Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 49 : de aman-ahont (2401) à ambazhoni-ambachoni (2450) :
  • amañ-ahont
    amañ-ahont

    adv. Ici et là.

    ●(1879) BMN 215. ar pez ma en dije clevet ama a-hont.

    ●(1929) FHAB Eost 291. o rei eun taol skoazell aman-ahont. ●(1931) FHAB Ebrel 135. goloet eo amañ-ahont a draez reiz pe draez du, amañ-ahont a zouar a zoug geot druz.

  • amañ-hag-ahont
    amañ-hag-ahont

    adv. Ça et là, ici et là.

    ●(1868) FHB 193/294a. guelet a reer ama hag a-hont eun dorgen bennac. ●(1869) HTC 72. pa vioc'h oc'h endramm, lezit ama hag a-hont eur penn bennac da goueza. ●(1871) CST 62. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont (...) eun digor bennak. ●(1872) ROU 98a. Quelques sillons ça et là, tr. «un ervenn bennac ama ac aount.»

    ●(1931) KANNgwital 337/6. arabat digarteria, mont da redet ama hag ahont. ●(1942) DRAN 79. harneziou stlapet amañ hag ahont gant ar c’haez tud a dec’h war du peoc’h ar c’hampou prizonidi.

  • amañ-lenn
    amañ-lenn

    adv. Ici-même.

    ●(1947) TNOG 5/20. (Tregor ha Goelo) Amanlenn (gant ar pouez-mouezh war ar silabenn diwezhañ), rakverb : amañ ez resis, amañ evit gwir. Diverradur amañ-lec'h-hen.

  • amand .1
    amand .1

    coll. (botanique) Amandes.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amande, tr. «alamantés, a Sarz[eau] amand'.»

    ►gwezenn-amand f. Amandier.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amandier, tr. «ur c'huen amand'.»

  • amand .2
    amand .2

    s. -où

    (1) Amende.

    ●(1633) Nom 208a. Mulcta, vel multa : amende : amand.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amande pecuniaire, tr. «amand.»

    ●(1909) FHAB Eost 243. paea rin, pe ne rin an amandou a dapin. ●(1942) SAV 23/64. Eun amand a rankoc’h paea, ouspenn ar pez zo dleet a-hend-all.

    (2) Bezañ lakaet en amand : être mis à l’amende.

    ●(1906) KANngalon Mae 105. katoliked lakeat en amand.

    (3) = (?) Nécessité (?).

    ●(1792) BD 663-664. o transgressin gourchemen doue / esoch coet en amant se, tr. «en transgressant le commandement de Dieu / vous êtes tombés dans cette nécessité.»

  • amandez
    amandez

    coll. (botanique) Amandes.

    ●(1870) FHB 284/184b. kerez, amandez hag olivez a zo aleis.

  • amandezenn
    amandezenn

    f. –où, amandez (botanique) Amande.

    ●(1710) IN I 270. evel un amandesen eus e c'hlos hag eus e mean.

  • amanenn / amann
    amanenn / amann

    m. –où

    I. (alimentation)

    (1) Beurre.

    ●(1499) Ca 6b. Amanenn. g. beurre. ●38b. Clochenn amanenn. g. laiche de beurre.

    ●(1659) SCger 14b. beure, tr. «aman.» ●128b. Amann, tr. «beure.» ●(1732) GReg 91b. Beurre, tr. «Amann. Van[netois] Amonén. amenén.» ●(1744) L'Arm 30a. Beurre, tr. «Amoneenn.. neu. m.»

    ●(1834) SIM 72. da leas ha da amann. ●(1849) LLB 1311-1312. amonen / Milein avel en eur. ●(1878) EKG II 283. eur pillerad amann. ●(1897) EST 85. er guélan amenen.

    ●(1904) DBFV 6b. amonen, amenen, m. pl. eu, tr. «beurre.» ●(1926) FHAB Genver 27. amann blazet mat. ●(1936) BREI 457/2b. o sila lêz, o vêrat amann. ●(1941) ARVR 12/4a. dilaeza, sec'ha, gwaska an amann. ●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn. ●(1943) VKST Gouere-Eost 312. rei tri lur amann d'an dastumer amann. ●(1985) AMRZ 52. Eur 'famill a zeu evel-se, d'en em voaza ouz blaz eun amann ha ne 'fello dezi morse prena digand eun all.

    (2) Beurrée.

    ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Amanenn, tr. «beurrée T[régor].»

    (3) Laezh-amanenn : babeurre.

    ●(1907) VBFV.fb 9a. babeurre, tr. «leah-amonen, m.»

    II. (botanique) Bleuñv-an-amanenn : boutons d'or.

    ●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv- (pe "fleur" er yez-pobl) -an amann : paobran.

    III.

    (1) Aze emañ an amanenn : c’est là qu’est le nœud du problème (hic jacet lepus).

    ●(1949) KROB 13/13 (L) *Ab Sulio. Tremen ouz ar vamm evit kaout ar verc'h ! Aze edo an amann, an dalc'h.

    (2) Kalet evel amanenn en heol : très mou.

    ●(1912) RVUm 238 (Gu). Kalet èl amonen én heaul, tr. P. ar Gov «Dur comme du beurre au soleil.»

    (3) Klask tennañ amanenn eus gouzoug ur c'hi, eus a c'henoù ar c'hi : tenter l’impossible.

    ●(1871) FHB 312/414a. Ne liviriz grik : tenna aman euz a c'hinou ar c'hi a zo diez.

    ●(1931) VALL 378. Tenter l'impossible, tr. F. Vallée «klask tenna amann eus gouzoug eur c'hi popul.» ●(1942) VALLsup 53. Extrêmement difficile, tr. F. Vallée «ken diaes ha tenna amann eus gouzoug eur c'hi.» ●96. tenter l'impossible, tr. «klask tenna amann eus gouzoug eur c'hi.» ajouter le gallois 'chwech chwi ddim caws o fola ci, vous ne tireriez pas de fromage de l'estomac d'un chien («Y Ddraig goch» Ionawr 1938, p. 4). ●(1951) BLBR 39-40/19 K. Riou. Ken diaes kaout eur respont diganit ha tenna amann eus gouzoug eur c'hi. ●(1962) TDBP Ia 33 (T). Pa heller tenna diouti eun dra bennag, e vez 'vel tenna amann euz gouzoug eur hi (pe : gouzoug ar chas), tr. J. Gros «quand on peut tirer quelque chose d'elle, c'est aussi difficile que de tirer du beurre du gosier d'un chien (ou : des chiens).»

    (4) An dienn hag an amann dezho : voir dienn.

  • amanennañ / amanennat / amanenniñ
    amanennañ / amanennat / amanenniñ

    v.

    (1) V. intr. Se former en beurre.

    ●(1732) GReg 92a. La créme commence à devenir, ou, à se former en beurre, tr. «Amanénna a ra al leaz, ou, an dyen.»

    (2) V. tr. d. Beurrer.

    ●(1732) GReg 92a. Beurrer, étendre du beurre sur du pain &c., tr. «Amannénna bara, crampoës.» ●(1744) L'Arm 30a. Beurrer, tr. «Amoneenna ou nein… nétt. na.»

    ●(1904) DBFV 6b. amonennat, amonennein, part. –eit, v. a., tr. «beurrer.» ●(1934) BRUS 48. Beurrer, tr. «amonennat.»

  • amanennat
    amanennat

    voir amanennañ

  • amanenner .1
    amanenner .1

    m. –ion Marchand de beurre.

    ●(c.1718) CHal.ms i. beurrier, si c'est le uase pod a amonen, si c'est un marchant amonahour. ●(1732) GReg 92a. Beurrier, qui vend du beurre, tr. «Amannénner. p. amannéneryen.»

    ●(1908) FHAB Du 344-345. Eur mêrour eus an NOrmandi a gasse bemdez e leaz da di eun 3amanenner bras.

  • amanenner .2
    amanenner .2

    m. –ioù Beurrier.

    ●(1732) GReg 92a. Beurrier, vase à mettre du beurre frais, tr. «Van[netois] amonenaour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 30a. Beurrier, tr. «Amoneennaour.. narion. m.»

  • amanennerez
    amanennerez

    f. –ed Marchande de beurre.

    ●(1732) GReg 92a. Beurrier, qui vend du beurre, tr. «fem. amannénneres. p. amannénneresed.»

  • amanennet
    amanennet

    adj. Beurré.

    ●(1633) Nom 57b. Panys butyratus : pain beuré : bara amannennet. ●65a. Lac serosum, agitatum : laict beuré : læz ribot, læz amannennet.

    ●(1732) GReg 773b. on dit d'eux dans ce proverbe. Pain d'aveine & beurre frais, / C'est la vie des Quintinois, tr. «Bara-qerc'h fresq amannennet, / A blich da Guintinis meurbet.»

    ●(1910) MAKE 3. eun hanter dousen krampouez amanennet en e chakod.

  • amanenniñ
    amanenniñ

    voir amanennañ

  • amant .1
    amant .1

    voir amand .2

  • amant .2
    amant .2

    voir amantiñ

  • amantiñ / amant
    amantiñ / amant

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'amender.

    ●(1580) G 506. amantet dyrac Roe an bet man, tr. «amendez-vous devant le roi de ce monde.»

    (2) Amantiñ ouzh : souffrir de.

    ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Amanti deus, tr. «souffrir par suite de ... Even.»

    II. V. tr. d. Amender.

    ●(c.1680) NG 948. Quittait hou pihetdeu, hou buhé amantet.

    ●(1744) L'Arm 11b. Amander de prix, tr. «Amantein.»

    III. V. pron. réfl. En em amantiñ : s'amender.

    ●(1612) Cnf 5a. ma ne deuzr en em amanty. ●(1580) G 741. Do nem amant nonneus hoant quet, tr. «Nous n'avons pas envie de nous repentir.»

    ●(1741) RO 871. donnet de nem amenty. ●(1792) BD 698. o songel erbet ont nem amantont quet choas, tr. «en pensant que dans ce monde là-bas ils ne s'amendent pas encore.»

  • amar .1
    amar .1

    s. –où

    (1) (marine) Amarre.

    ●(1633) Nom 154a. Inhere remos : retourner auec violence la nauire : caçc an amarr á oleuent.

    ●(1872) ROU 73b. Amarre, tr. «Amar, emer.»

    ►[valeur de pluriel]

    ●(1792-1815) CHCH 47. Ne hra meit gortoz en aùel, en amɐrd (sic) e largou. ●48. Ne hra meit gortoz en aùel, en amord e largou, tr. « Elle ne fait qu’attendre le vent, elle lâchera les amarres. »

    (2) Lien.

    ●(1659) SCger 73b. lien, tr. «amar.» ●128b. Amarr, tr. «lien.» ●(1651) JK 8. Torret en amaro, tr. «Brisez les liens.» ●(1732) GReg 59a. Attache, lien qui joint deux choses ensemble, tr. «Amarr. p. amarrou.» ●(1744) L'Arm 12a. Amarre, tr. «Amarre.. eu. m.» ●19a. Attache, tr. «Amarre.. eu. m.»

    ●(1910) MAKE 91. an tri all a ziskoulmas an amarou war o zier. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 349. Kraf, kreviou, liamm plouz gweet da lakaat war ar berniou plouz pe foenn. (Plouziri). E Gorre-Leon e leverer amar, emerrou.

    (3) Amaroù-loeroù ar paotr kozh : arc-en-ciel.

    ●(1884) MELu II 11. Arc-en-ciel. Amarou-lerou ar paotr koz 'les amarres-bas ou jarretières du vieux garçon', breton du Finistère, communiqué par M. L. Sauvé.

  • amar .2
    amar .2

    voir amarañ

  • amar-loer
    amar-loer

    s. (argot de La Roche-Derrien) Corde de pendu.

    ●(1885) ARN 35. Corde (de pendu). – Br. Kordenn. Arg[ot] : Amar-loer. dans le breton, ce mot composé traduit le vocable français jarretière.

  • amarajoù
    amarajoù

    plur. (marine) Ensemble des amarres.

    ●(1924) DIHU 159/131. (Groe) Amaracheu, tr. «ensemble des amarres.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913.»

  • amarañ / amariñ / amaren / amar
    amarañ / amariñ / amaren / amar

    v. tr. d.

    (1) (marine) Amarrer.

    ●(1744) L'Arm 12a. Amarrer, tr. «Amarre ou Amarrein.»

    ●(1872) ROU 73b. Amarrer, tr. «Emerren. Amarra. h[aut] et b[as] L[éon].» ●(1888) SBI II 292. Amarret ma chaloup dimeuz ar c'hê, tr. «Amarrez ma chaloupe au quai.»

    (2) Lier.

    ●(1659) SCger 62a. garotter, tr. «amarra.» ●128b. Amarra, tr. «lier.» ●(1732) GReg 59a. Attacher, lier, tr. «amarra. pr. amarret.» ●(1752) BS 477. e amarra ous ur vezen. ●(17--) TE 416. en amar dré é dreid hac é zeourn.

    ●(1824) BAM 280. ne dleer quet amarra e vec da un egen pehini a labour. ●(1845) GBI I 544. D'hen amarri gant ur gordenn, tr. «Pour le lier avec une corde.» ●(1866) HSH 250. hamarren he zaouarn.

  • amaren
    amaren

    voir amarañ

  • amarerezh
    amarerezh

    m. Amarrage.

    ●(1744) L'Arm 413b. Amarage, tr. «Amarereah.. heu. m.»

  • amaret
    amaret

    adj.

    (1) Lié.

    ●(1752) BS 96. e daouarn amarret. ●(17--) TE 458. ul lincèll vras amarrét dré er puar-horn.

    (2) Cousu (de dettes, de méchanceté).

    ●(1872) ROU 73b. Amarred a zle, a fallagriez..., tr. «cousu de...»

  • amariñ
    amariñ

    voir amarañ

  • amas
    amas

    m. Amas.

    ●(1633) Nom 72a. Pastillus, orbiculus : vne masse de quelque choses que ce soit, fait en forme de petit pain : vn amas pe vn pastez græt á traezou odorifferant græt furm vn baraïc bian.

  • amasiñ
    amasiñ

    v. tr. d. Amasser.

    ●(1633) Nom 3a. Collectanea, collectiua scripta, analecta : recueils, escritures amassées de plusieurs autheurs : vn dastum á scrituryou amasset á cals hac á diuers authoret.

  • amatist
    amatist

    s. (minéralogie) Améthyste.

    ●(1633) Nom 254a. Amethystus : amathiste : amathist.

  • Amazonenn
    Amazonenn

    f. Amazonezed (mythologie) Amazone.

    ●(1931) VALL 21b. Amazone (myth.), tr. «amazonenn pl. amazonezed.»

  • ambab
    ambab

    adj. Qui n'est pas dégourdi.

    ●(1958) BRUD 3/98. Ambab. Eun ano-gwan hag a dalvez : «na oar ket en em zibab, n'eus ket mond endro ennañ.» Disheñvel diouz abaf. Implijet e vez «ambab» e Langoned ha Speied. Ar hontrol a zo «digourdi». ●(1982) PBLS 78. (Langoned) ambab, tr. «timide.»

  • ambac'h-
    ambac'h-

    voir ambazh-

  • ambaf
    ambaf

    voir abaf

  • ambaniet
    ambaniet

    adj. Pensif, soucieux.

    ●(1710) IN I 423. Petra e ma zoc'h-hu deuet da veza quen ambaniet ha quen affliget ha ma tisquezit beza ? (texte français : comment est-ce que contre l'ordinaire, tu te rends si pensif & affligé ?).

  • ambaomiñ
    ambaomiñ

    v. tr. d. Embaumer.

    ●(1659) SCger 48b. embaumer, tr. «embaumi.» ●(c.1718) CHal.ms i. Embaumer, tr. «oignamantein, ambaumein.»

    ●(1806) JOS 29. Corf e dad a ordrenas da ambaumi. ●(1850) JAC 134. Digassit an ezanç evit en ambomi.

  • ambaras
    ambaras

    m. –où

    (1) Embarras.

    ●(1787) BI 137. énn unn ambarass brouilluss benac. ●174. disorbet ag enn ambarasseu ag er bed. ●(1792) CAg 33. ém sorb, ém ambarrasse.

    ●(1831) RDU 150. él léhieu dissimur, didrouz, divorloh, ér peah ha pêl doh en ambarasseu ag er bed. ●(1843) SEB 249. Né barlantan qet eus an ambaras ac eus ar vigilanç continuel a zo oc'h ho ambréder èn ho bugaleach. ●(1846) BAZ 192. pell dious ambaras ar bed. ●(1869) FHB 257/377a. an ambarras a boues varnomp.

    (2) Kemer ambaras : se préoccuper.

    ●(1864) KLV 13. dioc'h feson, sulvui ma kemere ambaras ann den evit beva, sulvui en doa da zoursial euz ar pez en em gave gant-han.

  • ambaraset
    ambaraset

    adj.

    (1) Incommodé.

    ●(1790) MG 52. a pe zaibrér bèt-ha boud ambarassét.

    (4) Ambaraset evel ur c'hwil en ur varilh der : voir c’hwil .1.

  • ambarasus
    ambarasus

    adj. Embarrassant.

    ●(1834) SIM 260. ne zeus netra a boannius hac a ambarassus.

  • ambarkamant
    ambarkamant

    m. –où Embarquement.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Embarquement, tr. «ambarquemant.» ●(1732) GReg 330b. Embarquement, tr. «ambarcqamand. p. ambarcqamanchou. èmbarcqamand. p. chou.» ●(1744) L'Arm 127b. Embarquement, tr. «ambarquemantt. m.»

    ●(1886) RUSq.FB 173b. Embarquement, tr. «ambarkamant. m.»

  • ambarkañ
    ambarkañ

    voir ambarkiñ

  • ambarkiñ / ambarkañ
    ambarkiñ / ambarkañ

    v.

    (1) V. intr. Embarquer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Embarquer, tr. «ambarquein.» ●(1732) GReg 330b. Ils s'est embarqué pour Lisbonne, tr. Ambarcqet eo, ou ambarcqet èn deus, evit Lichbon.» ●(1744) L'Arm 127b. Embarquer & s'embarquer, tr. «Ambarquein.»

    ●(1849) LLBg III 14. Ambarket é dija, sawet é en eor. ●(1849) SBI II 300. te allo ambarcan, tr. «tu pourras embarquer.» ●(1886) RUSq.FB 173b. Embarquer, tr. «ambarki.» ●(18--) BAG 17. A droc'has etre'r mor hag hi, Da viret outo d'ambarqui.

    ●(1925) BILZ 105. ambarki e bourz ar Gwennili.

    (2) V. tr. d. Embarquer.

    ●(1732) GReg 330b. Embarquer, tr. «Ambarqui. pr. ambarquet. èmbarcqi. pr. èmbarcqet» Van[netois] ambarcqeiñ. ppr. et.»

    (3) V. pron. réfl. En em ambarkiñ : s'embarquer.

    ●(1659) SCger 48b. s'e[m]barquer, tr. «en em embarqui.» ●(c.1718) CHal.ms i. Il ne faut pas s'embarquer sans biscuit, tr. «ne faut quet him ambarquein hep daffar.» ●S'embarquer, tr. «him ambarquein.» ●(c.1785) VO 17. me gueméras er resolucion de hum ambarquein.

  • ambasad
    ambasad

    m. –où Ambassade.

    ●(c.1718) CHal.ms i. ambassade, tr. «ambassad'.» ●(1744) L'Arm 12a. Ambassade, tr. «Ambassade. m.»

    ●(1904) DBFV 6b. anbasad, m., tr. «ambassade.»

  • ambasadour
    ambasadour

    m. –ion, –ed Ambassadeur.

    ●(1633) Nom 204a. Lautia : presens & dons donnez aux Ambassadeurs estrangers : præsantou ha donæsonou roet dan Ambassadeuryen á bro estraing, á diaues bro. ●204a-b. Legatium : la paye d'vn Ambassadeur : paëamant á vn Ambassadour. ●(1650) Nlou 318. Vn guir cannat ambassader, tr. «un vrai messager ambassadeur.»

    ●(1659) SCger 6b. ambassadeur, tr. «ambassadour.» ●(c.1718) CHal.ms i. ambassadeur, tr. «ambassadour.» ●(1732) GReg 31b. Ambassadeur, Ministre public envoyé en ambassade, tr. «ambaçzador. p. ambaçzadored. Van[netois] ambaçzadour. p. ed.» ●(1744) L'Arm 12a. Ambassadeur, tr. «Ambassadour.. derion. m.» ●(1787) BI 71. ambassaderion enn Eutru Doué.

    ●(1836) FLF 2. cass ambassadourien.

    ●(1904) DBFV 6b. anbasadour, m. pl. ed et –derion, tr. «ambassadeur.»

  • ambasadourez
    ambasadourez

    f. –ed Ambassadrice.

    ●(c.1718) CHal.ms i. ambassadrice, tr. «ambassadourés.»

  • ambask
    ambask

    voir habask

  • ambazh / ambac'h
    ambazh / ambac'h

    [brpm ambah, d’un vfr dialectal *embahit « ébahi » (Ernault, AB 66)]

    Adj. Timide, honteux.

    ●(c.1718) CHal.ms I. honteux, timide, à Inguiniel, tr. « ambah »

    ●(1904) DBFV 6b. anbah, adj. timide, honteux (pays de Lorient.» ●(1905) KDBA 5. rak er vistr e zou é pen er skolieu-sé e zou tud anbah, tud hag en dès méh diskoein é mant Breihiz. (…) er ré anbah. ●(1925) DIHU 164/219. ambah e oè hag izèl a galon.

  • ambazhat / ambac'hat
    ambazhat / ambac'hat

    [ambazh + -at]

    V.

    (1) V. intr. Être intimidé.

    ●(1939) RIBA 71. Ambahat e hra er meillouzig diaol de gomzeu er groagé.

    (2) V. tr. d. [au passif] =

    ●(1939) RIBA 73. én ul lézel er gorig ambahet d'é gomzeu.

  • ambazhet / ambac'het
    ambazhet / ambac'het

    [ambazh + -et .1]

    Adj. Intimidé.

    ●(1934) MAAZ 52. Hag en hani goh ambahet ha laret : (...). ●(1939) RIBA 108. Chom e hra ambahet kaer Job en Difriko dirak kement a dud.

  • ambazhoni / ambac'honi
    ambazhoni / ambac'honi

    [ambazh + -oni]

    F. Timidité.

    ●(1934) BRUS 213. La timidité, tr. «en ambahoni.» ●(1936) DIHU 295/6. EN E. Inizan, kanad Léon, en des groeit er goulen, mes get kement a ambahoni ! ●(1937) DIHU 310/241. Ambahoni marsé ; met kentoh bihan a fé, bihan a hred.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...