Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 48 : de alterin (2351) à aman (2400) :
  • alteriñ
    alteriñ

    v. intr. Délirer.

    ●(1732) GReg 261b. Avoir du delire, être en delire, tr. «Alteri.»

    ●(1860) BAL 154. lod a lavare e treuzcomze ac e altere dre nerz e dersien a-bars mervel. ●(1866) FHB 54/155. Ne rea nemet alteri, ha crial. ●(1870) MBR 274. Alteri a rez ha brellet eo da zaoulagad, tr. «tu as le délire et la vue trouble.» ●(1872) ROU 101a. Rêvasser, tr. «alteri.»

    ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2c. o klem dre e gousk hag oc'h alteri. ●(1908) FHAB Du 325. guelet aliez ar re glanv oc'h alteri. ●(1925) FHAB Genver 35. e c'hlac'har a rea d'ezan alteri.

  • alterkasion
    alterkasion

    f. Altercation.

    ●(1689) DOctrinal 200. é profetisas dezo an attercation, hac an disput, à tlié sevell, entre ar Chaloniet eux an Ilis Cathedral, hac y, evit ar plaç eux é sepultur.

  • aluetenn
    aluetenn

    f. (anatomie) Luette.

    ●(1896) GMB 328. luette (...) à St Clet alueten.

  • alum .2
    alum .2

    m. Alun.

    ●(1499) Ca 6b. Alum. g. alun. ●(c.1500) Cb 12a. g. alun de glace. b. alum glacc. ●(1633) Nom 250a. Alumen, salsugo : alun : alum.

    ●(1850) MOY 294. en eur gotier bervet / A zoufr hac a alum. ●(1854) GBI I 226. Lakit soufr hag alun gant-hi ! tr. «enduisez-la de soufre et d'alun !»

    ●(1904) DBFV 5b. alum, m., tr. «alun.» ●(1914) DFBP 14a. alun, tr. «Alum.»

  • alum- .1
    alum- .1

    voir elum-

  • alumell
    alumell

    f. –où Lame.

    ●(1499) Ca 6b. Alumell. g. alumelle.

  • alumenn
    alumenn

    f. –où (cuisine) Omelette.

    ●(1732) GReg 673b. Omelette tr. «Alumenn. p. alumennou. un alumenn vyou.» ●(17--) SP II 176. Ebars en alumen fritet ha chawset mad.

    ●(1983) PABE 52. (Berrien) alumenn, tr. «omelette.»

  • alumetenn
    alumetenn

    f. –où, alumetoù Allumette.

    ●(1744) L'Arm 11a. Alumette, tr. «Alumettenn.. neu. f.»

    ●(1904) DBFV 5b. alumeten, f. pl. –nneu, tr. «allumette.» ●(1934) BRUS 237. Une alumette, tr. «un alumeten.» ●344. une boite d'allumettes, tr. «ur vouistad alumeteu.»

  • alumetez .1
    alumetez .1

    coll.

    (1) Allumettes.

    ●(1659) SCger 6a. allumetes, tr. «allumetrés.» ●128b. Alumetès, tr. «alumetes.» ●(1732) GReg 29b. Allumette, tr. «Ellumetesen. p. Ellumetès.» ●(17--) CT Acte II 613. ur marc'hadour alimetes, tr. «un marchand d'allumettes.»

    ●(1834) SIM 130. allumettes souffret. ●(1857) CBF 28. Prenet am euz (...) elumetez, tr. «J'ai acheté (...) des allumettes.»

    ●(1902) PIGO I 42. war dastoun, e kavaz alumetez. ●(1907) BOBL 17 août 151/3b. en eur c'hoari gant elumetez. ●(1924) ARVG Here 228. war digare prenan eur vouestad alumetez.

    (2) Alumetez chimik : allumettes chimiques.

    ●(1866) FHB 80/223b. hag ato an tan so lakeat gant alumetez chimic. ●(1870) FHB 257/383b. Houma ive ar verze allumetes chimig.

  • alumetez .2
    alumetez .2

    coll. (pâtisserie) Alumette.

    ●(1895) GMB 22-23. alumétes (…) désigne une sorte de gâteau appelé aussi alumette à Saint-Brieuc, à Brest, à Niort, à Melle, à Aubenton (Aisne), à Poitiers, etc., etc. vient du vieux français alumette, omelette ; cf. l'exemple cité par M. Godefroy, "alumette frite au sucre." La racine est la même que celle du breton alumenn et du fr. omelette (de amelette pour *alemette). Les patissières distinguent l'"alumette glacée" de l'"alumette fourrée", et savent que le mot n'a qu'un l.

  • alumetezenn
    alumetezenn

    f. –où, alumetez Allumette.

    ●(1633) Nom 164b. Sulphuratum : alumette : allummettesen.

    ●(1732) GReg 29b. Allumette, tr. «Ellumetesen. p. Ellumetès.»

    ●(1857) CBF 27. n'euz elumetezen ebed, tr. «il n'y a pas d'allumettes.» ●(18--) SAQ II 103. An alumetezen a c'hoez an tan.

  • alumidigezh .1
    alumidigezh .1

    f. Action d’enduire d’alun.

    ●(1962) EGRH I 6. alumidigezh f., tr. « action d’enduire d’alun. »

  • alumidigezh .2
    alumidigezh .2

    f. Action d’allumer.

    ●(1962) EGRH I 6. alumidigezh f., tr. « action d’allumer. »

  • alumiñ .2
    alumiñ .2

    voir elumiñ

  • alumiñ / alumañ .1
    alumiñ / alumañ .1

    v. tr. d. Aluner.

    ●(1904) DBFV 5b. alum, alumein, v.a., tr. «faire tremper dans l'alun.» ●(1914) DFBP 14a. aluner, tr. «Aluma.»

  • aluminiom
    aluminiom

    m. Aluminium.

    ●(1914) DFBP 14a. aluminuim, tr. «Aluminiom.» ●(1931) VALL 21b. Aluminium, tr. «aluminom m.»

  • aluzen / aluzon
    aluzen / aluzon

    f. –où

    I.

    (1) Aumône.

    ●(1499) Ca 6b. Aluson. g. aulmosne. ●37b. Clasq ann aluson vide in mediant et in aluson. ●(c.1500) Cb 12b. Alusun. g. aulmosne. ●13b. g. encliner / comme celuy qui demande laumosne. b. anclinaff ouz goullenn an alusen. ●(1612) Cnf 8. an Alusun. ●(1621) Mc 34. reiff alusonnaou. ●(1633) Nom 56b. Panis gradilis : pain d'aumosne : bara an alusen. ●205a. Stips collatitia : aumosne : an alusen.

    ●(1659) SCger 128b. Alusen, tr. «aumosne.» ●(c.1680) NG 784. de clasq en alezon. ●870. en alluzon. ●(1732) GReg 67b. Aumone, tr. «Aluseñ. p. alusénnou. Aluson. p. alusonou. Van[netois] aleson. alyson. pp. éü.» ●(1744) L'Arm 22a. Aumône, tr. «Alison.. nieu. m.» ●(1790) MG 386. me ra alézoneu a guemènt ma heèllan. (…) Me rai en alézon, rac ma mès ur galon truhéus.

    ●(1847) FVR 166. ar iun, ar beden hag ann aluzon. ●(1869) KTB.ms 14 p 129. aluzon ann dud karantezuz. ●(1889) SFA 54. karget euz an aluzennou.

    ●(1902) LZBt Du 4. An aluzennou-ze a dalveou deomp (...) grasou a buill er bed ma. ●(1904) SKRS I 46. n'eo ket he aluzennou eur c'holl evithan. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Aluzen diwar aluzen / lak' an Aotrou Doue laouen. ●(1980) MATIF 125. An aluzon, mar plij, tr. « L’aumône, s’il vous plaît ».

    (2) Goulenn an aluzen : demander l'aumône.

    ●(1732) GReg 263a. Demander sa vie, tr. «goulenn an alusenn.»

    ●(1834) SIM 200. ar vreg paour-se, carguet a vugale, hac a c'houlen an aluzen. ●(1880) SAB 63. eleison, – eluzenn, truez, trugarez ! Daou baour kez dall (...) o c'houlenn an eluzenn. ●64. Ar paour pa ranc gortoz pell e eluzenn.

    (3) Bevañ diwar an aluzen, àr an aluzen : vivre d'aumône, de mendicité.

    ●(1659) SCger 11a. viure d'aumosne, tr. «beva dioar an alusenn.» ●(1732) GReg 67b. Vivre d'aumône, tr. «Beva divar an alusenn.»

    ●(1921) BUFA 51. Èl ma viùant ar en alézon. ●61. Ar en alézon é viùent. ●(1941) FHAB Gouere/Eost 60. eur vaouez koz, a veve diwar aluzen.

    (4) Bezañ en aluzen : vivre d'aumônes, de mendicité.

    ●(1869) FHB 241/253a. koulzkoude ec'h ouzoc'h mad n'hon ket bet atao en aluzen.

    (5) Klask an aluzen : vivre d'aumônes, de mendicité.

    ●(1732) GReg 263a. Demander sa vie, tr. «clasq an alusenn.»

    ●(1924) BILZbubr 40/897. Bilzih ac'h a da glask an aluzen.

    (6) Ober aluzen : faire l'aumône.

    ●(1894) BUZmornik 293. Doue he zikouraz meur a vech da ober aluzenn.

    (7) Reiñ (an) aluzen : faire l'aumône.

    ●(1821) SST 108. rein en alezon a volanté vat. ●(18--) SAQ I 314. Kemer truez, ha ro aluzen.

    (8) Àr an aluzen : en demandant l'aumône.

    ●(1790) MG 158. hac e yas de Baris ar en alézon.

    (9) Demander l'aumône.

    ●(1981) ANTR 31. Red eo dezañ mond war an aluzenn.

    II. Kaout aluzen oc'h ober udb. : avoir du mérite à faire qqc.

    ●(1879) ERNsup 146. muoc'h a aluzoñn a ve, on a plus de mérite (Trév[érec]).

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Aluzon, tr. «mérite (qu'on a à faire une chose), T[régor].» ●(1929) FHAB Mae 162. Ma'z eus aluzen o sevel eur beleg, nag a aluzen o deus bet ar re a zavas evit Breiz eun eskob o c'houzout brezoneg ! ●(1955) VBRU 1. hag aluzon am eus marteze oc'h anzav pegen berr e veze ar peuriñ ganin e-pad va yaouankiz.

  • aluzena
    aluzena

    v. intr. Demander l'aumône.

    ●(1867) FHB 116/91b. Rei a reaz ar iec'hed d'eur maread tud clanv ha mahanied deut di da aluzenna.

  • aluzener
    aluzener

    m. –ion

    I. Homme qui fait l'aumône.

    ●(1659) SCger 128b. Alusener, tr. «aumosnier.» ●(1790) MG 214. S. Yehàn en Alézonér.

    ●(1903) MBJJ 306. ar re ezommek (...) o aluzennerien.

    II. (religion)

    (1) Aumônier.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 23). Alusoner, aumônier. ●(1499) Ca 6b. Alusoner. g. aulmonyer. ●(c.1500) Cb 12b. Alusuner. g. aulmonier.

    ●(1732) GReg 67b. Aumônier de Princes, d'Eveques, d'Abbaïes, tr. «Alusunèr. p. alusunéryen.»

    ●(1910) MBJL 116. eun aluzenner eus arme-vor Bro-Zôz. ●(1948) KROB 5/11. aluzenner e Kemperle.

    (2) Beleg aluzener : aumônier.

    ●(1847) FVR 48. belek aluzuner e bac'h Roazon. ●69. belek-aluzenner e prizoun braz Fontevrault. ●296. belek aluzuner e bac'h Fontevrault.

  • aluzeniñ
    aluzeniñ

    v. tr. d. Faire l'aumône (à qqn).

    ●(1959) BRUD 8/67. Ma 'z eo eur glaskerez-vara, ra vezo aluzennet.

  • aluzenus
    aluzenus

    adj. Charitable.

    ●(1732) GReg 67b. Aumonier, charitable envers les pauvres, tr. «Alusénnus. p. tud alusénnus.» ●153a. Charitable, qui est prompt à assister son prochain, tr. «alusennus – qêver e neçza.»

    ●(1824) BAM 186. tud alusennus ha trugarezus. ●(1847) MDM 149. an hini a zo aluzennus en kever he nesa.

  • aluzon
    aluzon

    voir aluzen

  • alvaon .1
    alvaon .1

    adj. Ahuri.

    ●(1869) FHB 226/131a. An dud alvaon-ze.

  • alvaon .2
    alvaon .2

    m.

    (1) Ahurissement.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alvaon, tr. «stupéfaction, ahurissement.»

    (2) Kouezhañ an alvaon war ub. = sabaturiñ.

    ●(1870) FHB 302/323a. oll dud al lez a goez an alvaon varnezho.

    ●(1957) BRUD 2/46. – Hañ ?» a houlennas Nouel, kouezet an alvaon warnañ. ●(1962) GERV 92. Neuze e c'hoarvezas eun dra ken sebezus ma kouezas an alvaon war ar stourmerien ha ma ehanjont d'en em gannañ. ●(1964) ABRO 65. Spouronet ha kouezhet an alvaon warnon, e paouezis da vale. ●(1964) LLMM 102/22. O klevout he fozioù, e oa kouezhet an alvaon warnon hag e oan aet evel war saouzanat.

    (3) Teurel ub. en alvaon : ahurir.

    ●(1977) LLMM 182/190. O donedigezh er vro a daolas an holl en alvaon hag er sabatur.

  • alvaon .3
    alvaon .3

    m. –ed, –eion Ahuri, ganache.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alvahain, tr. «lourdaud, C[ornouaille].» ●ober an alvaon, tr. «faire le fou, parler à tort et à travers.» ●(1920) MVRO 24/1b. Ro peoc'h'ta, baous, gant aoun na ves klevet oc'h ober da alvaon. ●(1938) WDAP 1/22. Alvaon, liester : alvaoneien. Abaf, beulke, louad. Skouer : Eun tamm brao a alvaon am eus gwelet. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 150. (note de F. Vallée) Alvaon. Klevet em eus ar ger-se e Kerne, da lavaret «un ahuri, ahurissement». ●(1955) STBJ 118. ec'h en em gaven kerkoulz pe welloc'h pôtr hag an alvaon-se. ●130. n'out nemet eun alvaon hag eur c'hac'h-alañig !

  • alvaonat / alvaoniñ
    alvaonat / alvaoniñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Faire l'ahuri.

    ●(1905) ALLO 34. C'hoant alvaonat evel m'ho peus. ●36. It pell diouzin da alvaônat ! ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. alvaoni, tr. «faire le fou, parler à tort et à travers.»

    (2) Être ahuri.

    ●(1924) NFLO. bouche. rester bouche bée écouter, tr. «chom da alvaoi.» ●traîner. rester t[raîner], tr. «chom da alvaoi.» ●(1940) SAV 18/14. Alvaoni a reas ar paour kaez Herve. ●(1955) STBJ 35. Hogen ne chomas ket da alvaoni.

    II. V. tr. i. Alvaoniñ ouzh udb. : regarder qqc. avec l'air ahuri.

    ●(1949) SIZH 45. Ha chom a rae ar breur Arturo da alvaoniñ ouzh richanig an dour.

  • alvaonet
    alvaonet

    adj. Ahuri.

    ●(1909) KTLR 28. Lochore a jome evel alvanet. ●(1923) KNOL 69. digor e c'hinou, digor e zaoulagad, alvanet holl. ●(1932) BSTR 85. Mes alvanet e chomas da genta. ●(1955) STBJ 18. e chomas alvaonet da zellout ouz eun dra n'en devoa bet gwelet biskoaz. ●99. Alvaonet hag estlammet e chomen dirak e c'hoariellou. ●104. e sellen, alvaonet, ouz e iliz kaer. ●(1960) PETO 50. Alvaonet ha sabatuet.

  • alvaoniñ
    alvaoniñ

    voir alvaonat

  • alveiet
    alveiet

    adj. (en plt de qqn) Un alveiet : un sot.

    ●(c.1718) CHal.ms i. ce n'est qu'une uraye cruche, tr. « n'ende ne met un Etourdi, ur beutur un alueïet.»

    ●(1895) GMB 129. Dans memes ean arfleïet «je lui ai donné la poussée» Chal. ms., arfleïet paraît être différent de arfleuet, et venir de alueïet : un alueïet, (ce n'est qu')une vraie cruche, un étourdi Chal. ms., de ar- et béye étourdi l'A.

    ●(1904) DBFV 6a. alveiet, m., tr. «(un) étourdi, (une) vraie cruche (Ch. ms.).»

  • alvokad
    alvokad

    voir advokad

  • alzorn
    alzorn

    voir arzorn

  • am .1
    am .1

    pron. pers. obj. 1ère pers. sing. Me, moi.

    (1) [ avec un v. conju.]

    ●(c.1350) Io ms latin 14354 f°263v°. An vu heguen amlouenas annegarat anlaclas tr. « La ? souriante m'a réjoui, l'aimable à l'œil bleu… » ●f°144v°. An guen ęheguen amlouenas anegarat an lac [las ●f°247r°. An guen heguen amlouenas hanegarat anlac. tr. « La bénie souriante m'a réjoui, l'aimable à l'œil bleu… » ●ms latin 14355 f°399r°. Mar hamguorant va karantit da vout in / nos ohecostit uamgaret. nep pret. etc. tr. « Si me garantit mon amour d'être la nuit à son côté, femme aimée, à tout instant, etc » ●(14--) Jer.ms 17. Autrou rez ham sezlou : Sede quehezlou mat, tr. « Juste Seigneur, écoute-moi : voici de bonnes nouvelles. » ●(14--) Jer A.117. (a) Am hevel. Am henvel. (b) Evytaff, a m’hevel, marvayll eu e guelet, tr. « (a) Il me semble. (b) Quant à lui, il me semble, c’est merveille de le voir »

    ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno.

    ●(1907) AVKA 183. neb o tispriz, am dispriz me. ●(1943) HERV 157. hag am lezo da vont da redek ar gwremeier.

    (2) [à l'impér.]

    ●(1530) Pm 219c (Pemzec Leuenez). Ham erbet ouz da map henoez, tr. «Recommande-moi à ton fils ce soir.»

    ●(1792) CAg 122. O dé santel, em zenn ag en doujance !

    (3) [avec un v. à l'infinit.]

    ●(1865) LZBt Gouere 6. hag e reaz am dougen d'he di. ●15. Urz a roer neuze da dri soudard am flegan da gerzat war ar groaz. ●17. evit am derchel divun.

    ●(1907) AVKA 171. Am c'hlask a refet, hag en o pec'hed e varfet. ●172. med klask a ret am c'has d'ar maro. ●(1908) PIGO II 32. da c'houlenn ganti am lezel da vont d'ar pardon. ●36. mam na blij ket d'ei am gwelet en ebatou.

  • am .2
    am .2

    [vbr ham < a .1 + -m 1ère pers. poss. sing. (DGVB 206b)]

    Prép. De mon, ma, mes.

    ●(c. 850) MSvbr I (BNF ms latin 10290) f° 3a (DGVB 300a). rotemdirot : uhhamnertou gl. conatus sum pro uiribus meis, tr. « je me consacrai (j’essayai) en haut de mes forces (de toutes mes forces) »

    ●(1499) Ca 6b. Am eoll. g. a ma volente. ●(c.1500) Cb 12b. Am youll. g. amavolente.

  • am .3
    am .3

    enfant.

    (1) Onomatopée.

    ●(2007) DGRGE 123b. ham onomatopée imitant le bruit fait en "happant" la nourriture.

    (2) Ober am : manger.

    ●(1972) HYZH 79/10. E P[logo]n[e]g ober am (amam) (...) zo evit debriñ. ●(1977) PBDZ 35. (Douarnenez) ober am, tr. «mordre, manger, en langage enfantin.» ●(1982) LIMO 4 juin. Chetu kourz er pred. Mar nen dé ket mad e vo kleùet «èh» ! Mar dé mad, groeit e vo «ham» dehon.

  • am .4
    am .4

    Forme de l’article défini. Cf. an

    ●(1557) B I 566. Goudese fresq et da quemesq clesquet / A dou en dou flambesou heb gou quet / Gante affet ezeu ret credet diff / Lesquiff dam post tenn ha tost he costou, tr. « Ensuite, allez vite me chercher deux à deux des torches, avec lesquelles il faut que vous lui brûliez cruellement les côtes, près de ce poteau » ●(1576) H 37. Da sant Iaques am bras, tr. « To Saint James the great. »

  • amaer .1
    amaer .1

    adj. Mal aéré.

    ●(1942) VALLsup 18b. Bas-fond, terrain bas, tr. «tachenn amaer T[régor] f. (amaer, où l'air ne cicule pas).» ●(1968) BAHE 55/56. Al leandi-mañ a oa bihan, lec'hiet izel, amaer ha teñval.

  • amaer .2
    amaer .2

    m. Bezañ en amaer : être dans un endroit mal aéré.

    ●(1904) KZVr 349 - 17/07/04. Amaer, an «amaer» a vez graet e Treger eus eul leac'h n'ez eus ket a ear ennan. Da skouer : Ar park-ze zo 'barz en amaer. (da laret eo en eun toull e leac'h n'ez eus ket a ear) (Pleubian). ●(1913) KZVr 27 - 07/09/13. Amaer, tr. «lieu où l'air ne circule pas, bas-fond.» ●(1927) GERI.Ern 15. amaer T[régor], tr. «lieu où l'air ne circule pas, bas-fond.»

  • amaeziñ
    amaeziñ

    v.

    (1) V. intr. Paître.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. pasturer, tr. «perein, peurein, amesein.»

    ●(1904) DBFV 6a. amézein, v. n., tr. «pâturer (Ch. ms.).»

    (2) V. tr. d. Mener (les vaches) à paître.

    ●(1934) MAAZ 60. Ha oeit Jannig de amézein hé buoh Briheu.

  • amailh .1
    amailh .1

    m. Émail.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 23). Amail, émail. ●(1499) Ca 6b. Amaill. g. esmaill rond.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esmail, tr. «email.»

    ●(1876) TDE.BF 9b. Amaill, s. m., tr. «Email, substance vitreuse.»

    ●(1931) VALL 247a. Émail, tr. «amailh m.»

  • amailh .2
    amailh .2

    s. (pêche) Roued amailh : filet trémail.

    ●(1957) BRUD 2/84. o tresa eur roued amilh. ●86. Roued amilh : e galleg : filet trémail. ●(1978) MOFO 35. Ar rouijou amilh lesanvet rouijou aour neus groet e fortun, tr. «les filets de trémail.»

  • amailhenn
    amailhenn

    f. –où (marine) Garcette.

    ●(1979) VSDZ 31. (Douarnenez) War ar gouelioù bras oa ket amailhennoù, tr. (p. 200) «Sur les grand'voiles il n'y avait pas de garcettes.»

  • amailher
    amailher

    m. –ion Émailleur.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esmailleur, tr. «emaillour.»

  • amailhet
    amailhet

    adj. Émaillé.

    ●(c.1500) Cb 12b. [amaill] g. esmailleux / aournement. bri. amaillet.

  • amailhiñ
    amailhiñ

    v. tr. d. Émailler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esmailler, tr. «emaillein.»

  • amalek
    amalek

    adj. D'humeur sombre.

    ●(1919) DBFVsup 2a. amalek (Pl[umeliau] Naiz[in]), adj., tr. «sombre.» Cf. kamolek. ●(1924) DIHU 151/12. En Eutru Dinéhans, a pen dé lénet el lihér dehon e za de vout amalek ha néhanset. ●(1921) GRSA 156. Jojebig e chom beunek hag amalek dirak en Arh. ●(1939) RIBA 126. ur voéz iouank, lerhin ha flour, guisket kaer ha laosk, beunek hag amalek, hé deulagad guérennet é sellet ér pelleu.

  • Amalek
    Amalek

    np. Amalec (roi des Amalécites). cf. Amalesit.

    ●(1866) HSH 57. Amalec, roue an Amalecitet.

  • amalekaat
    amalekaat

    v. intr. Devenir d'humeur sombre.

    ●(1919) DBFVsup 2a. amalekat, tr. «devenir sombre.»

  • Amalesit
    Amalesit

    m. –ed Amalécite (tribu nomade mentionnée dans la Bible).

    ●(1866) HSH 57. Amalec, roue an Amalecitet.

    ●(1920) AMJV viii. epad ma stourme pobl Israel eneb an Amalesited.

  • amaliñ
    amaliñ

    v. intr. Devenir d'humeur sombre.

    ●(1919) DBFVsup 2a. amalein, tr. «devenir sombre.»

  • amañ
    amañ

    adv.

    I. Adv.

    A. spat.

    (1) Ici.

    ●(1331) Bossec f° 261d Henri Bossec ascriuas aman tr. « Henri Bossec écrivit ici » ●(1464) Cms (d’après GMB 23). Ama, ici. ●(14--) N 938. Aman nedeux rann na bannech, tr. «Ici il n’y a ni morceau ni goutte.» ●(1499) Ca 6b. Aman. g. icy. ●21a. Bet aman. g. iucques cy. ●(1530) Pm 56 (Tremenuan). Hac ez duiz aman hep dale tam, tr. «Et je vins ici sans point tarder.» ●(1612) Cnf 27a. pe-rac ez edoch-huy aman. ●(1621) Mc 58. euel maz ædy aman.

    ●(1659) SCger 128b. Aman, tr. «icy.» ●(c.1680) NG 200. Certain ne lochet quet aman.

    ●(1849) LLB 62. Amen é kresk er gué ha peloh ur héoteg. ●(1867) MGK 9. Ama, a-hont, el leac'h m'ho peuz c'hoant da vonet ?

    ●(1912) MMKE 92. Poan gorf ha poan galon aman ve pareet.

    (2) D'ici, de ce lieu-ci.

    ●(1870) MBR 55-56. he bried n'ema ket tost ama.

    B. temp. D'ici.

    ●(1834) SIM 168. Prometti a ràn dêc'h e reot anvi d'hoc'h amezeyen abars ur bloa amâ. ●(1870) MBR 162. abarz diou pe beder heur war-n-ugent ama. ●(1878) EKG II 219. abarz eun anter-heur aman, eman ho lizer e Kastel. ●(1894) BUZmornik 205. a benn nao bloaz ama e varvot.

    ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2c. kaout a renki ac'hanoun abarz bloaz ama. ●(1907) PERS 275. abenn eur miz aman. ●(1927) GERI.Ern 15. abenn tri dé amañ T[régor], tr. «sous trois jours, dans trois jours d'ici.»

    II. Loc. adv.

    A. spat.

    (1) War amañ : vers ici.

    ●(18--) AID 10. Mes chetu hi ari, a gaf din, voar aman, tr. «Mais la voilà qui arrive, je crois, ici.»

    ●(1908) PIGO II 122. Ar jendarmed, emean, 'zo arru war aman ! ●(1925) FHAB Du 432. Aze, emezi 'z eus daou zen dizanav o tont war aman, diouz tu ar stêr ! ●(1926) FHAB Mezheven 230. pa vo êt ar Re C'hlas war eno, ni a zigaso hon tud war aman.

    (2) Amañ ha du-hont : ici et là.

    ●(1902) TMJG 348. skeud an torgosso derw 'n ho za aman ha duhont war ar c'hleuïo. ●(1919) LZBt Du 7. c'houezan tan aman ha du-hont.

    (3) Amañ-hag-ahont : ici et là.

    ●(1633) Nom 18a. Oculi emissitij ; yeux regardant en tous endroits : daoulagat pere á sell è pep andret, ha sell hac ama hac aount. ●256a. Morbus palabundus : maladie qui regne par cy, par là : cleufuet á ren hac aman hac aount.

    ●(1868) FHB 193/294a. guelet a reer ama hag a-hont eun dorgen bennac. ●(1869) HTC 72. pa vioc'h oc'h endramm, lezit ama hag a-hont eur penn bennac da goueza. ●(1871) CST 62. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont (...) eun digor bennak.

    ●(1931) KANNgwital 337/6. arabat digarteria, mont da redet ama hag ahont.

    (4) Amañ diaraok : supra.

    ●(1880) SAB 302. Ur zell eta var unan bennac eus ar pennadou lenn a zo ama diarauc.

    (5) Amañ e-giz-mañ : ici.

    ●(1982) HYZH 147/22. (Treboull) amañ e-giz-mañ n'eus ket ramaj kement all peogwir eo ur wenodenn ha n'int ket gouest da lak o otoioù en enni. ●(1984) EBSY 131. (Sant-Ivi) n'emaomp ket brav amañ e-giz-mañ, tr. «nous ne sommes pas bien ici.»

    (6) Dre amañ : par ici.

    ●(1857) CBF 19. Ann henchou-treuz a zo fall dre aman, tr. «Les chemins de traverse sont mauvais par ici.» ●(1869) SAG 14. Dre-aman, er vro baour-man a vreiz-izell. ●(1878) EKG II 218. Dre aman ez euz ive. ●(1896) LZBt Meurzh 19. Ar gwellan planten a gredan deufe mad dre-aman eo ar blanten-gom.

    (7) Dre amañ ha dre ahont : ici et là.

    ●(1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou.

    (8) Amañ ha du-hont : ici et là.

    ●(1902) TMJG 348. skeud an torgosso derw 'n ho za aman ha duhont war ar c'hleuïo. ●(1919) LZBt Du 7. c'houezan tan aman ha du-hont.

    (9) Setu amañ : voici.

    ●(1877) EKG I 1. setu aman eun abadenn euz he iaouankiz.

    ●(1906) KANngalon Du 253. Setu ama eur skuer kaer var gementze ha n'eo ket a bell zo. ●(1910) MBJL 101. Setu aman, berr ha-berr, ar pez a lavaras.

    B. temp.

    (1) A-barzh-nemeur amañ : avant peu, d'ici peu.

    ●(1878) EKG II 193. abarz nemeur aman, ne deuio ken ar veleien da gounta d'eomp ho zorc'hennou diskiant.

    (2) A-barzh-nebeut amañ : avant peu, d'ici peu.

    ●(1877) EKG I 244. abarz nebeut aman, me a vezo adarre distro en ho touez.

    (3) Betek amañ : jusqu'ici.

    ●(1878) EKG II 285. Betek aman Anna e deuz bet kalon.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...