Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 38 : de aezamant-2 (1851) à afiet-1 (1900) :
  • aezamant .2
    aezamant .2

    m. –où

    (1) Aise, confort, bien-être.

    ●(1580) G 621. Quen paout eou ho faoutou en esamantou bras, tr. «Si nombreuses sont vos fautes dans les grandes voluptés.»

    ●(1659) SCger 128b. Æsamant, tr. «aise.» ●(c.1680) NG 513. Aysement er bet-man. ●1430. Guet ray a aisement, é houemp er baradoues. ●(1732) GReg 185a. Commodité, aise, facilité, tr. «eazamand. æzamand.» ●Vous ferez cela à votre commodité, tr. «An draze a reot èn o c'heazamand.» ●(1744) L'Arm 10b. Aise, tr. «Aisemant. m.» ●(1790) PEdenneu 158. ne glasquan meit me æzemand ér béd. ●(1792) BD 1897. Ar corff na fel desan nemert eesamant, tr. «Le corps ne veut que son confort.» ●3184. ma esamant agaran muan, tr. «c'est mon bien-être que j'aimerai le plus.»

    ●(1876) TDE.BF 198b. Ezamañt, s. m. V[annetais], tr. «Aise, commodité.»

    ●(1919) BUBR 10/269. An dud a zo er gaer en o êzamant. ●(1922) EOVD 170. ézemant en dañné.

    (2) Confort, aisance financière, bien-être.

    ●(1744) L'Arm 10b. Aisance, tr. «Aisemant.. teu. m.» ●(1790) MG 51. durand ma hoaih ar en doar, hui e hoès bet ol hou c'æsemant ha plijadur. ●52. èl ma heèll en dud pihuiq ou doud ol en æzemanteu-ze.

    ●(1913) HIVR 13. aveit degas ézemant ér vro. ●(1921) BUFA 100. é viùein én ézemant.

    (3) Biens.

    ●(1790) PEdenneu 126. poén en dès men deulegad ivius é huélèt æsemant me Nessan.

    (4) Facilité.

    ●(1732) GReg 391a. Facilité, maniere aisée dont on fait quelque chose, tr. «Eazamand. p. eazamanchou. æzmanand. p. chou. Van[netois] aesemant. p. ëu.»

    (5) Amélioration de santé.

    ●(1920) FHAB Meurzh 268. n'euz forz pe seurt tersien ha pe seurt klenved o devoa ezamant ha yec'hed a gavent holl gantan.

    (6) Kaout aezamant (da ober udb.) : avoir le libre choix (de faire qqc.).

    ●(1920) AMJV 71. E Mana, peb hini en doa eazamant pe da joum eno, pe da vont kuit.

    (7) Ober e aezamant : faire ses besoins.

    ●(c.1500) Cb. [official] g. vesseau a pisser / ou a chier : quon appelle official. p. pot pe bacin da den da ober eassemant.

    ●(1955) STBJ 122. hep beza bet amzer d'ober o êzamant.

    (8) Bezañ en aezamant da ub. : être d'un accès facile.

    ●(1852) MML 17. eur mene pehini e oa en esamant dezi.

    (9) Commodité.

    ●(1931) VALL 136b. Commodité, tr. «aezamant m.»

  • aezañ
    aezañ

    voir ahezat

  • aezañs
    aezañs

    f. Aisance.

    ●(1834) SIM 10. Douguen a rê e gôf bras gant calz a êzans. ●(1857) LVH 68. en dès aesance aveit laquat é berr guirieu hilleih a dreu.

  • aezat
    aezat

    voir ahezat

  • aezet
    aezet

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Facile, aisé.

    ●(1834) SIM 93. na vez netra êzettoc'h. ●(1869) KTB.ms 14 p 23. na euz netra a ezetoc'h.

    ●(1902) PIGO I 91. an ezetan da gavout. ●(1903) MBJJ 47. æzet aoalc'h e teu ganin pep poz. ●(1907) AVKA 60. Petra an aezeta. ●(1926) FHAB Kerzu 456. Ezet eo gouzout. ●(1929) MKRN 88. Dre mine Kerguz e kave Paolik an esekan diskenn, tr. «C'est par la montagne de Kerguz que Paolik estimait le chemin le plus facile pour descendre.»

    (2) À l'aise.

    ●(1834) SIM 196. ec'h eller trei ha distrei, ec'h eller en em gaout êzet mad.

    II. Adv.

    (1) Bien.

    ●(1842) GBI II 442. Dibr d'in-me ma marc'h, dibr-han êset, tr. «Selle-moi mon cheval, selle-le bien.»

    (2) Facilement.

    ●(1903) MBJJ 59. evel-se e tremen æzed ha dizrouk.

  • aezetaat
    aezetaat

    v.

    (1) V. tr. d. Faciliter.

    ●(1896) LZBt Meurzh 21. ezetat ar beajo entre Lastourville ha Lambarené.

    ●(1907) BOBL 04 mai 136/3c. Evit ezetaat an donemonea dindan ar c'hohi. ●(1920) MVRO 65/1a. Ar araokaat, hervez an doare ma komprener anezan, a c'hall servichout da astenn buhez an den, ha d'he ezetaat. ●(1935) BREI 419/1c. aezetaat ar beva ebarz ar vro... ●(1936) BREI 459/4a. aezetaat an hent d'ar veajourien.

    (2) V. intr. Devenir plus facile.

    ●(1919) MVRO 6/1a. ar vuhez na c'hallo aezetaat tamm abet.

    (3) V. impers. (en plt de la santé de qqn) Aezetaat da ub. : s'améliorer.

    ●(1866) FHB 89/293a. Evel ma he guelas an dên clân a ezeteas d'ezhan.

    ●(1900) ANDP 23. Goude, e teuaz da ezetâd d’ean. ●(1974) TDBP III 207. Pa oa lavaret dezañ e oa aezetaet d’e wreg e-nevoa bet evel ur sederadenn, tr. « lorsqu’on lui dit que sa femme allait mieux, il eut comme une expression de joie (il devint plus gai) »

  • aezetamant
    aezetamant

    adv. Facilement.

    ●(1834) SIM 186. ar vanite e deus recevet ur cheric vian, hac a guemer gout ezetamant. ●(1866) HSH 172. Charlmagn er gouneas æsetamant dre zouçter. ●204. ec'h allent æzetamant rapari ho c'holl.

  • aezh .1
    aezh .1

    m.

    (1) Gaz.

    ●(1870) FHB 299/301b. Eur ballon a zo eur c'houizighell vraz, greet gan paper pe gan seiz kotet, ha leunyet a ez, pehini a ra d'ezha beza skànv, skànvoc'h eged an er. ●302a. hen leunya a rit, neket a er, met a ez. ●302b. ez e brezoneg hag e galleg gaz.

    (2) Vapeur.

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz, vapeur chaude, exhalaison (…) Sing. Aezen. Diminutif Aezennic. ●256. Eaz, Singulier Eazen, & Ezen. C'est le même que Aez expliqué ci-devant en son rang, & prononcé à la mode de Léon. C'est une vapeur chaude.

    ●(1909) BROU 201. (Eusa) Vapeur se traduit par éaz. ●232. Vapeur d'eau, tr. «Éaz.»

  • aezhenn
    aezhenn

    f. –où

    I.

    (1) Exhalaison, effluve, effluence.

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz, (…) exhalaison (…) Sing. Aezen. Diminutif Aezennic.

    ●(1846) DGG 216. e c'hinou a zo evel ur bez digor ; dre'n ezen-fal a leusq, e squign ar maro dre oll. ●(1860) BAL 10. ar c'huez anezo a bella an ezennou fall. ●13. da zantout an ezenn vad o tont ac'hano.

    ●(1917) KANNgwital 170/194. an ezennou bilimuz. ●(1925) FHAB Mae 162. mouget gant eun êzenn bunumus. ●(1936) PREZ 62. Ar c'heuz na c'hell grizienna, en eur galon, hag a zav outi, c'hoaz, ezen fall ar pec'hed. ●(2003) ENPKP 78. (Ploueskad) Ec'hen ar gwin, tr. (p. 80) «les effluves du vin.»

    (2) Souffle.

    ●(1846) DGG 6. an ezen eus e halan. ●(1877) EKG I 47. mez ezenn ar zaout a zalc'ho tomm avoualac'h d'ehoc'h.

    ●(1909) KTLR 64. eun azen a ziou, eun eujen a gleiz : ho aezen a domme ar c'hrouadur. ●131. Abarz pell, e vo mouget an ezennig halan a deu c'hoaz divar he muzellou glazennet.

    (3) Vapeur (d'eau, etc.).

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz, vapeur chaude, Sing. Aezen. Diminutif Aezennic. ●256. Eaz, Singulier Eazen, & Ezen. C'est le même que Aez expliqué ci-devant en son rang, & prononcé à la mode de Léon. C'est une vapeur chaude.

    ●(18--) SAQ II 10. An ezen a zao divar an dour a bign en ear.

    ●(1927) GERI.Ern 128. éhenn V[annetais] f., tr. «Vapeur, buée.» ●(1929) FHAB C'hwevrer 51. Eur wech berniet ar foenn a deu da c'houezi hag an ezenn-domm-ze a ya kuit dre gern ar bern.

    (4) Gaz.

    ●(1900) KEBR 13. An aezen skanv, tr. « Le gaz léger » ●An aezennou skanv, tr. « Les gaz légers ». ●(1919) BUBR 1/19. An aezennou mougus, ne oa bet anezo da vad nemed eur wech.

    (5) Mont da aezhenn, en aezhenn : se volatiliser.

    ●(1931) VALL 789b. se volatiliser, tr. «mont da (ou en) aezenn.»

    (6) Direction du vent.

    ●(1927) GERI.Ern 128. éhenn V[annetais] f., tr. «direction du vent.»

    II.

    A. (météorologie)

    (1) Brise, petit vent.

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz (…) petit vent doux & agréable. Sing. Aezen. Diminutif Aezennic.

    ●(1903) CDFi août. eur banne aezenn-vor a rafe vad d'am penn melenet. (d'après KBSA 12). ●(1909) KTLR 181. Eun ezennik evelkent a c'hueze var ar guez. ●(1921) PGAZ 97. e teuaz eun ezenn ien. ●(1922) EMAR 12. en distera aezen / E klemm en huanadenn. ●(1954) VAZA 167. un drugar hepken pa bleg aezenn glouar an hañv da wentañ o fond c’hwek. ●(1963) LLMM 99/266. hag o skant du a lugerne e giz braouigoù a-youl an heol hag an aezenn.

    (2) Aezhenn an avel : souffle du vent.

    ●(1878) EKG II 45. trouz ezenn an avel o vont dre ar guez dero.

    ●(1911) BUAZperrot 429. An ezen-avel a nij dreist ar meaziou.

    (3) Aezhenn-noz : brise du soir (?).

    ●(1954) LLMM 42/13. an aezenn-noz, ar stêrig, evned munut, netraigoù na weler ha na glever ket, petra bennak m’ouzer emaint aze ez kichen : en ur ger, ar vuhez !

    B.

    (1) Un aezhenn vuhez : un souffle de vie.

    ●(1907) PERS 186. Va c'hiniterv, emezhan, (…) pa viot var dro re glanv ha toc'hor, ne ehanit morse da gomz d'ezho, keit ha ma velot eun ezen vuez ennho. ●355. An Aot. Vianney, pell a oa, n'en doa mui nemed eun ezen vuez.

    (2) Aezhenn ar marv : le souffle de la mort.

    ●(1925) FHAB Genver 30. Siouaz ! ne c'hellas ket lavaret hirroc'h : koueza a reas war he gwele, skoet gant ezenn ar maro.

  • aezhenn-leskiñ
    aezhenn-leskiñ

    f. Gaz.

    ●(1935) ANTO 27. Deut 'oa a-dra-sur an tredan pe an aezenn-leski da c'hwita.

  • aezhennañ / aezhenniñ
    aezhennañ / aezhenniñ

    v.

    (1) V. intr. S'évaporer.

    ●(1911) DIHU 69/221. aveit parrat doh en anho a èhennein (évaporer) épad en han.

    (2) V. tr. d. Volatiliser.

    ●(1931) VALL 789b. Volatiliser, tr. «aezenna.»

  • aezhennek
    aezhennek

    adj. Gazeux.

    ●(1968) BAHE 57/22. evajoù aezhennek.

  • aezhennus
    aezhennus

    adj. Vaporeux, qui produit des vapeurs.

    ●(1962) EGRH I 5. aezhennus a., tr. « vaporeux, qui produit des vapeurs. »

  • aezhur
    aezhur

    voir ezeur

  • aeziñ
    aeziñ

    v. pron. réfl. En em aeziñ.

    (1) S'enrichir.

    ●(1790) MG 320-321. A oudé pegource é ma dihuènnet hum æzein, a pe eèllér hemb gobér gueu doh en nessan ! ●392. de hum æzein diar goust er-ré-ral. ●(1790) Ismar 249. hum æzein diar é goust.

    ●(1838) OVD 160. hum æzein én ur ziæzein hun nessan (…) Perac enta é hoantehemb-ni en diæzein eit hum æzein ?

    ●(1922) EOVD 162. Perak enta é hoantehemb-ni en diézein eit hum ézein ni-memb ?

    (2) Se soulager, faire ses besoins.

    ●(18--) SBI II 206. Mont eure ar vagerès e-mès da em êzin, tr. «La mère-nourrice alla se soulager.»

  • aezipl
    aezipl

    adj. Facile, aisé.

    ●(1557) B I 313. rac nen deu quet / Possibl aesibl, tr. «car il n'est pas facile, il n'est pas possible.»

  • aeziplded
    aeziplded

    f. Facilité, aisance.

    ●(1575) M 1927. En Barnn se impossibl, terribl hep æsibldet, tr. «Dans ce jugement, ce serait impossible terriblement et point facile.» ●2148. Ez eo vn tra horribl, terribl hep aesibdet, tr. «c'est une chose horrible, terrible, sans agrément.»

  • aezoni
    aezoni

    f. –où

    (1) Biens, aisance.

    ●(1732) GReg 185a. Commiditez, biens de fortune, tr. «æzoñny.»

    ●(1927) GERI.Ern 12. aezoni f., tr. «aisance.»

    (2) Commodité.

    ●(1931) VALL 136b. Commodité, tr. «aezoni f.»

    (3) Facilité.

    ●(1732) GReg 391a. Facilité, maniere aisée dont on fait quelque chose, tr. «eazouny. p. eazounyou. æzôny. p. æzônyou.»

  • af
    af

    m. –où Baiser.

    ●(1499) Ca 5b. g. baiser. b. aff. ●(c.1500) Cb 11a. g. baise. b. aff pe poq.

    ●(1659) SCger 128b. Aff, tr. « vn baiser.» ●(1732) GReg 76a. Baiser impudique, tr. «aff. p. affou.»

  • afadenn
    afadenn

    f. –où Baiser.

    ●(1931) VALL 54b. Baiser, tr. «afadenn f.»

  • afamiñ
    afamiñ

    v. tr. d. Affamer.

    ●(1659) SCger 4b. Affamer, tr. «affami.»

  • afaminañ
    afaminañ

    v. tr. d. Affamer.

    ●(1659) SCger 4b. Affamer, tr. «affamina.»

  • afañ / afet
    afañ / afet

    v. tr.

    (1) V. tr. d. Embrasser, baiser.

    ●(1530) Pm 73 (Tremenuan). Hac en affas (variante : effas) ne fallas quet, tr. «Et elle l'embrassa, elle n'(y) manqua pas.» ●89. Ret eu hep abaff oz affif, tr. «Il faut sans doute que je vous embrasse.»

    ●(1732) GReg 76a. Baiser, donner un baiser, tr. «affet.»

    (2) V. tr. i. Embrasser, baiser.

    ●(1499) Ca 5b. Afet. g. baiser. ●(c.1500) Cb 11a. Affet. pe poquet. ga. baiser. ●(1557) B I 264. Dezy heb abaff me affo, tr. «Je la baiserai sans crainte.» ●(1612) Cnf 30a. Monet dan Ilys da sul, pé da gouel, eguit sellet ouz an graguez, ha merchet, pé eguit affet dezo.

    ●(1659) SCger 128b. Affet, tr. « baiser.»

  • afe
    afe

    interj. Forme abrégée de «a feiz».

    ●(1929) MKRN 86. Affe, emean, ar wechad-man eo erru Paolik, pedam ne tei ket guech ebet ! tr. «Grand Dieu ! dit Job...» ●93. Affe, eme Paolik, n'eus ket par d'Alen ar C'hleun-bras da zigas buhez d'an dud hanter varo ! tr. «Ma parole, dit Paolig...» ●102. Affe, Chann baour, kaer em eus esat ho lakat da breg mod-kêr, n'oc'h ket evit dont a-benn da laret eun dra evel ema, tr. «Enfin, ma pauvre Jeanne...» ●108. Affe, a lare Glodig, red eo d'in, koust pe goust, mont da welet petra zo c'hoarveit ebarz ar maner, tr. «Enfin, dit Glodig...»

  • afe aoul
    afe aoul

    interj. =

    ●(1889) SKG 16. Afé aoul ! lar paotr Torc'h, chilaou 'ta... orglejou, tr. «Oh ! tonnerre ! dit le gas de Tourc'h, écoute donc... des orgues.»

  • afeajiñ
    afeajiñ

    v. tr. d. Afféager.

    ●(c.1718) CHal.ms i. acenser, tr. «afeagein, assansein.» ●affeager, tr. «affeageïn.»

  • afedenn
    afedenn

    f. –où Baisure.

    ●(1732) GReg 76a. Baiseure, ou, bizeau, la marque qui est à côté du pain, lorqu'il a été pressé au four, tr. «affeden. ambouc'heñ. (le premier mot vient de, affet, baiser ; et le deuxième vient de boulc'h, entamure.).»

    ●(1876) TDE.BF 6a. afedenn, s. f., tr. «Baisure du pain.»

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. Afeden, tr. «partie d'un pain qui a touché un autre pain dans le four (E lec'hiou a zo e vez lavaret afleden, Loeiz ar Floc'h.» ●(1922) EMAR 37. Ken mat'oa c'houez ar guchenn, / Hec'h afedenn ken melen. ●(1931) VALL 55a. Baisure (du pain), tr. «afedenn f.»

  • afedet
    afedet

    adj. (Pain) qui a des baisures.

    ●(1876) TDE.BF 6a. Bara afedet, tr. «pain qui a des baisures.»

    ●(1931) VALL 55a. (pain) qui a une baisure, tr. «afedet.»

  • afediñ
    afediñ

    v. intr. (en plt de pains au four) Coller les uns aux autres.

    ●(1857) CBF 72. Arabat eo lakaat harp ann eil torz oc'h eben, anez ec'h afedchent, tr. «Il ne faut pas mettre les pains à se toucher, sans cela elles auront des baisures.» (...) Ar bara pa vez afedet en em voulc'h, tr. «Les pains qui ont des baisures s'entament.»

  • afeh
    afeh

    v. tr. d. Battre, moissonner.

    ●(1904) DBFV 3b. afeh, v. a., tr. «(dial. de B[atz]) battre (des mulons).»

  • afeilhañ
    afeilhañ

    voir adfeilhañ

  • afeksion
    afeksion

    [mbr affection, affectio, brpm affection, affectionou (plur.) < fr affection < lat et lat chrét affectio « modification, disposition de l’âme résultant d’une influence subie » (GMB 20, FLMB 70, TLFi s. 2. affection) ; la forme affectio (Cath) est sans doute directement dérivée du latin]

    F. –où Affection.

    ●(1499) Ca 5b. affection g. idem. ●(1621) Mc 63. vn affection bras. ●(1576) Cath f° 3 v° 9-10. hac a reuoqué da affectio diouz an doneou (lire : doueou). ●(1625) Bel 194. An Auaricc eo vn affection disordrenet da quehela an pinuiziguezou.

    ●(c.1680) NG 400. Ha hou affection. ●(1710) IN I 408. hor c’halon eo ar vezen, an affectionou hac ar santimanchou eo ar blenchou anezi.

  • afeksionet
    afeksionet

    [mbr affectionet < afeksion + -et .1]

    adj. Affectionné.

    ●(1621) Mc 75. à volontez affectionet. ●79. Vn moyen deuot hac affectionet.

  • afenn / alfenn
    afenn / alfenn

    f. Odeur, émanation mauvaise, forte et écœurante.

    ●(1938) WDAP 1/22. (Pleiben) Afenn, ano gwregel, C'houez fall ha kreñv hag a laka da heugi. Skouer : Darbet eo bet d'in koueza pa'z eo deuet an afenn-se betek ennoun. ●(1940) SAV 17/18. mouget gant an afenn. ●(1940) FHAB Ebrel 112. an afenn flerius a zeue eus eul lennad tan grizias. ●(1955) STBJ 120. an afenn eus tan ar fornigell. ●(1962) GERV 132. Eun alfenn a bec'hed hag a oriad en em sile didrouz, re bar d'eur c'hontamm soutil ha kuz e eneou dinoaz ha glan betek neuze. ●(1964) LLMM 102/25. suilhet ma fas gant an tan hag an afenn flaerius o tont dioutañ.

  • afer
    afer

    [mbr afferou (plur.), brpm æffer, affer < vfr afaire « ce que l’on a à faire » (DEBM 280, GMB 20, FLMB 70, TLFi s. affaire)] cf. efer et dérivés

    f. –ioù, –où

    I.

    (1) Affaire.

    ●(1633) Nom 2a-b. Tabulæ publicæ : le liure de la ville : leufr ker, an leufr euit micher afferou ker. ●129a. Fabrica materaria, lignaria : l'ouuroir du marinier : an plaçc ma vez an merdeat ô ober ez afferou.

    ●(1732) GReg 15a. Une affaire scabreuse, tr. «Un æffer amgestr.» ●200a. Un affaire de consequence, tr. «Un æffer pouësus.» ●261a. Une affaire delicate, tr. «un æffer amgestr.»

    ●(1834) SIM 14. afferaou ar gouarnamant. ●75. un affer vad evidomp. ●(1896) GMB 658. à St-Mayeux (...) chomed e 'n afer-ze a-skléñj kaer, tr. «cette affaire est restée en suspens.» ●(1883) CDFi 165-10 mars p 2. affer ar skol a jomaz a zistribill.

    (2) Dissension, querelle.

    ●(1869) FHB 251/330a. Eno, pa zave afer etre eur re bennag, e teuent avechou d'am c'haout evit va lacat da varner etrezho.

    (3) Affaire, entreprise.

    ●(1659) SCger 51b. entreprise, tr. «affer.» ●(1732) GReg 193b. Conduire une affaire, tr. «Cundui un æffær.»

    (4) Affaire, commerce.

    ●(1834) SIM 41. Louis qêz, e pez stat e mâ an afferaou ? ●60. Herves a velàn, ne c'heus qet grêt afferaou fall.

    (5) Besoin.

    ●(1659) SCger 4b. i'ay affaire d'vn liure, tr. «ezom emeus, affer ameus eus vr levvr.»

    ●(1834) SIM 41. n'hon eus neb affer eus ar justiç.

    (6) (droit) Affaire.

    ●(c.1680) NG 255-256. Dirac ur jugë, a guelou scler / Penaus e vo ol hun affairë.

    II. [en locution]

    (1) Pakañ afer fall : avoir des ennuis.

    ●(1915) HBPR 108. Ma zit eneb ho bolontez e pakfot afer fall.

    (2) Kaout afer a : avoir besoin de, vouloir de (qqc.).

    ●(1909) BROU 201. (Eusa) N'em eus affer a netra ; – n'em eus ket afer, syncopé en… k'affer. Aux environs de Quimperlé on emploie la même expression, même au sens affirmatif. A Ouessant je ne l'ai jamais entendue qu'avec une négation ou une interrogation. ●(1909) KTLR 141. Pa lavaran eo drouk, dileaz, den n'hen deuz affer anezhi. ●(1984) EBSY 136. (Sant-Ivi) 'm eus ket afer, tr. «Je n'ai pas besoin.»

    (3) Ober an afer : rendre enceinte.

    ●(18--) SBI II 138. Ha piou 'n eus grêt ann affer hac a neuz ho tapet, tr. «Et quel est celui qui a fait la chose et vous a pincée ?» (...) 'N hini 'n eus grêt ann affer, aôtro, 'c'h ê ho mevel, tr. «Celui qui a fait la chose, monsieur, c'est votre domestique.»

    (4) Klask afer ouzh ub. : chercher chicane à qqn.

    ●(1872) DJL 17. divergon-avoalc'h evit klask affer deuz Ian.

    ●(1913) PRPR 22. Kernevaded o doa esaet klask afer outan. ●(1957) BLBR 98/19. «Klask abeg outañ», pe klask afer outañ, klask sinkan outañ ; klask tro da gaoud rendaël gantañ.

  • aferiñ
    aferiñ

    v. intr. Faire un procès, mener une affaire.

    ●(1962) EGRH I 5. aferiñ v., tr. « faire un procès, mener une affaire. »

  • afermañ
    afermañ

    v. tr. d. Affirmer, rendre ferme.

    ●(1499) Ca 5b. Affermaff. g. affermer.

  • afermet
    afermet

    adj. Affirmé, rendu ferme.

    ●(c.1500) Cb 11a. g. afferme. b. affermet.

  • aferus
    aferus

    voir eferus

  • afesonded
    afesonded

    f. Fait d'être bien conformé.

    ●(1710) IN I 327. beza ez eus bugale all pere a so vicius ha cousgoude ne dint quet hanter-velet gant o zad hac o mam, abalamour ma o deveus un afæçondet hac ur c'hraç bennâc a gorf.

  • afesoner
    afesoner

    m. –ion Décorateur.

    ●(1732) GReg 251b. Decorateur, homme de desseins pour les spectacles, théâtres, &c., tr. «Affæçzôner. p. affæçzônéryen.»

  • afesoniezh
    afesoniezh

    f. Décoration.

    ●(1732) GReg 251b. Decoration, ornement, embellissement, tr. «Affæçzounyaich.»

  • afesoniñ
    afesoniñ

    v. tr. d.

    (1) Décorer, ouvrer.

    ●(1659) SCger 3b. Adiancer, tr. «affeçounni.» ●48b. embellir, tr. «affeçonni.» ●86b. orner, tr. «affeçonni.» ●(1732) GReg 251b. Decorer, orner, tr. «Affæçzouni. pr. affæçzounet.»

    ●(1904) DBFV 3b. afésoñnein, v. a., tr. «ajuster, enjoliver, orner.»

    (2) Agencer, disposer agréablement.

    ●(1732) GReg 19a. Agencer, disposer les choses d'une maniere qui les rende agréables, tr. «afféçzouni. pr. afféçzounet.»

  • afeterezh
    afeterezh

    [mbr afferetez probablement pr affeterez, brpm affeterez < mfr affelteries initialement « recherche d’élégance dans les paroles et actions » avec suffixe breton (-erezh) (FLMB 70, TLFi s. affèterie)]

    m. Affectation, afféterie.

    ●(1647) Am.ms 711. Mar bez divulquet ma afferetez (lire (?) : *affeterez), tr. Herve Bihan « Si est divulguée mon affectation ».

    ●(1710) IN I 182. an artifiç, an affeterez, hac ar feintis a so control d'an douçder ha d'ar simplicite. ●285. liquit evez mad ouz an affeterez.

  • afetet
    afetet

    adj.

    (1) Affecté, affété, maniéré.

    ●(1710) IN I 256. ober sellou affetet, mignardisou hac immodestiou. ●286. ar re nebeuta pompus hac ar re nebeuta glorius hac affætet.

    (2) Remuant, touche-à-tout.

    ●(1929) MKRN 179. Affetet… Remuant, touche-à-tout. – Hennez zo eur c'hrouadur affetet.

  • afetiñ
    afetiñ

    v. tr. d. Choyer, dorloter.

    ●(1919) DBFVsup 1a. afetein (Arv[or] (e bref), v. a., tr. «choyer, dorloter.»

  • afeurmiñ
    afeurmiñ

    v. tr. d. Louer.

    ●(1834) SIM 75. evel ma zoun placet mad amàn, e affermàn va frenestrou ur pris mad.

  • afez
    afez

    adj. Auguste.

    ●(1557) B I 441. Ouz it un pas ne diasez / Prezec oar ho stat nos na dez / na oar ho buhez so affez bras, tr. «Cela ne te convient pas du tout de parler de leur fait, ni jour ni nuit, ni de leur vie si auguste.»

  • afi
    afi

    interj.

    (1) =

    ●(1974) YABA 09.03. «Afi, ia ! Moïand e zo ober marhad ! ●06.07. «Afi ! me mab ! ●(1976) YABA 07.02. Afi ! e hras Oann Pier Er Horr, n'hellan ket mé lared nitra.

    (2) Loc. interj. Afi dam ! =

    ●(1974) YABA 28.09. «Ur lé e glasket ? émé-ean. Afidam, dav e vo d'oh lakat er priz, rak mé e zo mé er Lé. ●30.11. «Afi dam ! e laras Albaod dehon ! ●(1975) 21.03. «Afi dam ! émé er ganiterv, nen don ket aveid doned de benn ag er lon vil-man.

  • afiet .1
    afiet .1

    adj. =

    ●(17--) TE 180. hum zerhel affiét mat én un humilité salvus. ●272. ferm hac afiét mad.

    ●(1838) OVD 272. hum zalhamb perpet affiet mad. ●(1857) LVH 287. miséricord en hani e zou drèz en ol el laquou de vout affiet mad.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...