Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 47 : de aljeriat (2301) à alteret-2 (2350) :
  • aljeriat
    aljeriat

    adj. Algérien.

    ●(1957) AMAH 51. ur bagad fuzuilherien aljeriat.

  • Aljeriz
    Aljeriz

    n. pl. Algériens.

    ●(1957) AMAH 55. Pa zouaras ar Général Galliéni, sebezet ha daoubennet en em gavjont evelkent en abeg d’an digemer aozet evito gant Aljeriz.

  • alkan
    alkan

    m. Imbécile.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alkan, halken, tr. «imbécile, C[ornouaille].»

  • alkañjez
    alkañjez

    coll. (botanique) Alkékenge.

    ●(1633) Nom 85b. Halicacabus, vesicaria. offic. alkekengi, solanum vesicarium : des coquerets, coulleboges, alquequanges, baguenaudes : alcanges, lousaouen an grauel.

    ●(1732) GReg 27a. Alkekengi, ou, Coqueret, plante semblable à la morelle, ou, Solanum, tr. «Alcangès.» ●958b. Vesicaire, plante, tr. «Alcangès.»

  • alkennañ
    alkennañ

    v. tr. d. Bouger, mouvoir.

    ●(1931) VALL 484b. se donner du mouvement, tr. «alkenna ou elkenna (e gorf) C[ornouaille].»

  • alkod
    alkod

    s. Accoudoir.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alkod, tr. «appui, soutien, support, accoudoir.»

  • alkodet
    alkodet

    adj.

    (1) Alkodet ouzh, war : accoudé.

    ●(1869) HTC 24. alcodet oc'h ar beg anezhi [ar skeul]. ●(1894) BUZmornik 568. alkodet ouz eur mean. ●(18--) SAQ II 36. akodet deuz eur bank.

    ●(1905) HFBI 116. alcodet hé ilin gant'han var an daol. ●(1910) BUJA 41. alkodet var prenestr ar palez. ●(1920) MVRO 53/1c. alkodet oc'h ar voger. ●(1923) KNOL 128. e welas e wreg akodet ouz ar bank.

    (2) par ext. Appuyé, reposant sur.

    ●(1936) KANNgwital 396/131. o fenn ganto alkodet war o divrec'h. ●(1936) BREI 440/2a. daoulinet war an askomb, he fenn akodet war ar gwele.

  • alkodiñ
    alkodiñ

    v.

    I. V. intr. S'appuyer.

    ●(1904) ARPA 282. oc'h alcodi var gerc'hen Jesus.

    II. V. tr. d.

    (1) Accouder.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. alkodi, tr. «supporter, accouder, L[éon].» ●(1914) MAEV 185. Alkodi a reas diou c'hlin e zivreac'h war an daol.

    (2) Appuyer.

    ●(1906) BOBL 09 juin 90/2b. Alkodi a reaz he fenn oc'h eur voger.

  • alkool
    alkool

    m. Alcool.

    ●(1920) FHAB Meurzh 257. great e gwirionez gant alkool. ●(1925) FHAB Mae 196. lazet gand an alkôl. ●(1970) BAHE 65/31. bruderezh evit an alkoll.

  • alkoolegezh
    alkoolegezh

    f. Alcoolisme.

    ●(1970) BAHE 65/31. a-enep an alkoolegezh.

  • all .1
    all .1

    adj.

    I. Adj.

    (1) Autre.

    ●(1621) Mc 23. pe dezaff é hunan pe da re all, pé da vn goal fin. ●(1633) Nom 51b. Cibus anceps : viande qui duit à l'vn, & nuit à l'autre : boüet á plig da vnan, hac ne'n de quet mat da vn all. ●174a. Exipulæ : encloture de verges ou d'autre chose pour prendre les poissons aux coulants des eaux : an cloturic á grær á guyal pe á traezou all euit derchell pesquet en dour ret.

    ●(c.1718) CHal.ms i. autre aral, pl. rearal, Eguilé. on abrege souuent en disant al pour aral et real pour rearal.

    (2) [après un adj., un adv.] Si.

    ●(1874) POG 72. Hogen, Aotrou, c'houi zo mad all ! ●176. Aotrou, bezit evor ato / Penaoz ez ounn eunn den zempl all ! ●(18--) SAQ II 54. Bugale aliez all, en em glemm euz ho zad.

    ●(1908) FHAB Mae 139. Ar ganfarted diskurpul ha divergont-se eur veach ma zint deuet a benn, e bro pe vro, da asten ho c'hraban var ar galloud ha var an danvez, a zo diez-all ober dez-ho diskregi.

    (3) Qui vient de passer, en plt d'une période, d'un événement.

    ●(1916) KZVr 184 - 10/09/16. Dimerc'her-all e oa bet lidet obidou an aotrou Michel Bartheleme, mear Lennon. ●(1925) DLFI n° 6/2c. Penonz ! ne peus ked klevet e zeus bet eur revolusion e Quimper disul all ? ●(1958) BLBR 110/2 (d’après Kannadig Landi Meurz-Here 1957). e bloaveziou diveza ar gantved all. ●(1967) LLMM 123/346. Ploare he deus dalc'het start d'he boazioù betek fin ar brezel all.

    (4) À venir, en plt d'une période.

    ●(1928) BREI 54/4a. Rei a refomp, er zun all, hanoiou ar brezegerien.

    (5) [empl. comme subst. ; au dimin.]

    ●(1847) FVR xvi. eunn allik bennak.

    (6) À part.

    ●(17--) EN 1382. me rey (ar) pes a laran, rac me sou eur pod al, tr. «je ferai ce que je dis, car je suis un gars à part.»

    II. [après un comp. d'égalité] Terme qui intensifie la comparaison.

    (1) Kement all : tant de, autant de.

    ●(1870) MBR 16. Souezet-meurbed e oe dirak kemend all a c'hened.

    (2) Keit all : si longtemps.

    ●(1880) SAB 65. an Doue Salver, gortoed keit all.

    (3) Kennebeut all : non plus.

    ●(1954) VAZA 181. Na tailh na bailh ne ouie kennebeut all diwar-benn ar seurt traoù.

    III.

    (1) Mont en tu all : mourir.

    ●(1908) KMAF 4 (Y. Crocq). Va merour, eur c'hraou nevez a vo savet hep dale evit da voc'h, da vihana ma n'int ket eat en tu all c'hoaz. ●52. Sellit, d'ar votadeg diweza eo marteze bet tost d'in mont en tu-all.

    (2) Mont war an tu all : vieillir.

    ●(1895) GMB 22 (T). pet[it] Trég[or] war an tu all e hañ (je descend de l'autre coté), je me fais vieux.

  • all .2
    all .2

    interj. Cessez ! Arrêtez !

    ●(1941) FHAB Gwengolo-Here 89a. All ! all ! all ! = Paouezit ! echu eo ! gant ar vugale pa c'hoariont lammat gant mein.

  • alla
    alla

    interj. À droite.

    ●(1927) GERI.Ern 14. alla ! (2e syll. accentuée) int., tr. «A droite ! cri du charretier pour éloigner de lui les chevaux.» ●(1942) VALLsup 57b. à droite pour éloigner le cheval du charretier, alla ! (accent sur la finale) ; c'est l'opposé de hak !

  • allas
    allas

    interj.

    (1) Hélas.

    ●(1499) Ca 6a. Allas. g. hellas. ●(1580) G 61. Allas ! em spy un gouly so, tr. «Hélas, en mon cœur est une blessure.» ●(1612) Cnf 5b. Allas ma breuzdeur quær. ●(1647) Am 526. Allas va cluffan á eun turban rount, tr. «Hélas, mon traitre de turban rond.»

    ●(1659) SCger 65b. helas, tr. «allas.» ●(c.1680) NG 8. Allas, nep confort nou deuezo. ●1102. Allas, pebes pennet ! ●(1732) GReg 490a. Helas ! interjection, tr. «Allas.»

    ●(1869) EGB 130. Allaz ! tr. «hélas !» ●(1878) EKG II 99. Allaz ! n'ho guelign birviken er bed-man !

    ●(1943) TRHS 22. Alas ! Amañ e teraouas an droug. ●(1950) KBSA 57. Allas ! Re ziwezat oun bremañ. ●73. «Allas ! Gwir a lavare, rak e Roazon ne vez ken nemet galleg.

    (2) Loc. interj. Allas Doue = siwazh Doue.

    ●(1908) PIGO II 2. mes allas Doue, ne oa ket a yalc'h. ●30. «Allas Doue ! emon-me, koulskoude me 'zo labourer !»

  • allazig
    allazig

    m. –où

    (1) Caresse.

    ●(1732) GReg 331b. Embrassement d'un petit enfant, tr. « Stardaïcq. p. stardaïgou. allasicq. »

    ●(1821) GON 8a. allazik. Terme enfantin pour signifier caresse. ●(1876) TDE.BF 9a. allazik, s. m. Terme enfantin. Caresses.

    ●(1927) GERI.Ern 11. allazik m., tr. « (Faire) caresse, mot enfantin. » ●(1977) PVPR 68. Ar c'hazh a dostae ivez da glask e dammig tommder hag e lod allazig ganin-me.

    ●(2000) LLMM 318/58. allazig : flouradenn gant an dorn.

    (2) Ober allazik (da ub.) : caresser (qqn), faire des caresses (à qqn).

    ●(1710) IN I 167. hac e clascont e naouspet fæçon e raet allasic dezo, e ve truez bras outo. ●(1732) GReg 136b. Caresser, comme font les petits enfans qui sont à la mamelle. Ober allasicq. pr. græt. Grit allasicq d'ho mam eta, va mabic-me. ●331b. Embrasser étroitement. (Parlant d'un petit enfant : ober ur stardaïcq. ober allasicq. grit-hu allasicq diñ-me, va buguelicq-me ?

    ●(1821) GON 8a. Ober allazik, caresser ou faire des caresses, à la manière des petits enfants, en passant la main légèrement sur la figure. Gra allazik d’in, va mâb, fais-moi des caresses, mon fils. ●(1876) TDE.BF 9a. allazik, s. m. Terme enfantin. Caresses. Ober allazik da, faire des caresses à. ●(c. 1890) CFB 54b. Toulouik, gra allazik d'as vamm, tr. « Mon petit, fais des caresses à ta mère »

    ●(1902) MBKJ 29. Evel eur vamm oc’h ober allazik d’he c’hrouadur. ●(1909) KTLR 246. Kea d'ar palez. Gra chalantis hag allazig da verc'h ar roue. ●(1922) GLPI 39. 'Sonjan en oad 'rên allazig, / Em yaouankiz. ●(1922) EMAR 97. d’ober d’ei allazig. ●(1923) KNOL 246. Gra chalantis hag allazig da verc’h ar roue. ●(1986) BRSZ 27a. grit a[llazig] d'ho mamm eta, ma mabig-me.

    (3) Un allazig a zen : un homme nonchalant.

    ●(1899) MSLp xi 7 [98]. petit tréc[orois] eun allazeiq a dén «un homme nonchalant».

  • allig
    allig

    m.

    (1) Encore un petit.

    ●(1927) GERI.Ern 155. eun allik, tr. « encore un petit. »

    (2) Un allig bennak : et un autre.

    ●(1847) FVR xvi. evel-se n’ez euz lezet enn ho holl, nemed hanoiou Mirabeau, Robespierr hag eunn allik bennak pere a geveur ebarz ann holl levriou.

    (3) (ichtyonymie) Petit maquereau.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 90. (Tregon ha tro-dro) Allig = g. petit maquereau.

  • almanak / armanak / armanag
    almanak / armanak / armanag

    m. –où

    I. Almanach.

    ●(1732) GReg 29b. Almanach, tr. «Armanac. p. armanagou.» ●(1792) BD 827. euit ober armenago parfet, tr. «Pour faire des almanachs parfaits.» ●852. da ol armanago, tr. «tous tes almanachs !»

    ●(1834) SIM 186. an Armanac hac ar Pronosticou brezonec.

    ●(1927) GERI.Ern 25. armanak m., tr. «Almanach.»

    II. Ober almanakoù.

    (1) Faire des histoires, en conter.

    ●(1919) DBFVsup 3b. gobér armenakeu, tr. «en conter.» ●(1927) GERI.Ern 25. gobér armanakeu V[annetais], tr. «faire des histoires, en conter.» ●(1962) EGRH I 8. ober armanagoù, tr. « conter des histoires. »

    (2) Perdre son temps en bagatelles.

    ●(1927) GERI.Ern 25. ober armanago T[régor], tr. «perdre son temps en bagatelles.»

  • almanaker
    almanaker

    m. –ion Auteur d'almanach.

    ●(1867) FHB 101/392b. scrijou Maze an Almanaguer. ●(1870) FHB 260/407b. Penauz, eme an almanager, en deus gallet an tavarniour-ze gouzout e tlie beza glao ?

  • almanakiñ / armanakiñ
    almanakiñ / armanakiñ

    v. intr. Se ressentir des variations du temps.

    ●(1919) DBFVsup 3b. armenakein, v. n., tr. «se ressentir des variations du temps.» ●(1927) GERI.Ern 25. armenakein V[annetais] v. n., tr. «se ressentir des variations du temps.»

  • alo
    alo

    interj.

    I. Interj.

    (1) Allons !

    ●(1908) KMAF 11. Alo ! kenavo, mignon Lom, kenavo hep dale ! ●17. Alo ! Alo ! Jakou, paour kez Jakou, ha piou en defe ar galon da ober kemend-all d'it ! ●(1925) BILZ 170. Alo ! pôtred, eun tammig soukadenn !... ●(1942) DADO 11. Alo, alon va flac’h, kerz, ha digas d’in amañ war an daol ar bara. ●(1982) TKRH 79. Alo traoù e-barzh ! emezañ d'ar bouetaer.

    (2) Allez !

    ●(1950) KBSA 114. «Alo ! Paotred, amañ ez eus labour !»

    (3) Alors ! eh bien !

    ●(1950) KBSA 12. Alo ! Pêr ! N'em boa ket lavaret dit e... ●84. «Alo !» eme Laou, «setu kavet teñzorioù, rak ar gornandoned a zo paotred pinvidik !» ●(1970) BHAF 37. Alo, merhig, dibrenn an nor-ze din.

    II. Loc. interj.

    (1) Allo ! allo ! : allons ! allons !

    ●(1950) KBSA 12. O ! Izel an heol ! Ha me zo amañ c'hoaz ! alo ! alo ! dic'halomp ! ●33. «Alo !» eme Zienez, «diskenn !» ●80. Alo ! Paotred, poent eo staga ouz taol.

    (2) Alo 'ta ! : allons donc !

    ●(1877) EKG I 141. Alo 'ta ! N'ounn ket ken diskiant.

    ●(1929) EMPA 4. Alo 'ta... neuze ez eo goullo.

  • aloez
    aloez

    coll. (botanique) Aloès Aloe sp.

    ●(1633) Nom 79a. Aloë : aloës, perroquet : aloüet.

    ●(1732) GReg 29b. Aloes, ou, aloë, plante qui s'appelle autrement Joubarbe de mer, tr. «Aloüed. an aloüesen.»

    ●(1855) BDE 352. en ambre, hag en aloès. ●(1879) MGZ 222. lousier a c'houez vad, mirr, aloez.

    ●(1964) ABRO 47. ec'h anavezis agavez pe aloez ha korz-sukr gouez.

  • aloezenn
    aloezenn

    f. Pied d'aloès.

    ●(1732) GReg 29b. Aloes, ou, aloë, plante qui s'appelle autrement Joubarbe de mer, tr. «Aloüed. an aloüesen.»

  • alofiñ
    alofiñ

    v. intr. (marine) Aller au lof.

    ●(1732) GReg 580b. Aller au lof, ou à la bouline, tr. «aloffi.» ●(1744) L'Arm 220b. Tenir au plus près du vent, aller au lof, tr. «Holovein.»

  • alori / alorin
    alori / alorin

    m. Pitre.

    ●(1907) KANngalon Du 545. c'hui zonj d'eoc'h ez oun me eun hallorin ; ne vezan ket ato, kit ! ●(1914) DFBP 248a. pitre, tr. «Halorin.» ●(1982) PBLS 71. (Sant-Servez-Kallag) halori, tr. «qui dit des bêtises, qui ne tient pas en place.»

  • alorial
    alorial

    v. intr. Chahuter. (?) cf. cholorial (?).

    ●(1934) FHAB C'hwevrer 57. bemdez emaint oc'h alorial, o huchal en e ziskouarn paour.

  • alorin
    alorin

    voir alori

  • aloubadeg
    aloubadeg

    f. –où Invasion.

    ●(1967) LLMM 120/63. E-pad ma tirolle an aloubadegoù barbarat.

  • aloubadenn
    aloubadenn

    f. –où

    (1) Conquête.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 87a. aloubadennou ar Saozon.

    (2) Attaque d'un lieu.

    ●(1925) FHAB Mae 167. Hag hen raktal da gempenn e aloubadenn ha yao en hent ken dillo ma teuas a-benn eus e daol. ●170. Tostaat a raed ouz diwez an aloubadenn.

  • alouber
    alouber

    m. –ion

    (1) Envahisseur.

    ●(1870) FHB 301/314a. tenna Roma a dre daouarn he alouberien. ●(1870) FHB 302/321b. alouberien an Itali.

    ●(1919) BUBR 2/43. Ha posubl ve e teufe an taol da vad gant an alouber kazet ?

    (2) Accapareur.

    ●(1872) ROU 72a. Accapareur, tr. «alloubeur.» ●99a. Rapace, tr. «aloubeur.»

  • alouberezh
    alouberezh

    m.

    (1) Appropriation, accaparement.

    ●(1870) FHB 300/306a. en em zavomp a enep an alouberez a zo great ama. (...) alouberez enebourien an iliz.

    ●(1931) VALL 5a. Accaparement, tr. «alouberez m.»

    (2) Invasion, conquête.

    ●(1870) FHB 301/313a. alouberez diou vroad tud. ●(1870) FHB 303/330a. an alouberez great gant an italianed euz a stadou ar Pap.

    (2) Occupation d'un pays.

    ●(1969) BAHE 60/24. e-pad an amzer drubuilhus ma oa hor Bro dindan alouberezh an Alamaned.

  • aloubidigezh
    aloubidigezh

    f.

    (1) Accaparement.

    ●(1931) VALL 5a. Accaparement, tr. «aloubidigez f.»

    (2) Annexion.

    ●(1931) VALL 27a. Annexion injuste, tr. «aloubidigez f.»

  • aloubiñ
    aloubiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Usurper.

    ●(1867) FHB 120/126b. Aloubi tra eun all. ●(1869) FHB 208/409a. aloubi digantho ho zra. ●(1874) FHB 485/114a. o teleur menac'h ha lenaezed var ar ru, oc'h aloubi ar pez a ioa dezho. ●(1874) FHB 490/158b. ar madou en doa aloubet. ●(1869) FHB 215/41b. eur rum hag a aloub an oll danvez. ●(1889) ISV 385. Noblans, bourc'hizien, coueriadet, oll e cave an tu d'ho mac'ha ha da aloubi ho zra.

    ●(1927) GERI.Ern 14. aloubi v. a., tr. «accaparer.»

    (2) Accaparer.

    ●(1889) ISV 315. o vont var ar mor braz, o cribat listri brezel euz ar re vrassa, oc'h ho aloubi pe ho c'has d'ar gouelet.

    ●(1927) GERI.Ern 14. aloubi v. a., tr. «usurper.»

    (3) Envahir.

    ●(1877) EKG I 37. Mont a raent da aloubi kouent Sant-Aubin.

    II. V. intr. Empiéter.

    ●(1927) GERI.Ern 14. aloubi v. n., tr. «Empiéter.»

  • alouer
    alouer

    m. –ion Bailli.

    ●(1499) Ca 6b. Alouer Jdem belli. ibi vide.

    ●(1732) GReg 29b. Alloué, Baillif, tr. «Alouër. p. alouëryen.»

  • alouezeg
    alouezeg

    s.

    ●(1979) COPL 70. Il marchait sur la route en sifflant, quand il rencontra une bande d'Alouezeg qui s'apprêtaient à commencer leur sabbat à côté de Lostengoat. ●note de l’auteur : « Les Alouezeg étaient des gens mystérieux, des sorciers, qui se promenaient en bandes et battaient, maltraitaient ceux qu'ils rencontraient, qu'ils obligeaient à les suivre toute la nuit. »

  • alouzenn
    alouzenn

    f. –ed, alouzed (ichtyonymie) Alose.

    ●(1633) Nom 43b. Alosa clupea, nonnulis : alose : alosen.

    ●(1732) GReg 29b. Alose, poisson de mer, qui au Printems monte par les rivières, tr. «Allouseñ. p. allousenned.»

    ●(1856) VNA 25. une Alose tr. «un Alozen.»

    ●(1904) DBFV 5b. alozen, f. pl. –zed, tr. «alose.»

  • alpaer
    alpaer

    m. –ion

    (1) Alpiniste.

    ●(1931) VALL 21a. Alpiniste, tr. «alpaer.»

    (2) Soldat alpin.

    ●(1931) VALL 21a. Alpin (soldat), tr. «alpaer.»

  • alpaerezh
    alpaerezh

    m. Alpinisme.

    ●(1931) VALL 21a. Alpinisme, tr. «alpaerez.»

  • alpaga
    alpaga

    m. (textile) Alpaga.

    ●(1914) DFBP 13b. alpaga, tr. «Gloan alpaga.»

  • alpat
    alpat

    adj. Alpicole.

    ●(1931) VALL 21a. Alpicole, tr. «alpat.»

  • alpek
    alpek

    adj. Alpin.

    ●(1919) BUBR 6/163. Soudarded ar c'horf Alpek.

  • Alpoù
    Alpoù

    n. de l. Alpes.

    ●(1931) VALL 20b. Alpes, tr. «Alpou.»

  • Alre
    Alre

    n. de l. An Alre : Auray.

    I.

    (1) Alre : Auray.

    ●(c.1687) VEach 5. à histor ames an deuotion miraculus à so en he chapel deuot é Breiz isel tost da Alré. ●20. vr leau diouch Alrè. ●32. pa distroé diouc'h Alré. 66 dont da visitta he chapel miraculus é quichen Alré. ●(1732) GReg 70a. Alré. 264b Me a chom ê castel-Paul, hac eñ ê Alré. ●(1775) HEneu 34/4c. er miracleu admirable e ra santés anna, / en escopty à uinet tostic tra dé alré. 36/16a marie er peusiec hanuet ag er guer à alré / durant huéh dé à dra sur é poené à vugalé.

    ●(1792-1815) CHCH 103. Hués chet chonj, Bretoned a gosté doar Alré (...) / Ma roulé'r bolédeu, gouil Sant Pér, én Alré. ●(1821) GON 6b. Ac’h Alré eo. ●(1847) FVR 25. taost da Alrae. ●288. manac'h euz a Alrea (sic). ●(1857) CBF 130. Alre. ●(1863) ST 6. Pempoul, Guengamp, Callac, Hennebont hag Alre. ●(1865) FHB 38/298a. Eul leo dioc’h santez Anna ema ive Alre. ●43/339a. an Escop a deuas da Alre. ●(1869) TDE.FB 238b. ac’h Alre ounn. Adalek Alre bete Brest. ●(1876) TDE.BF 4a. Ac'h Alre ounn ginidik. ●(1891) VNB 221. Ni hun nès passet Landevant, ha ni e rid trema Alré. ●(c.1890) CFB 41b. Alre. ●(1891-1892) RVUm 56sq. Ur hoeh goaid e druei er milinieu é tal Alré.

    ●(1905) ALMA 70. Alre. ●(1909) NIKO 31. é bro Alré. ●(1909) NOAR 11. Lakaat a eure neuze en he fenn mont da gouent Alre. ●(1923) FHAB Gwengolo 9/330. Er bloaz 1365, dem-goude stourmad Alre. ●(1937) TBBN 1. ur hart-leù benak doh kérig Alré. ●(1971) LLMM 147/277. distrujañ Josilin, kemer Gwened, Alre (o kreñvaat eno ar c’hastell), kontelezh Bro-Wereg a-bezh.

    (2) An Alre.

    ●(1732) GReg 264b. Van. me chom ê castel-Paul, hag ëuñ e chouq èn Alré. ●(1744) L'Arm 1b. Hui a zou énn Alray.

    ●(1792-1815) CHCH 104. Skarhamb er genailh-man ér méz ag en Alré. ●(1836) GRGu 119. hui e hanàu en Alré, me bassou dré hond. ●(1839) BESquil 152. Inouret-é én Alré, é paraes Sant-Goustan, a béhani é ma patrom. ●(1849) LLB 5. Doareu en Alré. ●(1861) BELeu 25. en eutru Martin ag en Alré. ●(1863) MBF 71. En hent, mar plij get-n’oh, de vonnet d’en Alré ? ●(1891) LPK 92. I han d'en Alré. (...) A pe arriwas in Alré. ●(1891-1892) RVUm 56sq. Ur pond én Alré e gomansou, ha Jamés en achiùou. ●(1894) BUEr 99. en Alre. ●(1895) FOV 247. Hantér hen d’en Alré, ’tal tavarn Lip-er-Blanc. ●248. E trezein en Alré, pe'n dint ar er paüér.

    ●(1902) LZBg Mae 100. En Alré. ●(1902-1905) LARB 138a. Dan ket ag en Alré nag eùé a Huened. ●(1909) NIKO 6. ag en Alré. 38 ar hent en Alré. ●(1922) KEPE 4. Kériolet hum geméré doh en ol, én Alré, é Guéned, eit ma vehé bet deit de hourén dohtou. ●(1930) EBKE 48. Deit dré hent pras en Alré. ●(1934) BRUS 294. en Alré. ●(1937) TBBN 2. É kours é oé bet kaset Jorj d’er skol d’en Alré. ●(1941) DIHU 359/263. En ur vonet a Uéned d’en Alré. ●(1985) ARGV 20. Da sant Andreas kerzhit d’an Alre, / Skoit ho kein doc’h ar c’hovu, / Dait en-dro hag e vo noz du. ●(1985-1986) ADEM 73. Jojeb en doa hi prenet en Alrae.

    ►Aore.

    ●(1825-1830) AJC 280. hore. ●(1877) BSA 265. An aotrounez Lois hag Herry de C....., euz a Aurai.

    ►Kêr Alre : la cité d’Auray.

    ●(1868) KMM 105. Etre kear Alre ac Anna Venet.

    II.

    (1) Prophétie.

    ●(1891-1892 RVUm 56sq. Ur pont Trihorn e vou commencet, ha Jamoes n'achihou (...) Ur pond én Alré e gomansou, ha Jamés en achiùou.

    (2) Prophétie.

    ●(1891-1892 RVUm 56sq. Ur hoeh goaid e druei er milinieu é tal Alré.

    III. Blasons populaires : voir diaoul, denjentil.

    IV. [Toponymie locale]

    ●(1748) CI.pou 62. San-Steine-Alrai.

    ●(1792-1815) CHCH 108. Er méz ag en Alré ou doé bet ind skarhet, / Ha betag en Tri-Horn ou doé ind anbruget. ●(1839) BESquillere 152. Inouret-é én Alré, é paraes Sant-Goustan, a béhani é ma patrom. ●(1839) BEScrom 756. Sant Goustan e zou patrom a baræs Sant-Stæn ag en Alré. ●(1891) LPK 92. A pe arriwas in Alré, be oé ur goh hroah ar bont san Stén. ●(1891-1892) RVUm 56sq. Ur pont Trihorn e vou commencet, ha Jamoes n'achihou. ●(1895) FOV 247. Etal er Houlerès, pé toul-er-chenianèd, / Pé doh manné Poulben e hoareyou er fouèt.

    ●(1902) LZBg Mae 104. Sant-Stén. ●(1902-1905) LARB 99a. Ma dan mé de Sant Stén ha de Sant Stén é ein. ●(1927) GERI.Ern 530. Sant-Stén. ●(1937) TBBN 14. Ean e repoz eùé é Kerléañneu.

  • Alread
    Alread

    m. Alréen.

    ●(1732) GReg 70a. Alréad. p. Alreis.

    ●(1869) TDE.FB xviia. Alread, m. pl. Alreiz.

  • Alreenn
    Alreenn

    f. –ed Habitante d'Auray.

    ●(1878) BAY 12. un Alréen, tr. «une fille ou femme d'Auray.»

  • Alreiz
    Alreiz

    pl. Habitants d’Auray.

    ●(1732) GReg 70a. Alréad. p. Alreis.

    ●(1865) FHB 48/378b. da Escop Guenet ha da Alreiz. ●(1869) TDE.FB xviia. Alread, m. pl. Alreiz. ●(1878) BAY 12. Alréis, tr. « Originaires ou habitants d'Auray ».

    ●(1964) CAIR 143b. Alreiz.

  • alsion
    alsion

    m. –ed Alcyon.

    ●(1633) Nom 37b-38a. Alcedo : alcyon, petit oiseau faisant son nid sur la mer : alcion, vn eznicq bihan á gra ez neiz voar bord an mor.

    ●(1710) IN I 226. Certen laboucet galvet Alcyonet a ra o neiziou evel un aval.

    ●(1838) OVD 158. En einèd hanhuet alcion e vatisse ou néh én ur fæçon admirable : ind er groa ar vord er mor ér memb forme guet un aval, hag er cimante quer ferme tro-ha-tro, nameit un toullicg distér e lausquant d'er -hlué. El-cé hag é tehé en deur édan d'ou, ne antré lom diarbarh, mæs ean e flode quentéh hag e hum zalhe perpet drès en houl. Ér fæçon-zé, ean e chomme é creis er mor, drès er mor ha mæstre d'er mor.

    ●(1922) EOVD 160. Er pichoned hanùet alsion e hra ou néh ront èl un aval.

  • alter
    alter

    m. cf. arter

    (1) Soif.

    ●(1710) IN I 228. an alter-se, pehini ne ell quet da rassasia, ne deo nemet ur sec'het natural.

    (2) Délire.

    ●(1732) GReg 261b. Delire, rêverie d'un malade, tr. «Leon, Alter. (Treg[or] Alter.» Ce malade n'est pas sans delire, tr. «Ne ma qet an dèn-ze hep alter.» Avoir du delire, être en delire, tr. «Cahout alter.» ●(1790/94) PC I 194. Noa mui nemet freus tag ac alter, tr. «il n'y a plus que tumulte, étranglement et délire.»

    ●(1846) DGG 474. Ar goler a zo ar vamen ampoësonet eus a bep seurt crimou, beza ez eo, eme ar fur Salomon, un elter pe un disquianteguez. ●(1864) SMM 56. pe hen [eur c'hlenvet] ho (...) taolo en alter. ●(1874) FHB 483/102b. e crog an alter enhan. ●(1874) FHB 494/186a. meur a hini a grede e devoa alter. ●(1874) FHB 509/308b. eur barrad alter. ●(1877) MSA 78. alter an dersien a lakea dirac he zaoulagad ar pez a zeblante guelet.

    ●(1909) NOAR 115. e teuy marteze an alter da derri. ●(1925) BILZ 174. Bemnoz an alter a lakae e wad da vervi.

    (3) Terzhienn-alter : délire.

    ●(1942) VALLsup 49b. pris du délire dans la fièvre, tr. «savet an derzienn-alter d'e benn.»

    (4) local. Mont en alter : se mettre en colère.

    ●(1919) DBFVsup 2a. altér (Arv[or]), s. : monet en altér, tr. «se mettre en colère.»

  • alterañ
    alterañ

    v. tr. d. Altérer.

    ●(1499) Ca 6b. Alteraff. g. changer en mal.

  • alteret .1
    alteret .1

    adj. Altéré.

    ●(1633) Nom 62b. Vinum fugiens, exolescens, dubium : vin altéré & point durable : guin alteret, ha na pade quet pell.

  • alteret .2
    alteret .2

    adj.

    (1) Qui délire.

    ●(1732) GReg 261b. Avoir du delire, être en delire, tr. «beza alteret.»

    ●(1860) BAL 107. A ! grit ma vezin brema evel altered ive gant an ast da veza ganeoc'h.

    ●(1905) MRPL 61. Ar vammik keaz a zo pleget / War he bugelig alteret.

    (2) Bezañ alteret d'ober udb. : être passionné par qqc.

    ●(1872) ROU 73b. passionné pour les jeux, tr. «altered da vont d'ar c'hoariou.»

    (3) Très en colère.

    ●(1919) DBFVsup 2a. altéret, part., tr. «en grande colère (Arv[or] P[louhi]n[ec]).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...