diskrapa evit peuraoza ar pred.

  • peurarat
    peurarat

    v. tr. d. Finir de charruer.

    ●(1732) GReg 10b. Achever de charruer, tr. «Peur-arat. pr. Peur-aret. Van[netois] Per-areiñ. p. per-aret.»

  • peurat
    peurat

    voir peuriñ

  • peurbad
    peurbad

    adj. Éternel.

    ●(1923) SKET I 65. an tan peurbad-ze. ●(1931) VALL 276a. Éternel, tr. «peurbad.»

  • peurbadel
    peurbadel

    adj. Éternel.

    ●(1912 RNDL 43. hervé meurniverieu Hou trugaréieu peurbadel, tr. «selon les multitudes de vos miséricordes éternelles.» ●(1931) VALL 276a. Éternel, tr. «peurbadel.»

  • peurbadelezh
    peurbadelezh

    f. Éternité.

    ●(1914) RNDL 118. hed er beurbadeleh, tr. «tout le long de l'éternité.» ●(1933) MMPA 63. karet Doue epad ar beurbadelez.

  • peurbadout
    peurbadout

    v. intr. Durer éternellement.

    ●(1905) KANngalon Du 549. galloud an Aotrou Doue ha galloud he Iliz a beurbado en despet d'an dud difeiz. ●(1911) BUAZperrot 530. An disparti etrezo (...) ne dle na ne c'hell ket peurbadout.

  • peurbadus
    peurbadus

    adj. Éternel.

    ●(1732) GReg 712b. Perdurable, tr. «Peur-badus.» ●714a. Perpetuel, tr. «peurbadus.»

    ●(1876) TDE.BF 512b. Peur-baduz, adj., tr. «De longue durée.» ●Eul lizer-ferm peur-baduz, tr. «un bail de ferme de longue durée.»

    ●(1906) KANngalon Genver 3. ho c'hasoni peurbadus. ●(1907) AVKA 70. ar vue berbaduz. ●(1912) LDTU xi. peoc'h peurbadus er baradoz goude e varo. ●(1921) GRSA 244. bro an eurusted peurbadus. ●(1931) VALL 276a. Éternel, tr. «peurbadus.» ●(1933) MMPA 64. eun akt a garante peurbadus. ●(1959) TGPB 79. Mar don bremañ o livañ gevier, ra vezo nac’het ouzhin va lodenn eus an eürusted beurbadus !

  • peurbae
    peurbae

    m. –où Appoint.

    ●(1931) VALL 32a. Appoint, tr. «peurbae m.»

  • peurbaeadur
    peurbaeadur

    m. –ioù Appoint.

    ●(1931) VALL 32a. Appoint, tr. «peurbaeadur m.»

  • peurbaeamant
    peurbaeamant

    m. Paiement complet.

    ●(1732) GReg 684b. Jusques à parfait païement, tr. «Bede peurbaëmand.»

  • peurbaeañ
    peurbaeañ

    v. tr. d.

    (1) Achever de payer.

    ●(1732) GReg 10b. Achever de payer, tr. «Peur-baëa. pr. Peur-baëet. van[netois] Perbéiñ. pr. et.» ●685a. Finir de païer, tr. «Peur-baëa. pr. peur-baëet.» ●(1790/94) PC I 252. Da beur baea o tle.

    ●(1866) SEV 164. dalc'het da beur-baea ho dle da Zoue. ●(1882) BAR 82. da beur-baea hon dle.

    ●(1909) FHAB Gouere 208. peur-baëa ar c'holl. ●(1911) BUAZperrot 754. o lakât da beurbaea o dle.

    ►absol.

    ●(1846) BAZ 230. ma crescas an arc'hant viziblamant etre he daouarn, en hevelep fæson m'en em gavas avoalc'h evit peurbea.

    (2) Peurbaeañ evit : satisfaire, expier.

    ●(1872) ROU 102a. Satisfaire, pour ses péchés, tr. «Perbaea evit e bec'hejou.»

  • peurbakañ
    peurbakañ

    v. tr. d.

    (1) Finir d'empaqueter.

    (2) fam. Finir de manger (son repas).

    ●(1952) KLAT 2. emañ gwreg an ti o peurbakañ he lein.

  • peurbalañ
    peurbalañ

    v. tr. d. Bêcher entièrement.

    ●(1869) EGB 36. peur-bala, tr. «bêcher entièrement.»

  • peurbare
    peurbare

    adj. Complètement guéri.

    ●(1763) Remed 479. quen na ve peur-pare an Aneval.

    ●(1883) MIL 47. Ar gouliou (...) a oa peurbare pell a oa.

    ●(1935) BREI 412/3b. Gras d'ezan da veza hepdale peurbare !

  • peurbareañ
    peurbareañ

    v.

    I. V. tr. d. Guérir (qqn) complètement.

    ●(1915) KZVr 135 - 03/10/15. Ra zeuio aer vat Breiz da beurbarea hon mignoned !

    II. V. intr.

    (1) Guérir complètement.

    ●(1868) FHB 192/282b. goulen beza peurbareet. ●(1869) FHB 232/182b. Mari ne oe ket pell o peurbarea.

    ●(1915) KANNlandunvez 49/353. Pa zistroaz an Aotrou Kure d’an Naoned deuz an hospital moa bet e peur barea.

    (2) Finir de se rétablir, parfaire sa guérison.

    ●(1920) FHAB Gouere 438. kaset e oue da beurbarea epad daou viz da Dremarec. ●(1957) AMAH 218. mont da beurbareañ en ur gêriadenn bennak er C'hreisteiz.

  • peurbeoc'h
    peurbeoc'h

    m. Armistice.

    ●(1920) MVRO 42/1a. en em glevet war boentchou ar peur-beoc'h. ●(1920) MVRO 44/1a. evit klenka ar peurbeoc'h.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...