Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 40 : de afutellaj (1951) à ahunet (2000) :
  • afutellaj
    afutellaj

    m futilité.

    ●(1925) VINV 22. get mil folleah hag afutellaj.

  • ag
    ag

    voir a .1

  • agas
    agas

    s. –ed (ornithologie) Pie.

    ●(1633) Nom 41a. Pica : pie, agasse : picq, agaçc.

    ●(1732) GReg 720b. Pie, oiseau noir et blanc, tr. «agaçz. p. agaçzed.» ●(17--) MM 1494. Budik, budik, budik, budik ! / Margod, margodig agasik ! tr. «Bidi, bidi, bidi, bidi, Margot, petite Margot, pie et piot !»

  • agat
    agat

    m. (minéralogie) Agathe.

    ●(c.1718) CHal.ms i. agate, tr. «agat men precius.»

  • agata
    agata

    s. (minéralogie) Agathe.

    ●(1633) Nom 253a. Gagates, vel gangitis : agathe : agatta.

  • agatenn
    agatenn

    f. –où (minéralogie) Agathe.

    ●(1732) GReg 18b. Agathe, pierre précieuse, tr. «Agatenn. p. agatennou.»

    ●(1931) VALL 13b. Agathe, tr. «agatenn f. pl. ou.»

  • agatez
    agatez

    coll. Maen-agatez : agathe.

    ●(1931) VALL 13b. Agathe, tr. «maen-agatez m. pl. mein-agatez.»

  • agatezenn
    agatezenn

    f. –où, agatez Agathe.

    ●(1931) VALL 13b. Agathe, agatezenn f. pl. ou, col. agatez.»

  • agavez
    agavez

    coll. (botanique) Agaves.

    ●(1931) VALL 13b. Agave, tr. «agavez col. sg. agavezenn f.» ●(1964) ABRO 47. ec'h anavezis agavez pe aloez ha korz-sukr gouez.

  • agavezenn
    agavezenn

    f. agavez (botanique) Agave.

    ●(1931) VALL 13b. Agave, tr. «agavez col. sg. agavezenn f.»

  • agnuz
    agnuz

    m. Agnus (Dei).

    ●(1659) SCger 27a. mettre vn Agnus a son col, tr. «laquat vn Agnus e guerc'hen (lire : querc'hen) e gouzouc.»

  • agraf
    agraf

    s. Agraphe.

    ●(1633) Nom 177a. Fibula : boucle : vr boucl, pe agraf.

  • agreapl
    agreapl

    adj.

    (1) Aimable.

    ●(1530) J p. 191a. Pan quaffenn vnre agreabl, tr. «Si je pouvais rencontrer quelqu'un d'assez aimable.»

    (2) Agréable.

    ●(1621) Mc 81. agreabl do madelez. ●86. maz vezo deoch agreabl. ●86-87. bezaff deoch agreabl.

    ●(1659) SCger 93a. plaisant, tr. «agreabl.» ●(c.1785) VO 126. ne zeliai quet boud agréaploh. ●(1790) MG 399. Penaus renonciein d'ur Santimant quen agréabl d'em halon ? ●(17--) TE 279. ur hlouéhèn douce hac agréabl.

    ●(1838) OVD 209. un daibrance agréable. ●(1861) JEI 176. Offrein e hra é gorv hag é hoaid, èl ur sacrifice général a hrat-vad agréabl bras dirac Doué.

  • agreaplted
    agreaplted

    f. Agrément.

    ●(1710) IN I 55. an oll agreabldet-se. ●358. an honestis hac an agreabldet.

  • agreman / agremani
    agreman / agremani

    s. (botanique) Aigremoine.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 20). Agreman, aigremoine. ●(1499) Ca 5b. Agremani. g. agremoine. ●(c.1500) Cb 11b. Agremani. gal. agremoine. ●(1521) Cc [Agremani]. Agremani. gal. agremoine.

  • agremani
    agremani

    voir agreman

  • agripa
    agripa

    m.

    (1) Livre de sorcellerie.

    ●(1928) LLLM I 369. En Tréguier, il s'appelle l'Agrippa ; dans la région de Châteaulin, l'Egremont, dont il y a une variante Egromus ; aux alentours de Quimper, Ar Vif ; dans les parages du haut Léon, An Negromans ; à Plouescat, le livre de l'igromancerie.»

    (2) plais. Livre de compréhension très difficile, grimoire.

    ●(1931) VALL 345a. Grimoire, tr. «agripa m.» ●(1957) AMAH 132. n'intente tanfoeltr ger en e agripa.

  • agroaz
    agroaz

    coll. (botanique)

    I.

    (1) Églantiers Rosa canina.

    ●(1732) GReg 325a. Églantier, espece de rosier sauvage, tr. «plantenn amgroas. p. plantennou amgroas.» ●(1744) L'Arm 176b. Gratecu, tr. «Quiriseenn enn Angroêss.»

    ●(1934) BRUS 260. Un églantier, tr. «un angroézen, f., pl. angroez.» ●(1935) BREI 391/2d. eur bod amgroaz.

    (2) Cynorrhodons, gratte-cul, fruits de l'églantier.

    ●(1732) GReg 470a. Grattecu, fruit de l'églantier, tr. «Amgroaz. añgroaz.» ●Chapelet de gratecu, comme font les enfans, tr. «chapeledou amgroaz. chapeledou añgroaz.»

    (3) Roz-agroaz coll. Églantines.

    ●(1931) VALL 243b. Églantine, tr. «T[régor] roz-amgroaz col. sr. rozenn-amgroaz.»

    ►rozenn-agroaz f. Églantine.

    ●(1931) VALL 243b. Églantine, tr. «T[régor] roz-amgroaz col. sr. rozenn-amgroaz.»

    II. local. Épine-vinette Berberis vulgaris.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Espine vinette, tr. «huguen', angroües.»

    ●(1904) DBFV 7b. angroéz, s., tr. «épine-vinette (Ch.ms.).»

  • agroazenn
    agroazenn

    f. –ed, agroaz (botanique) Églantier.

    ●(1499) Ca 5b. a groasenn. g. esglantier ou boutonier.

    ●(1879) BLE 350. Rosier. (Rosa. L.) Agroazen. Eglantier.

    ●(1904) DBFV 7b. angroézen, f., tr. «églantier.» ●(1934) BRUS 260. Un églantier, tr. «un angroézen, f., pl. angroez.»

  • aguilh / aguilhetenn
    aguilh / aguilhetenn

    s. –ed (ichtyonymie) cf. aguilhetenn-vor.

    (1) Orphie, aiguillette.

    ●(1464) Cms f° 6. Aguilleten, tr. « petite aguillete ».

    ●(1850) HHO 70. Aiguillettes, Esox belone, tr. « Angueillet. » ●(1856) VNA 26. des aiguillettes, tr. «Anguillèd.»

    ●(1979) VSDZ 93. (Douarnenez) An aguilhet… an aguilh 'neus ur beg hir, tr. (p. 258) «Les orphies… l'orphie a un long nez.» ●98. Ar boued er marc'h-agwi zo e-giz en agwi, met an draen pa eo poazh'teu ket gwer. E-lec'h en agwi an draen teu gwer, tr. (p. 262) «La chair de l'équille est identique à celle de l'aiguillette, mais une fois cuite l'arête ne devient pas verte, tandis que l'arête de l'aiguillette devient verte.»

    (2) Marc'h-aguilh : équille.

    ●(1977) PBDZ 930. (Douarnenez) ar marc'haguilhed n'int ket re skantek anezho, tr. «les équilles n'ont pas trop d'écailles.» ●(1979) VSDZ 93. (Douarnenez) Ur marc'h-aguilh n'eo ket memes-tra 'n eus tamm beg-hir, tr. (p. 258) «Les équilles ne sont pas semblables, elles n'ont pas de long nez.» ●98. Taladreg, marc'h-agwi, tout an dra-se zo memes-tra, tr. (p. 262) «Les lançons et les équilles sont les mêmes poissons.»

  • aguilheta
    aguilheta

    v. intr. Pêcher des orphies.

    ●(1856) VNA 26. Pêcher des aiguillettes, tr. «Anguilletta.»

  • aguilhetenn
    aguilhetenn

    voir aguilh

  • aguilhetenn-vor
    aguilhetenn-vor

    f. (ichtyonymie) Orphie, aiguillette.

    ●(1732) GReg 327a. Éguille poisson de mer, tr. «acuïlhetenn-vor. p. acuïlhétennou-vor, acuïlhetou-vor.»

  • ahañ
    ahañ

    interj. enfant. Ober ahan : frapper.

    ●(1976) LIMO 10 avril. Ahan, onomatopée qui accompagne le geste de l'enfant quand il fait semblant de frapper ou qu'il esquisse. ●Groeit ahan dehon, tr. «fais lui ahan !»

  • ahe
    ahe

    interj. =

    ●(1935) NOME 17. Ahe ! Kuit ac'han ! Buan d'an traoñ !

  • ahedet
    ahedet

    adj.

    (1) Allongé, étendu.

    ●(1841) IDH 75. el lezel ahédet hag hantér-varhue ar en doar.

    ●(1935) DIHU 284/220. ahetet ou feder gar getè. ●(1935) DIHU 285/236. er jao ahetet ar er rampèu.

    (2) sens fig. =

    ●(1936) DIHU 295/3. Tregont bléad sord-sé e uélamb ahetet ar hol lerh.

  • ahediñ
    ahediñ

    v.

    (1) V. tr. d. Prolonger, allonger.

    ●(1744) L'Arm 11a. Allonger, tr. «Ahedein.» ●310a. Prolonger, tr. «Ahedein.»

    ●(1904) DBFV 4a. ahedein, v. a., tr. «allonger, prolonger.»

    (2) V. intr. S'allonger.

    ●(1941) DIHU 363/320. setu en dén é ahetein ar é gov ar er pont.

  • ahel
    ahel

    m. –ioù, –où

    I.

    (1) Axe.

    ●(1499) Ca 6a. Ahel. g. laissel du ciel sur quoy le monde torne.

    ●(1792) HS 103. enn ahil brass à stèrn unn teissér.

    ●(18--) SAQ I 113. an douar a ioa diazezet var he ael.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. ahel an douar, tr. «pôle terrestre.»

    (2) Axe de lame de couteau.

    ●(1879) ERNsup 145. ac'hel, m. (essieu) d'un couteau, clou qui attache la lame au manche ; Trév[érec]. èl, Pleudaniel et Langoat.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Ahel, tr. «axe de la lame d'un couteau.»

    (3) Essieu.

    ●(1659) SCger 53a. essieu, tr. «aël.»

    (4) Pivot.

    ●(1931) VALL 563a. Pivot, tr. «ahel m. pl. iou.»

    II. [en locution]

    (1) War aheloù = (?) automatique (?).

    ●(1909) KTLR 137. En eun taol, evel pa vije bet var aelou, William a zavas.

    (2) Bezañ sonn, start, dres war e aheloù = bezañ en e stad.

    ●(18--) SAQ II 257. Netra kaeroc'h var an douar, eget eun den kaer. Sounn ver (lire : var) he aelou, huel he benn, mont a ra e leac'h ma kar.

    ●(1909) FHAB Genver 30. Ha brema adarre a drugarez Clemenceau, ema ar Republik dres var he aelou. ●(1926) FHAB Here 375. Evit lakât adarre ar familhou breizad da veza start war o aelou, evel gwechall, eo red e vefent reizet evel gwechall, gant lezennou a furnez hag a justiz.

    (3) Bezañ aes war he aheloù : être à l'aise, bien où on est, etc.

    ●(1922) IATA 30. Ha neuze ma nout ket eaz avalc'h var da aelou, ouspenn aman e vezo bara hag amann da zibri evit Goulc'han...

  • ahel-bed
    ahel-bed

    m. (géographie) Axe terrestre.

    ●(1931) VALL 52b. l'axe terrestre, tr. «an ahel-bed.»

  • ahel-karr
    ahel-karr

    m. ahelioù-karr, aheloù-karr

    (1) Essieu.

    ●(1633) Nom 179b. Axis : essieu : vn haël car.

    ●(1732) GReg 25b. Aissieur de Charrette, tr. «Ahél Carr. p. ahelou Carr.» ●368b. Essieu, tr. «, aël-carr.» ●672a. On frotte les essieux &c avec du vieux oing, tr. «Gad lard coz ez lardér an aëlyou qarr &c.»

    (2) (sport) Sevel an ahel-karr : lever de l'essieu.

    ●(1942) FHAB Du/Kerzu 223a. Sevel an ahel-karr, perchenna, dibrada ar c'hravaz. ●(1955) STBJ 23. War-lerc'h an oferenn-bred hag ar gousperou, e chome da zellout ouz gwella pôtred an tolead da blomma al lañsenn, da jacha ouz ar fun, da boka ar mên-pouez ha da zevel an ahel-karr.

    ►absol.

    ●(1499) Ca 6a. Ahel. g. aissel de charrete.

    ●(1732) GReg 368b. Essieu, tr. «Ahel. p. ahelyou, ahelou.» ●(1744) L'Arm 10b. Aissieu, tr. «Ahèle.. lieu. m.»

    ●(1849) LLB 1026. En ahel hoarn. ●1303-1304. en ahel e griou, / Édan ou beh ponner er rodeu e darhou. ●(1857) CBF 95. Ael ho karr a zo torret, tr. «L'essieu de votre charrette est cassé.»

    ●(1903) MBJJ 2. trei a ræ ar rojo gant an ahel 'vel eur ganel gant ar werzid.

  • ahelañ / aheliñ
    ahelañ / aheliñ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Mettre un axe à.

    ●(1879) ERNsup 145. ac'heliñ, emmancher ; Trév[érec] ; elañ, èliñ Pleudaniel et Langoat.

    ●(1904) KZVr 348 - 10/07/04. Aelan, lakaat eun ael. Da skouer : Poent eo aelan ar gontel-man. ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Ahel, tr. «axe de la lame d'un couteau ; ahelan, tr. «mettre cette pièce.» ●(1919) DBFVsup 1b. ahéliein, ahélein, v. a., tr. «mettre un essieu à, une rivure à (la charnière d'un couteau).»

    (2) Lakaat da ahelañ : adapter.

    ●(1872) ROU 72b. Adapter, tr. «Lacaat da aela…»

    II. V. tr. i. Ahelañ gant ub. : s'entendre avec qqn.

    ●(1872) ROU 72a. Je ne puis m'accommoder à son humeur, tr. «N'oun ket evit (en em) aela ganta.» ●89a. Incompatible, tr. «N'int ket evit aola an eil gant egile.» ●(1890) MOA 103b. S'accorder, tr. «aela (v. n.).»

    ●(1957) BLBR 101/14. «N'on ket evid ahela gand va breur kaer» (N'on ket evid en em gleved mad awalh gantañ).

    III. V. pron. récip. En em ahelañ : s'accorder.

    ●(1890) MOA 103b. S'accorder, tr. «en em aela.»

    ●(1931) VALL 6a. S'accommoder à, tr. «en em ahela (gant).»

  • ahelet
    ahelet

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Remis d'aplomb.

    ●(1900) FHAB Genver 16. ha cetu chui aeled adarre evid eur pennadig.

    (2) Ahelet aes : souple, agile (dans ses mouvements).

    ●(1949) KROB 13/12. Un den start war e ellou hag aelet ken aes ma ne vez ket gwelet kals.

  • aheliñ
    aheliñ

    voir ahelañ

  • aheurtadenn
    aheurtadenn

    f. –où Acte d'obstination.

    ●(1931) VALL 506a. un acte d'obstination, tr. «aheurtadenn f.»

  • aheurtadur
    aheurtadur

    m. Obstination.

    ●(1931) VALL 506a. Obstination, manière d'agir obstinée, tr. «aheurtadur m.»

  • aheurtadurezh
    aheurtadurezh

    f. Obstination.

    ●(1931) VALL 506a. Obstination, manière d'agir obstinée, tr. «aheurtadurez f.»

  • aheurtaj
    aheurtaj

    m. Entêtement.

    ●(1767) ISpour 274. nameit disprisance, ahurtage ha disaboeissance ! ●(1792) HS 71. mar dalhant enn ou ahurtage.

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtaj, ahurtaj, f. pl. eu, tr. «entêtement, acharnement, mutinerie.»

  • aheurtamant
    aheurtamant

    m. Entêtement.

    ●(1659) SCger 86a. opiniastrise, tr. «aheurtamant.» ●(1732) GReg 21a. Aheurtement, opiniâtreté, tr. «aheurtamand.» ●(1790) MG 370. èl-ce hi e dolp sacrillege ar sacrilege, hac e avance a bazeeu fonnabl trema en ahurtemant.

    ●(1838) OVD 50. dré m'ahurtemant ér péhèd. ●(1854) PSA I 303. én ur huélet péh aheurtemant en devoé er Juiffèd.

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtemant, ahurtemant, f. pl. eu, tr. «entêtement, acharnement, mutinerie.» ●(1921) BUFA 148. Bout e oé ur Brér aral hag e cheleué mar-a-huéh doh é ahurtemant. ●160. aheurtemant er béherion.

  • aheurtañ
    aheurtañ

    voir aheurtiñ

  • aheurtañs
    aheurtañs

    f. Entêtement.

    ●(1732) GReg 21a. Aheurtement, opiniâtreté, tr. «Aheurtançz.» ●(1744) L'Arm 9b. Aheurtement, tr. «Ahurtance. m.»

    ●(1834) APD 55. N'ho pezit qet eta an aheurtanç hac an orgouill da nonpas falvezout ober un demarch a reconciliation. ●(1838) OVD 127. en ahurtance, en imur hag er barès.

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtans, ahurtans, f. pl. eu, tr. «entêtement, acharnement, mutinerie.»

  • aheurtat
    aheurtat

    voir aheurtiñ

  • aheurterezh
    aheurterezh

    m. Entêtement.

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtereh, ahurtereh, f. pl. eu, tr. «entêtement, acharnement, mutinerie.» ●(1931) VALL 506a. Obstination, manière d'agir obstinée, tr. «aheurterez m.» ●(1934) BRUS 208. L'entêtement, tr. «en aheurtereh.»

  • aheurtet
    aheurtet

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Entêté.

    ●(1732) GReg 21a. Aheurté, tr. «Aheurtet.» ●(1744) L'Arm 9b. Aheurté, tr. «Ahurtétt.» ●(1790) MG 304. Ur hroaidur e vou gueuyyad, dissèntt, ahurtét. ●(1792) BD 2413. quen aueurtet och er bet man, tr. «Vous êtes si obstinés en ce monde.»

    ●(c.1825/30) AJC 4960. antren a ris aveurted. ●(1852) MML 143. distro ar bec'herien memeus ar muian aveurtet.

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtet, ahurtet, tr. «obstiné, entêté, opiniâtre, endurci.» ●(1910) ISBR 323. er chouañned aheurtetan.

    (2) Bezañ aheurtet en udb. : être entêté dans (une attitude, etc.).

    ●(1659) SC 88. beza aheurtet en e bec'het. ●(1792) HS 282. hac enn aral, ahurtet enn é béhèt.

    ●(1907) VBFV.fb 53a. impénitent, tr. «aheurtet ér pehed.» ●(1907) KANngalon Gwengolo 485. zo ken aheurtet er c'hoant o deuz da gaout evel e Franz skoliou dizoue.

    ►[empl. comme subst.] Personne entêtée.

    ●(1824) BAM 264. ur revoltet hac un aheurtet. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 31. Un ahurtet-ous.

    (3) Bezañ aheurtet d'e soñj, en e soñj : obstiné.

    ●(1854) PSA I 314. én ur huélèt en dud-men quen aheurtet d'où chonge.

    ●(1931) GUBI 13. er chignan-men a jalouzi karget, / Hag opén kement-se, én é chonj aheurtet.

    II. (en plt de qqc.) Obstiné.

    ●(1838) OVD 171. ur greden ahurtet.

  • aheurtiñ / aheurtañ / aheurtat
    aheurtiñ / aheurtañ / aheurtat

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'entêter.

    ●(1744) L'Arm 249b. Se mutiner, tr. «Ahurtein.»

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtein, ahurtein, v. n., tr. «s'opiniâtrer, s'obstiner.» ●(1910) ISBR 291. En dispeaherion é aheurtat.

    (2) Aheurtiñ en udb. : s'entêter dans qqc.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 230. sel mui é ahurtent én ou chism. ●(1939) RIBA 78. Bamdé éh aheurtè énnon [én é varhad].

    (3) Aheurtiñ ouzh ub. =

    ●(1767) ISpour 80. ean e ahurte doh é tutt.

    (4) Aheurtiñ da (+ v.) : s'entêter, s'obstiner à.

    ●(1872) ROU 93a-b. Pourquoi vous opiniâtrer à travailler, vous qui êtes malade ? tr. «Perac aheurti (aeurti) da labourat, ha c'hui clanv ?»

    ●(1910) ISBR 257. Ahertein e hré Loeiz XV de flastrein lézenneu Breih, mes aheurtein e hré eùé penneu Breih d'ou dihuen.

    II. V. pron. réfl. En em aheurtiñ da : s'entêter à.

    ●(1659) SCger 85a. s'obstiner, tr. «en em aheurti.» ●(1710) IN I 150. en em aheurti da exerci ar vertuz-se. ●(c.1718) CHal.ms i. S'acharner, tr. «him aheurtein, arragein, him gonnarein doh.» ●(1732) GReg 21a. S'aheurter, se préoccuper fortement d'une opinion, tr. «em aheurta. pr. ém aheurtet. Van[netois] Him aheurtein.» ●(1744) L'Arm 9b. S'aheurter, tr. «Um Ahurtein.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 35. mar hum ahurtès de chom hemb larèt guir. ●(1857) LVH 60. É caz mar dehai de hennen nezé refus ag er gobér ha mar hum aheurtehé d'hum genig. ●(1891) CLM 11. péhani n'hum ahurt quet de houni er péh en dès collet.

    ●(1904) DBFV 4a. hum aheurtein, hum ahurtein, v. réfl., tr. «s'opiniâtrer, s'obstiner.»

  • aheurtiz
    aheurtiz

    f. Entêtement.

    ●(c.1718) CHal.ms i. acharnement, tr. «aheurtis.» ●50. ahurtement, tr. «ahurtis.»

    ●(1904) DBFV 4a. aheurtis, ahurtis, f. pl., tr. «entêtement, acharnement, mutinerie.»

  • ahez / aez
    ahez / aez

    s.

    (1) Repos des animaux à midi.

    ●(1659) SCger 104a. les bestes se reposent à midy, tr. «ema ar saut en ehoaz, pe en aë.» ●(1732) GReg 808a. Le repos des bêtes à midi, au temps des mouches, en Eté, tr. «aë» ●Mener les bêtes à cornes à leur repos, tr. «Caçz ar saoud d’an aé.»

    (2) Méridienne.

    ●(1962) EGRH I 5. aez m., tr. « méridienne, sommeil après le repas de midi. »

    (3) (en plt de qqn) Kousk-ahez : sieste.

    ●(1869) FHB 226/134a. pa ree e gouskaë goude mern.

    ●(1947) BIKA 37. am eus graet eun tammig kousk-ae e-touez ar foenn. ●(1949) SIZH 53. en em ober diouzh ar c’housk-ae. ●(1964) ABRO 39. Azalek kreisteiz betek div eur, e raen va c’housk-ae. ●125. ober o c’housk-ae dindan ar gwez. ●(1974) THBI 177. An dud zo o ober kouskaë. war plouz pe war foenn.

  • ahezat / aezat / aezañ
    ahezat / aezat / aezañ

     

    I. V. tr. d. Faire reposer le bétail à l’ombre pendant les grosses chaleurs.

    ●(1876) TDE.BF 5b. Aea, v. a., tr. «Faire reposer les bestiaux en un lieu ombragé, pendant les heures de grande chaleur en été, dans un lieu ombragé.»

    II. V. intr. Faire la sieste.

    ●(1939) RIBA 46. Goudé kreisté éh oent oeit d’ahoéiat.

  • ahont
    ahont

    adv. & prép.

    I. Adv.

    (1) Là-bas.

    ●(1659) SCger 71a. La haut, tr. «aont.» ●128b. Ahont, tr. «la.» ●(c.1718) CHal.ms iv. tantost I'irai la, tr. «ni yei a hont a cobic.» ●(1732) GReg 233b-234a. Il y a là un grand creux, tr. «ur c'heu doun a so a-hont.» ●555b. La, adverbe de lieu. Si c'est à une certaine distance, tr. «Ahont.» ●(17--) CBet 1821. Hac a-vont pis ha fao a vo lequet ive, tr. «et plus loin des pois et des haricots.» ●(c.1785) VO 25. Anhont en air e zou perpet cloar.

    ●(1834) SIM 195. Cede aont barnerien. ●(1857) CBF 55. Petra eo ar c'has-digas a zo a-hont gant ann dud ? tr. «Qu'est-ce que ce va-et-vient que je vois là-bas.» ●(1867) MGK 9. Ama, a-hont, el leac'h m'ho peuz c'hoant da vonet ? ●(1878) EKG II 153. enn hostaleuri a zo a-hount. ●273. hini aman, hini a-hount.

    ●(1904) DBFV 8a. anont, ahont, tr. «là-bas, loin.»

    ►[au plur.] Ahontoù

    ●(1868) FHB 187/243a. ar c'hoad braz a zo haontou.

    ►[au dimin.] Ahontik

    ●(1904) DBFV 8a. anontik, anontik, tr. «là-bas, pas très loin.» ●(1954) LLMM 42/12. Frrrrt !... ahontik e taskren an askol kras : an aezenn marteze.

    (2) Amañ-hag-ahont : ici et là.

    ●(1633) Nom 18a. Oculi emissitij ; yeux regardant en tous endroits : daoulagat pere á sell è pep andret, ha sell hac ama hac aount. ●256a. Morbus palabundus : maladie qui regne par cy, par là : cleufuet á ren hac aman hac aount.

    ●(1659) SCger 18a. CA & là, tr. «aman hag à-hont.»

    ●(1868) FHB 193/294a. guelet a reer ama hag a-hont eun dorgen bennac. ●(1869) HTC 72. pa vioc'h oc'h endramm, lezit ama hag a-hont eur penn bennac da goueza. ●(1871) CST 62. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont (...) eun digor bennak. ●(1872) ROU 98a. Quelques sillons ça et là, tr. «un ervenn bennac ama ac aount.»

    ●(1931) KANNgwital 337/6. arabat digarteria, mont da redet ama hag ahont.

    (3) Amañ-ahont : ici et là.

    ●(1879) BMN 215. ar pez ma en dije clevet ama a-hont.

    ●(1929) FHAB Eost 291. o rei eun taol skoazell aman-ahont. ●(1931) FHAB Ebrel 135. goloet eo amañ-ahont a draez reiz pe draez du, amañ-ahont a zouar a zoug geot druz.

    (4) Dre amañ ha dre ahont : ici et là.

    ●(1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou.

    (5) Dre ahont : par là-bas.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. I'ai passé tantost par la, tr. «memés tremenet Inteu dre ahont er gueteu dre hont.»

    II. Loc. prép. Ahont da : au-delà de.

    ●(1995) BRYV II 149. (Milizag) e chome da veva a-hont d'an oad da zaouzeg vloaz ha tri-ugent.

  • ahorek
    ahorek

    adj. (météorologie) Favorable.

    ●(1943) DIHU 388/340. ahorek (adj.) : favorable. Skuir : «Amzér ahorek e hra» (Mourieg).

  • ahunet
    ahunet

    adj. Assoupi.

    ●(1919) DBFVsup 1b. ahunet (Neull[iac]), tr. «assoupi.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...