Recherche 'e...' : 2032 mots trouvés

Page 24 : de enrollin (1151) à entenn (1200) :

• enrolliñ
  enrolliñ

  v. tr. d. Enrôler.

  ●(1659) SCger 51a. enroller, tr. «enrolli.»

• ensac'hañ
  ensac'hañ

  v.

  (1) V. tr. d. Ensacher.

  ●(1464) Cms (d’après LCJL 7). Esachaff vide ine sach. ●(1499) Ca 78b. Esachaff vide in sach. ●178a. g. ensachier. b. ensachaff.

  ●(c.1718) CHal.ms i. Empocher lacat er fichet, er sah, insahein queru. [= Kervignac]

  ●(1818) HJC 96. ur mesulad mat, insahet ac mahet quen e scuilleo drest er bordeu.

  (2) V. pron. réfl. sens fig. En em ensac'hañ =

  ●(1908) PIGO II 155. o 'n em inzac'han hag o 'n em indramman gwellan m'halle.

• ensavadur
  ensavadur

  m. –ioù Institut.

  ●(1944) DGBD 202. an Ensavadur Geologiezh nevez.

• ensell
  ensell

  m. –où Inspection.

  ●(1931) VALL 151b. Contrôle ; d'un inspecteur, tr. «ensell m.» ●393a. Inspection, tr. «ensell m.»

• enselladenn
  enselladenn

  f. –où Inspection.

  ●(1931) VALL 393a. Inspection, tr. «enselladenn f.» ●(1954) VAZA 84. pa ranke ur rannad martoloded mont kuit eus Brest da baramantiñ ul lestr e porzh-mañ-porzh, ha d’ar sadorn goude kreisteiz e-pad an enselladenn vras.

• enselladur
  enselladur

  m. –ioù Inspection.

  ●(1931) VALL 151b. Contrôle ; d'un inspecteur, tr. «enselladur m.» ●393a. Inspection, tr. «enselladur m.»

• enseller
  enseller

  m. –ion Inspecteur.

  ●(1919) MVRO 5/2a. Enseller an départamant evit yec'hedouriez an holl. ●(1935) BREI 413/4b. enseller ar skoliou kristen. ●(1935) BREI 416/3a. enseller war an arc'hant. ●(1935) BREI 430/1d. An enseller akademi.

• ensellerezh
  ensellerezh

  m. Inspection.

  ●(1931) VALL 151b. Contrôle ; d'un inspecteur, tr. «ensellerezh m.» ●393a. Inspection, tr. «ensellerez m.»

• ensellidigezh
  ensellidigezh

  f. –ioù Inspection.

  ●(1931) VALL 393a. Inspection, tr. «ensellidigez f.»

• ensellout
  ensellout

  v. tr. d. Contrôler, inspecter.

  ●(1931) VALL 151b. Contrôler, tr. «ensellout.»

• enserch .1
  enserch .1

  s. Enquête.

  ●(c.1500) Cb 76a. [encerg] Jdem hoc exercitium / ij. g. exercitement. b. encerg / goulenn.

• enserch .2
  enserch .2

  v. tr. d. Enquêter.

  ●(14--) Jer.ms 226. Laca da encerg try sergant, tr. «Fais faire enquête à trois sergents.» ●(1499) Ca 75b. Encerg. g. excercer. ●(1650) Nlou 107. Maz encherchas assur, / Diouz é tut an hudur, tr. «de sorte qu'il s'enquit, certes, / de ses gens, le salaud.»

• ensernañ / enserniñ
  ensernañ / enserniñ

  v. tr. d. Entourer.

  ●(1659) SCger 15a. bloquer, tr. «encerna.» ●21a. cerner, tr. «encerni.» ●49b. enceindre, tr. «encerna.» ●146b. encerni, tr. «entourer.»

• enserniñ
  enserniñ

  voir ensernañ

• enserriñ
  enserriñ

  voir anserrañ

• ensil
  ensil

  m. Infiltration.

  ●(1931) VALL 388b. Infiltration, tr. «ensil m.»

• ensiladur
  ensiladur

  m. –ioù Infiltration.

  ●(1931) VALL 388b. Infiltration, tr. «ensiladur m.»

• ensilañ
  ensilañ

  v. intr. Infiltration.

  ●(1931) VALL 388b. Infiltrer (s'), tr. «ensila.»

• ensilerezh
  ensilerezh

  m. Infiltration.

  ●(1931) VALL 388b. Infiltration, tr. «ensilerez m.»

• ensinkladenn
  ensinkladenn

  f. –où Injection.

  ●(1931) VALL 390b. Injection, tr. «ensinkladenn f.»

• ensinkladur
  ensinkladur

  m. –ioù Injection.

  ●(1931) VALL 390b. Injection, tr. «ensinkladur m.»

• ensinklañ
  ensinklañ

  v. tr. d. Injecter.

  ●(1931) VALL 390b. Injecter, tr. «ensinkla.»

• ensinklerezh
  ensinklerezh

  m. Injection.

  ●(1931) VALL 390b. Injection, tr. «ensinklerez m.»

• enskantadur
  enskantadur

  m. –ioù Incrustation.

  ●(1931) VALL 384a. Incrustation, tr. «enskantadur m.» ●(1962) EGRH I 76. enskantadur m., tr. « incrustation. »

• enskantañ
  enskantañ

  v. tr. d. Incruster.

  ●(1931) VALL 384a. Incruster, tr. «enskanta.»

• enskrivad
  enskrivad

  m. –ed, enskrividi Inscrit.

  ●(1931) VALL 392a. Inscrit, tr. «enskrivad pl. ed et –vidi.»

• enskrivadenn
  enskrivadenn

  f. -où Enregistrement.

  ●(1962) EGRH I 76. enskrivadenn f. -où, tr. « enregistrement. »

• enskrivadur
  enskrivadur

  m. –ioù

  (1) Inscription.

  ●(1931) VALL 392a. Inscription, tr. «enskrivadur m. pl. iou.»

  (2) Épigraphe.

  ●(1931) VALL 267a. Épigraphe, tr. «enskrivadur m.»

  (3) Enregistrement.

  ●(1931) VALL 259b. Enregistrement (physiq.), tr. «enskrivadur m.»

• enskrivadurour
  enskrivadurour

  m. –ion Épigraphiste.

  ●(1931) VALL 267a. Épigraphiste, tr. «enskrivadurour.»

• enskrivadurouriezh
  enskrivadurouriezh

  f. Épigraphie.

  ●(1931) VALL 267a. Épigraphie, tr. «enskrivadurouriez f.»

• enskrivañ
  enskrivañ

  v. tr. d.

  (1) Inscrire.

  ●(1931) VALL 392a. Inscrire, tr. «enskriva.»

  (2) Enregistrer.

  ●(1931) VALL 259b. Enregistrer, tr. «enskriva.»

• enskriver
  enskriver

  m. –ioù Appareil enregistreur.

  ●(1931) VALL 259b. Enregistreur (appareil), tr. «enskriver m.»

• enskriverezh
  enskriverezh

  m. Enregistrement.

  ●(1931) VALL 259b. Enregistrement (physiq.), tr. «enskriverez m.»

• ensoc'hadur
  ensoc'hadur

  m. Emmanchement du soc.

  ●(1931) VALL 249b. Emmanchement ; du soc, tr. «ensoc'hadur m.» ●686b. Sep de charrue (…) son emmanchement dans le soc, tr. «ensoc'hadur m.»

• ensterniañ
  ensterniañ

  v. tr. d. Enchasser.

  ●(1931) VALL 254a. Enchasser, tr. «ensternia, ensterna.»

• ent .1
  ent .1

  part. adv. [devant un adj.] Mot servant à transformer un adjectif en adverbe.

  ●(1499) Ca 3a-b. aduerbia. g. habilement / tres abilement b. ent abil / ent abiloch. ●41b. Comps ent foll. g follement parler. ●Comps ent fur. g. sagement parler. ●Comps ent discret. g. parler discretement.

• enta
  enta

  voir eta .1

• entach
  entach

  m. –où Tache.

  ●(1732) GReg 901a. Tache, marque, souillure, tr. «èñtaich. p. èñtaichou. ●(1732) GReg 901a. Sans tache, tr. «dièñtaich. hep èñtaich.»

• entachañ
  entachañ

  v. tr. d. Tacher.

  ●(1732) GReg 901a. Tacher, souiller, tr. «èñtaicha. pr. èñtaichet.»

• entan
  entan

  m. Incendie.

  ●(1732) GReg 331b. Embrasement, incendie, tr. «eñtan.» ●522a. Incendie, tr. «eñtan. an eñtan.»

  ●(1927) GERI.Ern 133. entan m., tr. «incendie.»

• entanadur
  entanadur

  m.

  (1) Action de mettre le feu à qqc.

  ●(1732) GReg 123b. L'action de brûler, tr. «eñtanadur.»

  (2) Incendie.

  ●(1732) GReg 522a. Incendie, tr. «eñtanadur. an eñtanadur.»

• entanañ / entaniñ
  entanañ / entaniñ

  v.

  I. V. tr. d.

  A.

  (1) Allumer, enflammer.

  ●(1772) KI 453. oc'h entani he Biben, tr. «en allumant sa pipe.»

  ●(1904) LZBg Mae 136. intañnein ur hornad. ●(1906) HIVL 32. er pilet e oé get hi étré hé dehorn e oé bet lahet er goleu anehou get eh aùél ; kentéh hi e asten hé dorn eit er rein d'intañnein d'en hani e oé tostan dehi. ●(1913) AVIE 79. Pe intañner ur holeuen.

  (2) Mettre le feu à, incendier.

  ●(1732) GReg 123b. Brûler quelque maison, y mettre le feu, tr. «Eñtana ur re-bennac.» ●331b. Embraser, mettre en feu, allumer, brûler, tr. «Entana. pr. entanet.»

  ●(1910) ISBR 158. intañnein doareu Brest. ●(1927) GERI.Ern 133. entana, tr. «incendier.»

  ►absol.

  ●(1732) GReg 123b. Brûler, saccager, mettre à feu et à sang, tr. «Eñtana, ha laza.»

  ●(1937) TBBN 57. laereh hag intañnein.

  B. sens fig.

  (1) S'échauffer (le gosier) en buvant de l'alcool.

  ●(1868) FHB 196/319b. ar gozaked a ieaz en ti da zidana pe da entana ho gouzougou.

  (2) Emplir de ferveur.

  ●(1862) JKS 363. entana va c'haloun gant pedennou.

  ●(1925) FHAB Mae 188. entana ho kalon ouzh traou ho Pro. ●(1927) GERI.Ern 133. entana, tr. «rendre ardent, animer.» ●(1931) VALL 26b. Animer ; exciter (le courage, etc.), tr. «entana.»

  II. V. intr.

  (1) (en plt de la peau) S'irriter, s'échauffer.

  ●(1905) IVLD 200. Ha seuliou he zreid, tenereat er guele epad pemp bloaz ha tregont, seuliou he zreid ne entanont ket !

  (2) Prendre feu, s'enflammer.

  ●(1869) FHB 226/129b. Ma ne deo ket maro tre ar feiz en ho c'halon (...) e teufe ep mar da zihuna, da entani e creiz eun hevelep grouez.

  ►sens fig. S'enthousiasmer.

  ●(1911) KEME 34. A-raok, paotred vat Breiz-Izel ! entana ra va c'halon.

• entaner
  entaner

  m. –ion Incendiaire.

  ●(1732) GReg 123b. Bruleur, incendiaire public, tr. «Eñtaner. p. eñtanéryen.» ●522a. Incendiaire, tr. «eñtaner. p. eñtanéryen.»

  ●(1927) GERI.Ern 133. entaner m, tr. «incendiaire.» ●(1931) VALL 381a. Incendiaire, tr. «entaner pl. ien.»

• entanerezh
  entanerezh

  m. Action d'incendier.

  ●(1910) ISBR 95. a bep sord torfeteu mes drest pep tra a laeronsieu, intañnereh ar er Vro-Gal. ●110. lahereh, intañnereh, dismant é peb mod.

• entanet
  entanet

  adj.

  (1) Victime d'un incendie.

  ●(1866) FHB 71/151a. An ti entanet a voa da eul labourer pinvidic.

  (2) Enflammé, igné.

  ●(1870) FHB 266/36a. birou entanet.

  ●(1905) IVLD 294. ar c'houlaouen entanet. ●(1906) KANngalon Eost 178. anezho [pemp toul ledan e traon ar menez Vezuv] he tirede pemb ster lec'hit intanet. ●(1909) KTLR 178. eur zac'had glaou entânet. ●(1911) BUAZperrot 402. ar voden entanet. ●(1932) GUTO 7. skodeu gleu éntañnet.

  (3) (Regards yeux) Étincelant de colère.

  ●(1877) EKG I 256. skerj ho fenn, entanet ho daoulagad. ●(1878) EKG II 72-73. skelf ho fenn, entanet ho daoulagad.

  ●(1902) PIGO I 179. e zaoulagad entanet a verve en e benn.

  (4) sens fig. =

  ●(1864) SMM 194. entanet gant ar garantez an tenera.

  (5) (Paroles, discours) Ardent, fougueux, passionné.

  ●(1903) MBJJ 27. Intanet eo e gomzo. ●(1907) KANngalon Genver 307. Gant komzou intanet e tiskleriaz he venoz. ●(1948) KROB 8/5. e vouez, tro-ha-tro nerzus ha tener, entanet hag entanus. ●(1950) KBSA 7. pennadou flemmus hag entanet. ●(1976) LLMM 175/120. dre brezegennoù entanet.

• entaniñ
  entaniñ

  voir entanañ

• entanus
  entanus

  adj.

  (1) Inflammable.

  ●(1744) L'Arm 452a. Inflammable, tr. «Intannuss.»

  (2) Incendiaire.

  ●(1927) GERI.Ern 133. entanus adj., tr. «incendiaire.» ●(1931) VALL 381a. Incendiaire, adj. (après un nom de chose), entanus.»

  (3) sens fig. Qui enflamme, qui provoque l'enthousiasme.

  ●(1910) MBJL 114. displegan treo ken dereat, gant eur vouez ha jestro ken intanus. ●(1948) KROB 8/5. e vouez, tro-ha-tro nerzus ha tener, entanet hag entanus.

• entap
  entap

  s. –où Étape.

  ●(1732) GReg 372a. Étape, tr. «Eñtap. eñtapou.»

• entaper
  entaper

  m. –ion Étapier.

  ●(1732) GReg 372a. Étapier, celui qui fournit les etapes, tr. «Eñtaper. p. eñtapéryen.»

• entenn
  entenn

  f. –où Greffe.

  ●(1633) Nom 97a. Surculus, infitum, calamus : ente, greffe : hentenn, greffen, imbouden.